Important Announcement
PubHTML5 Scheduled Server Maintenance on (GMT) Sunday, June 26th, 2:00 am - 8:00 am.
PubHTML5 site will be inoperative during the times indicated!

Home Explore รายงานการเก็บตัวอย่างอากาศ

รายงานการเก็บตัวอย่างอากาศ

Published by Nurfillah Saripaeroh, 2021-03-19 15:57:54

Description: รายงานการเก็บตัวอย่างอากาศ

Search

Read the Text Version

รายงาน เรื่อง อุปกรณ์เก็บตวั อย่างอากาศ จดั ทาโดย นางสาว นูรฟิ ละฮ์ ซารีแปเร๊าะ รหสั นกั ศกึ ษา 6240311369 เสนอ ผศ.ดร.นุจรีย์ แซ่จิว รายงานฉบบั น้ีเป็นสวนหน่ึงของรายวิชา Industrial Hygiene (924-209) ภาคเรียนท่ี 2 ปีการศกึ ษา 2563 สาขา อาชีวอนามยั และความปลอดภยั มหาวทิ ยาลยั สงขลานครินทร์ วิทยาเขต สุราษฎร์ธานี

คานา รายงานเลม่ น้ีเป็นส่วนหน่ึงของรายวชิ า 928-209 Industrial Hygiene โดยมจี ุดประสงคเ์ พ่อื การศึกษา ความรู้เรื่องอปุ กรณ์เก็บตวั อยา่ งอากาศมีเน้ือหาเก่ียวกบั หลกั การทางานคณุ สมบตั ิและขอบเขตการนาไปใชเ้ พื่อ เป็นแนวทางในการศกึ ษาและนาไปปรับใชใ้ หเ้ กิดประโยชนส์ ูงสุดผจู้ ดั ทาหวงั เป็นอยา่ งยง่ิ วา่ รายงานเล่มน้ีจะ เป็นประโยชนก์ บั ผอู้ ่านผเู้ รียนนกั ศกึ ษาทกี่ าลงั ศึกษาหาขอ้ มลู เกี่ยวกบั เร่ืองน้ีหากผดิ พลาดประการใด ขออภยั มา ณ ท่ีน้ีดว้ ย จดั ทาโดย นางสาว นูรฟิ ละฮ์ ซารีแปเร๊าะ

สารบญั หน้า เร่ือง 1 2 เคร่ืองมือที่ใชใ้ นการเก็บตวั อยา่ งมลพษิ ทางอากาศการเกบ็ 2 เครื่องมอื ชนิดท่ีอ่านค่าโดยตรง(Direct reading instruments) 3 - เครื่องมือท่ีอา่ นผลการตรวจวดั ทางหนา้ ปัด - เคร่ืองมือที่อ่านค่าโดยตรงที่แสดงผลตวั กลาง 5 เคร่ืองมือเก็บตวั อยา่ งอากาศผา่ นอปุ กรณ์ที่เป็นตวั กลางในการเก็บ 10 และวิเคราะหท์ างหอ้ งปฏิบตั ิการ (Indirect Reading Instruments) เคร่ืองมอื สาหรับการเก็บตวั อยา่ งมลพษิ ทางอากาศท่ีเป็นอนุภาคโดยการกรอง 12 เครื่องมอื สาหรับการเก็บตวั อยา่ งมลพษิ ทางอากาศที่อาศยั แรงโนม้ ถว่ ง 13 ของโลกในการแยกขนาดของอนุภาค 15 การเก็บตวั อยา่ งมลพิษที่เป็นกา๊ ซและไอ อา้ งอิง

1 อุปกรณ์เก็บตวั อย่างอากาศ เคร่ืองมือที่ใชใ้ นการเกบ็ ตวั อยา่ งมลพษิ ทางอากาศ ตอ้ งพิจารณาถึงประเภทของมลพิษทางอากาศชนิดของสารปนเป้ื อนท่ีแขวนลอยในอากาศ ดงั น้ัน ในที่น้ีจึงแบ่งการเก็บตวั อยา่ งอากาศออกเป็น 2 ประเภท คือการเป็ นตวั อยา่ งอากาศสาหรับสารปนเป้ื อนที่เป็ น อนุภาคและการเกบ็ ตวั อยา่ งอากาศสาหรับสารปนเป้ื อนท่ีเป็นไอระเหยและก๊าช ท้งั น้ีเพ่อื ประโยชน์ในการเลือก เครื่องมือและอปุ กรณ์ที่เหมาะสมกบั การเก็บตวั อย่างอากาศเพ่ือการวิเคราะห์หาปริมาณของ มลพิษน้นั ๆ ปัจจุบนั เครื่องมอื ที่ใชใ้ นการเก็บตวั อยา่ งมีมากมายหลายประเภทแต่ละประเภท ท่ีไดร้ ับการพฒั นาใหม้ ีประสิทธิภาพในการใชง้ าน สามารถแบ่งออกไดด้ งั น้ี 1. เคร่ืองมือชนดิ ที่อ่านค่าโดยตรง (Direct_reading instruments) เครื่องมอื ที่รวมเอาการเก็บตวั อยา่ งและวิเคราะห์ไวใ้ นเครื่องมอื น้นั ๆ สามารถ แสดงผลการตรวจวดั ในเชิงปริมาณได้ทนั ทีท่ีทาการตรวจวดั โดยแสดงท่ีหนา้ ปัดเคร่ืองบนั ทึกหรือ แสดงผลท่ีตวั กลางที่เล้ียวข้องกบั การเก็บตวั อยา่ งอากาศ เช่น หลอดตรวจวดั ฯลฯ เคร่ืองมอื ประเภทน้ีมขี อ้ ดีและขอ้ จากดั ดงั น้ี ข้อที  สามารถประมาณค่าความเขม้ ขน้ ของมลพิษทางอากาศไดท้ นั ที  บางชนิดสามารถบนั ทึกความเข็มขนั มลพิษทางอากาศไดอ้ ย่างต่อเน่ืองตลอดเวลา•ลดปัญหาข้นั ตอน และเวลาในการทางาน•ลดปัญหาขอ้ ผดิ พลาดท่ีเกิดจากการเก็บตวั อยา่ งและวิเคราะหต์ วั อยา่ ง  ลดปัญหาการใชเ้ ครื่องมือไม่ถกู ตอ้ งจากบุคคลท่ีไมไ่ ดร้ ับการฝึก  เครื่องมือบางชนิดถูกออกแบบมาใหม้ ีระบบเตือนภยั โดยสามารถแสดงออกในรูปของแสงหรือเสียง ท้งั น้ีเพ่อื เตือนผปู้ ฏบิ ตั ิงานใหท้ ราบถึงสภาวะที่เป็นอนั ตราย ข้อจากดั  ราคาแพง  อาจตอ้ งทาการตรวจปรับความถกู ตอ้ งบ่อยดงั น้นั การขาดเครื่องมือตรวจปรับความถูกตอ้ งจึงเป็นปัญหา ต่อการใชเ้ คร่ืองมอื ประเภทน้ีมาก

2 เครื่องมอื ท่ีอ่านผลการตรวจวดั ทางหน้าปัด ทน่ี ิยมใช้ 1. เครื่องมือท่ีอาศยั หลกั การกระจายของแสง (Light scattering) สาหรับการเก็บและวิเคราะห์อนุภาคใน อากาศ เช่น เคร่ืองมอื ท่ีตรวจวดั ปริมาณฝ่ นุ ท่ีเขา้ ถึงถงุ ลมปอดชนิดที่อ่านค่าไดท้ นั ที คณุ สมบตั ขิ องตวั เคร่ือง เป็นพารามเิ ตอร์สุ่มตวั อยา่ ง สามารถเลือกเก็บไวใ้ นหน่วยความจาเพ่ือการปรับใชอ้ ย่าง รวดเร็ว 2. เครื่องมอื ท่ีอาศยั หลกั การแตกตวั เป็นไอออน (Ionization) สาหรับการตรวจวดั กา๊ ซและไอเช่นเครื่องวดั VOC คณุ สมบัตขิ องตวั เคร่ืองเคร่ืองวดั VOC  หลกั การทางานระบบ PID ดว้ ยหลอดแสง UV ชนิดพเิ ศษ  มีป้ัมดูดอากาศภายในตวั เคร่ือง (built-in sample draw pump) อตั รา 400 cc / นาที  มแี บตเตอร่ีชนิด NMH Rechargeable battery  สามารถทางานไดต้ ่อเนื่องได้ 10 ชว่ั โมง  สามารถต้งั สญั ญาณเตือน (Alarm) ไดท้ ี่ค่า ligh, Low, STEL, และ TWC  มี Data logging สามารถ Download เขา้ PC ได้ 3. เคร่ืองมอื ที่อาศยั หลกั การวดั ความเขม้ ขน้ ของแสง (Photometry) สาหรับการตรวจวดั ก๊าซและไอ เช่นเคร่ือง Miran vapor analyzer คณุ สมบตั ขิ องตวั เครื่อง เคร่ือง Miran vapor analyzer  ใชง้ านง่าย  มคี วามละเอียดออ่ นเพียงพอสาหรับการตรวจจบั PPM  สามารถอพั เกรดได้

3 4. เครื่องมือที่อาศยั หลกั การแยกช้นั ของก๊าซโดยการซึมผา่ นวตั ถุดูดซบั (Gas chrounatography) เช่น Portable GC คณุ สมบตั ขิ องตวั เคร่ือง Portable GC  ใชง้ านง่ายและไดผ้ ลลพั ธร์ วดเร็ว  ต้งั โปรแกรมลว่ งหนา้ เพื่อรับขอ้ มลู ท่ีมคี ุณภาพในไมก่ ่ีนาที  บนั ทึกตาแหน่งการสุ่มตวั อยา่ งที่แน่นอน เครอ่ื งมือที่อ่านค่าโดยตรงที่แสดงผลตวั กลางที่นิยมใช้ ไดแ้ ก่  หลอดตรวจวดั (Detector tube) จะตอ้ งใชก้ บั เคร่ืองเก็บตวั อย่างอากาศร่วมดว้ ยเป็ นชนิด Squeeze bulb หรือ Hand piston pump หรือ Peristallic pump เป็นตน้ แบบ Hand pump ชนิดท่ีใชก้ บั หลอดแกว้ ดกั จบั สารเคมีโดยตวั เคร่ืองเป็นตวั อยา่ งอากาศมีลูกสูบใชด้ ึงข้ึน เพือ่ สูบอากาศหรือสารเคมีที่ตอ้ งการตรวจวดั และค่าท่ีตรวจวดั ไดจ้ ะเกิดจากปฏิกิริยาเคมีกนั ของสารท่ีถูก บรรจุไวใ้ นหลอดแกว้ เกิดการเปลย่ี นแปลงของสภาในหลอดแกว้ จึงทาใหอ้ า่ นค่าไดอ้ ยา่ งรวดเร็ว คุณสมบตั ขิ อง Hand piston puttip  ตวั กระบอกมีตวั ช่วยนบั (Stroke counter) จานวนคร้ังในการดึงแต่ละคร้ัง  ตวั เครื่อง Hand pump ทามาจากวสั ดุที่ไม่เป็ นสนิมแข็งแรงทนทานน้าหนกั เบาไม่ทาปฏิกิริยากบั สารเคมี  ช่องเสียบหลอดแกว้ ไม่ทาใหเ้ กิดการร่ัวเขา้ ของอากาศและไม่ทาใหเ้ กิดปัญหาการอดุ ตนั  มีสเกลบอกท่ีบริเวณบา้ นของลูกสูบเพอื่ ความถูกตอ้ งแม่นยายงิ่ ข้ึนในการตรวจวดั

4  หลอดเกบ็ ตวั อยา่ งอากาศสารเคมเี พื่อนาไปวิเคราะห์ต่อในห้องปฏิบตั ิการเพ่ือหาชนิดและปริมาณของ สารเคมีหลอดเก็บตวั อย่างมีหลายชนิดใหเ้ ลือกใช้งานให้เหมาะกับมาตรฐานในการเก็บตวั อยา่ งเช่น sorbent tube charcoal tube silica gel | เป็นตน้ คุณสมบัตขิ อง Silica gel  ใหผ้ ลการวดั ท่ีแม่นยาดว้ ยการควบคุมคุณภาพปริมาณน้าหนกั ของสารดูดซบั  มสี ารดูดซบั มากกว่า 100 ชนิดใหเ้ ลอื กใชง้ านเช่น Charcoal, Silica Gel  เป็นวสั ดุที่มคี ุณภาพสูงไดร้ ับการรับรองตามมาตรฐาน OSHA, NIOSH, EPA สารเหล่าน้ีถกู ดูดซบั ดว้ ยสารเคมีที่จะทาปฏกิ ิริยาเฉพาะเจาะจงกบั มลพษิ ที่ตอ้ งการเกบ็ ตวั อยา่ งอากาศทา ใหเ้ กิดการเปลยี่ นสีอยา่ งรวดเร็วและชดั เจนทาใหท้ ราบปริมาณความเข็มขน้ ของมลพิษไดเ้ มื่อตอ้ งการใชห้ ลอด ตรวจวดั ใหต้ ดั ปลายท้งั สองออก ปลายดา้ นหน่ึงของหลอดต่อกบั ช่องอากาศขา้ วของเครื่องเก็บตวั อยา่ งอากาศ ชนิดท่ีกล่าวมาแลว้ ส่วนปลายอกี ดา้ นหน่ึงของหลอดตรวจวดั เป็นช่องใหอ้ ากาศเขา้ ขอ้ ควรระวงั ในการใชห้ ลอดตรวจวดั ซ่ึงสามารถทาใหเ้ กิดค่าที่ผดิ พลาดไดค้ ือ  Pump stroke  การสวมหลอดตรวจวดั เขา้ กบั เคร่ืองมือไมถ่ กู ตอ้ ง  การใชใ้ นท่ีท่ีมีอณุ หภูมิและความช้ืน  การสวมหลอดตรวจวดั เขา้ กบั เครื่องถา้ ไมแ่ น่นจะทาใหอ้ ากาศรั่วไหลออกภายนอก  สารเคมใี นหลอดตรวจวนั หมดอายุ

5 2. เคร่ืองมือเกบ็ ตวั อย่างอากาศผ่านอุปกรณ์ทเ่ี ป็ นตวั กลางในการเกบ็ และวเิ คราะห์ทางห้องปฏิบัตกิ าร (Indirect Reading Instruments) โดยทว่ั ไปจะอาศยั หลกั การแทนที่อากาศเช่น Personal air sampler pump หรือ High volume pump ซ่ึงชุด เคร่ืองมอื ดงั กลา่ วประกอบดว้ ย 1. เคร่ืองมือเกบ็ ตวั อยา่ งอากาศ ไดแ้ ก่  ทางเขา้ ของอากาศ (air inlet)  อปุ กรณ์ควบคุมการไหลอากาศ (air flow controller) เป็ นส่วนท่ีควบคุมอตั ราการไหลของอากาศผา่ น เครื่อง  มาตรวดั อตั ราการไหลของอากาศ (air flow Ineter) เป็ นส่วนท่ีวดั อตั ราการ ไหลอากาศทาใหท้ ราบวา่ ขณะที่เกบ็ ตวั อยา่ งอากาศน้นั มีอตั ราการไหลของ อากาศเท่ าใด เพื่อใช้ในการคานวณ หาปริ มาตรอากาศท่ีผ่านเครื่ องเก็บ ตวั อยา่ งอากาศมาตรวดั น้ีจะตอ้ งคงที่ตลอดเวลาที่เก็บตวั อยา่ งอากาศ  เครื่องดูดอากาศ (air Imover) เป็ นอุปกรณ์ที่ดูดอากาศให้ไหลผ่านอุปกรณ์ เก็บตวั อยา่ งอากาศ  ทางอากาศออก (air outlet)  สวทิ ซค์ วบคุมการเปิ ด-ปิ ดเคร่ืองมือ 2. อุปกรณ์สะสม (Collection devices)  อปุ กรณ์สะสมอนุภาค ไดแ้ ก่ กระดาษกรองซ่ึงมีโครงสร้างท่ีเป็นรูพรุนมรี ูปร่างภายนอกท่ีสามารถวดั ได้ คือความหนาและพ้ืนท่ีหนา้ ตดั ท่ีอากาศไหลผา่ นกระดาษกรองมีหลายชนิดและสิ่งที่แตกต่างกนั ของ กระดาษกรองคือโครงสร้างภายในโดยกระดาษกรองจะถูกบรรจุไวภ้ ายในตลบั ยึดกระคายกรอง (Casette filter holder) โดยมแี ผน่ รองกระดาษกรอง (Support pad หรือ back up filter) รองรับอยู่อาจใช้ ร่วมกับ cyclone ก็ได้หลกั การทางานของอุปกรณ์สะสม อนุภาคอาศยั หลกั การกรองหลกั แรงดึงดูดของโลกและหลกั แรงสู่ศูนยก์ ลาง

6 ตลบั ยดึ กระดาษกรองอาจเป็นชนิด 2 ช้นั หรือ 3 ช้นั ประกอบดว้ ยส่วนที่ใหอ้ ากาศเขา้ และออกอากาศจะถูก ดูด โดยเคร่ื องดูดอากาศผ่านตลับยึดกระดาษกรองส่วนท่ีให้อากาศเข้าอากาศที่มีมลพิษก็จะติดอยู่บน แผ่นกระดาษกรองท่ีอยู่ภายใน ซ่ึงเมื่อนาไปวิเคราะห์ทางห้องปฏิบตั ิกา รจะทาให้ทราบ ปริมาณสารพิษในอากาศไดก้ ระดาษกรองท่ีใชก้ นั อยา่ งแพร่หลายมหี ลายชนิด คือ  กระดาษกรองชนิดเซลลูโลส (Cellulose filter paper) ทาจากเยอื่ เซลลูโลสคุณสมบตั ิ ของกระดาษกรองชนิดน้ีมีส่วนประกอบของข้ีเถา้ ข้นั ต่าไมฉ่ ีกขาดง่ายดูดซบั ความช้ืน มคี วามตา้ นทานต่อการไหลของอากาศสูงและมรี าคาแพง  กระดาษกรองชนิดใยแกว้ (Glass fiber filter) ทาจากใยแกว้ ละเอยี ดคุณสมบตั ิของกระดาษกรองชนิดน้ี คือไม่ดูดความช้ืนทนต่อความร้อนไมท่ าปฏิกิริยากบั มลพษิ ที่เกบ็ มคี วามตา้ นทาน ต่อการไหลของอากาศต่ากระดาษกรองชนิดน้ีมีส่วนประกอบของซิลิกา้ อยู่ดว้ ย ดงั น้นั ในการเกบ็ ตวั อยา่ งอากาศถา้ ตอ้ งการวิเคราะห์หาซิลิกา้ กไ็ มค่ วรใชก้ ระดาษ กรองชนิดน้ีเพราะจะทาใหผ้ ลการวิเคราะหผ์ ดิ พลาดได้  กระดาษกรองชนิดพลาสติก (Plastic fiber filter) ทาจากไย Ultra fine หรือ perchlorvinyl มีคุณสมบตั ิเหมอื น (Glass fiber filter มปี ระสิทธิภาพในการเก็บสูงและตา้ นทานต่อการ ไหลของอากาศค่อนขา้ งต่าละลายน้าไดด้ ีในตวั ทาละลายบางชนิดดงั น้นั จึงง่ายต่อการวเิ คราะหข์ อ้ เสียคือ มีความยืดหยุ่นต่าฉีกขาดง่ายประสิทธิภาพการเก็บจะลดลงเม่ืออากาศมีละอองของเหลว ( Liquid droplets) ปนอยู่  กระดาษกรองชนิดเมมเบรน (Membrane filter) ทาจากเรซิน (resin) ได้แก่ เซลลูโลสเอสเตอร์ (Cellulose ester) โพลีไวนิลคลอไรด์ (Polyvinyl chloride) อะคีโลไนไตรล์ (Acrylonitrile) กระดาษ กรองชนิดน้ีมีขนาด Pore size นอ้ ยมากดงั น้นั สามารถเก็บอนุภาคที่มีขนาดเลก็ มากถงึ 0.001 ไมครอนมี ความตา้ นทานต่อต่างและกรดท่ีเจือจางสารละลายอนิ ทรียบ์ างชนิดละลายไดด้ ีในอะซีโตนคลอโรฟอร์ม มคี ุณสมบตั ิในการเก็บมลพษิ ไดด้ ีไมด่ ูดซบั ความช้ืนมขี อ้ เสียคือเปราะฉีกง่ายความตา้ นทานต่อการไหล อากาศสูง

7  กระดาษกรองชนิดซิลเวอร์เมมเบรน (Silver inernbranefilter) เป็ นกระดาษท่ีทามาจากเรซิน แต่มี ส่วนผสมของแร่เงินเหมาะสาหรับการเก็บตวั อยา่ งควอทซ์  กระดาษกรองชนิดนิวคลีพอร์ (Nuclepore filter) มีลกั ษณะเหมือนกระดาษกรองชนิดเมมเบรน แต่ โครงสร้างแตกต่างกนั คือใสมีรู Pore size สมา่ เสมอความตา้ นทานต่อการไหลอากาศสูงไมเ่ ปราะฉีกง่าย เกณฑ์ในการเลือกกระดาษกรองมีกระดาษกรองหลายชนิดท่ีกล่าวมาแลว้ และแต่ละชนิดมีคุณสมบัติ เฉพาะตวั นกั สุขศาสตร์จึงตอ้ งเลอื กใชใ้ หเ้ หมาะสมสาหรับอนุภาคของสารปนเป้ื อนแต่ละชนิดปัจจยั ทว่ั ไปท่ีตอ้ ง พจิ ารณาในการเลือกกระดาษกรอง ไดแ้ ก่  ราคา  สามารถหาซ้ือไดง้ ่าย  มีประสิทธิภาพในการเก็บอนุภาคชนิดและขนาดที่ต้องการเช่นรูบนนกระดาษกรองมีขนาดท่ี เหมาะสมสาหรับการเก็บอนุภาคในขนาดที่ตอ้ งการ  ความคงทนของกระดาษกรองในสภาพแวดลอ้ มที่เก็บตัวอย่างเช่นการเก็บตวั อย่างอากาศที่มี อุณหภูมสิ ูงมาก ๆ กระดาษกรองตอ้ งสามารถทนความร้อนไดด้ ี ขอ้ จากดั สาหรับการวิเคราะหต์ วั อยา่ งกระดาษกรองตอ้ งไม่รบกวนหรือทาใหผ้ ลการวเิ คราะหผ์ ดิ ไปเช่น หากตอ้ งการเก็บตวั อยา่ งอากาศเพื่อวิเคราะห์หาซิลิกา้ จะใชก้ ระดาษกรองชนิด Glass fiber ไม่ไดเ้ น่ืองจากการ กระดาษกรองชนิดน้ีมซี ิลกิ า้ เป็นส่วนผสมดว้ ย  หลอดบรรจุของเหลว (Impingers) มีลกั ษณะเป็ นแกว้ ทรงกระบอกภายในบรรจุของเหลวเช่นน้าหรือ สารเคมีอ่ืน ซ่ึงทาหนา้ ที่จบั มลพิษให้สะสมอย่ใู นของเหลวน้นั หลอดแกว้ น้ีประกอบดว้ ยช่องสาหรับ อากาศเขา้ ซ่ึงเชื่อมต่อกบั หลอดแกว้ ยางขนาดเลก็ มีปลายอีกขา้ งหน่ึงจุ่มอยใู่ ตข้ องเหลวและช่องอากาศซ่ึง ต่อเชื่อมกบั เคร่ืองดูดอากาศมลพษิ ซ่ึงปะปนอยใู่ นอากาศน้นั จะถูกของเหลวจบั ไวอ้ ากาศส่วนท่ีเหลือก็ จะถูกดูดผา่ นเคร่ืองดูดอากาศออกไปปลายของหลอดแกว้ ซ่ึงลุ่มอยูใ่ ตข้ องเหลวมีลายลกั ษณะเพื่อความ เหมาะสมของมลพษิ ท่ีถูกเกบ็ หลอดแกว้ บรรจุของเหลวมหี ลายแบบ เช่น

8  Midget inpingers (หลอดแกว้ ขนาดเลก็ ) ส่วนปลายของหลอดแกว้ ถูกทาใหเ้ รียวเลก็ ลงซ่ึง เหมาะสาหรับการเกบ็ อนุภาคกา๊ ซและไอระเหย  Fritted glass bubbler มีลกั ษณะเป็ นแกว้ ทรงกระบอกส่วนปลายขา้ งหลอดแกว้ มี ลกั ษณะเป็นรูพรุนเพ่ือใหอ้ ากาศท่ีไหลผา่ นชา้ ลงและเกิดฟองอากาศเลก็ ๆ จานวนมากเป็ น การเพมิ่ พ้นื ท่ีผวิ ของอากาศซ่ึงจะช่วยใหม้ ลพิษในอากาศสามารถละลายในของเหลวไดด้ ีข้ึน หลอดแก้วชนิดน้ีเมื่อใชใ้ นการเก็บตัวอย่างมลพิษท่ีเป็ นสารกดกร่ อนนานเขา้ จะทาให้ ประสิทธิภาพลดลงเพราะรูพรุนจะใหญ่ข้ึน ขอ้ เสียของหลอดแกว้ ชนิดน้ีคือ ทาความสะอาดยากท้งั Midget impingers และ Fritted glass bubbler เหมาะสมสาหรับก๊าซและไอระเหยโดยที่ก๊าซและไอระเหยจะทาปฏิกิริยากบั สารละลายที่ใชเ้ ก็บตวั อย่างโดย ผา่ นกระบวนการที่เรียกว่า Chemical absorption  หลอดบรรจุสารดูดซับ (Adbsorption tube) เป็ นหลอดแก้วขนาดเล็ก เส้นผ่าศูนยก์ ลางประมาณ 5 ม.ม. หรืออาจมีขนาดเล็กกว่าปลายท้งั สองปิ ด ภายในหลอดแกว้ จะมีสารดูดซบั (Adsorbents) ซ่ึงเป็ นของแข็งมีรูพรุนเช่นผง ถ่านหรือซิลิกา้ เจลซ่ึงมชี ่ือเรียกว่า Activated charcoal tube หรือ Silicagel tube Activated charcoal tube เหมาะสาหรับการเก็บมลพิษท่ีมีจุดเดือด (Bolling point) สูงกว่า o C ประสิทธิภาพการดูดซบั จะลดลงเม่ือมลพิษน้ันมีจุดเดือด ต่าลงเหมาะสาหรับดูดซบั ไอระเหยไดด้ ีกวา่ ซิลิกา้ เจล ส่วนซิลกิ ้าเจลมขี ้อจากดั คือ ในบรรยากาศท่ีมีความช้ืนซิลิกา้ เจลจะดูดซบั ไอน้าไดด้ ีกว่าไอระเหยของ สารอินทรียด์ งั น้นั ประสิทธิภาพในการดูดซบั มลพิษจะลดลงเมอื่ อากาศมีความช้ืนสูงเวลาใชใ้ ห้ตดั ปลายท้งั สอง ขา้ งออกโดยปลายขา้ งหน่ึงต่อเขา้ กบั เคร่ืองเก็บตวั อย่างอากาศส่วนปลายอีกขา้ งหน่ึงเป็ นทางเขา้ ของอากาศเม่ือ อากาศซ่ึงมีมลพิษปนอยู่ผา่ นเขา้ ไปในหลอดแกว้ น้ีสารที่บรรจุในหลอดแกว้ จะดูดซบั มลพิษไวด้ งั น้นั เมื่อเก็บ ตวั อยา่ งเสร็จแลว้ จะตอ้ งนาหลอดแกว้ น้ีส่งหอ้ งปฏิบตั ิการเพื่อวเิ คราะหห์ าชนิดและปริมาณของมลพิษท่ีตอ้ งการ ทราบ

9  ถงุ เกบ็ ตวั อยา่ งอากาศ (Sampling bag) ใชส้ าหรับเก็บตวั อย่างมลพิษทางอากาศที่เป็ นก๊าซและไอ มีอยู่ หลายขนาดทาจากพลาสติกชนิดต่าง ๆ เช่น Mylar Teflon หรือ Scotch park ลกั ษณะของถุงจะมีวาลว์ หรือล้ินปิ ดเปิ ดเพ่อื เกบ็ ตวั อยา่ งอากาศหรือถ่ายตวั อยา่ งท่ีมมี ลพษิ สู่เครื่องวิเคราะหผ์ ล คุณสมบตั ิของถุงเกบ็ ตวั อยา่ งอากาศ  ขนาดบรรจุต้งั แต่ 1-100 ลิตร  มนี ้าหนกั เบาหนาแน่นต่า  ตา้ นทานการร่ัวซึมของกา๊ ซท้งั ตอนเขา้ และออกจากถงุ เกบ็ ตวั อยา่ ง  จุกต่อและวาลว์ มีใหเ้ ลือกท้งั แบบพลาสติกหรือสแตนเลส  วสั ดุประเภท Tedlar มคี วามแขง็ แรง  มีหลากหลายขนาดใหเ้ ลือกเพอื่ ความเหมาะสมต่อการใชง้ าน  มสี มบตั ิทางกายภาพและสมบตั ิเชิงกลท่ีดี (ทนต่อสารเคมีและความช้ืนแรงดึงและรอยขีดข่วนไดด้ ี) 3. เครื่องมอื ตรวจปรับความถกู ตอ้ งของเครื่องเกบ็ ตวั อยา่ งอากาศ (Pump calibrator) อุปกรณ์ท่ใี ช้ในการตรวจปรับความถูกต้องของเคร่ืองเกบ็ ตวั อย่างอากาศ สามารถแบ่งได้ ดงั น้ี  วดั อตั ราการไหลเชิงปริมาณเช่น Rotameter  วดั อตั ราการไหลเชิงมวลเช่น Thermal Imeter  วดั ความเร็วของการไหลเช่น Pilot tube  วดั ปริมาตรโดยตรง เช่น Spirometer, bubble meter , Wet-test meter เครื่องมอื สาหรับการเกบ็ ตวั อย่างมลพษิ ทางอากาศทเี่ ป็ นอนุภาคโดยการกรอง

10  ช่องเปิ ดให้อากาศเขา้ (Air inlet) ปกติจะต่อท่อนาอากาศเขา้ ลกั ษณะจะเป็ น ช่องปิ ดแบบรูกลมเพือ่ ใหฝ้ ่ นุ สามารถกระจายตวั ไปตามพ้ืนที่หน้าตดั ของตวั กรองได้ อยา่ งสมมาตร  อุปกรณ์สะสมอนุภาค (Collector) ประกอบดว้ ยตวกั รองอนุภาค (Filter) หรือกระดาษครองและตลบั ใส่ตวั กรอง (Casette w filter holder) เป็ นอุปกรณ์ที่ใช้ในการเก็บสะสมอนุภาคสาหรับนามาวิเคราะห์ต่อไปโดยตลบั ใส่ตวั กรองจะทาหนา้ ท่ีรองรับไมใ่ หต้ วั กรองร่วงหลน่ ฉีกขาดหรือเสียหายขนาดใชง้ าน  ส่วนเชื่อมต่อ (Connector) ได้แก่ ข้อต่อและสายยาง / พลาสติกเชื่อมต่อระหว่าง ดา้ นหลงั ของตลบั ใส่ตวั กรอง (Air outlet) กบั ป้ัมดูดอากาศสายพลาสติกน้ีจะตอ้ งไม่มีรูร่ัวและ ไมท่ าปฏิกิริยาเคมกี บั อนุภาคที่ตอ้ งการเกบ็ เช่นตวั อยา่ งสายยางนาอากาศชนิด Tigon tube  อุปกรณ์วดั อตั ราการไหลของอากาศและป้ัมดูดอากาศ (Air flow meter & Pump) ประกอบดว้ ยมิเตอร์วดั อตั ราการไหลของอากาศ (Air flow meter) ส่วน! ควบคุมการไหลของ อากาศ (Flow control value) และป้ัมดูดอากาศ (Personal pump) ปัจจุบนั มีมิเตอร์วดั อตั ราการไหลของ อากาศท้งั แบบท่ีเป็นโรคามเิ ตอร์หรือแบบลูกลอยและแบบตวั เลขดิจิตอลติดต้งั รวมอยู่ในส่วนของป้ัม ดูดอากาศ คณุ สมบัตขิ อง อปุ กรณ์วดั อตั ราการไหลของอากาศและไมดูดอากาศ  ใชง้ านไดต้ ่อเน่ืองสูงสุด 12 ชวั่ โมง  มีฟังกช์ น่ั Hold สาหรับหยดุ การทางานชว่ั คราว  มฟี ังกช์ น่ั Delayed ต้งั เวลาเกบ็ ตวั อยา่ งล่วงหนา้ ไดส้ ูงสุด 9999 นาที (6.8 วนั )  เก็บตวั อยา่ งดว้ ยหลอดดูดซบั สารเคมไี ดส้ ูงสุด 4 หลอดพร้อมกนั (ใชร้ ่วมกบั อุปกรณ์เสริม)

11  อุปกรณ์สาหรับคดั แยกขนาดฝ่ นุ Cyclone สาหรับคดั แยกขนาดฝ่ นุ ท่ีมขี นาดเลก็ กวา่ 10 ไมครอนมีหลาย ชนิดแต่ละชนิดตอ้ งใชอ้ ตั ราการไหลของอากาศท่ีแตกต่างกนั เช่น Nylon cyclone อตั ราการไหลของ อากาศ 1.7 ลิตรต่อนาที, HD cyclone อตั ราการไหลของอากาศ 2.2 ลิตรต่อนาที, Aluminum Cyclone อตั ราการไหลของอากาศ 2.5 -2.8 ลติ รต่อนาที ฯลฯ Aluminum Cyclone Nylon cyclone คณุ สมบัตขิ องอปุ กรณ์สาหรับคดั แยกนาคฝ่ นุ  ตรงตาม OSHA1 เละ NIOSH Method สาหรับการเกบ็ Silica และฝ่ นุ Respirable  อตั ราการไหล 2.5 L / min ตามขอ้ กาหนด ISO 7708 / CEN +  ขนาดเลก็ และน้าหนกั เบา ลกั ษณะและหลกั การทางานของ cyclone เป็นอปุ กรณ์ที่อาศยั หลกั การหมุนวนของอากาศในส่วนของ cyclone ท่ีมีรูปทรงกระบอกและทรงกรวยโดยอากาศถูกดึงเขา้ มาน้ันจะมีทิศทางในแนวเส้นสมั ผสั กบั เสน้ รอ บวงของทรงกระบอกช่องเขา้ ของอากาศท่ีอยบู่ ริเวณดา้ นบนของ cyclone ทาให้เกิดการหมุนวนสองช้นั ของ อากาศข้นั อากาศท่ีจะเขา้ มาหมุนวนชิดผนงั ของ cyclone มที ิศทางด่ิงลงแลว้ จึงหมุนวนยอ้ นกลบั ข้ึนดา้ นบนโดย หมุนวนอยทู่ ี่แกนกลางของ cyclone ข้ึนไปสู่ทางออกซ่ึงกระดาษกรองดกั อยขู่ ณะที่เคลือ่ นที่ไปกบั อากาศอนุภาค อาจชนเขา้ กบั ผนงั ของ cyclone และติดอยบู่ นผวิ น้ันหรืออาจตกลงสู่ดา้ นล่างเนื่องจากมวลมากและไม่สามารถ เปล่ียนทิศทางการไหลมากบั อากาศได้ดงั น้ันจึงมีเพียงอนุภาคขนาดเล็กท่ียงั คงสามารถเคล่ือนที่ตามกระแส อากาศไดแ้ ละเคล่อื นที่มาเกาะอยบู่ นกระดาษกรองซ่ึงจะถกู นาไปวิเคราะห์ต่อไป  คลิปยึดอุปกรณ์ Cassettes Holder clip สาหรับบรรจุตลบั ใส่ตวั กรอง (Casette filter holder) และมคี ลปิ หนีบเพอ่ื ติดต้งั ในขณะทาการเกบ็ ตวั อยา่ งอากาศ  ขาต้งั Tri-pot

12 เครอ่ื งมอื สาหรบั การเกบ็ ตวั อย่างมลพษิ ทางอากาศทอ่ี าศยั แรงโน้มถว่ งของโลกในการแยกขนาดของอนุภาค เคร่ืองมือที่ใช้ในการประเมนิ ฝ่ ุนฝ้าย เครื่องมือท่ีใช้ในการเก็บตัวอย่างฝ่ ุนฝ้ายในอากาศตามมาตรฐานท่ีทาง OSHA กาหนดคือ Vertical Elutriator Lumsden-Lynch Vertical Elutriator) Elutriators เป็นอปุ กรณ์เก็บตวั อยา่ งอากาศชนิดอนุภาคท่ีอาศยั แรงโนม้ ถว่ งของโลกในการแยกขนาดของ อนุภาคโดยทว่ั ไปอนุภาคท่ีมีขนาดใหญ่กว่า 3 ไมโครเมตรจะถูกแยกออกดงั น้ันโดยท่ัวไปจึงใช้ อุปกรณ์ในการวเิ คราะห์ Respirable dust และ Thoracic dust อุปกรณ์ประเภทน้ีมี 2 ชนิดคือ Vertical และ Horizontal Vertical Elutriator เป็ นอุปกรณ์ที่ OSHA ไดก้ าหนดใหใ้ ชใ้ นการเก็บตัวอย่างอากาศเพื่อวิเคราะห์หาปริมาณฝ่ ุนฝ้ายใน อากาศทางเขา้ ของอากาศมเี สน้ ผา่ นศนู ยก์ ลาง 2.7 ซมและทางออกสู่กระดาษกรองมีขนาดเส้นผา่ นศูนยก์ ลาง 3.7 ซมความสูงของ Elutriator เท่ากบั 70 ซมและเสน้ ผา่ นศูนยก์ ลางเท่ากบั 15 ซมทางาน ดว้ ยอตั ราการไหลของเท่ากบั 7.4 ลิตร / นาทีความเร็วลมภายใน EIutriator เท่ากบั ความเร็วปลายของอนุภาคท่ีมี Aerodynamic diameter 15 ไมโครเมตรกล่าวคือ อนุภาคท่ีไปถึงกระดาษกรองควรมีขนาดไม่เกิน 15 ไมโครเมตรอย่างไรก็ตาม เนื่องจากทางเขา้ ของอากาศซ่ึงมขี นาดเพยี ง 2.7 ซม. ทาใหอ้ ากาศไหลเขา้ สู่ Elatriator ในลกั ษณะเป็นลาอากาศ Elutriator อากาศไหลเขา้ สู่ Elutriator ในทิศทางท่ีขนานกบั พ้ืนผา่ นช่องว่างแคบระหว่าง ช่องของแผ่นสะสมอนุภาคท่ีวางเรียงกันอยู่ลายแผ่นอย่างชา้ ๆ อนุภาคที่มี ความเร็วปลายมากกวา่ อตั ราส่วนของช่องว่างระหว่างแนวและเวลาท่ีใชใ้ นการ เคลอื่ นที่จะตกลงสู่แผน่ สะสมอนุภาคอนุภาคขนาดเลก็ ที่สามารถเคล่ือนท่ีผา่ น แผน่ สะสมอนุภาคไดจ้ ะถกู ดกั จบั ดว้ ยกระดาษ

13 กรองสาหรับการเตรียมเครื่องมอื และอปุ กรณ์ในการประเมนิ ฝ่ นุ ฝ้ายใชห้ ลกั การเดียวกนั การตรวจวดั อนุภาคอ่ืน ๆ ขอ้ สงั เกต ในการเลอื กใชเ้ ครื่องมอื ชนิดใดชนิดหน่ึงข้ึนกบั วตั ถุประสงค์ของการตรวจวดั ดว้ ยน่นั คือหาก ตอ้ งการตรวจวดั เพ่ือดูการปฏิบตั ิตามกฎหมายตอ้ งใชว้ ิธีที่เป็ นมาตรฐานเช่นการประเมินความเขม้ ขน้ ของฝ่ นุ ทว่ั ไปในอากาศตอ้ งเก็บตวั อยา่ งอากาศดว้ ยวธิ ีมาตรฐานและนาไปชงั่ น้าหนกั ดว้ ยเคร่ืองชง่ั เพ่ือคานวณหาความ เขม้ ขน้ ไมส่ ามารถใชเ้ คร่ืองมอื อ่านค่าโดยตรงไดแ้ มจ้ ะมเี คร่ืองมืออ่านค่าโดยตรงอยู่ การปรับความถูกต้องของอตั ราการไหลของอากาศ การปรับความถกู ตอ้ งของอตั ราการไหลของอากาศมีวตั ถุประสงคเ์ พอื่ ใชใ้ นการปรับอตั ราการไหลของ อากาศของป้ัมเกบ็ ตวั อยา่ งอากาศใหไ้ ดต้ ามที่กาหนดไวใ้ นวธิ ีการมาตรฐานซ่ึงจะใชค้ ่าอตั ราการไหลของอากาศ น้ีไปใชใ้ นการคานวณค่าความเขม้ ขน้ ของมลพษิ ทางอากาศท่ีเป็นอนุภาคเพ่อื เปรียบเทียบกบั ค่ามาตรฐานต่อไป การเกบ็ ตวั อยา่ งมลพษิ ทเ่ี ป็นกา๊ ซและไอ การเก็บตวั อย่างอากาศมลพิษทางอากาศที่เป็ นก๊าซและไอระเหยที่เป็ นสารอินทรียส์ ารไฮโดรคาร์บอน นิยมใชห้ ลอด Charcoal tube หรือผงถ่านกมั มนั ต์ซ่ึงเป็ นวิธีการเก็บตวั อย่างอากาศโดยใชห้ ลกั การดูดซบั โดย อาศยั รูพรุนของผงถา่ นการเก็บตวั อยา่ งมขี ้นั ตอนที่ตอ้ งดาเนินการดงั ต่อไปน้ี 1. เตรียมอุปกรณ์เกบ็ ตวั อย่างมลพษิ ทางอากาศทเี่ ป็ นก๊าซและไอระเหยด้วยหลอดผงถ่านกมั มนั ต์ 1) หลอดผงถ่านกมั มนั ตต์ ามท่ีกาหนดใน NIOSH Method ซ่ึงโดยทวั่ ไปมกั ใชห้ ลอดผงถ่านกมั มนั ตช์ นิด 100 mg / 50 mg 2)ป๊ัมดูดอากาศท่ีสามารถปรับอตั ราการไหลในระดบั ต่าได้ (Low flow pump) เน่ืองจากการเก็บตวั อย่าง ดว้ ยวิธีน้ีจะใชอ้ ตั ราการไหลที่ต่ามากๆ 3) สายยางพร้อม tube holder ท่ีไม่ทาปฏิกิริยากบั สารมลพิษน้นั ๆ และ tube holder สามารถนาไขควงมา หมุนเพือ่ ปรับอตั ราการดูดอากาศใหเ้ ป็นชนิด Low flow

14 ขอ้ ควรระวงั ทุกคร้ังท่ีมีการปรับอตั ราการไหลที่ tube holder เรียบร้อยแลว้ ใหต้ ิดฉลากพร้อมเขียน เบอร์ใหต้ รงกบั หมายเลขน้ีป้ัมท่ีใชห้ รือเป็นไปไดใ้ หเ้ ขียนอตั ราการดูดอากาศติดไปดว้ ยก็จะยิ่งดีเพื่อป้องกนั การ สลบั สาย tube holder 4) พาราฟิ ลม์ 5) ซองบรรจุหลอดผงถา่ นกมั มนั ตเ์ พ่ือส่งวิเคราะห์ 6) กระดาษกาวพร้อมปากกาสาหรับจดบนั ทึก 7) แบบบนั ทึกการเกบ็ ตวั อยา่ งมลพษิ ทางอากาศ

15 อ้างองิ การประเมนิ และการเกบ็ ตวั อย่างมลพษิ ทางอากาศ.(ออนไลน์).ได้จาก : http://envocc.ddc.moph.go.th/uploads/Menu/rayong/air.pdf ( คน้ เม่อื 19 มนี าคม 2564) การประเมนิ และการเกบ็ ตวั อย่างมลพษิ ทางอากาศ.(ออนไลน์).ได้จาก : http://envocc.ddc.moph.go.th/uploads/Menu/rayong/air.pdf (คน้ เม่ือ 19 มนี าคม 2564) อปุ กรณ์คดั ขนาดฝ่ นุ .(ออนไลน์).ได้จาก: https://www.entech.co.th/product/ (คน้ เม่อื 19 มนี าคม 2564) Portable GC.(ออนไลน์).ได้จาก: https://products.inficon.com/en-us/nav-products/product/detail/hapsite-er-identification-system/ (คน้ เม่อื 19 มนี าคม 2564) เครื่อง Miran vapor analyzer.(ออนไลน์).ได้จาก: https://www.pico.co.th/?names=product&files=detail&pid=63 (คน้ เม่อื 19 มีนาคม 2564)


Like this book? You can publish your book online for free in a few minutes!
Create your own flipbook