@CPR

“การช่วยฟ้นื คนื ชพี ขั้นพนื้ ฐาน” Basic life support บรรยายโดย อ.วชั ราภรณ์ ฉนุ แสนดี จดั ทำโดย อ.ปณิธาน กระสังข์ สาขาสาธารณสุขศาสตร์



การช่วยฟื้ นคืนชีพ Cardio Pulmonary Cerebral Resuscitation อ้างองิ ข้อมูล..อารักษ์ ดารงสัตย์..วทิ ยาลยั พยาบาลบรมราชชนนี จังหวดั นนทบุรี

Cardiopulmonary Resuscitation: CPR หมายถงึ การปฏิบัตกิ ารเพอ่ื ช่วยฟื้ นการทางานของระบบไหลเวยี น ทห่ี ยดุ ทางานอย่างกระทนั หัน ให้กลบั มาหายใจและหัวใจทางานอย่าง มปี ระสิทธิภาพ เพยี งพอทจ่ี ะดารงชีวติ ใกล้เคยี งปกตมิ ากทสี่ ุด โดย ไม่เกดิ ความพกิ ารของสมอง • การช่วยฟื้ นคนื ชีพ • การช่วยคนื ชีพ • การก้ชู ีพ • การช่วยชีวติ

วตั ถปุ ระสงค์ CPR 1. เพิ่มออกซิเจนให้กบั เนื้อเย่ือ 2. ป้ องกนั ภาวะสมองขาดเลอื ด 3. คงไว้ซ่ึงการไหลเวียนโลหิต 4. ผปู้ ่ วยกลบั ส่ภู าวะปกติ

สาเหตุของหัวใจหยุดเต้นหรือการหยุดหายใจ • สาเหตุจากหัวใจ เช่น โรคหลอดเลอื ดเลยี้ งหัวใจตบี ฯลฯ กล้ามเนือ้ หัวใจขาดเลอื ด • สาเหตุอน่ื ๆ เช่น สาลกั ควนั ไฟ แพ้ยา เสียเลอื ดมาก จมนา้ ไฟดูด ปฏิกริ ิยาภูมแิ พ้อย่างรุนแรง ได้ยาเกนิ ขนาด

Chain of survival 1. Early access (0-1min) 2. Early CPR (0-4 min) 3. Early defibrillation (5min) 4. Early ACLS (8-10min)

Time-success relation 100% โอกาสสาเร็จ 50% 0% 5 10 เวลา ( นาที ) 0

Chain of survival เวลาเริ่ม BLS เวลาเริ่ม ACLS อตั ราการรอด < 4 นาที < 8 นาที 43 % < 4 นาที > 8-16 นาที 10 % 8 - 12 นาที < 16 นาที 6% 8 – 12 นาที > 16 นาที 0% > 12 นาที > 12 นาที 0%

CPR C A B 3D CIRCULATION ช่วยการไหลเวียน AIRWAY เปิ ดทางเดินหายใจให้โล่ง BREATHING ช่วยหายใจ DEFIBRILLATION กระตกุ หวั ใจ DRUGS ให้ยา DIFFERENTIAL DIAGNOSIS วินิจฉัยสาเหตุ

1. Basic Life Support Primary survey or 1st CABD CPR ที่ไม่ใช้เครื่องมอื ใดๆ แต่ผชู้ ่วยเหลือต้องผา่ นการฝึ ก C นวดทรวงอก A นอนราบ เชยหน้าเชยคาง หรอื ยกขากรรไกร B เป่ าปากหรอื เป่ าจมกู D กระตกุ หวั ใจ (แต่ไทยยงั ไมใ่ ช้ในBLS)

C : Circulation การทาให้เลอื ด ไหลเวยี นไปเลยี้ งส่วนต่างๆ A : Airway เปิ ดทางเดินหายใจให้โล่ง B : Breathing การช่วยหายใจ

CPR ข้นั พนื้ ฐาน หลกั ปฏบิ ตั ิเบอื้ งต้น ปลกุ เรียกโดยเขย่าตวั เบาๆและ ถามดงั ๆว่า “ คุณเป็ นอย่างไรบ้าง”

เม่อื พบว่าหมดสติจริงขอความช่วยเหลอื 1669 “ ช่วยด้วย คนหมดสติ”

C = CIRCULATION การหาจดุ นวดหวั ใจที่กระดกู กลางอกลากนิ้ วจากชายโครง เหนือกระดกู ลิ้นปี่ 2 นิ้วมอื การคลาชีพจรท่ีซอกคอไม่ พบชีพจรให้นวดหวั ใจ

C : Circulation การทาให้เลอื ดไหลเวยี นไปเลยี้ งส่วนต่างๆ ตรวจสอบระบบไหลเวยี นโลหิต ตรวจชีพจรจากหลอดเลอื ดบริเวณคอ โดยวางนิว้ ชี้และนิว้ กลางบริเวณลูก กระเดอื กแล้วเลอื่ นนิว้ ไปด้านข้าง ระหว่างลูกกระเดอื กกบั กล้ามเนอื้ คอ คลาการเต้นของชีพจรพร้อมสังเกต การหายใจของผู้หมดสติ

• ถ้าคลาชีพจรได้ ให้ช่วยหายใจโดยการเป่ าปากทุก 4 วนิ าที โดยนับ หน่ึง และ สอง และ สาม และ สี่ เป่ าปาก1 คร้ัง (เป่ าปากประมาณ 16 คร้ังใน 1 นาท)ี • ถ้าคลาชีพจรไม่ได้ ให้ช่วยปั๊มหัวใจตามข้นั ตอนดงั นี้



ตาแหน่งทกี่ ด คุกเข่าข้างลาตวั ผู้บาดเจบ็ หันหน้า เข้าหาผู้บาดเจบ็ ผู้ช่วยเหลอื วางนิว้ ชี้ และนิว้ กลางของมือขวาบนลนิ้ ปี่ ของ ผู้บาดเจบ็ ใช้สันมอื อกี ข้างวางบริเวณ เหนือนวิ้ น้ัน



การป๊ัมหัวใจ คอื การใช้ฝ่ ามอื กดบนผนงั ทรวงอกบริเวณกระดูกหน้าอก (sternum) โดยใช้นา้ หนักแรงพอประมาณความลกึ ในการป๊ัมลงนา้ หนักประมาณ 1-1 นิว้ ครึ่ง เพอ่ื ทาให้หัวใจถูกบีบเอาเลอื ดไปเลยี้ งส่วนต่างๆของร่างกาย

การนวดหวั ใจ • นัง่ คกุ เข่าข้างตวั ผปู้ ่ วยระหว่างไหล่ และอก แยกเข่าเลก็ น้อย • โน้มตวั ให้แนวไหล่และวางมืออยู่ แนวตงั้ ฉากกบั หน้าอกผปู้ ่ วย • การนับจงั หวะการนวดหวั ใจ สมา่ เสมอ โดยนับ หนึ่ง และสอง และ…......และสิบ และสิบเอด็ สิบ สอง…......สิบห้า…….สามสิบ • ในหนึ่งนาที ให้ได้อตั ราชีพจร อย่าง น้อย100 ครงั้ ต่อนาที • ดงั นัน้ C:B = 30:2 จะได้อย่างน้อย 5-6รอบ



อตั ราการนวดหวั ใจต่อการช่วยหายใจ เท่ากบั 30:2 ทงั้ กรณีผชู้ ่วยเหลือ 1 คน และผชู้ ่วยเหลือ 2 คน ปฏิบัตกิ าร 2 คน (Two-Man CPR)

A : Airway เปิ ดทางเดนิ หายใจให้โล่ง 1. จดั ท่าให้นอนราบหงายบนพนื้ เรียบแขง็ แขนแนบลาตวั 2. ผู้ทาคุกเข่าลงตรงระดบั ไหล่ผู้หมดสติ 3. เปิ ดทางเดนิ หายใจ

แหงนศีรษะผู้หมดสตโิ ดยใช้ฝ่ ามอื ข้างหนึ่งดนั หน้าผาก พร้อมกบั ใช้นิว้ ของมอื อกี ข้างหน่ึงเชยคางขนึ้ Head tilt chin lift maneuver

Head tilt chin lift maneuver

Head tilt chin lift maneuver

A = AIRWAY จดั ท่าให้นอนราบ Head tilt chin lift Jaw trust maneuver maneuver

B : Breathing การช่วยหายใจ ประเมินว่าผู้หมดสตหิ ายใจได้เองหรือไม่ โดยก้มศีรษะมาใกล้หน้าผู้หมดสตเิ พอ่ื ใช้ หูฟังเสียงลมหายใจเข้าออกให้แก้มสัมผสั ลมหายใจทอ่ี อกมา พร้อมกบั มองดูทรวงอก ว่ามกี ารขยบั ขนึ้ ลงตามจงั หวะการหายใจ หรือไม่ look ตาดูทท่ี รวงอก listen หูฟังเสียงลมหายใจ feel แก้มสัมผสั ลมหายใจ

ใช้นิว้ หัวแม่มือและนิว้ ชี้ของมอื ทอ่ี ยู่บนหน้าผากบบี จมูกเพอื่ กนั ไม่ให้ลม รั่วออกทางจมูกฝ่ ามือกดหน้าผากให้หน้าแหงนขนึ้ ผู้ช่วยเหลอื สูดหายใจ เข้าเตม็ ที่ ประกบปากกบั ปากผู้บาดเจบ็ ให้สนิท เป่ าลมเข้าปากช้าๆแต่แรง ขณะเป่ าให้ชาเลอื งดูทรวงอกขยายตวั ขนึ้

ทำเช่นน้ีอยำ่ งนอ้ ย 4 รอบ แลว้ หยดุ ประเมินผหู้ มดสติ

*สิ่งสาคญั * ถ้าปล่อยให้หัวใจหยุดเต้น จะทาให้สมองขาดออกซิเจน และถูกทาลายอย่างถาวรได้ ภายใน 4 นาที

Basic life support กำรปฏิบตั ิในกำรช่วยฟ้ื นคืนชีพเบ้ืองตน้ 1. เมอื่ พบคนนอนอยู่ คล้ายหมดสติ ต้องลองตรวจดูว่าหมดสติจริงหรือไม่ โดยการเรียกและเขย่าตวั เขย่าหรือตบทไี่ หล่ ถ้าหมดสติจะไม่มีการโต้ตอบ หรือมีเสียงคราง หรือมกี ารเคลอื่ นไหวเพยี งเลก็ น้อย

2. ประเมนิ การหายใจโดยการทา look listen feel for breathing and pulse -look คอื ดูการเคลอ่ื นไหวของทรวงอก และ หน้าท้องว่ามกี ารยกตวั ขนึ้ หรือไม่ หรือ หายใจหรือไม่ -listen คอื ฟังเสียงลมหายใจ โดยเอยี งหูของผ้ชู ่วยเหลอื เข้าไปใกล้บริเวณจมูกและ ปากของผ้ปู ่ วย ว่าได้ยนิ เสียงอากาศผ่านออกมาทางจมูกหรือปากไม่ -feel คอื สัมผสั โดยการใช้แก้มของผู้ช่วยเหลอื สัมผสั กบั ความรู้สึกว่ามีลมหายใจที่ ผ่านออกจากปากและจมูกหรือไม่พร้อมกบั ใช้มอื สัมผสั ว่ามหี ัวใจหยดุ เต้นหรือไม่ด้วยการ จับชีพจร

Basic life support 3. ถ้าพบว่าไม่หายใจให้เรียกขอความช่วยเหลอื จากผู้อนื่ พร้อมท้งั จดั ท่านอนหงายราบบนพนื้ แข็ง เร่ิมข้นั ตอนการปฏบิ ัติการช่วยฟื้ นคืนชีพ ข้นั ตอนที่ 1 คอื Airway โดยการเปิ ด ทางเดนิ หายใจให้โล่ง ด้วยวธิ ีhead tilt chin lift หรือ jaw thrust maneuver (ถ้ามกี ารหักของกระดูกสันหลงั ส่วนคอ)

Basic life support 4. ทดสอบการหายใจโดยการทา look listen and feel อกี คร้ังหนึ่งถ้ายงั ไม่หายใจ ให้ ทาข้นั ตอนต่อไปคอื Breathing คอื เป่ าลมหายใจ 2 คร้ัง

5.ทดสอบว่ามหี ัวใจหยุดเต้นหรือไม่ด้วยการจับชีพจร ถ้าไม่มกี ารเต้นหัวใจ เป่ าปากอกี 2 คร้ัง แล้วทา cardiacmassage ด้วยอตั ราเร็ว 100 คร้ัง/นาที โดยการนับ 1 และ 2 และ 3 และ......จนถงึ 15คร้ัง/นาที 6.ทาสลบั กนั อย่างนี้ ไปจนครบ 4 รอบ ( 1นาที ) จงึ ประเมินการหายใจและการเต้นของชีพจร และประเมนิ อกี ทุก 1 นาที

7. ถ้ามผี ้ชู ่วยเหลอื มาช่วยอกี ให้แบ่งการทาหน้าทก่ี นั เช่น ผู้ช่วยเหลอื คนท่ี 1 ผายปอด ผ้ชู ่วย เหลอื คนท่ี 2 กดนวดหัวใจถ้าผ้ชู ่วยเหลอื แต่ละคนอาจเหน่ือยและต้องการเปลยี่ นหน้าทก่ี นั โดยการตะโกน “เปลยี่ น” กจ็ ะสลบั หน้าท่ีกนั

8. ให้ปฏิบัตกิ ารช่วยฟื้ นคนื ชีพข้นั ตอนพนื้ ฐานอย่างต่อเน่ืองจนกระทง่ั มีบุคลากร นาอุปกรณ์มาช่วยเหลอื เพมิ่ เติม และรีบนาส่งโรงพยาบาลทใี่ กล้ทส่ี ุดทนั ที







อนั ตรายของการทา CPR ไม่ถูกวธิ ี 1. วางมอื ผดิ ตาแหน่ง ทาให้ซ่ีโครงหัก , xiphiod หัก , กระดูกทห่ี ักทม่ิ โดนอวยั วะที่ สาคัญ เช่น ตบั ม้าม เกดิ การตกเลอื ดถงึ ตายได้ 2. การกดด้วยอตั ราเร็วเกนิ ไป เบาไป ถอนแรงหลงั กดไม่หมดทาให้ปริมาณเลอื ดไปถึง อวยั วะต่าง ๆ ทส่ี าคัญได้น้อย ทาให้ขาดออกซิเจน 3. การกดแรงและเร็วมากเกนิ ไป ทาให้กระดูกหน้าอกกระดอนขนึ้ ลงอย่างรวดเร็ว หัวใจ ช้าเลอื ดหรือกระดูกหักได้

Basic life support 4. การกดหน้าอกลกึ เกนิ ไป ทาให้หัวใจชอกช้าได้ 5. การเปิ ดทางเดนิ หายใจไม่เตม็ ที่ เป่ าลมเกนิ ไป ทาให้ลมเข้ากระเพาะอาหาร เกดิ ท้องอดื อาเจียน ลมเข้าปอดไม่สะดวก ปอดขยายตวั ไม่เตม็ ที่ -ถ้ามอี าการอาเจียนเกดิ ขึน้ ก่อน หรือ ระหว่างการทา CPR ต้องล้วงเอาเศษอาหาร ออกก่อน มฉิ ะน้ันจะเป็ นสาเหตุของ การอดุ ตนั ของทางเดนิ หายใจ (airway obstruction) การช่วยหายใจไม่ได้ผล เกดิ การขาดออกซิเจน - ถ้ามอี าการท้องอดื ระหว่างการทา CPR ให้จดั ท่าเปิ ดทางเดนิ หายใจใหม่ และ ช่วย การหายใจด้วยปริมาณลมทไี่ ม่มากเกนิ ไป

สรุป ปฏิบตั ิการช่วยฟื้ นคนื ชีพ จะมีประสิทธิภาพมากถ้าผู้ช่วยเหลอื ต้งั สติให้ดี มีความชานาญ และ มีการเข้าใจเกยี่ วกบั กลไกของร่างกาย ให้การช่วยเหลอื ตาม ข้นั ตอนในการช่วยเหลอื

THANK YOU