งานเทคนิคห้องสมุดและศูนย์สารสนเทศ

งานเทคนิคของหอ้ งสมดุ และศูนย์สารสนเทศ สมาชกิ กลุ่มนางสาวบษุ กร กองงาม รหัส 58191030101นางสาวบษุ ยพร เมอื งงาม รหัส 58191030122นางสาวศิริวรรณ ปญั ญาเฟอื่ ง รหัส 58191030139

ความหมายของงานเทคนิคของห้องสมดุ และ ศนู ย์สารสนเทศ สันทนา กูลรัตน์ (2549 : 7) กล่าวว่างานเทคนิคของห้องสมุด (Technical library)เปน็ งานทมี่ ีการเตรียมการ และการจดั การทรัพยากรสารสนเทศก่อนออกบริการท่ีมิได้มีส่วนเก่ียวข้องกับงานบริการโดยตรง แต่เป็นการปฏิบัติงานสาคัญท่ีส่งเสริมสนับสนุนให้ทรัพยากรสารสนเทศ มีสภาพพร้อมสาหรับการใหบ้ รกิ าร ศูนย์สารสนเทศ (Information Center)หมายถึง หน่วยงานหรือองค์กรที่ให้บริการสารสนเทศ มีหน้าท่ีคล้ายคลึงกับห้องสมุด โดยมากมกั จะเนน้ การบริการสารสนเทศเฉพาะดา้ น ดงั น้นั จึงมีลักษณะคล้ายกับห้องสมุดเฉพาะ อย่างไรก็ตามอาจเรียกว่า ศูนย์สารนิเทศศาสตร์หรือศูนย์บริการเอกสาร

ความหมายของงานเทคนคิ ของห้องสมดุ และ ศนู ย์สารสนเทศ (ตอ่ ) จารุวรรณ สินธุโสภณ (2527 : 217) ได้สรุปความหมายของงานเทคนิคของหอ้ งสมดุ ไวด้ งั น้ี 1. การเสาะแสวงหาส่ือสนเทศท่ีมีรูปลักษณะและเนอ้ื หาต่างๆ มาไวเ้ ปน็ ทรัพยากรเพอ่ื บรกิ าร 2. การจัดทาบันทึกหลักฐานของทรัพยากรเหล่าน้ัน เพ่ือประโยชน์ในการบริหารการจัดการและการใหบ้ รกิ าร 3. การจดั เตรยี มทรัพยากรเพอ่ื นาออกบริการ 4. การดูแลรักษาทรัพยากรให้อยู่ในสภาพดีเพยี งพอ แล้วเหมาะสมแก่การให้บริการ

ความสาคัญของงานเทคนคิ ของห้องสมุด (สนั ทนา กูลรตั น์. 2549 : 7) ไดใ้ ห้ความสาคญั ของงานหอ้ งสมดุ ไวด้ งั น้ี 1. เป็นงานท่ีมีหน้าท่ีคัดเลือกทรัพยากรสารสนเทศของหอ้ งสมุด 2. เตรียมสื่อทรัพยากรสารสนเทศทุกประเภทก่อนออกบรกิ าร 3. ช่วยให้ทรัพยากรสารสนเทศของหอ้ งสมุดมีสญั ลกั ษณบ์ อกความเปน็ เจ้าของห้องสมดุ 4. ทรัพยากรสารสนเทศได้รับการจัดระบบทช่ี ว่ ยใหผ้ ู้ใช้บรกิ ารได้รับความสะดวกในการค้นคว้า 5. ทรัพยากรสารสนเทศแต่ละรายการมีเลขทะเบียนประจาเลม่ 6. หนังสือได้รับการบารุงรักษาเข้าเล่มปกแขง็ ให้มคี วามแขง็ แรงก่อนออกบรกิ าร

ขอบเขตของงานเทค ินคของห้องส ุมด 1. งานจดั หาทรพั ยากรสารสนเทศ 2 . ฝ่ า ย วิ เ ค ร า ะ ห์ ห ม ว ด ห มู่ แ ล ะ ทาบัตรรายการ 3. การเตรียมทรัพยากรสารสนเทศ 4. ฝ่ายสิ่งพิมพ์ต่อเนือ่ ง 5.ฝ่ าย บา รุ ง รั กษ า ทรั พยา ก ร สารสนเทศ 6. ฝา่ ยเทคโนโลยสี ารสนเทศ

การจัดหาทรพั ยากรสารสนเทศของห้องสมุดและ ศูนย์สารสนเทศ

ความหมายของการจดั หาทรพั ยากร สารสนเทศ วราวุธ ผลานันต์ (2533 : 96) ได้กล่าวว่า การจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ หมายถึง วิธีการทาให้ได้วัสดุห้องสมุดที่คัดเลือกแล้วเข้ามาไว้บริการในห้องสมุดด้วยวิธีการต่างๆ ได้แก่ การจัดซื้อ การขอบริจาคการแลกเปล่ียน การบอกรับวารสารและหนังสือพิมพ์และการผลติ ขึ้นเอง สุกัญญา กุลนิติ (2549 : 28) ได้กล่าวว่าทรัพยากรสารสนเทศ หมายถึง วัสดุหรือสื่อท่ีใช้ถ่า ย ท อ ด ส า ร ส นเ ท ศ ซึ่ ง ต า ม ปก ติ ส า ร ส น เ ท ศจะไม่มีตัวตน ไม่สามารถจับต้องได้ จาเป็นต้องใช้วัสดุหรือส่ืออย่างใดอย่างหนึ่งบรรจุสารสนเทศ เพ่ือการถา่ ยทอดสารสนเทศ

ความหมายของการจัดหาทรพั ยากร สารสนเทศ (ต่อ) การจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ หมายถึงงานเทคนิคที่สาคัญของห้องสมุดและศูนย์สารสนเทศซ่ึงเป็นเคร่ืองชี้ให้เห็นประโยชน์ และประสิทธิภาพของทรัพยากรสารสนเทศต่าง ๆ เพื่อถ่ายทอดสารสนเทศสู่ผู้ใช้บริการ และเป็นการจัดหาส่ิงพิมพ์โสตทัศนวัสดุ หนังสือ ส่ิงพิมพ์ต่อเนื่องที่ได้รับเลือกมาแล้ว เพ่ือจัดบริการให้บริการแก่ผู้ใช้บริการได้เลือกอา่ นตามความสนใจ

วิธกี ารจัดหาทรัพยากรสารสนเทศของหอ้ งสมดุ และศนู ย์สารสนเทศ1. การจัดซ้อื ทรัพยากรสารสนเทศ2. การขอบริจาคหรือไดร้ ับบริจาค3. การแลกเปลี่ยนทรพั ยากรสารสนเทศ4. การผลิตหรอื จัดทาข้ึนเอง5. การทาสาเนา

การจัดซื้อทรัพยากรสารสนเทศ การจัดการที่เป็นระบบ โดยมีแบบการสารวจและเสนอ ซื้อทรัพยากรจากผู้ใช้บริการจากนั้นบรรณารักษ์จะมีรายการหรือบัตรสั่งซื้อท่ีออกแบบเฉพาะแต่ละแห่งที่ได้จะทาข้ึนและจัดเกบ็ เพื่อเป็นหลักฐานในการขออนุมตั ิ

การจดั ซื้อทรพั ยากรสารสนเทศ หนังสอื (Books) สิ่งพิมพต์ ่อเน่อื ง (Serial Publication) ส่ือโสตทัศนวสั ดุ (Audiovisual Media) ฐานข้อมูล (Database)

การขอบรจิ าคหรอื ไดร้ ับบริจาค ห้องสมุดและศูนย์สารสนเทศมีหน้าท่ีติดต่อแจ้งความประสงค์ ขอรับบริจาคไปยังแหล่งทรัพยากรสารสนเทศต่าง ๆ ท่ีมีการจัดผลิตหรือเผยแพร่ก่อน ในส่วนของการได้รับการบริจาคทรัพยากรสารสนเทศจากหน่วยงานต่าง ๆต้ อ ง จั ด ท า ห นั ง สื อ ข อ บ คุ ณ ไ ป ยั ง ห น่ ว ย ง า นหรอื บุคคลท่บี ริจาคทรพั ยากรสารสนเทศตดิ ตาม ประสาน ขอบคณุ ตรวจสอบ

การแลกเปลีย่ นทรพั ยากรสารสนเทศ วิธีการจัดหาทรัพยากรสารสนเทศในกรณีท่ีห้องสมุดและศูนย์สารสนเทศมีหนังสือที่ซ้าซ้อนอยู่จานวนมาก จึงสร้างร่วมมือระหว่างห้องสมุดและศูนย์สารสนเทศและแห่งอื่น เพื่อกระจายไปยังสถานท่ีหรือหน่วยงานท่ียังไม่ได้นาไปใช้บริการให้เกิดประโยชน์มากที่สุด

การผลติ หรอื จดั ทาข้ึนเอง การผลิตหรือจัดทาขึ้นเอง คือ ทรัพยากรสารสนเทศ มีบางช่ือเร่ือง บางประเภท โดยไม่มีการจาหน่ายตามท้องตลาด เช่น ซีดีรอมหรือแผ่นพับแนะนา ก า รใ ช้ห้องสมุด และศูนย์สา ร สนเทศสื่อประชาสัมพันธ์ห้องสมุดและศูนย์สารสนเทศรายงานประจาปีของห้องสมุดและศูนย์สารสนเทศเปน็ ตน้

การทาสาเนา การทาสาเนาหรือถ่ายเอกสาร อัดสาเนาซีดีวีดิทัศน์หรือเทปบันทึกเสียง เป็นการทาเพ่ิมเติมจากจานวนเดิมท่ีมีอยู่แล้ว เพ่ือใช้ในห้องสมุดหรือห้องสมุดตามหน่วยงานตา่ ง ๆ ที่ขอใช้บริการด้วย เพ่ือประโยชน์ในการวจิ ยั และการศึกษา

การเตรยี มทรัพยากร สารสนเทศ

ความหมายของการเตรียม ทรพั ยากรสารสนเทศ ไพบูรณ์ ตรีน้อยวา (2542 : 38) และวาณี ฐาปนวงศ์ศานติ (2543 : 83) ได้กล่าวถึงความหมายของการเตรียมทรัพยากรสารสนเทศหมายถึง การจัดเตรียมทรัพยากรสารสนเทศแต่ละอย่างหรือแต่ละองค์ประกอบ ซึ่งงานบริการด้วยวิธีการเฉพาะของห้องสมุด มีการจัดให้อยู่ในระบบเ ดี ย ว กั น ต า ม ป ร ะ เ ภ ท ข อ ง ท รั พ ย า ก ร ที่ ถู ก ต้ อ งเรียบร้อย เพ่ือให้ทรัพยากรสาสนเทศมีความพร้อมและสะดวกต่อการใหบ้ ริการตอ่ ไป

ความสาคญั ของการเตรียมทรัพยากรสารสนเทศ • ทรัพยากรสารสนเทศมีสภาพพร้อมสาหรับการ 1 บรกิ าร • ทรพั ยากรสารสนเทศมกี ารจัดระบบหมวดหมูท่ ี่ อานวยความสะดวก ให้ผู้ใชบ้ ริการสามารถ 2 ค้นหาได้ง่าย • ทรพั ยากรสารสนเทศมสี ญั ลกั ษณ์ทส่ี งั เกต ได้งา่ ย ทาให้บรรณารักษ์สามารถควบคุม 3 ทรพั ยากรสารสนเทศท่ีมีอยใู่ นหอ้ งสมุดได้ • การใช้ทรพั ยากรสารสนเทศได้สะดวก 4 ในการค้นหา และจดั ขนึ้ ช้ันไดง้ า่ ย รวดเรว็

การเตรียมหนงั สือ1. ต้ังสันหนังสือกับพื้นราบแล้วเปิดปกหน้าและปกหลังกดลงไปให้ราบกับพ้นื2. เปิดหน้าหนังสือจากปกด้านหน้าประมาณ 5–10หน้า ใช้น้ิวกดรีดเบา ๆ ที่ขอบสันจากด้านบนลงด้านล่าง3. เปิดหน้าหนังสือจากปกด้านหลังประมาณ 5–10หน้า ใช้นิ้วกดรีดเบา ๆ ท่ีขอบสันจากด้านบนลงดา้ นลา่ ง4. ทาตามข้อ 2 และ 3 สลับกันจนบรรจบกันที่กลางเลม่

การลงทะเบยี น หนงั สือ1. สมุดลงทะเบียน โดยทั่วไปใช้สมุดปกแข็งขนาดใหญ่มาตีตารางตามรายการท่ีต้องการ เน่ืองจากรายการมีหลายช่อง อาจมคี วามต้องการใช้สมดุ ต่อกนั 2 หนา้• วัน, เดอื น, ปี • สานักพมิ พ์• เลขทะเบยี น • ปีที่พิมพ์• ผู้แตง่ • ราคา• ชื่อเร่ือง • หมายเหตุ2. เคร่ืองประทับตัวเลข เลขทะเบียนอาจเขียนด้วยมือได้แต่ถ้าใช้เคร่ืองประทับตัวเลขแล้วจะช่วยให้เรียบร้อยและชัดเจนกว่าการเขียนดว้ ยมอื

การประทับตรา ประทับตราสัญลักษณ์ที่ทรัพยากรสารสนเทศ(ตรายางห้องสมุด, วนั ที่, เลขทะเบียน) พร้อมติดสัญญาณป้ อ ง กั น ท รั พ ย า ก ร สู ญ ห า ย ห ลั ง จ า ก คั ด แ ย ก สิ่ ง พิ ม พ์ออกเป็นประเภทต่าง ๆ ตามความเหมาะสมแล้วจึงนามาประทับตราในรูปแบบเดียวกัน เพื่อเป็นการแสดงว่าเป็นหนังสือของหอ้ งสมดุ เชน่ • ตราสัญลกั ษณ์ “ห้องสมุด...” • ตราประทับ “ห้องสมุด... (แบบขอ้ ความ)” • ตราประทับ “วนั ท่ี” • ตลับหมกึ สนี ้าเงนิ และสีแดง

รูปภาพการประทับตรา1. ตราสัญลกั ษณ์ “ห้องสมดุ ...”2. ตราประทบั “ห้องสมุด... (แบบข้อความ)”3. ตราประทบั “วันท่ี”4. ตลับหมกึ สีน้าเงินและสแี ดง 41 2 3

การเตรียมโสตทัศนวสั ดุเป็นการดาเนินงานเทคนิคของการจัดเตรียมส่ือโสตทัศนวัสดุ เช่น วีดิทัศน์ แถบบันทึกเสียง ได้แก่การวิเคราะห์หมวดหมู่ และ การทารายการการลงทะเบียน หรือป้อนข้อมูลรายการส่ือใหม่การประทบั ตรา การตดิ เลขเรียก เลขบารโ์ ค้ด เป็นตน้

ข้นั ตอนการเตรยี ม โสตทศั นวัสดุ1 แยกประเภทของโสตทศั นวสั ดุ2 การวิเคราะห์หมวดหมูแ่ ละทารายการ3 การลงทะเบียน4 การป้อนขอ้ มูลในระบบห้องสมดุ อัตโนมัติ5 ติดบาร์โค้ดและเลขทะเบยี น ตดิ เลขเรยี ก หนังสือ และติดบัตรกาหนดส่ง6 จดั นทิ รรศการแนะนาสอ่ื ใหม่7 จดั ขึน้ ชั้นบรกิ าร

การเตรยี มสง่ิ พมิ พต์ อ่ เนอื่ ง (จันทนา ทองประยูร และวิภา วงรุจิระ. 2550 :125-127 หมายถึง ส่ิงพิมพ์ประเภทหนึ่งท่ีมีกาหนดตีพิมพ์เผยแพร่รายวัน รายสัปดาห์ หรือรายประจาต า ม ร ะ ย ะ เ ว ล า ท่ี ก า ห น ด อ ย่ า ง ส ม่ า เ ส ม อไม่เย็บเล่ม และไม่มีปก ส่ิงพิมพ์ต่อเน่ือง สถาบันบริการสารสนเทศต้องมีการเตรียมความพร้อมของว า ร ส า ร แ ล ะ ส่ิ ง พิ ม พ์ ต่ อ เ น่ื อ ง ใ ห้ พ ร้ อ ม ต่ อ ก า รใหบ้ รกิ ารอย่างรอบด้าน

การเตรียม 1. วิธีการลงทะเบียนวารสารมี 2 วารสาร ลักษณะ คือ ลงทะเบียนวารสาร โดยใช้ระบบมือและลงทะเบียน วารสารโดยใช้โปรแกรมห้องสมุด อตั โนมัติ

การเตรียม 2. ขน้ั ตอนการลงทะเบียน วารสาร วารสาร 2.1 ฉีกห่อวารสารที่ได้รบั มาด้วยความระมดั ระวงั 2.2 จัดแยกประเภทของ วารสารท่ไี ด้รบั 2.3 ตรวจสอบรายละเอียด รายชื่อวารสาร ปที ี่ ฉบับท่ี รวมท้งั วันเดอื น ปีท่ีหน้าปกของวารสาร 2.4 ทาเคร่อื งหมายลงใน บัตรทะเบยี นวารสาร 2.5 หลังจากลงทะเบียน วารสารเรียบร้อยแล้ว ให้นาบัตร ทะเบยี นวารสาร จดั เก็บเรยี งไว้ในตู้ บตั รทะเบียนวารสาร (Kardex)

ข้นั ตอนการทาหนังสอื พิมพ์ ก่อนออกใหบ้ ริการ 1. บอกรับ หนังสือพิมพ์รายวันจากตัวแทน จาหน่าย 2. การเย็บหนังสือพิมพ์ จัดเรียงหนังสือพิมพ์ ตามลาดบั เลขหน้าใหเ้ รียบรอ้ ย 3. การประทับตรา หลังจากได้รับ ส่ิงพิมพ์ต่อเนื่องแต่ละรายการ จึงนามาทาการ ประทับตราในรูปแบบเดียวกัน เพ่ือเป็นการ แสดงว่าเป็นส่งิ พิมพต์ ่อเน่ืองของห้องสมดุ

การเตรยี มกฤตภาค สวงษ์ อภิญญาวิศิษฎ์ (2550 : 56) ได้ให้ความหมายของการเตรียมกฤตภาคไว้ว่า หมายถึงเร่อื งราว ข่าวสาร หรือภาพที่มีประโยชน์และมีคุณค่าที่ตัดจากหนงั สอื พิมพ์ แล้วนามาผนึกบนแผ่นกระดาษและบอกแหล่งท่ีมาโดยจัดเรียงไว้ในตู้เก็บเอกสาร เช่น เร่ืองราวเก่ียวกับประเทศหรือสถานท่ีสาคัญ ชีวประวัติบุคคลการเมืองและการปกครอง สุขภาพอนามัย เรื่องราวและภาพประกอบ ทค่ี น้ หาได้ยากจาก เป็นตน้

สรุป ดังนั้น งานเทคนิคของห้องสมุดมีประกอบไปด้วยงานจดั หาทรัพยากรสารสนเทศ เปน็ งานทม่ี หี นา้ ที่ในการจัดหาทรัพยากรสารสนเทศท้ังวัสดุตีพิมพ์และไม่ตีพิมพ์ฝ่ายวิเคราะห์หมวดหมู่และทาบัตรรายการ เป็นฝ่ายที่มีหน้าที่วิเคราะห์จัดหมวดหมู่หนังสือใหม่และจัดทารายการก่อนที่จะลงทะเบียน ฝ่ายส่ิงพิมพ์ต่อเนื่อง เป็นฝ่า ยที่ด า เนินก า รเลือกและจัด หา วา ร สาร และสิ่งพิมพ์ต่อเนื่องอื่นๆ ฝ่ายบารุงรักษาทรัพยากรสารสนเทศ เป็นฝ่ายที่มีหน้าท่ีบารุงรักษาหนังสือใหม่และฝ่ายเทคโนโลยีสารสนเทศ มีหน้าที่ในการบันทึกขอ้ มลู ทรพั ยากรสารสนเทศของห้องสมดุ ในฐานข้อมูล

จบการนาเสนอ