เลือกตั้ง62สงขลา

51 2.5.1 ระบบถา่ ยโอนคะแนนเสียงไมไ่ ด้ ระบบถา่ ยโอนคะแนนเสยี งไม่ได้ (single non-transferable vote: SNTV) ระบบนี้ก�ำหนด เขตเลือกตั้งให้มีตัวแทนได้มากกว่า 1 คน แต่ผู้มีสิทธิเลือกต้ังสามารถเลือกได้เพียงแค่ 1 คนเท่าน้ัน ผู้ชนะเลือกตั้งคือ ผู้ได้คะแนนสูงสุดเรียงตามล�ำดับจนครบจ�ำนวนของผู้แทนท่ีพึงมีได้ในเขตเลือกต้ังนั้น ซง่ึ การนบั คะแนนใชห้ ลกั การของระบบ FPTP หรอื เสยี งขา้ งมากธรรมดา (นกั วชิ าการบางคนจงึ จดั ใหร้ ะบบน้ี อย่ใู นกลุ่มของระบบพหนุ ิยมหรือระบบเสยี งขา้ งมากธรรมดา) ขอ้ ดขี องระบบนี้ 1. ผู้สมัครจากพรรคของชนกลุ่มน้อย ตลอดจนผู้สมัครอิสระมีโอกาสได้รับการเลือกต้ังสูงขึ้น ท�ำให้มีตวั แทนของคนทุกกลมุ่ ในสภา 2. เปน็ ระบบการเลอื กตงั้ ทเี่ ขา้ ใจงา่ ย ไมซ่ บั ซอ้ น ทง้ั ตอ่ ผมู้ สี ทิ ธเิ ลอื กตง้ั และคณะผจู้ ดั การเลอื กตง้ั ข้อเสียของระบบน้ี 1. ความสัมพันธ์ระหว่างผู้แทนกับประชาชนในเขตเลือกต้ังมีน้อย เน่ืองจากในเขตมีผู้แทน หลายคน 2. ผสู้ มคั รบางรายอาจสรา้ งฐานเสยี งหลกั จ�ำนวนหนงึ่ เอาไวห้ รอื ทเี่ รยี กวา่ คะแนนจดั ตง้ั กถ็ อื วา่ เพยี งพอแลว้ เน่อื งจากการชนะเลอื กตง้ั ใชค้ ะแนนเสยี งไมส่ ูงมากนกั 3. อาจเกดิ ความแตกแยกภายในทมี ผสู้ มคั รพรรคเดยี วกนั เนอ่ื งจากเขตเลอื กตง้ั มผี แู้ ทนมากกวา่ 1 คน แตเ่ ลอื กไดเ้ พยี งคนเดยี ว อาจสง่ ผลใหเ้ กดิ การแขง่ ขนั กนั เองภายในทมี หรอื ทเี่ รยี กวา่ ยิงลกู โดด หรือน�ำไปสู่การแบ่งแยกเป็นกลุ่มย่อยภายในพรรคหรือมุง้ (Faction) 2.5.2 ระบบคะแนนเสยี งจำ� กดั ระบบคะแนนเสียงจ�ำกัด (limited vote: LV) ระบบน้ีคล้ายคลึงกับระบบพหุนิยม หรือ เสยี งขา้ งมากธรรมดาในการคดิ คะแนนผชู้ นะเลอื กตงั้ แตแ่ บง่ เขตเลอื กตงั้ ใหม้ ผี แู้ ทนไดห้ ลายคน และคลา้ ยคลงึ กับระบบถ่ายโอนคะแนนเสียงไม่ได้ แต่ความแตกต่างอยู่ตรงที่ระบบนี้มีสิทธิเลือกตัวแทนได้มากกว่า 1 คน แต่ถูกจ�ำกัดให้น้อยกว่าจ�ำนวนผู้แทนท่ีพึงมีทั้งหมดในเขตเลือกต้ัง เช่น ในเขตเลือกตั้งมีผู้แทนได้ 4 คน อาจก�ำหนดให้มีสิทธิเลือกได้เพียงแค่ 2 คน ผู้ชนะเลือกตั้งคือ ผู้ท่ีได้คะแนนสูงสุดเรียงตามล�ำดับ จากอนั ดบั 1 ถึงอนั ดบั 4

52 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา ข้อดขี องระบบนี้ 1. ความง่าย ไมซ่ บั ซ้อน เข้าใจได้ไมย่ ากส�ำหรบั ผใู้ ชส้ ทิ ธิเลอื กตั้ง 2. ความสะดวก รวดเร็วในการคดิ คะแนนเพื่อหาผูช้ นะเลือกต้งั ข้อเสยี ของระบบนี้ 1. ปญั หาความเปน็ ตวั แทนของผชู้ นะเลอื กตงั้ ไมไ่ ดส้ ดั สว่ นกบั จ�ำนวนคะแนนเสยี งทไี่ ดร้ บั หรอื ผชู้ นะเลอื กตงั้ ไมใ่ ชต่ วั แทนของคนสว่ นใหญใ่ นเขตเลอื กตงั้ เนอื่ งจากไมไ่ ดค้ ะแนนเสยี งเกนิ ครง่ึ 2. ผลกระทบตอ่ ความเขม้ แขง็ หรอื ความเปน็ เอกภาพของพรรคการเมอื ง อนั เนอื่ งมาจากอาจ เกิดความแตกแยกในหม่ผู ู้สมคั รพรรคเดยี วกนั จากการแข่งขนั กนั เองเพือ่ ให้ชนะเลอื กตง้ั 3. ระบบการเลอื กตง้ั ของไทยตามรฐั ธรรมนญู พุทธศักราช 2560: ระบบจัดสรรปันส่วนผสม การเลือกต้ังของไทยก่อนมีรัฐธรรมนูญฉบับปี พ.ศ. 2540 ส่วนใหญ่มักใช้ระบบเสียงข้างมาก ธรรมดา แต่มีตัวแทนมากกว่า 1 คน ท�ำให้แต่ละเขตมีตัวแทนไม่เท่ากันน�ำไปสู่การวิพากษ์วิจารณ์ว่า ไมเ่ ปน็ ไปตามหลกั การของระบอบประชาธปิ ไตย วา่ แตล่ ะคนตอ้ งมสี ทิ ธมิ เี สยี งเทา่ เทยี มกนั อกี ทงั้ ยงั น�ำไปส ู่ การฮว้ั กนั ระหวา่ งผสู้ มคั รตา่ งพรรค น�ำไปสคู่ วามออ่ นแอของพรรคการเมอื ง เมอื่ เกดิ กระแสผลกั ดนั ใหเ้ กดิ การปฏริ ปู การเมอื งหลงั เหตกุ ารณพ์ ฤษภาคม 2535 จงึ น�ำไปสกู่ ารจดั ท�ำรฐั ธรรมนญู พ.ศ. 2540 โดยในดา้ น ระบบเลือกต้ังได้เปล่ียนแปลงมาใช้ระบบคู่ขนานระหว่างเขตและสัดส่วน โดยในระบบเขตก�ำหนดให ้ แตล่ ะเขตมตี วั แทนเพียงเขตละ 1 คน การตดั สินผชู้ นะใช้ระบบผไู้ ด้คะแนนสูงสุดชนะเลือกตง้ั หรอื FPTP กบั ระบบสดั สว่ นแบบบญั ชรี ายชอ่ื โดยใชป้ ระเทศเปน็ เขตเลอื กตงั้ ก�ำหนดใหม้ บี ตั รเลอื กตงั้ 2 ใบแยกออก จากกัน และการคิดคะแนนหาผชู้ นะเลือกตัง้ กแ็ ยกออกจากกนั ดว้ ย หลังการรัฐประหารปี 2557 โดยคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ได้จัดให้มีการร่าง รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ จนประกาศใช้เม่ือวันที่ 6 เมษายน 2560 รัฐธรรมนูญฉบับปี พ.ศ. 2560 น้ี ในระบบเลอื กตง้ั ไดเ้ ปลย่ี นแปลงไปอกี ครงั้ เปน็ ระบบทเี่ รยี กวา่ ระบบจดั สรรปนั สว่ นผสม (mixed member apportionment: MMA) โดยก�ำหนดให้มีสมาชกิ สภาผ้แู ทนราษฎรจ�ำนวน 500 คน แบง่ เป็นแบบแบ่งเขต เลอื กตง้ั เขตละ 1 คน จ�ำนวน 350 คน และแบบบญั ชรี ายชอื่ ของพรรคการเมอื ง 150 คน ซง่ึ ความแตกตา่ ง ทีส่ �ำคัญประการหน่ึงของระบบนี้ เม่อื เทยี บกับระบบเลอื กตงั้ ภายใตร้ ัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 คือ ผมู้ ีสิทธ ิ เลือกต้ังลงคะแนนในบัตรเลือกต้ังเพียงใบเดียว เป็นการเลือกผู้สมัครในระบบเขตเลือกต้ังเท่านั้น ส่วนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในระบบบัญชีรายชื่อพรรค มาจากการน�ำคะแนนจากการเลือกต้ังสมาชิก

53 สภาผู้แทนราษฎรแบบแบ่งเขตเลือกตั้ง มาค�ำนวณหาจ�ำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายช่ือ ของแต่ละพรรคการเมือง ซ่ึงการค�ำนวณจ�ำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายช่ือของแต่ละ พรรคการเมอื งใหค้ �ำนวณไดด้ ังนี้ (ส�ำนักวิชาการ ส�ำนกั งานเลขาธกิ ารสภาผแู้ ทนราษฎร 2559) 1. น�ำคะแนนรวมทง้ั ประเทศทพี่ รรคการเมอื งทกุ พรรค ทสี่ ง่ ผสู้ มคั รรบั เลอื กตง้ั แบบบญั ชรี ายชอื่ ไดร้ บั จากการเลอื กตงั้ แบบแบง่ เขตเลอื กตง้ั หารดว้ ยหา้ รอ้ ยอนั เปน็ จ�ำนวนสมาชกิ ทงั้ หมดของสภาผแู้ ทน ราษฎรเป็นการค�ำนวณหาคา่ เฉล่ียจ�ำนวนคะแนนตอ่ สมาชกิ หนึ่งคน 2. น�ำค่าเฉลี่ยจ�ำนวนคะแนนต่อสมาชิกหนึ่งคน ไปหารจ�ำนวนคะแนนรวมท้ังประเทศของ พรรคการเมอื งแต่ละพรรค ที่ได้รบั จากการเลือกตัง้ สมาชิกสภาผ้แู ทนราษฎรแบบแบ่งเขตเลอื กต้ังทุกเขต เลือกต้งั จ�ำนวนที่ได้รับ ให้ถอื เป็นจ�ำนวนสมาชกิ สภาผแู้ ทนราษฎรทพ่ี รรคการเมืองนั้นจะพงึ มไี ด้ 3. น�ำจ�ำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรท่ีพรรคการเมืองจะพึงมีได้ ลบด้วยจ�ำนวนสมาชิก สภาผแู้ ทนราษฎรแบบแบง่ เขตเลอื กตงั้ ทง้ั หมด ทพี่ รรคการเมอื งนนั้ ไดร้ บั เลอื กตงั้ ในทกุ เขตเลอื กตง้ั ผลลพั ธ์ คอื จ�ำนวนสมาชกิ สภาผแู้ ทนราษฎรแบบบญั ชรี ายช่ือที่พรรคการเมืองนนั้ จะได้รบั อยา่ งไรกต็ ามการค�ำนวณหาสมาชกิ สภาผแู้ ทนราษฎรแบบบญั ชรี ายชอ่ื ของแตล่ ะพรรคการเมอื งนนั้ ตอ้ งค�ำนงึ ถงึ จ�ำนวนสมาชกิ สภาผู้แทนราษฎรแบบแบ่งเขตเลือกตง้ั ของแตล่ ะพรรคการเมอื ง ดงั นี้ ถา้ พรรคการเมอื งใดมผี ไู้ ดร้ บั เลอื กตงั้ เปน็ สมาชกิ สภาผแู้ ทนราษฎรแบบแบง่ เขตเลอื กตงั้ เทา่ กบั หรือสงู กวา่ จ�ำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรท่พี รรคการเมอื งนั้นจะพึงมไี ด้ 1. ให้พรรคการเมืองน้ันมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรตามจ�ำนวนท่ีได้รับจากการเลือกต้ังแบบ แบ่งเขตเลอื กตั้ง และไมม่ สี ทิ ธไิ ด้รับการจัดสรรสมาชิกสภาผแู้ ทนราษฎรแบบบญั ชรี ายชอ่ื 2. ใหน้ �ำจ�ำนวนสมาชกิ สภาผแู้ ทนราษฎรแบบบญั ชรี ายชอื่ ทงั้ หมด ไปจดั สรรใหแ้ กพ่ รรคการเมอื ง อื่นที่มีจ�ำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบแบ่งเขตเลือกต้ังต่�ำกว่าจ�ำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรท่ี พรรคการเมอื งนนั้ จะพงึ มไี ดต้ ามอตั ราสว่ น แตต่ อ้ งไมม่ ผี ลใหพ้ รรคการเมอื งใดมสี มาชกิ สภาผแู้ ทนราษฎร เกินจ�ำนวนทจ่ี ะพงึ มีได้ เม่ือได้จ�ำนวนผู้ได้รับเลือกต้ังแบบบัญชีรายชื่อของแต่ละพรรคการเมืองแล้ว ให้ผู้สมัคร ตามล�ำดับหมายเลขในบัญชีรายชื่อสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองน้ัน เปน็ ผูไ้ ด้รับเลอื กตงั้ เปน็ สมาชกิ สภาผแู้ ทนราษฎร การเปลี่ยนแปลงระบบเลือกต้ังให้เป็นระบบจัดสรรปันส่วนผสมมาจากความมุ่งหวังของ คณะกรรมการรา่ งรฐั ธรรมนญู ทตี่ อ้ งการหาวธิ กี ารวา่ ท�ำอยา่ งไร ทจี่ ะใหค้ ะแนนทกุ คะแนนทป่ี ระชาชนลงให ้ ในการเลอื กตั้งสมาชิกสภาผแู้ ทนราษฎรมีความหมายไมถ่ ูกทง้ิ เสียเปล่า มีชยั ฤชพุ ันธ์ ประธานกรรมการ

54 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ัง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา ร่างรัฐธรรมนูญ กล่าวถึงข้อดีของระบบเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร “แบบจัดสรรปันส่วนผสม” โดยสรุปว่า นอกจากจะไม่ท�ำให้คะแนนของประชาชนสูญไปโดยเปล่าประโยชน์ ระบบเลือกต้ังสมาชิก สภาผแู้ ทนราษฎรระบบน้ยี ังเหมาะสมกบั บรบิ ทของสงั คมไทย และจะท�ำใหท้ กุ พรรคคัดเลอื กคนทดี่ ีท่สี ุด มาเป็นผู้สมัครสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร โดยได้อธิบายประโยชน์ของระบบเลือกตั้งแบบจัดสรร ปนั สว่ นผสมไวด้ งั น้ี (“มชี ยั ” ยนื ยนั เลอื กตงั้ จดั สรรปนั สว่ น แจง 7 ขอ้ ด-ี ชว่ ยปรองดอง, ใน MGR ONLINE, 2 พฤศจิกายน 2558 (ออนไลน์). 1 มีนาคม 2562, แหล่งท่ีมา https://mgronline.com/daily/ detail/95800001222382558) 1. เคารพเสียงของประชาชนทุกคะแนนจะไมส่ ูญเปล่า 2. ไม่ค�ำนึงถึงประโยชน์ของพรรคการเมืองใด แต่มุ่งให้คะแนนของประชาชนมีน�้ำหนักในการ ออกเสียงเลอื กตง้ั มากทสี่ ดุ 3. เป็นการสรา้ งความปรองดอง คือ ใหค้ ะแนนเฉล่ยี กับทุกพรรคตามความเหมาะสม 4. สร้างระบบเลือกต้งั ทเี่ หมาะสมกับบรบิ ทสังคมไทย เลือกปรับใช้ในส่วนทเี่ ป็นประโยชน์ 5. แก้ไขปัญหาการจดั สรรงบประมาณ ทอี่ งิ เฉพาะพื้นท่ฐี านเสียงของพรรคตน 6. พรรคจะคดั เลอื กคนดลี งสมคั รรบั เลอื กต้งั เพอ่ื หวงั คะแนนไปค�ำนวณเปน็ สมาชกิ สภาผแู้ ทน ราษฎรบัญชีรายชอ่ื 7. ค�ำนงึ ถึงคะแนนเสยี งของประชาชน ที่ถูกทง้ิ ไปอย่างไมเ่ ป็นธรรม อยา่ งไรกต็ าม ระบบการเลอื กตงั้ แบบจดั สรรปนั สว่ นผสมนก้ี ไ็ ดร้ บั การวพิ ากษว์ จิ ารณอ์ ยา่ งมาก เช่น ประจักษ์ ก้องกีรติ (“ระบบการเลือกตั้ง”จัดสรรปันส่วนผสม”: ปัญหาและทางออก,” ใน ประชาไท. 2 กุมภาพันธ์ 2559 (ออนไลน์), 2 มีนาคม 2562, แหล่งท่ีมา https://prachatai.com/journal/2016/ 02/64002) เหน็ วา่ ปญั หาใหญข่ องระบบนซ้ี งึ่ ท�ำใหป้ ระเทศสว่ นใหญไ่ มม่ ใี ครใช้ หรอื ทเี่ คยใชก้ เ็ ลกิ ใชแ้ ลว้ คอื สรา้ งความสบั สนและท�ำใหค้ ะแนนไมส่ ะทอ้ นเจตนารมณข์ องประชาชน เพราะบตั รใบเดยี วแตค่ ะแนน กลบั ถกู นบั สองครงั้ ทงั้ ในระบบเขตและระบบบญั ชรี ายชอ่ื และสรา้ งระบบทไี่ มย่ ตุ ธิ รรมคอื ยง่ิ พรรคไดท้ น่ี งั่ ในระบบเขตมากขน้ึ เทา่ ใด กลบั ยงิ่ ไดผ้ แู้ ทนในระบบบญั ชรี ายชอื่ นอ้ ยลงตามนน้ั นอกจากนนั้ ยงั ไมส่ ามารถ แยกแยะและสะท้อนเจตนารมณ์ของประชาชนได้ว่าประชาชนต้องการเลือกพรรคหรือเลือกตัวบุคคล เพราะปดิ กน้ั โอกาสในการใชส้ ทิ ธอิ ยา่ งเสรี บบี ใหเ้ ลอื กไดแ้ คค่ ะแนนเดยี ว ในขณะทรี่ ะบบทม่ี บี ตั รเลอื กตงั้ สองใบท�ำใหป้ ระชาชนมสี ทิ ธเิ ตม็ ทก่ี ลา่ วคอื “เลอื กคนทร่ี กั เลอื กพรรคทช่ี อบ” ดงั ทพ่ี บในงานวจิ ยั จ�ำนวน มากว่าในระยะสิบกว่าปีที่ผ่านมาคนไทยใช้สิทธิอย่างชาญฉลาดและมียุทธศาสตร์มากข้ึน คือ ในระบบ บญั ชรี ายชอื่ จะเลอื กพรรคทต่ี นอยากใหเ้ ปน็ รฐั บาลเพราะชอบนโยบาย แตใ่ นระบบเขตอาจจะไมเ่ ลอื กคน

55 จากพรรคน้ัน เพราะคุณสมบัติด้อยจนรับไม่ได้ หันไปเลือกส.ส.เขตที่มีคุณภาพดีกว่าของพรรคอ่ืน  ระบบเลือกต้ังแบบจัดสรรปันส่วนผสมจะท�ำลายโอกาส ท่ีประชาชนจะใช้สิทธิแบบมีวิจารณญาณแบบน ี้ ลงไปอย่างสิ้นเชิง กลายเป็นว่าจ�ำใจต้องเลือกผู้แทนเขตท่ีด้อยคุณภาพ เพราะกลัวว่าพรรคที่ตนชอบ จะเสียคะแนน (เพราะคะแนนผูกกัน) จะยิ่งท�ำให้ส.ส.ด้อยคุณภาพเข้าสภามากข้ึน สวนทางเป้าหมายท่ี ผู้ร่างต้องการ สริ พิ รรณ นกสวน สวสั ดี (2561: 204-207) เหน็ วา่ เมอื่ พจิ ารณาตรรกะหรอื ความสมเหตสุ มผล เจตนารมณ์ และผลกระทบที่ตามมาจะพบวา่ 1. ระบบเลือกต้ังแบบจัดสรรปันส่วนผสมอาจส่งผลให้ผลเลือกตั้งบิดเบือน และเบ่ียงเบน เจตนารมณ์ของผู้เลือกตั้ง การให้ผู้ออกเสียงมีบัตรลงคะแนนเพียงใบเดียวเพื่อเลือกผู้สมัครระบบเขต แล้วน�ำคะแนนผู้สมัครระบบเขตไปคดิ เปน็ ทนี่ งั่ ในระบบบญั ชีรายช่ือพรรค ตง้ั อย่บู นตรรกะในการจดั สรร ที่นั่งที่ผิดเพี้ยน เพราะในความเป็นจริงผู้สมัครระบบเขตได้รับเลือกต้ังมาโดยคุณสมบัติส่วนบุคคลและ ฐานเสยี งของตน หรอื หากจะมนี โยบายกเ็ ปน็ นโยบายของตนในพน้ื ท่ี ไมไ่ ดเ้ สนอนโยบายภาพรวมระดบั ประเทศ ที่ส�ำคัญผู้ใช้สิทธิท่ีเลือกผู้สมัครในระบบเขตอาจไม่ได้ชอบพรรคที่ผู้สมัครคนน้ันสังกัด ขณะท่ี ผอู้ อกเสยี งทช่ี อบพรรคกลบั ไมม่ โี อกาสเลอื กพรรคการเมือง 2. เอ้ือให้เกิดโครงสร้างการแข่งขันที่เน้นตัวบุคคลมากกว่าการส่งเสริมพรรคการเมืองให้ พฒั นาไปสู่การเปน็ สถาบนั เมอื่ ไมใ่ หผ้ อู้ อกเสียงเลือกพรรคการเมือง แตใ่ ห้เอาคะแนนผ้สู มคั รระบบเขต ไปนบั เปน็ คะแนนในระบบบญั ชรี ายชอื่ ยทุ ธศาสตรท์ พี่ รรคจะใชค้ อื การเฟน้ หาตวั บคุ คลทมี่ ฐี านเสยี งอยแู่ ลว้ หรือเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางเป็นผู้สมัครในระบบเขต ฉะนั้น จึงท�ำนายได้ว่า การกว้านซื้อตัวผู้สมัคร จะเข้มข้นข้ึน การซื้อเสียงจะสูงข้ึน กลุ่มอิทธิพลในท้องท่ี เจ้าพ่อ เจ้าแม่จะกลับมา มีโอกาสที่จะใช ้ ความรุนแรงทางการเมืองสูงและนโยบายพรรคจะลดความส�ำคญั ลง 3. ไมเ่ อ้ือตอ่ การสร้างระบบความรับผิดชอบ (accountability) ระหวา่ งผู้เลอื กต้งั กบั ตวั แทน ท่ไี ดร้ ับการเลอื กตงั้ และลดทอนศักยภาพในการแข่งขนั ของพรรคการเมืองขนาดเลก็ ในการแขง่ ขนั ระบบ เขตท่ีในแต่ละเขตมีผู้ชนะเพียงคนเดียว ผู้สมัครของพรรคขนาดเล็กมีโอกาสน้อยมากท่ีจะชนะเลือกต้ัง เพราะผู้ลงคะแนนมีแนวโน้มตัดสินใจเลือกระหว่างพรรคการเมืองใหญ่ 2 หรือ 3 พรรคเท่าน้ัน แต่เพ่ือ ให้ได้ท่ีน่ังมากท่ีสุด พรรคการเมืองใหญ่น้อยต้องพยายามสรรหาผู้สมัครในระบบเขตให้ได้มากท่ีสุด เพอื่ รวบรวมเปน็ คะแนนในระบบบญั ชรี ายชอื่ ผลกค็ อื ไมไ่ ดเ้ ปน็ การเลอื กผสู้ มคั รระบบบญั ชรี ายชอื่ โดยตรง แตเ่ ปน็ การเลอื กผสู้ มคั รบญั ชรี ายชอ่ื ผา่ นผสู้ มคั รในระบบเขต สง่ ผลใหส้ ายโซข่ องการทต่ี วั แทนทไ่ี ดร้ บั เลอื ก ตอ้ งแสดงความรับผดิ ชอบต่อผเู้ ลอื กตัง้ แหวง่ ว่นิ ไป 4. เปน็ ระบบเลอื กตงั้ ทใ่ี หโ้ บนสั แกพ่ รรคทแี่ พใ้ นระบบเขต ซงึ่ จะท�ำใหพ้ รรคขนาดกลางทไ่ี มช่ นะ ในการเลือกต้ังระบบเขตมีโอกาสได้ท่ีน่ังสูงขึ้น จากคะแนนท่ีน�ำมารวมกันจัดสรรให้เป็นที่น่ังในระบบ

56 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ัง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา บัญชีรายช่ือ อย่างไรก็ตามการกระจายคะแนนเสียงให้กับพรรคขนาดกลางของระบบเลือกต้ังนี้ ไม่อาจ เรียกได้ว่าท�ำให้เกิดสัดส่วนของตัวแทนท่ีพึงประสงค์ แต่ส่งผลโดยตรงให้พรรคขนาดกลางมีอ�ำนาจ ต่อรองมากข้ึนว่าจะเลือกร่วมจัดตั้งรัฐบาลกับพรรคใด ฉะนั้น คะแนนเสียงของประชาชนไม่อาจส่งผล อยา่ งแทจ้ รงิ ในการจดั ตง้ั รฐั บาล ในระยะยาว ความรสู้ กึ มปี ระสทิ ธภิ าพทางการเมอื งของประชาชนจะตำ่� ลง จนอาจท�ำให้ความสนใจและความตอ้ งการมีส่วนรว่ มทางการเมืองเส่อื มถอยลง 4. แนวคิด ทฤษฎีอัตลักษณ์ต่อพรรคการเมือง อัตลักษณ์ต่อพรรคการเมือง (party identification) จัดเป็นแนวคิด ทฤษฎีในการศึกษาพฤติกรรม ทางการเมืองแนวจติ วิทยา แคมปเ์ บล และคณะ (Campbell et al. (1960 cited in Aaron C. Weinschenk 2010) อธิบายว่า อัตลักษณ์ต่อพรรคการเมืองเป็นความผูกพันอย่างยาวนานของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ตอ่ พรรคการเมอื ง โดยมพี ฒั นาการมาตง้ั แตช่ ว่ งวยั เดก็ ทผี่ า่ นกระบวนการกลอ่ มเกลาทางสงั คมจากครอบครวั เมอื่ ระยะเวลาผา่ นไป บคุ คลกจ็ ะสรา้ งรปู แบบความผกู พนั ตอ่ พรรคการเมอื ง มผี ลตอ่ ทศั นคตแิ ละการประเมนิ คา่ ตา่ งๆ ทางการเมอื งไมว่ า่ จะเปน็ ประเดน็ ทางสงั คม เศรษฐกจิ การเมอื ง ตวั ผสู้ มคั รและเหตกุ ารณท์ างการเมอื ง น�ำไปสูก่ ารตัดสินใจเลือก อยา่ งไรกต็ าม แมท้ ฤษฎนี เี้ ชอ่ื วา่ อตั ลกั ษณต์ อ่ พรรคการเมอื งของบคุ คลมคี วามยง่ั ยนื สงู มากกวา่ ทจี่ ะ เปลยี่ นแปลงไดโ้ ดยงา่ ย แตก่ ระนนั้ กส็ ามารถเปลยี่ นแปลงไดห้ ากเกดิ ปรากฏการณท์ ส่ี ง่ ผลกระทบในวงกวา้ ง หรอื เกดิ เงอ่ื นไขความตงึ เครยี ดสงู เชน่ วกิ ฤตเิ ศรษฐกจิ (Fiorina 1981 cited in Aaron C. Weinschenk 2010) นับตั้งแต่การเลือกต้ัง 35/2 ท่ีพรรคประชาธิปัตย์ชนะเลือกตั้งและชวน หลีกภัย หัวหน้าพรรค ไดด้ �ำรงต�ำแหนง่ นายกรฐั มนตรี พรรคประชาธปิ ตั ยก์ ค็ รองความนยิ มในพน้ื ทภ่ี าคใตร้ วมถงึ จงั หวดั สงขลา มาอย่างต่อเน่ือง แนวคิดเร่ืองอัตลักษณ์ต่อพรรคการเมืองจึงถูกน�ำมาอธิบายถึงความนิยม ท่ีคนภาคใต้ มตี อ่ พรรคประชาธปิ ตั ยอ์ ยา่ งเหนยี วแนน่ ผา่ นกระบวนการกลอ่ มเกลาทางสงั คมนบั ตงั้ แตร่ ะดบั ครอบครวั จนกระทงั่ ถงึ ระดบั สงั คมโดยรวม เชน่ กลมุ่ เพอ่ื น สมาคมตา่ งๆ อยา่ งไรกต็ าม ตามทไ่ี ดน้ �ำเสนอไวข้ า้ งตน้ วา่ อัตลักษณ์ต่อพรรคการเมืองมีโอกาสเปล่ียนแปลงได้ หากเกิดปรากฏการณ์ที่ส่งผลกระทบอย่างรุนแรง ในวงกวา้ งจนน�ำไปสวู่ กิ ฤตศิ รทั ธา เชน่ วกิ ฤตเิ ศรษฐกจิ ทพี่ รรคการเมอื งทตี่ นผกู พนั ไมส่ ามารถชว่ ยบรรเทา ปญั หาได้ ดงั นน้ั เมอ่ื พจิ ารณาแลว้ จะพบวา่ การเลอื กตง้ั 24 มนี าคม 2562 เกดิ ขน้ึ ในบรรยากาศทมี่ ปี ญั หา ในทางเศรษฐกจิ อนั เปน็ ผลพวงของการบรหิ ารประเทศของรฐั บาลคสช. หลงั การรฐั ประหารยาวนานถงึ 5 ปี แนวคิดอัตลักษณ์ต่อพรรคการเมืองจึงไม่สามารถอธิบายการเลือกต้ังในครั้งนี้ได้ เมื่อผลการเลือกตั้ง ปรากฏว่าพรรคประชาธิปัตย์สูญเสียท่ีน่ังในพ้ืนที่ภาคใต้คร้ังใหญ่ โดยที่สงขลาจาก 8 ที่นั่งเหลือเพียง 3 ทีน่ งั่ เทา่ นน้ั

57 5. แนวคิด ทฤษฎีการตัดสินใจเลือกอย่างเป็นเหตุเป็นผล แนวคดิ ทฤษฎนี อี้ ธบิ ายพฤตกิ รรมทางการเมอื งของบคุ คลแตกตา่ งจากแนวคดิ ทฤษฎอี ตั ลกั ษณ์ ตอ่ พรรคการเมอื งและนกั วชิ าการหลายรายกโ็ ตแ้ ยง้ แนวคดิ ทฤษฎอี ตั ลกั ษณต์ อ่ พรรคการเมอื งวา่ แมจ้ ะมี ความยงั่ ยนื ตอ่ เนอื่ งสงู แตก่ ม็ โี อกาสเปลยี่ นแปลงได้ ดงั นนั้ จงึ ไมส่ ามารถน�ำมาอธบิ ายพฤตกิ รรมทางการเมอื ง ของบุคคลไดท้ กุ เมื่อและทกุ สงั คมดังเชน่ ที่ Fiorina ได้เสนอไว้ขา้ งต้น แนวคดิ ทฤษฎกี ารตดั สนิ ใจเลอื กอยา่ งเปน็ เหตเุ ปน็ ผล (rational choice theory) อธบิ ายพฤตกิ รรม ทางการเมืองของบุคคลผ่านกิจกรรมต่างๆ ในชีวิตประจ�ำวันของบุคคลว่า กิจกรรมต่างๆ ของมนุษย์ เกิดข้ึนจากการไตร่ตรองและตัดสินใจกระท�ำอย่างมีเหตุผล (Scott 1999: 1) โดยรากฐานทางความคิด ของทฤษฎีนี้มาจากหลักการของสาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ ซ่ึงมีสมมติฐานเกี่ยวกับมนุษย์ 4 ประการคือ (Wallace and Wolf 1999: 299) 1. เชอ่ื วา่ มนษุ ยท์ กุ คนตอ้ งการอรรถประโยชนส์ งู สดุ และตดั สนิ ใจกระท�ำในเรอ่ื งตา่ งๆ ขนึ้ อยกู่ บั รสนยิ มและความพึงพอใจ 2. เม่ือมนุษย์มีส่ิงใดๆ ก็ตามมากข้ึน ความสนใจหรือความต้องการต่อส่ิงน้ันจะลดลง เช่น ข้าวจานท่ีสองท�ำให้เรามีความต้องการน้อยกว่าจากแรก เพราะข้าวจานแรกสนองความต้องการของเรา ในระดบั หน่ึงแลว้ ท�ำให้ความตอ้ งการจานทสี่ องลดนอ้ ยลง 3. ราคาของสินค้าและบริการทขี่ ายในตลาดท่ีมีการแขง่ ขัน ถกู ก�ำหนดโดยตรงจากรสนยิ มและ ความคาดหวงั ของผซู้ อื้ และผขู้ าย ความตอ้ งการสนิ คา้ ยงิ่ มมี าก สนิ คา้ นน้ั ยงิ่ มคี า่ และราคากจ็ ะสงู ขน้ึ ตาม อตั ราความตอ้ งการ แตถ่ า้ ปรมิ าณของสนิ คา้ ยง่ิ มมี าก คา่ ของสนิ คา้ จะลดลงและราคาจะลดลงตามไปดว้ ย 4. ราคาสินค้าจะแพง ถ้าหากมีผู้ผลิตหรือขายเพียงน้อยรายหรือผูกขาด เม่ือเทียบกับสินค้า ที่มีผู้ผลิตหลายรายในตลาดที่มีการแข่งขัน กล่าวโดยสรุป ทฤษฎีทางเศรษฐศาสตร์มองมนุษย์เป็น สัตว์เศรษฐกิจ (economic man) หวังอรรถประโยชน์สูงสุดในการตัดสินใจเลือกกระท�ำส่ิงใดๆ ตั้งแต่ การท�ำกจิ กรรมพน้ื ฐาน เชน่ การดมื่ กนิ ซอ้ื สนิ คา้ ไปจนถงึ กจิ กรรมทสี่ �ำคญั ตอ่ อนาคตเชน่ การเลอื กเรยี น การเลอื กประกอบอาชพี การมคี รอบครวั รวมถงึ พฤตกิ รรมการใชส้ ทิ ธเิ ลอื กตง้ั แนวคดิ ทฤษฎกี ารตดั สนิ ใจ เลอื กอยา่ งมเี หตผุ ลไดร้ บั ความสนใจจากนกั วชิ าการสาขาตา่ งๆ น�ำไปแตกแขนงสรา้ งเปน็ ทฤษฎใี นสาขาวชิ า ของตนเองเช่น สาขาสังคมวิทยาสร้างทฤษฎีการแลกเปล่ียนทางสังคม (social exchange theory) สาขาเศรษฐศาสตร์การเมืองสร้างทฤษฎีการตัดสินใจเพ่ือประโยชน์ของส่วนรวม(public choice theory) ส่วนทางรัฐศาสตร์น�ำแนวคิดนี้มาอธิบายพฤติกรรมการใช้สิทธิเลือกตั้ง เช่น งานของ Anthony Downs ที่มีชื่อเสียงโดง่ ดงั เรอื่ ง An Economic Theory of Democracy (1957)

58 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา อย่างไรก็ตาม ข้อจ�ำกัดของแนวคิดทฤษฎีน้ีในการอธิบายพฤติกรรมทางการเมือง การใช้ สิทธิเลือกตั้งโดยเฉพาะการตัดสินใจเลือกผู้สมัครและพรรคการเมืองจากนโยบายหาเสียงเป็นไปตามท่ี Jon Elster (1986: 4) ได้อธิบายไว้ว่า เม่ือมนุษย์เราตกอยู่ในสถานการณ์ของการเลือก เราจะอาศัย กระบวนการ 3 ข้ันตอนด้วยกนั ในการตัดสนิ ใจเลือกอยา่ งมเี หตุผลคอื ขน้ั แรก เราจะพยายามจดั การตอ่ “ชดุ ของความเปน็ ไปได้ (feasible set)” ซง่ึ เปน็ ชดุ ของแนวทาง ของการกระท�ำ (course of action) ทงั้ หมด ซึ่งเราเชื่ออยา่ งมีเหตุผลวา่ จะเปน็ แนวทางที่ท�ำใหเ้ ราบรรลุ ผลที่เราต้องการภายใต้ข้อจ�ำกัดท่ีหลากหลายท้ังในทางตรรกะ ลักษณะทางกายภาพและทางเศรษฐกิจ ขนั้ นกี้ ค็ อื ขน้ั ของการประเมนิ ความเปน็ ไปไดท้ เี่ ราจะสามารถบรรลเุ ปา้ หมายทต่ี อ้ งการจากแนวทางทงั้ หมด ทเี่ รามอี ยู่ ขน้ั ทสี่ อง หลงั จากทเี่ ราประเมนิ ความเปน็ ไปไดข้ องแนวทางตา่ งๆ ทจ่ี ะท�ำใหเ้ ราบรรลเุ ปา้ หมายแลว้ เราจะเข้าสู่การพิจารณา “ชุดของความเช่ือที่มีเหตุผล (set of rational beliefs)” ซึ่งเกี่ยวโยงกับ โครงสร้างเชิงเหตุ (causal structure) ของสถานการณ์ในการเลือกท่ีเป็นตัวก�ำหนดว่าแนวทางของ การกระท�ำใด เม่ือตัดสินใจเลือกแล้วจะน�ำไปสู่ผลลัพธ์อะไร ขั้นน้ีจะท�ำให้เรามองเห็นว่าแต่ละแนวทาง มคี วามแตกต่างกันอย่างไร จะน�ำไปสผู่ ลลพั ธ์อะไร ขนั้ สดุ ท้ายคอื การจดั ล�ำดบั ของแนวทางของการกระท�ำท่มี คี วามเป็นไปไดท้ ้ังหมด ซงึ่ โดยปกติ มกั จะขนึ้ อยกู่ บั วา่ แนวทางของการกระท�ำจะใหผ้ ลลพั ธอ์ อกมาอยา่ งไร เมอื่ ครบกระบวนการแลว้ จะน�ำไปส ู่ การตัดสินใจเลือก การตัดสินใจเลือกอย่างมีเหตุผลก็คือ การเลือกแนวทางของการกระท�ำท่ีอยู่ในล�ำดับ สงู สุดจากชุดของความเป็นไปไดด้ งั กลา่ ว 6. แนวคดิ วา่ ดว้ ยความสัมพันธร์ ะหวา่ งบรบิ ทหรอื โครงสรา้ ง กับผู้กระท�ำ แนวคิดนี้เสนอว่า การพิจารณาบริบทหรือโครงสร้าง (structure) ก็คือ การศึกษารูปแบบของ ความสัมพันธ์ทางสังคม (patterns of social relations) หรือรูปแบบของการกระท�ำต่อกันในทางสังคม (social interactions) ซ่ึงด�ำรงอยู่อย่างต่อเนื่องยาวนานและสามารถสืบทอดรูปแบบความสัมพันธ์ต่อ ไปได้เร่ือยๆ แต่ก็สามารถเกิดการเปลี่ยนแปลงได้เช่นเดียวกัน (อนุสรณ์ ล่ิมมณี, 2539: 18 อ้างถึงใน บูฆอรี ยีหมะ 2555: 20-21) ในแง่น้ีโครงสร้างจึงท�ำหน้าท่ี ในการก�ำหนดขอบเขตความเป็นไปได้ใน การกระท�ำตอ่ ผกู้ ระท�ำ (actor) หรือก�ำหนดพฤตกิ รรมของคนในสงั คมว่าส่ิงใดกระท�ำได้ สง่ิ ใดไมส่ ามารถ กระท�ำได้ หรอื กระท�ำแลว้ ยากทจี่ ะบรรลผุ ลส�ำเรจ็ โครงสรา้ งจงึ เปน็ ไดท้ ง้ั กรอบจ�ำกดั (Constraint) และโอกาส

59 (Opportunity) ในการกระท�ำหรอื แสดงพฤตกิ รรมของคนในสงั คม (Hay, 1995: 200) ดงั นน้ั ในชว่ งของการเลอื กตงั้ ก็เช่นเดียวกัน บริบทหรือโครงสร้างมีความสัมพันธ์กับผู้กระท�ำท้ังต่อพรรคการเมือง นักการเมือง และ ผู้มีสทิ ธเิ ลือกตง้ั ตอ่ ความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลอื กตัง้ ในแงม่ ุมตา่ งๆ 7. บรบิ ททางการเมอื ง เศรษฐกจิ และสังคมของการเลอื กตง้ั 24 มีนาคม 2562 การเลือกต้ัง 24 มีนาคม 2562 เกดิ ขนึ้ ภายใต้บริบทหรือโครงสรา้ งทางการเมือง เศรษฐกิจและ สงั คม กลา่ วคอื การเลอื กตั้งเกดิ ขนึ้ ภายใตร้ ัฐธรรมนูญฉบับใหม่ พ.ศ. 2560 ซง่ึ ก�ำหนดระบบการเลอื กตง้ั เป็นแบบจัดสรรปันส่วนผสมแตกต่างจากการเลือกตั้งคร้ังก่อน อีกทั้งยังเป็นการเลือกต้ังที่เกิดข้ึนหลัง จากรัฐบาลคสช. ซึ่งมาจากการรัฐประหารบริหารประเทศมาอย่างยาวนานถึง 5 ปี ท่ามกลางเสียง วิพากษ์วิจารณ์ถึงความล้มเหลวในการบริหารงานด้านต่างๆ โดยเฉพาะด้านเศรษฐกิจท่ีซบเซา เป็นยุค ข้าวยากหมากแพง ส่งผลกระทบต่อคนทุกกลุ่มทั้งในหมู่ผู้บริโภคที่มีเงินจับจ่ายใช้สอยลดลงและผู้ผลิต ผคู้ า้ ทค่ี า้ ขายไดล้ ดนอ้ ยลงเปน็ อยา่ งมาก ในขณะเดยี วกนั สงั คมไทยในปัจจบุ นั มคี วามกา้ วหนา้ ทางดา้ น เทคโนโลยกี ารสอ่ื สารไมแ่ ตกตา่ งจากประเทศอนื่ ๆ ในโลก จงึ เกดิ การใชส้ อ่ื สงั คมออนไลนก์ นั อยา่ งแพรห่ ลาย ในกลุ่มคนต่างๆ ทวั่ ทกุ กลุม่ และกระจายไปยังพ้นื ท่ีตา่ งๆ ไมเ่ พยี งแต่ในพน้ื ทเี่ ขตเมอื งแตย่ งั รวมถงึ พ้ืนที่ ชนบทอีกด้วย นอกจากน้ี การเลือกต้ังในครั้งน้ี ซึ่งห่างเหินจากการเลือกต้ังคร้ังก่อนถึง 8 ปี ท�ำให้มี จ�ำนวนผใู้ ชส้ ทิ ธเิ ลอื กตงั้ ครง้ั แรก (first voter) เปน็ จ�ำนวนมาก ผมู้ สี ทิ ธเิ ลอื กตง้ั กลมุ่ นสี้ ว่ นใหญเ่ ปน็ นกั ศกึ ษา ทยี่ งั ศกึ ษาเลา่ เรยี น และเปน็ คนหนมุ่ สาววยั เรม่ิ ท�ำงาน ทง้ั ทไี่ ดง้ านท�ำแลว้ และยงั วา่ งงาน พวกเขาเหลา่ นี้ อยู่ภายใต้บรรยากาศทางการเมืองและเศรษฐกิจหลังการรัฐประหาร เป็นกลุ่มคนท่ีใช้ชีวิตสัมพันธ์กับ สอ่ื สงั คมออนไลน์ รบั รขู้ อ้ มลู ขา่ วสาร แลกเปลยี่ นขอ้ มลู ขา่ วสารระหวา่ งกนั ผา่ นสอื่ สงั คมออนไลนม์ ากกวา่ การรับรขู้ ้อมูลจากส่ือกระแสหลักเชน่ โทรทัศน์หรอื หนังสอื พมิ พ์ บริบททางการเมือง เศรษฐกิจและสังคมดังท่ีกล่าวมาย่อมส่งผลต่อพฤติกรรมทางการเมือง พฤติกรรมการเลือกตั้งและความเคล่ือนไหวทางการเมืองในช่วงของการเลือกตั้ง 24 มีนาคม 2562 ทผี่ า่ นมา

60 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา 8. กรอบแนวคิดในการศึกษาวิจัย จากแนวคิด ทฤษฎีทไี่ ดอ้ ภปิ รายมาผูว้ จิ ัยไดส้ รา้ งกรอบแนวคดิ ในการวจิ ยั ดงั น้ี บเลรอื บิ กทตทง้ั แ า บง กบาจรดั เมสรอื รงปเนั ชสน่ ว่ นระผบสบม ผู้ลงสมัครรับเลือกตั้ง ค ว า ม เ ค ล่ื อ น ไ ห ว ท า ง บริบททางเศรษฐกิจ เช่น และพรรคการเมอื ง การเมืองและพฤติกรรม เศรษฐกจิ ถดถอย ราคาสนิ คา้ ก า ร เ ลื อ ก ตั้ ง ส ม า ชิ ก เกษตรตกต่ำ� ผ้ใู ชส้ ิทธเิ ลือกตง้ั สภาผู้แทนราษฎรจังหวัด บรบิ ททางสงั คม เชน่ การใชส้ อ่ื สงขลา สงั คมออนไลนอ์ ยา่ งแพรห่ ลาย ภาพที่ 2.1 กรอบแนวคดิ ในการวจิ ยั

61

62 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา

63 บทที่ 3 ระเบียบวิธีวิจัย งานวิจัยเรื่อง การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ังสมาชิก สภาผแู้ ทนราษฎร 2562 ด�ำเนนิ การวจิ ยั ดว้ ยวธิ กี ารวจิ ยั เชงิ คณุ ภาพ (qualitative research) เพอื่ ตอบโจทย์ และวัตถปุ ระสงคข์ องการศกึ ษาวิจยั ดังน้ี 1. เพอ่ื ศกึ ษาความเคลอ่ื นไหวทางการเมอื งและพฤตกิ รรมทางการเมอื งของผสู้ มคั รรบั เลอื กตงั้ สมาชกิ ผแู้ ทนราษฎรในจังหวัดสงขลา 2. เพื่อศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง การเปล่ียนแปลง ของพฤติกรรมทางการเมือง แบบแผนพฤติกรรมทางการเมืองของประชาชน และกลุ่มการเมืองในส่วน ทีเ่ กยี่ วขอ้ งกับการเลือกตงั้ สมาชกิ สภาผูแ้ ทนราษฎรในจังหวดั สงขลา 3. เพื่อศึกษาพฤติกรรมการใช้ทรัพยากรต่างๆ ในส่วนที่เก่ียวข้องกับการเลือกตั้งสมาชิก สภาผ้แู ทนราษฎรในจังหวัดสงขลา 4. เพ่ือศึกษาการเปลี่ยนแปลงของข้ัวอ�ำนาจทางการเมือง การย้ายพรรคการเมือง ปัจจัย ที่ส่งผลต่อการตัดสินใจทางการเมือง รวมทั้งการวิเคราะห์ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ในจงั หวดั สงขลา

64 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา การเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพ ผวู้ จิ ยั เขา้ ถงึ ขอ้ มลู และเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู เปน็ 2 สว่ นคอื การเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู ทางดา้ นเอกสาร และการเกบ็ รวบรวมข้อมูลภาคสนาม ดงั รายละเอียดต่อไปน้ี 1. การเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู จากเอกสาร เชน่ หนงั สอื พมิ พ์ บทความ วทิ ยานพิ นธ์ งานวจิ ยั ขอ้ มลู ขา่ วสารทางอินเตอร์เน็ต ส่อื สงั คมออนไลน์ เป็นตน้ 2. การรวบรวมข้อมูลภาคสนาม ผู้วิจัยจะเก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้าง (non -structured interview) 2.1 ผู้สมัครรับเลือกตง้ั 2.2 คณะท�ำงานของผูส้ มัครรบั เลือกต้ัง ท้ังน้ี สืบเนื่องจากข้อจ�ำกัดของระยะเวลาในการท�ำวิจัยและผู้สมัครรับเลือกตั้งครั้งน ี้ มีเป็นจ�ำนวนมาก ผู้วิจัยจะเลือกผู้ให้สัมภาษณ์แบบเจาะจงเพียงบางคน บางพรรค ที่สามารถสละเวลา ในการหาเสยี งใหส้ ัมภาษณไ์ ด้เท่านนั้ 2.3 สือ่ มวลชนและผูส้ ังเกตการณ์ทางการเมอื ง 3. การสังเกตการณ์แบบไม่มีส่วนร่วม (non-participation observation) เช่น การติดตาม การลงพนื้ ทหี่ าเสยี งของผสู้ มคั รและคณะท�ำงาน การเขา้ รว่ มฟงั การปราศรยั การสงั เกตการณว์ นั ลงสมคั ร รับเลอื กตัง้ การติดตามบรรยากาศในวนั ลงคะแนนเลอื กตง้ั เป็นตน้ เคร่ืองมือที่ใช้ในการวิจัย 1. ค�ำถามที่ใช้ในการสัมภาษณ์เป็นค�ำถามแบบกึ่งโครงสร้าง (Semi-structured interview) ซ่ึงเปิดโอกาสให้ท้ังผู้สัมภาษณ์และผู้ให้สัมภาษณ์ในการถามและแสดงความคิดเห็นในประเด็นต่างๆ ทเี่ กยี่ วเนอ่ื งซึ่งอาจจะเกิดขึน้ ในระหวา่ งการให้สมั ภาษณ์ 2. เครอื่ งบนั ทึกเสียง สมุดจดบนั ทึกเพอ่ื เก็บรวบรวมข้อมลู ที่ไดจ้ ากการสัมภาษณ์

65 การตรวจสอบข้อมูล 1. ผู้วิจัยจะตรวจสอบข้อมูลในลักษณะการตรวจสอบแบบสามเส้ากล่าวคือ การตรวจสอบ ข้อมูลสามเส้าด้านข้อมูล จะเน้นการตรวจสอบข้อมูลท่ีได้มาจากแห่งข้อมูลต่างๆ แล้วน�ำมาตรวจสอบ ว่ามีความเหมือนกันหรือไม่ ซ่ึงถ้าทุกแหล่งข้อมูลที่ได้ข้อค้นพบว่าเหมือนกันแสดงว่า ข้อมูลท่ีผู้วิจัย ไดม้ ามคี วามถูกต้อง 2. การตรวจสอบขอ้ มลู สามเสา้ ดา้ นทฤษฎี จะเนน้ การตรวจสอบวา่ ขอ้ มลู ทไ่ี ดม้ คี วามสอดคลอ้ ง กบั ทฤษฎที ี่ใช้หรือไม่ หากสอดคล้องกนั แสดงวา่ ข้อมูลทผี่ ู้วจิ ยั ได้มาถูกต้อง การวิเคราะห์ข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูลจากการสัมภาษณ์ การสังเกตการณ์ การใช้แนวคิด ทฤษฎี แล้วน�ำมาสร้าง ขอ้ สรปุ เพอ่ื ตอบวตั ถปุ ระสงคข์ องงานวจิ ัยทไี่ ดก้ �ำหนดไว้

66 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา

67 บทท่ี 4 ผลการวิจัย การเลือกต้ังคร้ังน้ีมีความแตกต่างอย่างมากไม่เพียงกับการเลือกต้ังคร้ังก่อนคือ การเลือกตั้ง ปี 2554 เทา่ นนั้ แตย่ งั แตกตา่ งจากการเลอื กตง้ั ทงั้ หมดทเ่ี คยเกดิ ขน้ึ นบั ตง้ั แตก่ ารเลอื กตง้ั เมอ่ื เดอื นกนั ยายน 2535 หรือการเลือกตั้ง 35/2 เป็นต้นมา เพราะพรรคประชาธิปัตย์ผูกขาดความนิยมได้รับการเลือกต้ัง ในทกุ เขตเลอื กตงั้ ของจงั หวดั สงขลา จนกระทง่ั ถงึ การเลอื กตง้ั ครง้ั ลา่ สดุ ในปี 2554 ไมแ่ ตกตา่ งจากจงั หวดั อื่นๆ ของภาคใต้ (ยกเว้น 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้) ด้วยเหตุนี้การเลือกต้ังในวันท่ี 24 มีนาคม 2562 จึงเป็นท่ีเช่ือกันโดยท่ัวไป ว่าพรรคประชาธิปัตย์จะยังคงได้รับความนิยมในการเลือกต้ังคร้ังน้ีอีกต่อไป แตเ่ มอื่ ผลการเลอื กตง้ั ปรากฏวา่ พรรคประชาธปิ ตั ยส์ ญู เสยี ทนี่ งั่ ในจงั หวดั สงขลาเกนิ ครง่ึ ไดร้ บั การเลอื กตงั้ เพยี ง 3 เขตจากทัง้ หมด 8 เขต กอ่ ให้เกิดความประหลาดใจสงู ยงิ่ เนอ้ื หาบทนจ้ี ะน�ำเสนอผลการวจิ ยั โดยชใี้ หเ้ หน็ ถงึ บรบิ ท (context) หรอื โครงสรา้ ง (structure) ทางการเมือง เศรษฐกิจและสังคมหรือปัจจัยแวดล้อมต่างๆ ที่ส่งผลต่อความเคล่ือนไหวทางการเมือง และพฤติกรรมการเลือกต้ัง จนส่งผลท�ำให้การเลือกตั้งครั้งน้ีแตกต่างจากการเลือกต้ังในอดีต สว่ นบทวิเคราะหห์ รือการอภิปรายผลวา่ เหตุใดผลการเลือกตง้ั จึงเป็นเชน่ น้จี ะน�ำเสนอในบทท่ี 5

68 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา 1. บริบทของการเลือกต้ัง 24 มีนาคม 2562 การเลอื กตง้ั ในครงั้ นมี้ คี วามแตกตา่ งจากการเลอื กตง้ั ครงั้ กอ่ นๆ เมอื่ พจิ ารณาดา้ นปจั จยั แวดลอ้ ม หรอื บรบิ ททางการเมอื ง เศรษฐกิจ และสังคมดงั นี้ 1.1 บรบิ ททางการเมอื ง 1.1.1 ระบบการเลอื กตง้ั แบบจดั สรรปนั ส่วนผสม รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 บัญญัติให้ใช้ระบบการเลือกต้ังแบบจัดสรรปันส่วนผสม ระบบ ใหม่น้ีก�ำหนดให้บัตรเลือกต้ังมีเพียงใบเดียว ผู้มีสิทธิเลือกต้ังใช้สิทธิเลือกต้ังท้ังตัวผู้สมัครและพรรคที่ ผสู้ มคั รสงั กดั แตกตา่ งจากการเลอื กตงั้ ครงั้ กอ่ นๆ ทมี่ บี ตั รเลอื กตง้ั 2 ใบ ซงึ่ ท�ำใหผ้ มู้ สี ทิ ธเิ ลอื กตง้ั มโี อกาส “เลือกคนท่ีรัก เลือกพรรคท่ีชอบ” แต่ระบบเลือกต้ังใหม่น้ีที่น�ำคะแนนของผู้สมัครทุกคนในระบบเขต ไปรวมคะแนน เพอ่ื จดั สรรทนี่ ง่ั ของส.ส.ในระบบบญั ชรี ายชอื่ (รายละเอยี ดผวู้ จิ ยั ไดน้ �ำเสนอแลว้ ในบทท่ี 2) นบั เปน็ ปจั จยั ทท่ี �ำใหม้ จี �ำนวนผสู้ มคั รในแตล่ ะเขตเลอื กตงั้ ทวั่ ประเทศเปน็ จ�ำนวนมากทส่ี ดุ ในประวตั ศิ าสตร์ การเลือกต้ังของไทยเน่ืองจากพรรคการเมืองต่างๆ หวังคะแนนเสียงของผู้สมัครแต่ละคนไม่ว่าจะมาก หรือน้อยเพียงใดก็ตาม เพ่ือน�ำไปค�ำนวณคะแนนในระบบบัญชีรายชื่อ ในจังหวัดสงขลาก็เช่นเดียวกัน มีผู้สมัครรวมทั้งส้ิน 269 คน ในขณะท่ีการเลือกต้ังเม่ือปี 2554 มีผู้สมัครรวมทุกเขตเลือกต้ังทั้งสิ้น เพยี ง 31 คนเทา่ นนั้ หรอื เฉลยี่ เขตเลอื กตงั้ ละ 4 คน (บฆู อรี ยหี มะ 2558) โดยแบง่ ออกเปน็ แตล่ ะเขตดงั นี้ เขตเลือกต้งั ที่ 1 จ�ำนวนทงั้ สนิ้ 34 คน เขตเลือกต้งั ที่ 2 จ�ำนวนทง้ั ส้นิ 32 คน เขตเลือกต้งั ที่ 3 จ�ำนวนทัง้ สนิ้ 34 คน เขตเลือกต้ังที่ 4 จ�ำนวนท้ังสน้ิ 38 คน เขตเลอื กตง้ั ที่ 5 จ�ำนวนทงั้ สิ้น 30 คน เขตเลือกตงั้ ท่ี 6 จ�ำนวนทั้งสน้ิ 32 คน เขตเลอื กตั้งที่ 7 จ�ำนวนทัง้ สนิ้ 32 คน เขตเลอื กต้งั ที่ 8 จ�ำนวนทั้งสน้ิ 37 คน กล่าวได้ว่า การเลือกต้ังครั้งน้ีคุณสมบัติของผู้สมัครในแต่ละเขตเลือกต้ังมีความแตกต่าง หลากหลายมากทั้งคุณวุฒิการศึกษา อาชีพ ประสบการณ์การท�ำงานและมีสตรีสมัครเป็นจ�ำนวนมาก ในทกุ เขตเลอื กต้ังเมอื่ เทียบกับการเลือกต้งั ครง้ั กอ่ นๆ

69 บรรยากาศในวนั รบั สมคั รเลอื กตง้ั วนั แรก 4 กมุ ภาพนั ธ์ 2562 ทอ่ี าคารศนู ยเ์ กยี รตพิ ฒั น์ องคก์ าร บรหิ ารสว่ นจงั หวดั สงขลา จงึ มที ง้ั ผสู้ มคั รและผใู้ หก้ ารสนบั สนนุ ผสู้ มคั รเปน็ จ�ำนวนมากเมอื่ เปรยี บเทยี บกบั การเลือกต้ังคร้ังก่อน ส่ิงท่ีไม่แตกต่างจากการเลือกต้ังครั้งก่อนก็คือ ผู้สนับสนุนผู้สมัครถือป้ายหาเสียง ของผู้สมัครในบริเวณพ้ืนท่ีรับสมัครเพ่ือให้เป็นท่ีสะดุดตาของสื่อมวลชน โดยเฉพาะผู้ส่ือข่าวโทรทัศน์ ช่องตา่ งๆ ที่มาน�ำเสนอข่าว ประเด็นท่นี า่ สนใจประการหนึง่ กค็ อื การเลือกต้งั ในครง้ั นน้ี บั เป็นคร้ังแรกท่ี สอื่ สงั คมออนไลน์ (social media) เชน่ เฟสบุ๊ค ไลน์ ทวิตเตอร์ มบี ทบาทสงู มาก ท�ำใหผ้ ใู้ ห้การสนับสนุน ผ้สู มคั รใชโ้ อกาสน้ใี นการถ่ายทอดสด (Live) ผ่านสื่อสงั คมออนไลนถ์ ึงบรรยากาศในการสมคั รรับเลือกตงั้ ทง้ั ในสว่ นของการพดู คยุ ของผสู้ มคั ร และผใู้ หก้ ารสนบั สนนุ ผสู้ มคั รซง่ึ นบั เปน็ การหาเสยี งทสี่ ามารถเผยแพร ่ ได้ในวงกว้างและประหยัดค่าใช้จ่ายเป็นอย่างสูง ส่วนความแตกต่างจากการเลือกตั้งคร้ังก่อนๆ ก็คือ เม่ือผู้สมัครได้หมายเลขประจ�ำตัวแล้วก็ข้ึนรถหาเสียงกลับไปยังส�ำนักงาน หรือศูนย์ประสานงานพรรค อยา่ งเงยี บๆ ไมส่ ามารถขน้ึ รถแหพ่ รอ้ มกบั ชปู า้ ยแสดงหมายเลขพรอ้ มกบั เปดิ ปราศรยั ไดท้ นั ที เนอื่ งจาก ทางคณะกรรมการการเลือกต้ัง (กกต.) มีกฎระเบียบห้ามไวไ้ มส่ ามารถท�ำได้หลงั เสรจ็ ส้ินการรับสมัคร การสมัครรับเลือกต้ังผู้สมัครเกือบทุกคน ทุกพรรค ทุกเขตเลือกต้ังมาสมัครในวันแรก มีเพียง บางคนบางพรรคเท่าน้ันท่ีมาในวันสุดท้ายคือ นายวิรัตน์ กัลยาศิริ ผู้สมัครของพรรคประชาธิปัตย์ เขต 3 เน่ืองจากรอมติกรรมการบริหารพรรคตัดสินว่าใครจะได้ลงสมัครในเขตน้ี เพราะมีปัญหาในการ จัดตัวผู้สมัคร ซ่ึงสืบเนื่องมาจากจากปัญหาความเป็นเอกภาพของพรรคในระดับชาติ ที่ส่งผลต่อการ จัดตัวผู้สมัคร (รายละเอียดปรากฏในหัวข้อ 5.1และ 5.2) และผู้สมัครพรรคไทรักธรรมเกือบทุกเขต เลอื กสมคั รในวนั สดุ ทา้ ยและคนสดุ ทา้ ยเพอ่ื ใหไ้ ดห้ มายเลขสดุ ทา้ ย เนอื่ งจากเชอื่ วา่ จะสะดวกในการหาเสยี ง เลอื กตง้ั เวลาลงพน้ื ทพ่ี บปะผมู้ สี ทิ ธเิ ลอื กตงั้ จะงา่ ยในการแนะน�ำตวั ใหผ้ มู้ สี ทิ ธเิ ลอื กตง้ั เลอื กเบอรส์ ดุ ทา้ ย ในบตั รเลอื กตงั้ นบั วา่ เปน็ กลยทุ ธท์ นี่ า่ สนใจมากทเี ดยี ว บรรยากาศการสมคั รรบั เลอื กตง้ั โดยภาพรวมเปน็ ไป ดว้ ยความราบรนื่ เรยี บรอ้ ย มปี ญั หาอปุ สรรคเพยี งเลก็ นอ้ ยจากผสู้ มคั รบางรายทเี่ อกสารไมค่ รบแตใ่ นทส่ี ดุ กส็ ามารถน�ำเอกสารกลบั มาสมคั รผา่ นพน้ ไปไดด้ ว้ ยดี ดงั ทผ่ี อู้ �ำนวยการการเลอื กตง้ั ประจ�ำจงั หวดั สงขลา ได้ให้ความเห็นวา่ “การรบั สมคั รไมไ่ ดม้ ปี ญั หาอปุ สรรคอะไร เพราะเราวางระบบไวด้ ี ผสู้ มคั รกเ็ กรงกลวั การฝา่ ฝนื กฎหมาย เราใหค้ วามรแู้ กผ่ สู้ มคั ร ผชู้ ว่ ยหาเสยี ง ทมี งานหาเสยี งไปกอ่ นหนา้ นแี้ ลว้ เพ่ือเตรียมตัวว่า คุณสมบัติของผู้สมัครเป็นอย่างไร ต้องใช้หลักฐานอะไรบ้าง ข้ันตอน ในการสมคั รเปน็ อยา่ งไร ตลอดจนวธิ กี ารหาเสยี งทถี่ กู ตอ้ ง อะไรผดิ กฎหมาย อะไรทำ� ได้ ท�ำไม่ได้...ผู้สมัครบางรายท่ีหลักฐานขาดก็รีบวิ่งกลับไปเอาเลย ส่วนใหญ่ท่ีไม่เข้าใจคือ การเสียภาษี 3 ปี เราก็อธบิ ายชัดเจนวา่ ภาษี 3 ปี นับจากไหน...บางคนเสียภาษไี มค่ รบ ก็ไปที่สรรพากรทันทีเพ่ือเสียภาษีย้อนหลัง แต่ก็มีผู้สมัครที่มีปัญหาน้ีน้อยมากและ ทมี่ ีปัญหานีใ้ นท่ีสดุ กไ็ ด้สมคั รทุกคน” (เสนห่ ์ รกั รงค์, สมั ภาษณ์ 19 มนี าคม 2562)

70 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา ภาพท่ี 4.1 บรรยากาศวนั รับสมัครเลอื กตงั้ 4 กมุ ภาพันธ์ 2562 ณ อาคารศนู ย์เกยี รตพิ ัฒน์ องคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั สงขลา ระบบการเลือกต้ังใหม่น้ีนับเป็นปัจจัยส�ำคัญ ที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในภูมิทัศน์การเมือง ของจงั หวดั สงขลา เพราะท�ำใหม้ จี �ำนวนผสู้ มคั รและพรรคการเมอื งเขา้ มาแขง่ ขนั มากกวา่ ในอดตี เพราะหวงั ท่จี ะไดค้ ะแนนในระบบบญั ชรี ายชื่อ อกี ทั้งการเลือกตง้ั ครั้งน้ีมีพรรคการเมืองหลายพรรคท่ีมีความม่งุ มนั่ จริงจังหวังจะเอาชนะการเลือกตั้ง ไม่ได้ส่งผู้สมัครเพียงแค่หวังคะแนนในระบบบัญชีรายชื่อเท่านั้น หากพิจารณาต้ังต้นที่การเลือกตั้งปี 2544 ภายใต้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 ซ่ึงปรากฏว่า การเลือกต้ัง ทว่ั ประเทศพรรคไทยรกั ไทย พรรคเกดิ ใหมท่ ม่ี ที กั ษณิ ชนิ วตั ร เปน็ หวั หนา้ พรรค ชนะเลอื กตงั้ อยา่ งถลม่ ทลาย จนสามารถจดั ตง้ั รฐั บาลได้ แตใ่ นพน้ื ทภี่ าคใตแ้ ละจงั หวดั สงขลาพรรคประชาธปิ ตั ยย์ งั คงครองความนยิ ม ไดด้ งั เดมิ การเลอื กตง้ั ปี 2544 จนกระทง่ั ถงึ การเลอื กตงั้ ปี 2554 พรรคไทยรกั ไทยและพรรคใหมท่ ส่ี บื เนอ่ื ง ต่อจากพรรคไทยรักไทยหลงั จากถกู ยบุ คอื พรรคพลงั ประชาชนและพรรคเพือ่ ไทย เป็นเพยี งพรรคเดียว ที่นับเป็นคู่แข่งส�ำคัญของพรรคประชาธิปัตย์ในพื้นที่จังหวัดสงขลา แต่คะแนนความนิยมในแต่ละเขต เลือกต้ังเฉลี่ยแล้วไม่เกิน 10,000 คะแนน ส่วนการเลือกต้ัง 24 มีนาคม 2562 ไม่เพียงมีพรรคการเมือง

71 สง่ ผสู้ มคั รเปน็ จ�ำนวนมาก แตย่ งั มพี รรคการเมอื งมากกวา่ 1 พรรคเปน็ คแู่ ขง่ ส�ำคญั ของพรรคประชาธปิ ตั ย์ ในทุกเขตเลือกต้ัง คือ พรรคพลังประชารัฐ พรรคภูมิใจไทย พรรคอนาคตใหม่ และพรรคไทยรักษาชาติ (แตถ่ กู ยบุ พรรคกอ่ นถงึ วนั เลอื กตงั้ ) โดยทพี่ รรคการเมอื งซงึ่ เปน็ คแู่ ขง่ ของพรรคประชาธปิ ตั ยม์ าโดยตลอด นับต้ังแต่การเลือกต้ังคร้ังแรกภายใต้รัฐธรรมนูญ 2540 คือ การเลือกตั้งปี 2544 เป็นพรรคไทยรักไทย ซึ่งต่อมากลายเป็นพรรคพลังประชาชน จนพัฒนามาเป็นพรรคเพื่อไทยในท้ายที่สุดกลับไม่ส่งผู้สมัคร ลงเลือกตั้งในเขตใดเลย จนท�ำให้ถูกมองว่าได้ใช้กลยุทธ์ “แตกแบงค์พัน” ดังท่ีมีการวิเคราะห์กันด้วย การส่งผสู้ มัครในนามพรรคไทยรักษาชาติ และพรรคเพือ่ ธรรม ผู้สมคั รจากพรรคการเมอื งตา่ งๆ ถงึ แมม้ ีโอกาสน้อยทจ่ี ะชนะเลอื กตง้ั ในระบบเขตเลอื กตง้ั เมื่อ พจิ ารณาจากปจั จยั ตา่ งๆ ทดี่ อ้ ยกวา่ พรรคประชาธปิ ตั ย์ ซงึ่ ครองความนยิ มในพนื้ ทม่ี าอยา่ งยาวนาน และ พรรคการเมอื งบางพรรค เชน่ ชื่อเสียงของพรรค การท�ำกจิ กรรมทางการเมอื งของพรรคในช่วงทีผ่ ่านมา ทั้งในการเลือกต้ังครั้งก่อนและในช่วงก่อนหน้าการเลือกต้ังครั้งนี้ คุณสมบัติของตัวผู้สมัครทั้งในด้าน ช่ือเสียงที่มาจากประวัติการท�ำงาน การศึกษา การท�ำกิจกรรมทางสังคมและการเมือง แต่ก็ปรากฏว่า พรรคการเมอื งตา่ งๆ จดั งานวนั เปดิ ตวั ผสู้ มคั ร เปดิ ส�ำนกั งานเพอื่ ด�ำเนนิ กจิ กรรมทางการเมอื งกนั อยา่ งคกึ คกั โดยเช่ือมั่นว่า ผู้สมัครจะได้รับคะแนนเสียงจ�ำนวนไม่น้อยท่ีจะส่งผลท�ำให้ผู้สมัครในระบบบัญชีรายช่ือ พรรคได้รับคะแนนเสียงที่มีจ�ำนวนมากเพียงพอต่อการได้จ�ำนวนที่นั่งส.ส. เช่น พรรคเสรีรวมไทย หัวหน้าพรรค พล.ต.อ. เสรีพิศุทธ์ เตมียเวส พร้อมด้วยกรรมการบริหารพรรคและคณะท�ำงาน เดินทาง มาเปดิ ศนู ย์ประสานงานพรรคและเปิดตวั ผสู้ มคั รรับเลอื กต้งั เขตต่างๆ ของจงั หวัดสงขลา ภาพที่ 4.2 การเปิดศูนย์ประสานงานเขตเลือกต้ังที่ 1 ของพรรคเสรรี วมไทย

72 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ัง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา ระบบเลือกต้ังใหม่ท่ีเป็นปัจจัยส�ำคัญก่อให้เกิดผู้สมัครเป็นจ�ำนวนมากท่ีสุดในประวัติศาสตร์น้ี ผู้สมัครบางพรรคได้สะท้อนผลกระทบด้านลบทั้งต่อตัวผู้สมัคร พรรคการเมืองและระบบการเมือง เช่น วา่ ทร่ี อ้ ยตรเี สรยี ์ นวลเพง็ ผสู้ มคั รพรรคไทยรกั ษาชาติ เขต 2 (ถกู ยบุ พรรคเมอื่ วนั ที่ 7 มนี าคม 2562) เหน็ วา่ เปน็ ระบบเลอื กตง้ั ทใี่ หป้ ระโยชนแ์ กน่ ายทนุ พรรคทลี่ งสมคั รในระบบบญั ชรี ายชอ่ื ในขณะทคี่ ะแนนมาจาก ผู้สมัครในระบบเขตเลือกตั้ง “ระบบเลือกตั้งแบบน้ีเอ้ือปาร์ต้ี ลิสต์ ให้ผู้สมัครเขตท�ำงานให้ ผู้สมัครเขต เปรียบเสมือนมดงาน พนักงานบริษัท ท�ำงานให้นายทุน เจ้าของบริษัท” (เสรีย์ นวลเพ็ง, สัมภาษณ์ 20 มกราคม 2562) อยา่ งไรกต็ าม ผสู้ มคั รในระบบบญั ชรี ายชอื่ ของหลายๆ พรรคการเมอื งไดล้ งพน้ื ทช่ี ว่ ย ผู้สมัครในระบบเขตเลือกต้ัง เพราะต่างได้ประโยชน์ซึ่งกันและกัน เพียงแต่ผู้สมัครในระบบบัญชีรายช่ือ ช่วยหาเสยี งในพ้ืนท่ตี ่างๆ ทว่ั ประเทศ ไมไ่ ดป้ กั หลกั อยใู่ นพนื้ ที่ใดพ้นื ทหี่ น่งึ เทา่ นน้ั พล.ต.ต.สุรินท์ ปาเลเร่ ผู้สมัครพรรคประชาธิปัตย์ เขต 8 เห็นว่า บทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 ท่ีไม่ก�ำหนดคุณวุฒิทางการศึกษา และระบบเลือกตั้งแบบจัดสรรปันส่วนผสมไม่ช่วยกรอง ผู้สมัคร ท�ำให้มีผู้สมัครจ�ำนวนมาก ซ่ึงไม่เป็นผลดีต่อการพัฒนาประชาธิปไตยเพราะหน้าที่ของส.ส. ซงึ่ ท�ำหนา้ ทด่ี ้านนิติบัญญัติต้องเป็นคนท่มี คี วามรู้พอสมควรในการบัญญตั ิกฎหมาย “ระบบเลือกต้ังแบบนี้ท�ำให้มีผู้สมัครจ�ำนวนมาก หน้าท่ีของส.ส. ต้องพิจารณา ออกกฎหมาย แตผ่ สู้ มคั รบางรายจบป.4 ถอื วา่ ระบบเลอื กตง้ั นเี้ ปน็ การถอยหลงั เขา้ คลอง การใชบ้ ตั รใบเดยี วเอาผสู้ มคั รจำ� นวนมากทเี่ ปน็ คนในพน้ื ทม่ี าเพอ่ื เอาคะแนนปารต์ ล้ี สิ ต์ อย่างเดยี ว” (สุรินทร์ ปาลาเร่, สมั ภาษณ์ 20 มีนาคม 2562) 1.1.2 คนวัยหนุม่ สาวผมู้ สี ทิ ธิเลือกต้ังครัง้ แรก การเลอื กตงั้ ครง้ั นมี้ ผี มู้ สี ทิ ธเิ ลอื กตงั้ ครง้ั แรก (first voter) เปน็ จ�ำนวนมาก เนอื่ งจากการเลอื กตงั้ ครั้งสุดทา้ ยปี 2554 ห่างจากการเลือกตั้งคร้ังน้ยี าวนานถึง 8 ปี จากผลส�ำรวจความคิดเห็นทางการเมอื ง ของหนังสือพิมพ์โฟกัสภาคใต้ (14-20 มกราคม 2562) ผู้ตอบแบบสอบถามเกินครึ่ง (55.5) อยู่ในวัย คนหนมุ่ สาวทอี่ ยใู่ นสถาบนั การศกึ ษา และในวยั เรม่ิ ตน้ ท�ำงาน โดย 8.5% มอี ายรุ ะหวา่ ง 18-25 ปี ซงึ่ คนกลมุ่ น้ี ยังไม่เคยใช้สิทธิเลือกต้ังเลย คนกลุ่มน้ีจึงสัมผัส ซึมซับกับบรรยากาศทางการเมืองท่ีมีพรรคการเมือง เสนอตัวพรรคและผู้สมัครจ�ำนวนมากให้เลือก โดยท่ีพวกตนยังไม่ได้ผูกพันกับพรรคการเมืองหนึ่ง พรรคการเมอื งใดเลย โดยเฉพาะพรรคประชาธปิ ตั ย์ ในขณะท่ี 47% มอี ายรุ ะหวา่ ง 26-35 ปี มปี ระสบการณ์ ในการเลือกต้ังมาแล้วอย่างน้อย 1 คร้ัง ได้สัมผัสกับบรรยากาศทางการเมืองและการเลือกต้ัง และรับรู้ การด�ำเนนิ งานของพรรคการเมอื งทต่ี นเลอื กและไมเ่ ลอื ก ไดเ้ หน็ การท�ำงานของพรรครฐั บาลและพรรคฝา่ ยคา้ น ในช่วงเวลานั้น เสียงของคนรนุ่ ใหมเ่ หล่านี้ย่อมสะทอ้ นถึงค�ำตอบต่อค�ำถามของโพลลท์ ว่ี ่า “ทา่ นมพี รรค /ผสู้ มคั รทจี่ ะเลอื กแลว้ หรอื ยงั โดยเปน็ พรรค/ผสู้ มคั รเดมิ หรอื ไม”่ ปรากฏวา่ ผตู้ อบแบบสอบถามสว่ นใหญ่

73 คอื 42% ตอบวา่ “จะเลือกพรรคใหม่และผู้สมคั รคนใหม”่ มเี พยี ง 14% เท่านัน้ ทตี่ อบวา่ “จะเลอื กพรรค และผสู้ มคั รคนเดมิ ” ยอ่ มสะทอ้ นใหเ้ หน็ วา่ ในกลมุ่ คนรนุ่ ใหม่ จะตดั สนิ ใจเลอื กผสู้ มคั รและพรรคการเมอื ง ที่แตกต่างจากคนรุ่นพ่อแม่ของตนเอง อีกทั้งเม่ือถามว่า “กรณีท่ีท่านเลือกต้ังคร้ังแรก มีแนวทางท่ีจะ เลอื กอยา่ งไร” ผตู้ อบแบบสอบถาม 58.7% ตอบวา่ “เลอื กเพราะนโยบายตรงใจ” ขณะที่ 25.4% ตอบวา่ “เลอื กเพราะมคี วามคนุ้ เคย” ดงั นนั้ การเลอื กตงั้ ครง้ั นนี้ โยบายพรรคจงึ เปน็ ปจั จยั ทสี่ �ำคญั ในการตดั สนิ ใจ เลือกโดยเฉพาะในหมู่ผู้ใช้สิทธิเลือกต้ังครั้งแรก ในขณะท่ีนโยบายพรรคได้กลายเป็นปัจจัยส�ำคัญของ การเลอื กต้งั ในประเทศไทยนบั ตงั้ แต่การเลอื กต้ังปี 2544 เป็นตน้ มา ภาพท่ี 4.3 ผลการสำ� รวจความคิดเห็นทางการเมืองของหนงั สือพิมพ์โฟกัส ภาคใต้ ท่สี ะท้อนความคิดเหน็ ของผมู้ สี ิทธเิ ลอื กต้งั คร้ังแรก

74 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา 1.2 บรบิ ททางเศรษฐกจิ : ภาวะเสอ่ื มถอยทางเศรษฐกิจ การเลือกตั้งครั้งนี้มีข้ึนห่างจากการเลือกตั้งคร้ังล่าสุดปี 2554 (ไม่นับการเลือกตั้งปี 2557 ซงึ่ เป็นโมฆะ) ถงึ 8 ปี บรรยากาศก่อนการเลือกตัง้ จึงไดร้ บั ความสนใจจากประชาชนทีต่ อ้ งการหวนคืนสู่ ความเปน็ ประชาธปิ ไตย มรี ฐั บาลทมี่ าจากการเลอื กตงั้ มตี วั แทนทม่ี าจากการเลอื กตงั้ เพอ่ื จะไดเ้ ปน็ ปากเสยี ง ให้กับตนเองอย่างแท้จริง เน่ืองจากมีความรู้สึกว่า 5 ปี ของการด�ำเนินงานภายใต้รัฐบาลของพลเอก ประยทุ ธ์ จนั ทรโ์ อชา ผนู้ �ำคณะรกั ษาความสงบแหง่ ชาติ (คสช.) ท�ำใหภ้ าวะเศรษฐกจิ ฝดื เคอื ง กระทบตอ่ ชวี ติ ความเปน็ อยเู่ ปน็ อยา่ งมาก เมอ่ื เทยี บกบั บรรยากาศการเลอื กตง้ั ปี 2544 ซงึ่ เปน็ การเลอื กตง้ั ครง้ั แรก ภายใตร้ ัฐธรรมนญู 2540 การเลือกตัง้ ปี 2562 นับวา่ ภาวะเศรษฐกจิ ของจังหวดั สงขลามคี วามเสือ่ มถอย มากกว่า การเลอื กตงั้ ปี 2544 เกดิ ขน้ึ หลงั วกิ ฤตเิ ศรษฐกจิ “โรคตม้ ย�ำกงุ้ ” ซงึ่ เรม่ิ ตน้ ราวปี 2540 และยงั คง ขยายตวั ตอ่ เนอื่ งในปีเลอื กตัง้ 2544 ท�ำใหผ้ ลการเลอื กต้ังเปลี่ยนแปลงอยา่ งขนานใหญเ่ กือบทง้ั ประเทศ แต่กลับมียกเว้นเพียงที่เดียวคือ ภาคใต้ รวมถึงจังหวัดสงขลา เม่ือพรรคไทยรักไทย ที่มีทักษิณ ชินวัตร เป็นหัวหน้าพรรคชนะเลือกตั้งอย่างถล่มทลายอย่างท่ีไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน วิกฤติต้มย�ำกุ้งท�ำให้ธุรกิจ ล้มระเนระนาดจ�ำนวนมาก มีคนตกงานเป็นตัวเลขที่สูงย่ิง เด็กนักเรียนต้องออกจากโรงเรียนกลางคัน จ�ำนวนไม่น้อย เนื่องจากผู้ปกครองไม่มีก�ำลังที่จะส่งเสียให้เล่าเรียนอีกต่อไป (บูฆอรี ยีหมะ 2547) แตว่ กิ ฤตเิ ศรษฐกจิ ระดบั ชาตดิ งั กลา่ ว กลบั ไมส่ ง่ ผลกระทบตอ่ ผใู้ ชส้ ทิ ธเิ ลอื กตง้ั ในพน้ื ทภี่ าคใตม้ ากมายนกั เพราะเม่อื พิจารณาในรายละเอยี ดจะพบวา่ ในช่วง 20 ปที ่ีแล้ว เศรษฐกิจของภาคใต้ทพี่ งึ่ พาภาคเกษตร โดยเฉพาะยางพาราและประมง ราคายางพาราในชว่ งปี 2544 (ตวั เลขทส่ี บื คน้ ไดจ้ ากเวบ็ ของการยางแหง่ ประเทศไทยยอ้ นไปได้แคป่ ี 2544) ยางแผน่ ดบิ เฉลย่ี อยทู่ ก่ี โิ ลกรมั ละประมาณ 23 บาท ซงึ่ เปน็ ราคาปกติ ในช่วงเวลานน้ั และเม่อื เทียบกบั ภาวะเศรษฐกจิ คา่ ครองชพี ราคาน้ีไม่ไดส้ ง่ ผลกระทบมากมายนัก หรือ ชาวสวนยางสามารถด�ำรงชีวิตไดเ้ ปน็ ปกติ เพราะเงนิ เดอื นข้าราชการแรกบรรจรุ ะดบั ปรญิ ญาตรี เร่มิ ตน้ ท่ี 6,020 บาท ในขณะที่ราคาทองค�ำถูกกว่าอตั ราเงนิ เดือนข้าราชการปรญิ ญาตรบี รรจุใหม่ อยทู่ ีบ่ าทละ ประมาณ 5,000 บาทเท่านั้นเอง อีกทั้งเมื่อ 20 ปีที่แล้ว คนใต้ยังมีค่านิยมรับราชการ บัณฑิตเรียนจบ มุ่งเน้นรับราชการ การท�ำงานภาคเอกชน โดยเฉพาะการประกอบธุรกิจส่วนตัวเป็นเจ้าของกิจการเอง เช่นปัจจุบันน้ียังไม่แพร่หลายมากนัก วิกฤติต้มย�ำกุ้งจึงส่งผลกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ไม่มากนัก มีผลต่อความคิดทางการเมืองท�ำให้ประเด็นปัญหาทางเศรษฐกิจไม่ใช่ปัจจัยหลักในการตัดสินใจทาง การเมือง นโยบายของพรรคไทยรักไทยที่มุ่งเน้นแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจซึ่งถูกมองว่าเป็นนโยบาย ประชานิยม ไม่มีผลต่อการตัดสินใจเลือกของคนใต้แตกต่างจากคนภาคอื่นๆ โดยเฉพาะภาคเหนือและ ภาคอีสานทีเ่ ลอื กพรรคไทยรักไทยอย่างถล่มทลาย ในขณะที่ในปัจจุบัน หลังการรัฐประหารของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) และ การขนึ้ มามอี �ำนาจบรหิ ารประเทศน�ำโดยพลเอกประยทุ ธ์ จนั ทรโ์ อชา หวั หนา้ คสช. ทว่ั ประเทศเผชญิ กบั

75 ปญั หาทางเศรษฐกจิ ไมเ่ วน้ แมก้ ระทง่ั ภาคใต้ เศรษฐกจิ ของภาคใตท้ พี่ ง่ึ พายางพาราประสบปญั หาในดา้ น ราคาที่ต่�ำมากเม่ือเทียบกับค่าครองชีพ ปัจจุบันราคายางแผ่นดิบเฉล่ียอยู่ที่กิโลกรัมละ 40 บาท ราคา ทองค�ำเฉลย่ี อยทู่ บี่ าทละ 20,000 บาท เงนิ เดอื นขา้ ราชการแรกบรรจใุ นระดบั ปรญิ ญาตรอี ยทู่ ่ี 15,000 บาท ในขณะเดียวกัน การขยายตัวของระบบเศรษฐกิจทุนนิยมในช่วง 10 กว่าปีที่ผ่านมา ท�ำให้ปัจจุบัน คนหนุ่มสาวที่เรียนจบแล้วมีความนิยมในการประกอบธุรกิจส่วนตัวเพิ่มมากข้ึน ก่อนที่จะเกิดปัญหา วิกฤติเศรษฐกิจในยุครัฐบาลคสช. การค้าขาย การประกอบธุรกิจในพื้นท่ีภาคใต้มีความคึกคักไม่น้อย สนิ คา้ เกษตรอยา่ งยางพาราทเี่ คยมรี าคาสงู เฉลย่ี กโิ ลกรมั ละเกนิ 100 บาท ในยคุ สมยั รฐั บาลทกั ษณิ ชนิ วตั ร รฐั บาลอภสิ ทิ ธ์ิ เวชชาชวี ะ รฐั บาลยงิ่ ลกั ษณ์ ชนิ วตั ร ท�ำใหเ้ กดิ การจบั จา่ ยใชส้ อยกนั อยา่ งกวา้ งขวาง เชน่ รถจกั รยานยนต์ รถยนตก์ ระบะ เปน็ หนงึ่ ในสนิ คา้ ทขี่ ายดเี ปน็ อยา่ งมาก แตป่ จั จบุ นั เมอื่ เกดิ วกิ ฤตเิ ศรษฐกจิ การจับจ่ายใช้สอยทีเ่ คยเกิดข้นึ อย่างคึกคักกซ็ บเซาลงอย่างหนกั อ�ำเภอหาดใหญ่ซ่ึงเป็นพ้ืนที่ส�ำคัญทางเศรษฐกิจ ไม่เพียงของจังหวัดสงขลาแต่รวมถึงภาคใต้ ทั้งภาคประสบกับปัญหาวิกฤติอย่างหนัก จากภาวะซบเซาของการจับจ่ายซื้อสินค้าของประชาชน จนท�ำให้ห้างร้านจ�ำนวนมากต้องประกาศขายกิจการหรือปิดกิจการ (ประชาชาติธุรกิจ, 25 มิถุนายน 2561, ย่านเศรษฐกิจหาดใหญ่ซบสนิท แห่เซ้งแผงค้า “กิมหยง-สันติสุข”, (ออนไลน์) 3 เมษายน 2562, แหลง่ ทม่ี า https://www.prachachat.net/hilight-prachachat/ news-179605) โดยเหน็ วา่ ผลทเ่ี กดิ ขน้ึ มา จากการทก่ี ารเมอื งของประเทศยงั ไมห่ วนกลบั คนื ไปสคู่ วามเปน็ ประชาธปิ ไตยทม่ี ตี วั แทนและรฐั บาลทมี่ า จากการเลอื กตงั้ โดยคสช. บรหิ ารประเทศยาวนานมากเกนิ ไป สว่ นในเขตอ�ำเภออนื่ ๆ ซง่ึ เศรษฐกจิ พง่ึ พา เกษตรกรรมท้ังยางพารา ปาล์มนำ้� มันและการประมง ปัจจยั ทางด้านราคาของสินค้าเกษตรกรรมเหล่าน้ี มผี ลเชือ่ มโยงกบั ภาวะเศรษฐกิจของประชาชนในจังหวดั สงขลาโดยรวม ราคาของสนิ ค้าเกษตรยางพารา ปาลม์ นำ้� มนั ท่ีลดน้อยลงเปน็ อยา่ งมากสรา้ งความรสู้ ึกคับขอ้ งใจในหมู่ประชาชน ตอ้ งการให้มีการเลือก ตั้งโดยเร็วเพราะเห็นว่า หลังการเลือกต้ังน่าจะส่งผลท�ำให้ภาวะเศรษฐกิจกระเตื้องข้ึนจากบรรยากาศ ทางการเมือง โดยเฉพาะการมีรัฐบาลที่มาจากตัวแทนของประชาชน ในขณะที่ประชาชนเห็นว่า ในช่วง ของรฐั บาลคสช. นั้น อดตี ส.ส. ในพื้นทไี่ ม่ไดแ้ สดงความเปน็ ตวั แทน เป็นกระบอกเสียงใหก้ บั คนในพ้นื ท่ี เพื่อประสานในการแกไ้ ขปญั หากบั รัฐบาล การไมแ่ สดงบทบาทในการรวบรวมปญั หาและความตอ้ งการของประชาชนในพนื้ ทขี่ องอดตี ส.ส. ถกู สะท้อนผ่านส่อื มวลชนหลายแขนงท้ังสอื่ ส่งิ พิมพแ์ ละออนไลนโ์ ดยเฉพาะสือ่ ทอ้ งถ่นิ เปน็ ระยะเชน่ “หาดใหญ่เงียบ หาดใหญ่ซบเซา หาดใหญ่เศรษฐกิจไม่ดีเลย น่ีคือค�ำพูดของ ชาวหาดใหญเ่ วลาน้ี ทผี่ า่ นมาคนหาดใหญต่ า่ งบอกเปน็ เสยี งเดยี วกนั วา่ ไมเ่ หน็ หนา้ ผแู้ ทนเลย ไมเ่ หน็ ลงมารบั รปู้ ญั หาชาวบา้ นเลย” (กมิ หยง นวิ ส,์ 26 มนี าคม 2562, ศาสตรา ศรปี าน ว่าท่ีสส.คนใหม่ ต้องแบกความหวังการเปล่ียนแปลงของชาวหาดใหญ่, (ออนไลน์), 3 เมษายน 2562 แหลง่ ทีม่ า https://news.gimyong.com/article/10744)

76 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ัง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา ภาวะเสอ่ื มถอยทางเศรษฐกจิ นนี้ บั เปน็ บรบิ ททางเศรษฐกจิ ทหี่ อ้ มลอ้ มบรรยากาศทางการเมอื ง และการเลือกต้ังในคร้ังนี้ โดยเช่ือมโยงสัมพันธ์กับระบบการเลือกตั้งแบบจัดสรรปันส่วนผสม ที่น�ำมาสู่ การเสนอตัวของผู้สมัครและพรรคการเมืองเป็นจ�ำนวนมากท่ีสุดในประวัติศาสตร์การเลือกต้ัง เพื่อให้ ประชาชนมที างเลอื กเพม่ิ มากขน้ึ กวา่ ในอดตี โดยประเดน็ หลกั ทตี่ อ้ งการใหพ้ รรคการเมอื งทชี่ นะเลอื กตง้ั เปน็ รฐั บาลตอ้ งแกไ้ ขปญั หาอยา่ งเรง่ ดว่ นคอื ดา้ นเศรษฐกจิ ดงั ตวั อยา่ งจากผลการส�ำรวจความคดิ เหน็ ของ ประชาชนที่หนังสอื พิมพ์โฟกัส ภาคใต้ ฉบบั วันท่ี 14-20 มกราคม 2562 เสนอไวต้ ามภาพท่ี 4.4 ภาพที่ 4.4 ผลส�ำรวจความคดิ เห็นของประชาชนภาคใต้ต่อปญั หาเรง่ ดว่ น ทต่ี ้องการใหร้ ัฐบาลใหม่แกไ้ ข 1.3 บริบททางสังคม: ส่ือสงั คมออนไลน์ (social media) การเลอื กตง้ั ในครง้ั นแี้ ตกตา่ งอยา่ งมากเมอื่ เทยี บกบั การเลอื กตงั้ ครง้ั กอ่ นๆ แมก้ ระทง่ั การเลอื กตง้ั เมอ่ื 8 ปที แ่ี ลว้ คอื ปี 2554 ประการหนงึ่ กค็ อื ชอ่ งทางการโฆษณาหาเสยี งของผสู้ มคั รและพรรคการเมอื ง ในอดตี การหาเสยี งของผสู้ มคั รและพรรคการเมอื งใชส้ อื่ กระแสหลกั คอื โทรทศั น์ หนงั สอื พมิ พ์ เปน็ ชอ่ งทาง การส่ือสารกับผู้มีสิทธิเลือกต้ังในวงกว้างครอบคลุมทั้งประเทศ ซึ่งเป็นการส่ือสารท่ีมีลักษณะสื่อสาร ทางเดียว (one way communication) โดยพรรคการเมืองส่งสารมายังผู้มีสิทธิเลือกต้ัง โดยผู้มีสิทธิ เลือกต้ังไม่สามารถโต้ตอบและพรรคเองก็ไม่สามารถรับรู้ รับทราบปฏิกิริยาของประชาชนยกเว้น ในกรณีที่สื่อมวลชนเสนอข่าว หรือจัดการส�ำรวจความคิดเห็นของประชาชน (โพลล์) ในขณะท ่ี การส่ือสาร 2 ทาง (two way communication) ท่ีผู้สมัครมีปฏิสัมพันธ์กับผู้มีสิทธิเลือกตั้งจะด�ำเนินการ

77 ผา่ นการจดั เวทปี ราศรยั ทงั้ ขนาดใหญแ่ ละขนาดยอ่ ย การเดนิ หาเสยี งและแจกบตั รแนะน�ำตวั ในยา่ นชมุ ชน การเดนิ หาเสยี งเคาะประตใู นแตล่ ะบา้ น เปน็ ตน้ แตก่ เ็ ปน็ การสอื่ สารทมี่ ขี อ้ จ�ำกดั ในแงข่ องการสอ่ื สาร 2 ทาง ที่ไม่สามารถด�ำเนินการได้ในวงกว้างเน่ืองจากต้องใช้เวลามากและเงินทุนสูง ไม่สอดคล้องกับระยะเวลา ของการหาเสยี งและงบประมาณทจ่ี �ำกดั ในขณะทก่ี ารเลอื กตง้ั ครงั้ นเี้ กดิ ขนึ้ ในชว่ งทเี่ ทคโนโลยกี ารสอ่ื สารมคี วามกา้ วหนา้ สงู ยง่ิ ในขณะท่ี ผมู้ สี ทิ ธเิ ลอื กตง้ั สว่ นใหญส่ ามารถเขา้ ถงึ อปุ กรณส์ อื่ สารทง้ั ในรปู ของโทรศพั ทม์ อื ถอื คอมพวิ เตอร์ ทเ่ี ชอ่ื มโยง สัญญาณอินเตอร์เน็ตความเร็วสูง โดยมีการใช้ส่ือสังคมออนไลน์ในการติดต่อกันอย่างแพร่หลาย เช่น เฟสบุ๊ก (facebook) ทวิตเตอร์ (twitter) อินสตราแกรม (instragram) พรรคการเมืองและผู้สมัครจ�ำนวน มากใช้เครื่องมือสื่อสารเหล่าน้ีเป็นช่องทางส�ำคัญในการส่ือสารกับผู้มีสิทธิเลือกต้ังและเป็นการสื่อสาร 2 ทาง ท่ีท�ำให้พรรคการเมืองและผู้สมัครรับรู้ถึงความรู้สึก ความต้องการของประชาชนได้อย่างรวดเร็ว พรรคการเมอื งทสี่ ามารถใชเ้ ครอื่ งมอื สอ่ื สารในสอ่ื สงั คมออนไลนน์ ไี้ ดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพยอ่ มสรา้ งความ ไดเ้ ปรยี บในแงข่ องการไดค้ ะแนนนยิ มกอ่ นการเลอื กตงั้ เปน็ อยา่ งสงู เมอ่ื เทยี บกบั ผสู้ มคั รและพรรคการเมอื ง ที่ยังคงไม่ให้ความส�ำคัญกับสื่อประเภทนี้ ยังคงใช้การส่ือสารในรูปแบบเดิมๆ เป็นหลัก เช่น การจัดเวที ปราศรัย การใช้รถแห่ไปยังพ้ืนที่ต่างๆ การใช้ส่ือสังคมออนไลน์อย่างมีประสิทธิภาพ พิจารณาได้จาก เน้ือหาที่ใช้ในการหาเสียงควบคู่กับเทคนิคในการน�ำเสนอ เช่น การท�ำคลิปวิดีโอโฆษณานโยบายพรรค น�ำเสนอหวั หนา้ พรรค และสมาชกิ พรรคทมี่ คี วามโดดเดน่ จนน�ำไปสยู่ อดจ�ำนวนการกดไลค์ หรอื กดแสดง ความช่ืนชอบ หรอื การกดแบ่งปันหรอื แชรไ์ ปใหค้ นอืน่ ๆ เป็นจ�ำนวนมาก ส่ือสังคมออนไลน์นี้สอดคล้องกับความต่ืนตัวของผู้มีสิทธิเลือกต้ังครั้งแรกเป็นจ�ำนวนมาก คนเหล่าน้ีเป็นผู้นิยมใช้ส่ือสังคมออนไลน์อย่างแพร่หลายเป็นปกติอยู่แล้วในชีวิตประจ�ำวัน ดังนั้น พรรคการเมอื งและผสู้ มคั รทใี่ ชส้ อื่ สงั คมออนไลนอ์ ยา่ งมาก และมปี ระสทิ ธภิ าพยอ่ มสรา้ งความนยิ มใหเ้ กดิ ขนึ้ ในหมผู่ มู้ สี ทิ ธเิ ลอื กตง้ั ครง้ั แรกนี้ โดยเหน็ วา่ พรรคการเมอื งและนกั การเมอื งทมี่ ลี กั ษณะเชน่ นเ้ี ปน็ สถาบนั และบุคคลร่วมสมัยกับตนเอง การใช้สื่อสังคมออนไลน์ได้ก่อให้เกิดประโยชน์อย่างมากในการหาเสียง เลอื กตั้งในแงห่ นง่ึ กค็ อื การเชอื่ มโยงประเดน็ ในระดบั ชาตทิ ้งั ในดา้ นนโยบาย และปญั หาท่เี กิดขนึ้ ทีจ่ ะใช้ นโยบายมาชว่ ยแกไ้ ขกบั พ้ืนทตี่ า่ งๆ ในการเลือกตัง้ เช่น นโยบายดา้ นการเกษตรจะแกไ้ ขปญั หาภาพรวม ในระดับชาติและปัญหาเฉพาะในพ้ืนที่ต่างๆ ในขณะเดียวกันสามารถน�ำประเด็นปัญหาในระดับพ้ืนท่ี ผลกั ดนั ใหเ้ ปน็ ทร่ี บั รใู้ นวงกวา้ งในระดบั ชาติ อาทิ ปญั หาราคายางพาราตกตำ่� และแนวทางแกไ้ ข สอื่ สงั คม ออนไลน์จึงมีประสิทธิภาพสูงย่ิงในการหาเสียงเลือกตั้งต่อผู้มีสิทธิเลือกต้ังในวงกว้าง พรรคและผู้สมัคร ทมี่ คี วามโดดเดน่ ในการใชส้ อ่ื สงั คมออนไลนไ์ ดแ้ ก่ พรรคประชาธปิ ตั ย์ พรรคภมู ใิ จไทย พรรคอนาคตใหม่

78 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา 2. ปัจจัยภายในพรรคประชาธิปัตย์ พรรคประชาธปิ ตั ยค์ รองความนยิ มในพน้ื ทภ่ี าคใตแ้ ละจงั หวดั สงขลามาอยา่ งยาวนานนบั ตงั้ แต่ การเลอื กตง้ั 35/2 ดงั ทไ่ี ดก้ ลา่ วมาแลว้ ขา้ งตน้ ดงั นนั้ การเปลย่ี นแปลงทเ่ี กดิ ขนึ้ ภายในพรรคประชาธปิ ตั ย์ ยอ่ มสง่ ผลต่อการเลอื กตง้ั ในครง้ั น้ี โดยมีทัง้ ปจั จัยในระดับชาติและปจั จยั ในระดบั เขตเลอื กตัง้ ดังน้ี 2.1 ปจั จัยระดบั ชาติ กอ่ นการเลอื กตงั้ มกี ารเปลย่ี นแปลงทส่ี �ำคญั ในพรรคประชาธปิ ตั ยค์ อื การเลอื กหวั หนา้ พรรคคนใหม่ เม่ือคนเดิมหมดวาระ คือ นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ อย่างไรก็ตาม ในการแข่งขันลงสมัครชิงต�ำแหน่ง หวั หนา้ พรรคยงั คงมสี มาชกิ พรรคเสนอใหน้ ายอภสิ ทิ ธิ์ เปน็ หวั หนา้ พรรคตอ่ ไป แขง่ กบั นพ.วรงค์ เดชกจิ วกิ รม ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากสมาชิกพรรคท่ีเป็นสมาชิกและเคลื่อนไหวร่วมกับนายสุเทพ เทือกสุบรรณ ในนามคณะกรรมการประชาชน เพ่ือการเปล่ียนแปลงประเทศไทยให้เป็นประชาธิปไตยที่สมบูรณ์อันมี พระมหากษตั รยิ เ์ ปน็ ประมขุ (กปปส.) ในทสี่ ดุ นายอภสิ ทิ ธ์ิ ชนะเลอื กตง้ั ไดด้ �ำรงต�ำแหนง่ หวั หนา้ พรรคตอ่ ไป การแข่งขันชิงต�ำแหน่งหัวหน้าพรรคครั้งน้ี ส่งผลกระทบต่อความเป็นเอกภาพภายในพรรคประชาธิปัตย์ เป็นอย่างสูง เม่ือสมาชิกแตกออกเป็น 2 ฝ่ายท่ีน�ำไปสู่การด�ำเนินงานในการเตรียมการและหาเสียง เลอื กตงั้ ดว้ ย โดยเฉพาะเมอ่ื นายอภสิ ทิ ธิ์ ประกาศไมส่ นบั สนนุ พลเอกประยทุ ธ์ จนั ทรโ์ อชา เปน็ นายกรฐั มนตรี ภายหลังการเลือกตั้ง ยิ่งท�ำให้ฝ่ายท่ีสนับสนุนนพ.วิกรม วิจารณ์อย่างมากถึงแนวทางที่ผิดพลาดของ นายอภิสิทธิ์ ว่าจะท�ำให้พรรคประชาธิปัตย์ยิ่งมีคะแนนลดลงในการเลือกต้ังครั้งนี้ เพราะเช่ือว่าผู้มีสิทธิ เลือกตั้งจ�ำนวนมากยังคงให้การสนับสนุนพลเอกประยุทธ์ แม้กระทั่งผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่สนับสนุนพรรค ประชาธปิ ัตยเ์ องก็ตาม อภสิ ทิ ธใ์ิ หเ้ หตผุ ลถงึ การไมส่ นบั สนนุ พลเอกประยทุ ธว์ า่ มี 5 ประเดน็ หลกั กลา่ วคอื (ประชาชาติ ธุรกิจ, 11 มีนาคม 2562,“อภิสิทธิ์”แจง 5 เหตุผล ไม่หนุน “บิ๊กตู่”, (ออนไลน์),17 มีนาคม 2562, แหลง่ ท่ีมา https://www.prachachat.net/politics/news-299937) ประเด็นทห่ี นึง่ จุดยนื นีไ้ มใ่ ช่ความคดิ เหน็ ส่วนตัว แต่เปน็ การพดู ในฐานะหัวหนา้ พรรคและเป็น อุดมการณ์พรรคที่ยึดมั่นมา 70 ปีแล้ว เพราะเร่ืองนี้ในที่สุดต้องมีมติพรรค แต่ตามข้อบังคับของพรรค มติน้ีจะเกิดไม่ไดถ้ า้ ยังไมม่ ีการเลอื กต้ัง ประเด็นท่ีสอง เป็นการย�้ำอุดมการณ์ของพรรค เพราะพรรคต้องการท�ำงานการเมืองแบบ ตรงไปตรงมา เพอื่ ใหผ้ เู้ ลอื กตงั้ มสี ทิ ธไิ์ ดร้ บั ทราบจดุ ยนื ของแตล่ ะพรรคอยา่ งชดั เจนกอ่ นการเลอื กตง้ั และ ถา้ การประกาศครง้ั น้จี ะท�ำใหเ้ สียคะแนนตนกย็ ินดี เพราะมันคอื ความเป็นธรรมกับการเลอื กตัง้ ประการที่สาม ยืนยันว่าการเลือกตั้งคร้ังน้ีประชาชนมี 3 ทางเลือกซึ่งมีจุดยืนและแนวคิด ทต่ี า่ งกนั อยา่ งชดั เจน ในการหาเสยี งเลอื กตงั้ ตอ้ งสกู้ นั ทน่ี โยบาย แตจ่ ากเวทดี เี บตตา่ งๆ กม็ คี วามพยายาม ให้โต้เถียงกนั เรือ่ งจุดยืน ซ่งึ ประชาชนกจ็ ะเสยี โอกาสฟังนโยบายแกป้ ัญหาประเทศ ดงั น้นั ตนจงึ ต้องการ แถลงให้ชดั เจน เพื่อไมใ่ หเ้ ปน็ การเสียเวลาอีก

79 ประการท่ีสี่ พรรคประชาธิปัตย์ขอยืนยันว่าจะเป็นแกนน�ำในการจัดต้ังรัฐบาล ไม่ใช่พรรคร่วม รัฐบาลและต้องอยู่ภายใต้พื้นฐานอุดมการณ์ของพรรค คือ ไม่เอาการทุจริตและการสืบทอดอ�ำนาจ แต่การจัดตั้งรัฐบาลก็หลีกเล่ียงไม่ได้ท่ีจะดูผลการเลือกต้ังก่อน โดยมีเง่ือนไขคือตราบใดที่พรรคเพื่อไทย ไม่สามารถออกมาจากการครอบง�ำของคนกลุ่มเล็กๆ ที่มีผลประโยชน์ขัดกับผลประโยชน์ของคน ในประเทศ พรรคจะไม่ยอมให้เข้าร่วมรัฐบาลด้วย แต่ขณะน้ียังไม่มีสัญญาณเหล่าน้ี ขณะเดียวกันตน กไ็ ม่ตกหลุมพรางของพรรคเพอ่ื ไทย (พท.) ทจี่ ะสรา้ งกระแสใหพ้ รรครว่ มกับพรรคพลังประชารฐั (พปชร.) เพราะถ้าพปชร.คดิ สบื ทอดอ�ำนาจกไ็ ม่ร่วมด้วย ประการสดุ ท้าย ส�ำหรบั ค�ำถามวา่ หลงั การเลือกตง้ั ถ้าไม่มี พลเอก ประยุทธ์ กลวั ว่าบา้ นเมอื ง จะเกิดความขัดแย้งขึ้นมาอีกหรือไม่น้ัน ตนเห็นว่า สถานการณ์ในประเทศกว่า 10 ปีที่ผ่านมา เช่ือว่า ทุกฝ่ายได้เรียนรู้ และยืนยันว่าไม่ต้องการให้เกิดสถานการณ์ความวุ่นวาย รวมถึงตนด้วย ตนก็เรียนรู้ว่า ต้องเปลี่ยนแปลงแนวทางในการท่ีจะจัดการกับปัญหาอย่างไร และตนก็ประกาศชัดว่าจะไม่เกรงใจใคร พร้อมทัง้ เชือ่ ว่าผู้ทมี่ คี วามรบั ผิดชอบด้านความมั่นคง พร้อมท�ำงานให้ไม่เกดิ ความขดั แย้งขนึ้ อกี ชัยชนะของอภิสิทธิ์ในการกลับมาเป็นหัวหน้าพรรคอีกคร้ังและประกาศจุดยืนไม่สนับสนุน พลเอก ประยทุ ธ์ น�ำมาสกู่ ารวพิ ากษว์ จิ ารณจ์ ากนพ.วรงค์ และกลมุ่ ผสู้ นบั สนนุ แมไ้ มป่ รากฏผา่ นสอื่ มวลชน อยา่ งชดั เจนในชว่ งนน้ั แตภ่ ายหลงั การเลอื กตงั้ ทผ่ี ลปรากฏวา่ พรรคประชาธปิ ตั ยแ์ พก้ ารเลอื กตง้ั แมก้ ระทงั่ ในพื้นทีภ่ าคใต้ นพ.วรงค์ ไดว้ ิพากษว์ ิจารณอ์ ภสิ ทิ ธอ์ิ ยา่ งหนกั ผา่ นเฟสบกุ๊ ดว้ ยการต้งั หัวข้อวา่ “เรือทช่ี ่อื ประชาธิปัตย์” “การนำ� พาเรอื ทช่ี อ่ื ประชาธปิ ตั ย์ ภายใตก้ ปั ตนั ทา่ นน้ี ไดพ้ สิ จู นถ์ งึ ความผดิ พลาด ครั้งใหญ่มากๆ คร้ังน้ีไม่ใช่แค่อับปางน�้ำร่ัว หรือผนังเรือพังเท่าน้ัน แต่เป็นการ อับปางเกือบจะเหลือแต่ซาก การก�ำหนดทิศทางเรือท่ีผิดพลาด ไม่รบกับศัตรูเดิม แต่เปิดศึกสร้างศัตรูใหม่ ทั้งๆ ท่ีน่าจะเป็นแนวร่วม ไปเล่นในเกมที่คนอื่นก�ำหนด ขณะทก่ี ำ� ลงั รบเรากไ็ มม่ าก ยงิ่ ทำ� ใหเ้ กดิ ความไมพ่ อใจตอ่ คนดทู ม่ี อี ำ� นาจลงคะแนน แม้นักรบในเรือหลายคน คาดเดาถึงความหายนะที่จะเกิดข้ึน แต่ก็ไม่เหมาะสม ที่จะพูดในสถานการณ์สู้รบ คิดว่าจะช่วยกันมากอบกู้เม่ือทุกอย่างสงบ แต่ความ รุนแรงของความผดิ พลาดทีเ่ กดิ ขึ้นนนั้ มหาศาล จนตอ้ งสญู เสียนกั รบ เกอื บทุกภาค ของประเทศ แม้แต่กรุงเทพฯ ก็เป็นศูนย์ กัปตันและทีมแม้จะเอาชีวิตรอดมาได้ แต่กแ็ ลกกับชีวิตทางการเมอื งของเพอ่ื นๆ หลายชีวิตมาก บนซากปรกั หกั พงั นี้ ถงึ เวลาจรงิ ๆ แลว้ ทพี่ วกเราตอ้ งไมเ่ กรงใจกนั ตอ้ งเปลยี่ นทงั้ วธิ คี ดิ วธิ ที ำ� งานกนั ครั้งใหญ่ อย่ามองกันในแง่ร้ายว่าจะมายึดเรือล�ำน้ี เพราะพวกเราต้องอยู่ร่วมกัน ขอให้เพียงแต่กล้าที่จะเปล่ียนแปลงทุกอย่าง ไม่เอาแต่พรรคพวก เปิดใจให้กว้าง กับคนที่คิดต่าง เพราะคิดเหมือนกันได้ถูกพิสูจน์ว่าล้มเหลว...ถึงเวลาต้องเปลี่ยน จริงๆ แลว้ ครบั ” (ไทยโพสต์, 25 มนี าคม 2562, ‘หมอวรงค’์ ชำ� แหละ’กัปตนั ปชป.’ พาเรืออัปปางคร้ังใหญ่ถึงเวลาต้องเปลี่ยนแปลง, (ออนไลน์), 30 มีนาคม 2562, แหลง่ ทมี่ า https://www.thaipost.net/main/detail/32159)

80 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ัง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา ปัญหาความเป็นเอกภาพภายในพรรคประชาธิปัตย์จากกรณีน้ีย่ิงแจ่มชัด หลังจากท่ีนพ.วรงค์ วจิ ารณ์อภสิ ทิ ธ์อิ ยา่ งหนัก ฝา่ ยทส่ี นบั สนนุ อภิสิทธเิ์ สนอใหน้ พ.วรงค์ ลาออกจากพรรค เชน่ เชาว์ มขี วด รองโฆษกพรรค กลา่ ววา่ พรรคการเมอื งไมไ่ ดม้ หี นา้ ทแ่ี คเ่ พยี งชนะเลอื กตง้ั เพอ่ื เขา้ สอู่ �ำนาจบรหิ ารประเทศ เท่าน้นั แต่ยงั มีหน้าทใ่ี นการรกั ษาอดุ มการณ์ ความถูกต้อง เพ่ือเปน็ หลกั ใหก้ ับบ้านเมืองด้วย “หากอึดอัดท่ีพรรคยึดอุดมการณ์ หมอวรงค์ก็มีทางเลือกท่ีจะย้ายไปสังกัด พรรคการเมืองไหนก็ได้ท่ีถูกจริตกับตัวเอง แต่อย่ากินบนเรือนขี้รดบนหลังคา หรือ คิดเผาบา้ นตัวเอง เพราะพฤตกิ รรมแบบนนั้ ถอื วา่ เนรคณุ พรรคทใ่ี ห้กำ� เนิดทางการเมอื ง แต่ผมไม่แปลกใจกับจุดยืนเช่นนี้ของหมอวรงค์ เพราะก่อนท่ีจะได้รับโอกาสจากพรรค ประชาธิปัตย์ให้ลงสมัครท่ีพิษณุโลก หมอวรงค์ เคยเดินตามก้นนางเยาวภา วงศ์สวัสด์ิ ในฐานะท่ีเกือบจะได้เป็นผู้สมัครของพรรคไทยรักไทย ก่อนที่จะโดนปฏิเสธจากพรรค ดงั กลา่ ว จนตอ้ งมาพงึ่ ใบบญุ พรรคประชาธปิ ตั ย”์ (ไทยโพสต,์ 26 มนี าคม 2562 (ออนไลน)์ , ปชป.ระสำ่� หนกั ! รองโฆษกพรรคไล’่ หมอวรงค’์ ไปอยพู่ รรคอน่ื อยา่ เนรคณุ เผาบา้ นตวั เอง แฉเคยตามก้น’เจ๊แดง, 30 มีนาคม 2562, แหลง่ ทีม่ า https://www.thaipost.net/main/ detail/32266) 2.2 ปจั จัยระดบั พ้ืนท่ี ปัญหาความเป็นเอกภาพของพรรคประชาธิปัตย์ในระดับชาติได้ส่งผลกระทบต่อความเป็น เอกภาพของพรรคประชาธิปัตย์ในระดับพ้ืนท่ีรวมถึงจังหวัดสงขลา นับต้ังแต่อดีตเร่ือยมา สงขลา มแี กนน�ำส�ำคญั ของส.ส. 2 คน คอื ถาวร เสนเนยี ม อดตี รองหวั หนา้ พรรคและแกนน�ำกปปส. และนพิ นธ์ บุญญามณี รองหวั หนา้ พรรคและนายกองค์การบริหารสว่ นจงั หวดั สงขลา เช่น การจดั ตัวผสู้ มัครในพน้ื ท ่ี เขต 1 อ�ำเภอเมอื งสงขลา จากการท�ำไพรมาร่ี โหวต (primary vote) หรอื การหยงั่ เสยี งเพอื่ สรรหาตวั ผสู้ มคั ร ของพรรคประชาธปิ ตั ย์ ผลปรากฏวา่ เขตเลอื กตง้ั นเ้ี สยี งสว่ นใหญข่ องผเู้ ขา้ ประชมุ เลอื กสรรเพชญ บญุ ญามณี วัย 28 ปี บุตรชายของนิพนธ์ บุญญามณี ด้วยคะแนนเสียงท่วมท้นเหนือเจือ ราชสีห์ อดีตส.ส. 4 สมัย วยั 60 ปี ผตู้ ดิ ตามการเมอื งจ�ำนวนไมน่ อ้ ยเหน็ วา่ สรรเพชญ ชนะเพราะเปน็ บตุ รชายของนพิ นธ์ ประเดน็ น ้ี ก็มสี ว่ นไมน่ ้อย แตเ่ ปน็ เพียงส่วนเสยี้ วของภาพรวมทัง้ หมดของสงขลา เขต 1 และสงขลาท้งั จงั หวดั ทัง้ นี้ เจอื ลงสมคั รรบั เลอื กตงั้ ครง้ั แรก ในปี 2544 ซง่ึ เปน็ การเลอื กตง้ั ครง้ั แรกภายใตร้ ฐั ธรรมนญู ฉบบั ใหม่ 2540 เปน็ รฐั ธรรมนญู ทบ่ี ญั ญตั ริ ะบบการเลอื กตง้ั ใหมค่ อื ระบบเขตเลอื กตง้ั เขตละ 1 คน และระบบบญั ชรี ายชอ่ื (Party List) หลังจากอ�ำนวย สุวรรณคีรี อดีตส.ส. หลายสมัย เป็นผู้มีอาวุโสทางการเมืองไปลงสมัคร ในระบบบัญชีรายช่ือ ท�ำให้เขต 1 สงขลาว่างลง จึงเกิดการแย่งชิงเพ่ือเป็นผู้สมัครส.ส. ระบบเขตของ ผสู้ มคั รหนา้ ใหมห่ ลายรายซง่ึ รวมถงึ เจอื ไดแ้ ก่ สรุ นิ ทร์ วตั ตธรรม อยั การจงั หวดั สงขลา สมเกยี รติ กมิ าคม อดีตรองนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา ดร. กานต์ บุญศิริ ผู้ช่วยส.ส. ของอ�ำนวย สุวรรณคีรี ในทสี่ ดุ พรรคกต็ ดั สนิ ใจเลอื กเจอื เปน็ ตวั แทนพรรค แมว้ า่ กระแสการเมอื งในพนื้ ทใ่ี หก้ ารสนบั สนนุ สรุ นิ ทร์

81 เพราะได้รับการสนับสนุนจากนักการเมืองท้องถิ่นท้ังในระดับเทศบาลและองค์การบริหารส่วนจังหวัด เน่ืองจากคลุกคลีให้ความช่วยเหลือกลุ่มการเมืองท้องถิ่นของพรรคประชาธิปัตย์มาโดยตลอด อีกทั้ง ยงั เปน็ ผใู้ กลช้ ดิ ชว่ ยเหลอื งานการเมอื งของนพิ นธ์ บญุ ญามณี มาอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง โดยทเ่ี จอื ท�ำงานการเมอื ง หรือลงมาคลุกคลีรบั ฟงั ปัญหาของประชาชนในพื้นที่น้อยมาก เพราะส่วนใหญป่ ฏิบตั งิ านอยทู่ ่กี รุงเทพฯ ในฐานะคณะท�ำงานของพล.ต. สนนั่ ขจรประศาสน์ เลขาธกิ ารพรรคประชาธปิ ตั ย์ การไดเ้ ปน็ ตวั แทนพรรค ของเจือในครั้งนั้น ผู้สังเกตการณ์ทางการเมืองส่วนใหญ่เชื่อว่าเป็นเพราะบารมีของพล.ต. สนั่น นั่นเอง แม้ว่าเจือเป็นคนโนเนมในพ้ืนท่ี แต่ในช่วงเวลาน้ัน พรรคประชาธิปัตย์ได้ลงหลักปักฐานในพ้ืนท่ีสงขลา และภาคใต้อยา่ งแนน่ หนาแล้ว ชอ่ื พรรคจึงมีความส�ำคัญเหนอื ตวั ผสู้ มคั ร (บูฆอรี ยีหมะ 2550) อยา่ งไรกต็ าม การเปน็ ส.ส.ของเจอื ถงึ 4 สมยั กลบั ไดร้ บั การวพิ ากษว์ จิ ารณว์ า่ มผี ลงานในพน้ื ท่ี นอ้ ยมาก และในระดบั ประเทศกไ็ มป่ รากฏบทบาทใดๆ ในขณะทกี่ ารเลอื กตง้ั 24 มนี าคม 2562 เปน็ การ เลอื กตงั้ ภายหลงั จากประเทศอยภู่ ายใตก้ ารบรหิ ารงานของรฐั บาลทม่ี าจากการรฐั ประหารมาอยา่ งยาวนาน ถึง 5 ปี ซ่ึงพรรคประชาธิปัตย์ถูกมองว่ามีส่วนส�ำคัญในการชักน�ำให้เกิดการรัฐประหารในปี 2557 เช่น การบอยคอตการเลอื กตงั้ เมอื่ วนั ที่ 2 กมุ ภาพนั ธ์ 2557 การทสี่ .ส.ของพรรคเขา้ ไปมสี ว่ นในการรว่ มชมุ นมุ ของกลมุ่ กปปส. ท�ำใหค้ ะแนนนยิ มของพรรคสนั่ คลอนลงแมก้ ระทงั่ ในพนื้ ทภี่ าคใต้ ประกอบกบั รฐั บาลคสช. บรหิ ารประเทศลม้ เหลวโดยเฉพาะในดา้ นเศรษฐกจิ สนิ คา้ เกษตรทส่ี �ำคญั ๆ ของภาคใตค้ อื ยางพารา และ ปาลม์ นำ�้ มนั มรี าคาตกตำ่� อยา่ งทไี่ มเ่ คยเกดิ ขน้ึ มากอ่ น รวมทงั้ การประมงทเ่ี รอื ประมงไมส่ ามารถจบั ปลาได ้ เหมอื นในอดตี จากกฎระเบยี บ ขอ้ กฎหมายต่างๆ ที่เกดิ ข้นึ ในรฐั บาลคสช. นอกจากนนั้ ตามทไ่ี ดก้ ลา่ วมาแลว้ ขา้ งตน้ วา่ ภายใตร้ ฐั ธรรมนญู ปี 2560 ระบบเลอื กตงั้ แบบใหม่ คอื ระบบจดั สรรปนั สว่ นผสมทใ่ี ชบ้ ตั รเลอื กตงั้ ใบเดยี ว แตน่ �ำมาค�ำนวณทนี่ ง่ั ส.ส. ทงั้ ในระบบเขตและบญั ชี รายช่อื ท�ำใหเ้ กิดพรรคการเมืองตา่ งๆ จ�ำนวนมากลงสมคั รรับเลือกตง้ั ในครงั้ น้ีกวา่ 30 พรรค สง่ ผู้สมัคร ในสงขลา เขต 1 ยอ่ มท�ำใหก้ ารแขง่ ขนั มคี วามเขม้ ขน้ มากกวา่ การเลอื กตง้ั ครง้ั กอ่ นๆ อกี ทงั้ พรรคการเมอื ง ตา่ งๆทเี่ ขา้ ร่วมในการเลือกต้ังคร้งั นมี้ ีประเด็นหน่งึ ทีน่ ่าสนใจคอื การมผี สู้ มัครที่เปน็ คนรุ่นใหม่หรือที่รู้จกั กนั ยอ่ ๆ วา่ นวิ เจน (new generation) กระจายอยตู่ ามพรรคตา่ งๆ ไมเ่ พยี งเสนอนโยบาย ประเดน็ ปญั หา และแนวทางในการพัฒนา และแก้ไขปัญหาต่างๆ ท่ีสอดรับกับความเป็นไปในโลกยุคปัจจุบันเท่าน้ัน แต่ผู้สมคั รหนา้ ใหมย่ งั ได้สร้างความแตกต่างในแง่ของความใหม่ ในการเขา้ สู่วงการเมืองในสภาวะทผ่ี คู้ น เบอ่ื หนา่ ยกบั นกั การเมอื งคนเดมิ โดยเฉพาะดา้ นพฤตกิ รรมทางการเมอื งในดา้ นลบ สรรเพชญ นบั วา่ จดั อยู่ ในกลมุ่ ผสู้ มคั รนวิ เจน มภี มู หิ ลงั ทางการศกึ ษาทโี่ ดดเดน่ ทางดา้ นการคา้ ระหวา่ งประเทศจากมหาวทิ ยาลยั มหิดล และการเงินจากมหาวิทยาลัยในประเทศอังกฤษ ท่ามกลางผู้สมัครจากพรรคการเมืองอื่นๆ ที่คาดหวังว่าการเลือกต้ังครั้งน้ีน่าจะเอาชนะพรรคประชาธิปัตย์ได้ เม่ือเทียบกับการเลือกต้ังคร้ังก่อนๆ เพราะคะแนนความนยิ มทลี่ ดตำ่� ลงเป็นอยา่ งมากของเจอื ถา้ หากเขาเปน็ ผสู้ มคั รของพรรค โดยทผี่ สู้ มคั ร พรรคอ่ืนๆ โดยส่วนใหญ่เมื่อพิจารณาจากอายุก็มีความอาวุโสกว่าสรรเพชญมาก ภูมิหลังทางการเมือง เป็นนักการเมืองท้องถ่ินมาก่อน บางคนเป็นอดีตผู้สมัครส.ส. สรรเพชญ จึงมีความแตกต่างท้ังทางด้าน อายแุ ละประสบการณ์ของการเขา้ ไปเกีย่ วข้องกบั การเมอื งทเี่ ปน็ ทางการ

82 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา การเลือกสรรเพชญ เป็นผู้สมัครของสงขลา เขต 1 ยังเช่ือมโยงกับการแย่งชิงอ�ำนาจการน�ำ ภายในพรรค พรรคประชาธปิ ตั ยพ์ น้ื ทส่ี งขลาในอดตี ทผี่ า่ นมา เปน็ การแขง่ ขนั บารมรี ะหวา่ งนพิ นธก์ บั ถาวร เสนเนียม ตามท่ีได้กล่าวมาในเบื้องต้น ในบรรดาทั้ง 8 เขตเลือกตั้งทั้ง 2 คนมีส.ส. ในกลุ่มคนละคร่ึง อีกท้ังเขต 5 ทเี่ ป็นส.ส. กลมุ่ ของนิพนธ์ คือ ประพร เอกอุรุ ไดเ้ สียชีวิตลงเม่อื ปที แี่ ลว้ ในช่วงแรกนพิ นธ์ จงึ ผลกั ดนั ใหบ้ ตุ รชายลงสมคั รในเขตน้ี อยา่ งไรกต็ าม ถงึ แมว้ า่ ถาวร ซงึ่ เปน็ 1 ในแกนน�ำกปปส. และเปน็ ผใู้ หก้ ารสนบั สนนุ นพ.วรงค์ เปน็ หวั หนา้ พรรคแขง่ กบั อภสิ ทิ ธิ์ แตถ่ าวรกส็ ามารถผลกั ดนั คนของตวั เองคอื เดชอิศม์ ขาวทอง อดีตนายกอบจ. สงขลา และเป็นอดีตผู้สมัครส.ส. ในนามพรรคไทยรักไทยลงสมัคร ในเขตนี้ได้ ท�ำให้นิพนธ์ต้องเบนเข็มให้ลูกชายไปลงสมัครที่เขต 1 แทน จนส่งผลกระทบต่อเจือ ท�ำให้ คณะกรรมการบริหารพรรคตัดสินให้ไปลงสมัครในระบบบัญชีรายช่ือแทนหลังจากด�ำเนินกระบวนการ ไพรมาร่ี โหวตแลว้ สรรเพชญ ชนะการหยัง่ เสยี ง ภาพท่ี 4.5 ผลการหยง่ั เสียง (primary vote) เพื่อหาผู้สมคั รรับเลือกตง้ั ของพรรคประชาธิปตั ย์ สงขลา เขต 1 อยา่ งไรกต็ าม ภายหลงั การท�ำไพรมาร่ี โหวตเพยี ง 2 วนั เจอื พรอ้ มดว้ ยถาวร ทใี่ หก้ ารสนบั สนนุ เจอื มาโดยตลอดไดแ้ ถลงข่าวแสดงความไมเ่ ห็นด้วยโดยเหน็ วา่ นิพนธ์ ในฐานะ 1 ใน 11 คณะกรรมการ สรรหาผู้สมัครส.ส.ของพรรคยึดสาขาพรรค เขต 1 เพื่อรวบรัดท�ำไพรมารี่ โหวต ให้ลูกของตนเองชนะ เพ่ือเปน็ ตัวแทนพรรคถอื ว่าไมม่ ีความชอบธรรม “ปญั หาทเี่ กดิ ขนึ้ นนั้ เรมิ่ ตน้ จากการยดึ สาขาพรรค โดยพรรคประชาธปิ ตั ยไ์ ดก้ ำ� หนด ให้จัดตั้งสาขาพรรคภาคละ 2 สาขา ภาคใต้คือ ท่ีจังหวัดนครศรีธรรมราชและสงขลา โดยท่ีจงั หวัดสงขลามอบใหน้ ายนิพนธ์ บญุ ญามณี ดำ� เนินการ ตามความชอบธรรมน้ัน นายนิพนธ์เคยเป็นอดีตส.ส. เขต 5 จึงควรจัดต้ังสาขาพรรคในเขตเลือกต้ังที่ 5

83 แต่กลับมาต้ังในเขตท่ี 1 ซ่ึงตนเองเป็นอดีตส.ส. และเตรียมการจัดตั้งสาขาพรรคไว้แล้ว โดยหากนายนพิ นธไ์ มม่ วี าระซอ่ นเรน้ กส็ ามารถมอบอำ� นาจใหต้ นดำ� เนนิ การได้ แตก่ ลบั ด�ำเนินการจัดต้ังสาขาพรรคโดยไม่แจ้งตนซ่ึงเป็นอดีต ส.ส. พื้นท่ี และไม่แจ้งรักษาการ ประธานสาขาพรรคทถี่ อื เปน็ ผอู้ าวโุ สตามหลกั ทค่ี วรจะทำ� ซง่ึ มผี หู้ วงั ดกี บั ตนพดู มานาน แลว้ วา่ นายนพิ นธ์ มคี วามพยายามยดึ สาขาพรรคเพอื่ สง่ ลกู ชายของตวั เองลงสมคั รส.ส. ของพรรค ซ่ึงในท่ีสุดก็เป็นความจริง การจัดตั้งสาขาพรรคจึงไม่ชอบธรรมโดยในวันท�ำ ไพรมารี่ โหวต เมอื่ วนั ที่ 21 ธนั วาคมทผี่ า่ นมา กง็ บุ งบิ กนั ทำ� ทงั้ คนทที่ ำ� หนา้ ทรี่ บั ลงคะแนน คนทไ่ี ปใชส้ ทิ ธิ ลว้ นแลว้ แตเ่ ปน็ คนของนายนพิ นธท์ งั้ นน้ั มกี ารไปบอกตามหมบู่ า้ นตา่ งๆ ให้ไปใช้สิทธิ โดยให้เลือกเบอร์ 2 แล้ว ตนเองนั้นได้เบอร์ 1 ถามว่าใครเป็นคนจับให้ ตนได้เบอร์ 1 ตนยังไม่รู้เร่ืองอะไรเลย จึงไม่ยอมรับและขอคัดค้านผลไพรมารี โหวต โดยในวันพรุ่งนี้จะเดินทางไปยังพรรคประชาธิปัตย์เพ่ือย่ืนหนังสือคัดค้าน และขอให้ ตรวจสอบการลงคะแนนเลือกตัวแทนผู้สมัครรับเลือกต้ังเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1” (มตชิ นออนไลน,์ 23 ธนั วาคม 2561, ‘ถาวร’ ออกโรงหนนุ ‘เจอื ’ โตเ้ ดอื ด ‘นพิ นธ’์ งบุ งบิ ยดึ สาขาพรรค สง่ ลกู ตวั เองลง ส.ส. (ออนไลน)์ , 15 กมุ ภาพนั ธ์ 2562, แหลง่ ทมี่ า https://www.matichon.co.th/politics/news_1285844) กระแสวิพากษ์วิจารณ์ถึงความชอบธรรมของการท�ำไพรมารี่ โหวต เพ่ือผลักดันบุตรชายของ ตนเองลงสมัครรับเลือกตั้ง โดยเฉพาะการแถลงข่าวของเจือ ท�ำให้นิพนธ์ ต้องออกมายืนยันว่าการท�ำ ไพรมารี่ โหวต ด�ำเนินการถกู ตอ้ งตามข้นั ตอนทกุ ประการ การทเี่ จือ ไม่ยอมรบั ผลการหย่ังเสียงแสดงให้ เหน็ ถึงการไม่ยอมรับข้อบังคบั ของพรรคและกฎหมายพรรคการเมือง “การทคี่ ณุ เจอื แถลงขา่ วแบบนี้ ผมไมอ่ ยากเรยี กวา่ ขแ้ี พช้ วนตี เพราะเราเปน็ ผใู้ หญ่ กันแล้วต้องเคารพกฎกติกา ผมเคารพกฎกติกา ทุกอย่างเดินทางไปตามข้อบังคับของ พรรคเดินทางตามกฎหมายพรรคการเมอื งไม่มกี ารงุบงบิ ไม่มีการท�ำผิดกฎหมายตามท่ี มีการแถลงข่าว ถ้าคุณกล่าวหาว่าการด�ำเนินการไม่ชอบ ก็เท่ากับกล่าวหาว่าพรรคฯ ท�ำผิดกฎหมายพรรคการเมือง เพราะน้ันผมยืนยันได้เลยว่ามติกรรมการบริหารพรรค การจดั ตง้ั สาขาทำ� ตามมตกิ รรมการบรหิ ารพรรค ทกุ อยา่ งโปรง่ ใส ในวนั นนั้ มตี วั แทนพรรค เขา้ รว่ มสงั เกตการณด์ ว้ ยรวมถงึ การทำ� ไพรมารโี่ หวตกท็ ำ� อยา่ งโปรง่ ใส และถามวา่ หากบอกวา่ ไม่โปร่งใส แล้วคะแนนท่ีลงให้คุณเจือ มาจากไหน ผมจึงขอยืนยันให้พี่น้องประชาชน และสมาชิกพรรคได้สบายใจว่าผมท�ำตามกฎหมาย ท�ำตามข้อบังคับพรรค และท�ำตาม ประกาศการสรรหาผู้สมัครทุกประการ” (กรุงเทพธุรกิจ, 23 ธันวาคม 2561, ‘นิพนธ์’ แจง 2 ประเด็น ซัด ‘เจือ ราชสีห์’ ปมขี้แพ้ชวนตี (ออนไลน์), 16 กุมภาพันธ์ 2562, แหล่งทม่ี า https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/822068)

84 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา อกี หนงึ่ กรณตี วั อยา่ งกค็ อื เขต 3 ซงึ่ เปน็ พน้ื ทเ่ี ดมิ ของวริ ตั น์ กลั ยาศริ ิ อดตี ส.ส. 4 สมยั ของพรรค ประชาธปิ ตั ยแ์ ละเปน็ นกั การเมอื งทส่ี งั กดั กลมุ่ ถาวร เสนเนยี ม มตพิ รรคครง้ั แรกไมส่ ง่ ลงสมคั รโดยใหเ้ หตผุ ล วา่ วริ ตั น์ สขุ ภาพไมแ่ ขง็ แรง ยงั ไมฟ่ น้ื จากอาการปว่ ยไดด้ พี อ พรรคจงึ เปลยี่ นแปลงใหไ้ พร พฒั โน อดตี ส.ส. ของพรรคประชาธิปัตย์ 2 สมัย ปี 2539 และ 2544 ซ่ึงอ�ำลาการเมืองระดับชาติเข้าสู่การเมืองท้องถ่ิน ชนะเลือกตั้ง ได้ด�ำรงต�ำแหน่งนายกเทศมนตรีนครหาดใหญ่นับต้ังแต่ปี 2547 เป็นต้นมา เป็นผู้สมัคร แทน โดยให้วิรัตน์ลงสมัครในระบบบัญชีรายช่ือเช่นเดียวกับกรณีที่เกิดกับเจือ เขตเลือกต้ังท่ี 1 (ข่าวสด, 3 กมุ ภาพนั ธ์ 2562, ปชป.เปลย่ี นตวั เขต3สงขลา ดนั วริ ตั นข์ น้ึ บญั ชี สง่ ‘ไพร’เสยี บแทน อา้ งปญั หาสขุ ภาพ (ออนไลน)์ , 15 กมุ พนั ธ์ 2562, แหลง่ ทมี่ า https://www. khaosod.co.th/election-2019/news_2170225) การเปลี่ยนแปลงในคร้ังนี้น�ำมาสู่ความไม่พอใจต่อวิรัตน์และหัวคะแนนพร้อมกับย่ืนอุทธรณ์ ตอ่ คณะกรรมการสรรหาของพรรคอีกครั้งวา่ เขาไมม่ ีปญั หาสขุ ภาพ สามารถหาเสียงเลอื กตั้งไดแ้ ลว้ จาก ค�ำรบั รองของแพทยผ์ ใู้ หก้ ารรกั ษา (กมิ หยง นวิ ส,์ 2 กมุ ภาพนั ธ์ 2562, สยบขา่ วมว่ั วริ ตั น์ กลั ยาศริ ิ ยนื ยนั แขง็ แรงดี พรอ้ มลงสมคั รสส.เขต 3 เหมอื นเดมิ (ออนไลน)์ ,15 กมุ ภาพนั ธ์ 2562, แหลง่ ทมี่ า https://news. gimyong.com/article/10235) ในขณะเดยี วกนั ไพรไดป้ ระกาศลาออกจากต�ำแหนง่ นายกเทศมนตรเี มอ่ื เชา้ วนั ท่ี 4 กมุ ภาพนั ธ์ 2562 พร้อมกับกล่าวอ�ำลาแก่ข้าราชการและเจ้าหน้าที่ในห้องประชุมของเทศบาลโดยกล่าวว่า ลาออก เพอื่ ไปสมคั รส.ส. เขต 3 ของพรรคประชาธปิ ตั ย์ และจะไมห่ วนกลบั มาลงสมคั รรบั เลอื กตง้ั นายกเทศมนตรี นครหาดใหญอ่ ีก ซง่ึ แสดงให้เหน็ ถึงความเช่อื ม่ันของไพรว่าจะชนะเลือกตั้งได้เปน็ ส.ส. แน่นอน อย่างไรก็ตาม หลงั จากไพร ประกาศลาออกจากต�ำแหน่งในช่วงเช้า ซึง่ ใบลาออกจะมีผลต้ังแต่ เวลา 12.00 น. ของวันท่ี 4 กุมภาพันธ์ 2562 ในช่วงเย็นวันเดียวกันก็ประกาศต่อหน้าผู้สื่อข่าวจ�ำนวน มากวา่ ตนตดั สนิ ใจสละสทิ ธกิ ารลงสมคั รส.ส. สงขลา เขต 3 ในนามพรรคประชาธปิ ตั ยแ์ ลว้ และจะขอหวน กลับไปลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นนายกเทศมนตรีนครหาดใหญ่อีกครั้งในการเลือกตั้งคร้ังหน้า (เนช่ันทีวี, 4 กุมภาพันธ์ 2562, “ไพร พัฒโน” เปิดใจคร้ังแรกกับเนชั่นทีวี หลังถอนตัวลง ส.ส.สงขลา (ออนไลน์), 15 กุมภาพันธ์ 2562, แหล่งท่ีมา https://www.nationtv.tv/main/content/378687909/) และมีข่าวว่า พรรคประชาธปิ ตั ยต์ ดั สนิ ใจเลอื กพล.ต.ท. สาคร ทองมณุ ี อดตี ผบู้ ญั ชาการต�ำรวจทอ่ งเทยี่ วลงสมคั รแทน ทั้งน้ี ในช่วงที่ผ่านมา พล.ต.ท. สาคร ได้เตรียมตัวและหาเสียงเพื่อลงสมัครชิงต�ำแหน่งนายกเทศมนตรี นครหาดใหญแ่ ขง่ กับไพร มาระยะหนง่ึ แล้ว เขต 3 นี้จงึ เปน็ เขตเดียวทพ่ี รรคประชาธิปตั ยย์ ังไมส่ ง่ ตัวแทน ไปย่ืนใบสมคั รกบั กกต. จังหวดั ซงึ่ เปดิ รบั สมัครทว่ั ประเทศเม่ือวันท่ี 4 กมุ ภาพันธ์ 2562 เปน็ วนั แรก ความวุ่นวายท่ีเกิดขึ้นไม่เพียงสร้างความสับสนต่อประชาชนในพื้นที่ แม้แต่สมาชิกพรรค ประชาธิปัตย์เองก็ไม่สามารถสรุปได้ว่าใครกันแน่ที่เป็นผู้สมัครของพรรคตัวจริง จนท�ำให้ พล.ต.ท.สาคร ทองมุณี ตัดสินใจเข้าพบอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์และชวน หลีกภัย ประธาน ที่ปรึกษาพรรคด้วยตัวเอง เพ่ือถอนตัวจากการเป็นผู้สมัครเน่ืองจากไม่มีความประสงค์ต้ังแต่ต้น เพราะต้งั ใจจะสมัครนายกเทศมนตรนี ครหาดใหญแ่ ละไดเ้ ตรยี มตวั หาเสยี งมาบา้ งแลว้

85 “ผมไม่มีความประสงค์จะลงการเมืองสนามการเมืองใหญ่ เพราะต้ังใจจะ เล่นการเมืองในสนามการเมืองท้องถ่ิน โดยเฉพาะการชิงต�ำแหน่งนายกเทศมนตรี นครหาดใหญ่เป็นความต้ังใจต้ังแต่แรก หลังเกษียณอายุราชการและท่ีผ่านมาก็ลงพ้ืนท่ี มาตลอด” (กรงุ เทพธรุ กจิ , 6 กมุ ภาพนั ธ์ 2562, ‘สาคร’ บกุ พบ ‘อภสิ ทิ ธ–์ิ ชวน’ ขอถอนตวั เคลยี รใ์ จ ‘วริ ตั น์ ‘(ออนไลน)์ ,15 กมุ ภาพนั ธ์ 2562, https://www.bangkokbiznews.com/ news/detail/826307) เม่ือไพร และพล.ต.ท. สาคร ประกาศถอนตัว ในขณะทีว่ ิรตั นย์ ังคงมุง่ มนั่ ทจ่ี ะสมคั รรับเลอื กตั้ง แมย้ งั คงอยใู่ นชว่ งพกั ฟน้ื จากการผา่ ตดั รกั ษาโรคทเี่ กย่ี วขอ้ งกบั กระดกู สนั หลงั เมอื่ วนั ท่ี 5 มกราคม 2562 ที่ผ่านมา ในท่ีสุดพรรคก็มีมติส่งลงสมัครโดยได้เดินทางไปยื่นใบสมัครในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2562 ซึง่ เป็นวันสุดทา้ ยของการรบั สมคั ร 3. ทัศนคติของประชาชนที่มีต่ออดีตส.ส. การรัฐประหารของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เม่ือวันที่ 22 พฤษภาคม 2557 และ ผนู้ �ำของคสช. คอื พลเอกประยทุ ธ์ จนั ทรโ์ อชา จดั ตงั้ รฐั บาลและด�ำรงต�ำแหนง่ นายกรฐั มนตรดี ว้ ยตวั เองบรหิ าร ประเทศเปน็ เวลายาวนานถงึ 5 ปี บรรยากาศทางการเมอื งมกี ารควบคมุ การด�ำเนนิ กจิ กรรมทางการเมอื ง ของประชาชนทั้งหมดซึ่งรวมถึงนักการเมืองและพรรคการเมือง บรรดาอดีตส.ส. ในจังหวัดสงขลา ซง่ึ ทง้ั หมดสงั กดั พรรคประชาธปิ ตั ย์ กแ็ ทบจะไมไ่ ดแ้ สดงบทบาทในการเคลอ่ื นไหว เพอ่ื น�ำเสนอปญั หาและ ความตอ้ งการของประชาชนในพื้นท่เี ชน่ ปัญหาการตกต�ำ่ ของราคายางพารา ปาลม์ น�ำ้ มนั แมใ้ นชว่ งท่มี ี แนวโน้มค่อนข้างชัดเจนแล้วว่ารัฐบาลก�ำลังจะจัดให้มีการเลือกตั้งในเวลาอีกไม่นาน อดีตส.ส.ของพรรค ประชาธปิ ตั ยก์ ย็ งั คงไมเ่ คลอื่ นไหวในเรอื่ งนี้ ในขณะทม่ี ผี เู้ ตรยี มตวั จะลงสมคั รของพรรคการเมอื งอน่ื เชน่ นายณฎั ฐช์ นน ศรกี อ่ เกอื้ พรรคภมู ใิ จไทย ยนื่ หนงั สอื ถงึ ท�ำเนยี บรฐั บาลตอ่ นายกรฐั มนตรเี ปน็ ระยะๆ หลาย ครั้งเพ่ือเสนอถึงปัญหาความเดือดร้อนของชาวสวนยางและแนวทางแก้ไขปัญหา (มติชนออนไลน์, 27 พฤศจกิ ายน 2562, ตวั แทนชาวสวนยาง 4 อำ� เภอสงขลา ถาม ‘บก๊ิ ต’ู่ 6 ขอ้ รจู้ กั 5 เสอื วงการยางหรอื ไม่ (ออนไลน)์ , 17 กมุ ภาพนั ธ์ 2562, แหลง่ ทมี่ า https://www.matichon.co.th/politics/news_746425) บทบาททห่ี ายไปดงั กลา่ วน�ำมาสคู่ วามเบอื่ หนา่ ยของประชาชนทม่ี ตี อ่ อดตี ส.ส. พรรคประชาธปิ ตั ย์ ดังที่ส�ำนกั ขา่ วMGR ONLINEไดเ้ สนอข่าววา่ “จากการสอบถามชาวบ้านถึงการเลือกตั้งคร้ังนี้ว่าจะเลือกพรรคไหน พบว่า คนสว่ นหนงึ่ ตอ้ งการทจ่ี ะเปลย่ี น ส.ส. เปลยี่ นพรรค จากประชาธปิ ตั ยไ์ ปเลอื กพรรคใหม่ คนใหม่เพราะเห็นวา่ 4 ปีทีผ่ า่ นมา ส.ส.ของพรรคประชาธิปตั ย์ ไมไ่ ด้ลงพ้ืนทชี่ ่วยเหลอื ชาวบ้านท่ีประสพกับปัญหาราคายางพารา ราคาปาล์มตกต�่ำ ในขณะที่ผู้ประกอบการ

86 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา ประมงบางรายกลา่ ววา่ ชาวประมงมปี ญั หามากมายจนตอ้ งขายเรอื จากการออกกฎหมาย ของรฐั บาล แตต่ วั แทนของพรรคไมไ่ ดใ้ หก้ ารชว่ ยเหลอื ใดๆ ดา้ นผปู้ ระกอบการทอ่ งเทย่ี ว กล่าวว่า ครั้งน้ีขอเลือกพรรคการเมืองอ่ืนๆ ดูบ้าง เพราะ 4 ปี ท่ีพวกตนมีปัญหา พรรคไม่ได้เหลียวแล ทั้งที่ในการขับไล่ น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี พวกเราชว่ ยเตม็ ที่ ทง้ั การลงขนั และเดนิ ทางไปรว่ มชมุ นมุ ” (MGR ONLINE, 7 กมุ ภาพนั ธ์ 2562, เลือกต้ังภาคใต้ เดือด ปชป.งานเข้า คนเร่ิมเบื่ออยากเปลี่ยนพรรค (ออนไลน์), 17 กมุ ภาพนั ธ์ 2562, แหลง่ ทม่ี า https://mgronline.com/south/detail/9620000013473) ในขา่ วเดยี วกนั นยี้ งั ไดร้ บั การตอกยำ้� ถงึ กระแสความเบอื่ หนา่ ยทปี่ ระชาชนมตี อ่ พรรคประชาธปิ ตั ย์ จากผบู้ รหิ ารพรรคในพนื้ ทภี่ าคใตว้ า่ การเลอื กตงั้ ครง้ั นี้ พรรคประชาธปิ ตั ยต์ อ้ งท�ำงานหนกั จะประมาทไมไ่ ด้ เนอ่ื งจากการท่ี คสช.ยดึ อ�ำนาจมากกวา่ 4 ปี ท�ำให้ ส.ส.สว่ นใหญห่ า่ งเหนิ พนื้ ท่ี และกระแสพรรคทตี่ กตำ�่ ในครั้งนี้ จึงเน้นใหผ้ สู้ มคั รทุกคนท�ำงานหนักในการช้แี จงกบั ชาวบา้ นถงึ นโยบายพรรค ในขณะเดียวกันผู้มีสิทธิเลือกต้ังก็ไม่เห็นด้วยต่อข่าวคราวในหลายเขต หลายจังหวัดท่ีม ี การวางตัวทายาทซึ่งเป็นลูกหลานคนในตระกูลอดีตส.ส. เพื่อลงสมัครรับเลือกตั้งดังเช่น เขต 1 ท่ีนิพนธ์ ผลักดันให้ลูกชายคือ สรรเพชญ ลงสมัครทั้งๆ ที่เป็นเขตเดิมของเจือ อดีตส.ส. 4 สมัย อย่างไรก็ตาม คณะท�ำงานของพรรคประชาธปิ ตั ยใ์ นพนื้ ทสี่ งขลายงั คงเชอื่ มนั่ วา่ บทบาทของนกั การเมอื งและพรรคการเมอื ง ท่ีหายไป 5 ปีทีผ่ ่านมาไม่ไดส้ ่งผลกระทบต่อพรรคประชาธิปตั ย์ เนอื่ งจากประชาชนวิพากษว์ ิจารณ์แสดง ความไมพ่ อใจต่อรัฐบาลพลเอกประยทุ ธ์และคสช. มากกว่าพรรคการเมอื ง พิจารณาได้จากขา่ วที่ปรากฏ เป็นระยะๆ ในสอื่ มวลชน (ถนอมศกั ด์ิ แปะ๊ เส้ง สมั ภาษณ,์ 7 มกราคม 2562) ความเช่ือม่ันดังกล่าวของคณะท�ำงานพรรคประชาธิปัตย์ส่งผลท�ำให้มีความเช่ือม่ันว่า ผู้มีสิทธิ เลอื กตง้ั ยงั คงมคี วามผกู พนั กบั พรรคการเมอื งเกา่ แก่ และในการเลอื กตง้ั จะยงั คงท�ำใหพ้ รรคประชาธปิ ตั ย์ ชนะเลอื กตั้งไมต่ า่ งจากการเลอื กตัง้ ในอดตี 4. นโยบายพรรค นับตั้งแต่การเลือกตั้งปี 2544 เป็นต้นมา การเมืองไทยก็เข้าสู่การเลือกต้ังท่ีมีการแข่งขันด้าน นโยบาย แทนท่ีการแข่งขันโดยอาศัยความโดดเด่นของตัวผู้สมัครโดยเฉพาะในเขตเลือกต้ัง การเลือกต้ัง ทมี่ นี โยบายเปน็ ปจั จยั ส�ำคญั ท�ำใหเ้ กดิ ความเชอื่ มโยงระหวา่ งพรรคการเมอื งกบั ตวั ผสู้ มคั รในความหมายทวี่ า่ ผู้สมัครทุกเขตเลือกตั้งต่างล้วนต้องหยิบยกนโยบายของพรรคมาใช้เป็นเครื่องมือส�ำคัญในการเลือกตั้ง มากกว่าคุณสมบัติส่วนตัวของผู้สมัคร แม้ในแต่ละเขตเลือกตั้งจะมีประเด็นปัญหา ความต้องการของ ประชาชนแตกต่างกันออกไป แต่นโยบายพรรคที่เป็นหลักครอบคลุมท้ังประเทศจะถูกใช้ในการหาเสียง เลือกต้ังท่ัวทุกเขตเลือกตั้ง โดยมีนโยบายเฉพาะท่ีเน้นในเขตเลือกตั้ง แต่ก็เป็นนโยบายที่ผ่านมาจาก

87 การกลั่นกรองจากพรรคมาแล้ว เช่น นโยบายในการแก้ไขปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้ นโยบายแก้ไข ปัญหาสนิ คา้ เกษตรตกตำ่� อาทิ ยางพารา ปาล์มนำ้� มนั เป็นตน้ อย่างไรก็ตาม อาจกล่าวได้ว่า การเลือกต้ังคร้ังก่อนๆ ในพ้ืนท่ีภาคใต้และสงขลา นโยบาย พรรคไมไ่ ดเ้ ปน็ ปจั จยั ส�ำคญั ในการตดั สนิ ใจเลอื ก แตป่ จั จยั ส�ำคญั อยทู่ อ่ี ตั ลกั ษณต์ อ่ พรรคการเมอื ง (Party Identification) ทน่ี �ำมาสคู่ วามผกู พนั ของผมู้ สี ทิ ธเิ ลอื กตง้ั ตอ่ พรรคการเมอื งใดพรรคการเมอื งหนง่ึ ความผกู พนั ทมี่ มี าอยา่ งยาวนานของประชาชนภาคใต้ ทม่ี ตี อ่ พรรคประชาธปิ ตั ยท์ �ำใหพ้ รรคประชาธปิ ตั ย์ ชนะเลอื กตงั้ แบบผูกขาดมาโดยตลอดนับตั้งแต่การเลือกต้ัง 35/2 แต่ในการเลือกตั้ง 24 มีนาคม 2562 น้ี นโยบาย พรรคกลายเป็นปัจจัยส�ำคัญเข้ามาแทนท่ี โพลล์ของหนังสือพิมพ์โฟกัสภาคใต้ที่ผู้วิจัยได้อภิปรายมาแล้ว ข้างตน้ (14-20 ม.ค.62) ถามวา่ “กรณที ที่ ่านเป็นผใู้ ช้สิทธิเลือกต้ังครัง้ แรก มแี นวทางจะเลือกตัง้ อยา่ งไร” ปรากฏวา่ ผตู้ อบแบบสอบถามสว่ นใหญ่ 58.7% จะ “เลอื กเพราะนโยบายตรงใจ” มเี พยี ง 25.4% เทา่ นน้ั ทจ่ี ะ “เลอื กเพราะความคุ้นเคยหรอื รู้จักมักคนุ้ กบั พรรคการเมืองนนั้ ๆ มาก่อนอยา่ งยาวนาน” ตามท่ีได้กล่าวมาแล้วข้างต้นว่า ในการเลือกต้ังปี 2544 พรรคไทยรักไทยซ่ึงเสนอนโยบาย โดยเฉพาะนโยบายทางดา้ นเศรษฐกจิ เพอื่ เปน็ แนวทางในการแกไ้ ขปญั หาวกิ ฤตเิ ศรษฐกจิ ในชว่ งเวลานนั้ ปรากฏวา่ ชนะเลอื กตั้งอย่างถลม่ ทลายเกือบท้ังประเทศ มีเพียงพน้ื ที่ภาคใต้เท่านั้นท่ไี ม่ขานรับนโยบาย ของพรรคไทยรักไทย แตใ่ นการเลอื กตง้ั ครงั้ น้ีมีการเปลี่ยนแปลง ผใู้ ชส้ ิทธิเลอื กตง้ั มมี ุมมองทางการเมอื ง หรือแนวทางในการเลือกท่ีในทางวิชาการเรียกว่า แนวทางการตัดสินใจเลือกอย่างมีเหตุมีผล (rational choice approach) แนวทางนี้เชื่อว่า กิจกรรมหรือการกระท�ำต่างๆ ของคนเรานั้น ล้วนเกิดข้ึนจากการ คร่นุ คดิ ไตรต่ รองแล้วจึงตดั สินใจกระท�ำอยา่ งมเี หตุมีผล ตง้ั แตเ่ รอ่ื งงา่ ยๆ ท่ีเปน็ พื้นฐานของมนุษย์ เชน่ การกนิ ดมื่ จบั จา่ ยใชส้ อย ไปจนถงึ กจิ กรรมส�ำคญั ๆ ทมี่ ผี ลตอ่ อนาคต เชน่ การศกึ ษา การประกอบอาชพี การมีครอบครัว ในทางการเมืองก็เช่นเดียวกัน แนวทางนี้เช่ือว่า ผู้ใช้สิทธิเลือกต้ังจะครุ่นคิด ไตร่ตรอง ตัดสินใจเลือกผู้สมัครและพรรคการเมือง ที่มีนโยบายที่สามารถตอบสนองความต้องการของตนให้มาก ทส่ี ดุ เทา่ ทจี่ ะเปน็ ไปได้ ทา่ มกลางตวั เลอื กทเ่ี ปน็ ผสู้ มคั รและพรรคการเมอื งทม่ี ใี หเ้ ลอื กจ�ำนวนมาก (ผวู้ จิ ยั น�ำเสนอแนวทางน้ีโดยละเอียดแล้วในบทที่ 2) ปรากฏว่ามีผู้ตอบแบบสอบถามถึง 80% มองว่าปัญหา เศรษฐกจิ เปน็ ปญั หาเรง่ ดว่ นทรี่ ฐั บาลใหมต่ อ้ งเรง่ แกไ้ ข เหน็ วา่ นโยบายพรรคดา้ นเศรษฐกจิ มคี วามส�ำคญั อยใู่ นอนั ดับต้นๆ ทเ่ี ปน็ ปจั จัยในการตัดสินใจเลือกต้งั 5. ผู้สมัครและกลยุทธ์การหาเสียง แม้ว่าการเลือกต้ังในคร้ังน้ีแต่ละเขตเลือกตั้ง มีผู้สมัครจ�ำนวนมากเกิน 30 คนทุกเขตเลือกตั้ง แตท่ กุ เขตเลอื กตงั้ มผี สู้ มคั รทจี่ รงิ จงั หวงั ชนะเลอื กตงั้ ทง้ั ตวั ผสู้ มคั รเองและพรรคทส่ี ง่ ลงสมคั รเขตละไมเ่ กนิ 5 คนเทา่ นนั้ การพจิ ารณาถงึ ความมงุ่ มนั่ ของตวั ผสู้ มคั รและพรรคการเมอื งทสี่ งั กดั วา่ ตอ้ งการชนะเลอื กตง้ั มากนอ้ ยเพยี งใด ในกรณขี องตวั ผสู้ มคั รสามารถพจิ ารณาในประเดน็ ทวี่ า่ ลงสมคั รรบั เลอื กตง้ั เพอื่ วตั ถปุ ระสงค ์ อนื่ ๆ หรอื ไม่ เชน่ เพอื่ แนะน�ำตนเองใหเ้ ปน็ ทร่ี จู้ กั แลว้ ไปลงสมคั รรบั เลอื กตงั้ ในเวทกี ารเมอื งระดบั ทอ้ งถน่ิ

88 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ัง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา อาทิ องคก์ ารบรหิ ารสว่ นต�ำบล (อบต.) เทศบาล หรอื เพอ่ื ผลประโยชนใ์ นทางธรุ กจิ เปน็ ตน้ สว่ นในกรณขี อง พรรคการเมอื งสามารถพจิ ารณาไดว้ า่ สง่ ผสู้ มคั รในระบบเขตเพยี งเพอ่ื หวงั คะแนนเสยี งในระบบบญั ชรี ายชอื่ เทา่ นนั้ ใชห่ รอื ไม่ จากระบบการเลอื กตงั้ แบบใหมแ่ บบจดั สรรปนั สว่ นผสมทท่ี �ำใหม้ ผี สู้ มคั รเปน็ จ�ำนวนมาก ทุกเขตเลือกต้ังสูงสุดเป็นประวัติการณ์ ดังนั้น การพิจารณาว่าผู้สมัครและพรรคการเมืองท่ีผู้สมัครสังกัด มคี วามมงุ่ มน่ั จะชนะเลอื กตง้ั หรอื ไม่ อาจพจิ ารณาไดจ้ ากพฤตกิ รรมทางการเมอื งดงั ตอ่ ไปน้ี (บฆู อรี ยหี มะ 2558) 1. พฤตกิ รรมทางการเมอื งของตวั ผสู้ มคั ร ไดแ้ ก่ ความมงุ่ มนั่ จรงิ จงั ของตวั ผสู้ มคั รในการท�ำงาน การเมืองนบั ต้งั แต่ก่อนลงสมคั รรับเลือกตงั้ วา่ มีความต่อเนอื่ งยาวนานมากนอ้ ยเพยี งใด เช่น การพบปะ แนะน�ำตนเองใหก้ บั ประชาชนในพน้ื ทใี่ นโอกาสตา่ งๆ ในชว่ งทไ่ี มม่ กี ารเลอื กตง้ั และเมอื่ ถงึ ชว่ งเวลาเลอื กตง้ั มกี ารท่มุ เทในการหาเสียงเลอื กต้งั จนกระทงั่ ถึงวนั ลงคะแนนเสยี งเลอื กตัง้ มากน้อยเพียงใด 2. พฤติกรรมทางการเมืองของพรรคการเมืองที่ส่งผู้สมัคร ซึ่งประกอบด้วย 2 ส่วน ส่วนแรก คือ เงินทุนสนับสนุนการเลือกตั้งให้กับผู้สมัครตลอดกระบวนการเลือก ต้ังนับต้ังแต่ก่อนวันประกาศ พระราชกฤษฎกี าใหม้ กี ารเลอื กตงั้ จนกระทงั่ ถงึ วนั ลงคะแนนเสยี งเลอื กตง้ั มจี �ำนวนมากนอ้ ยเพยี งใด และ ส่วนท่ีสองคือ การระดมกลไกของพรรคที่มีอยู่ท้ังหมดทั้งในระดับชาติ และในระดับพ้ืนท่ีเพ่ือช่วยในการ รณรงค์หาเสียงเลือกต้ังในเขตเลือกต้ัง เช่น นักการเมืองระดับแกนน�ำของพรรคท่ีมีชื่อเสียงในระดับชาต ิ หัวคะแนนหลักของพรรคในระดับพื้นที่ และวัสดุอุปกรณ์ของพรรคท่ีใช้ในการรณรงค์หาเสียงตลอด ท่วั ทัง้ ประเทศมมี ากนอ้ ยเพยี งใด จากเกณฑ์การพิจารณาดังกล่าวข้างต้นแม้มีผู้สมัครแต่ละเขตเลือกตั้งเกิน 30 คน แต่มีผู้สมัคร และพรรคทีม่ คี วามโดดเด่นในแตล่ ะเขตเลอื กตัง้ ดงั น้ี เขตเลอื กตัง้ ท่ี 1 อ.เมอื งสงขลา เขตเลือกตั้งน้ีเป็นพ้ืนท่ีท่ีมีท้ังเทศบาลนคร เทศบาลเมืองและเทศบาลต�ำบล คือ เทศบาลนคร สงขลา เทศบาลเมอื งเขารปู ชา้ ง และเทศบาลต�ำบลอกี หลายแหง่ มสี ถาบนั การศกึ ษาในทกุ ระดบั ทงั้ ระดบั การศึกษาข้ันพ้ืนฐาน ที่มีโรงเรียนประจ�ำจังหวัดที่มีช่ือเสียง เช่น โรงเรียนมหาวชิราวุธจังหวัดสงขลา โรงเรียนวรนารีเฉลิม ระดับอุดมศึกษามีมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย มหาวิทยาลัยราชภัฏ สงขลา มหาวิทยาลัยทักษิณ เป็นที่ตั้งของหน่วยงานราชการทั้งศาลากลางจังหวัดสงขลา อ�ำเภอเมือง สงขลา กองบญั ชาการต�ำรวจภธู รภาค 9 ส�ำนกั งานต�ำรวจภธู รจงั หวดั สงขลา ตลอดจนฐานทพั เรอื สงขลา กองพนั ทหารปนื ใหญท่ ี่ 5 เขตเลอื กตง้ั นจี้ งึ มขี า้ ราชการทงั้ พลเรอื น ต�ำรวจและทหารจ�ำนวนมาก จงึ กลา่ ว ได้ว่าเป็นเขตเลือกต้ังที่มีชนชั้นกลางในสัดส่วนท่ีสูงยิ่ง อีกท้ังเขตนี้ซ่ึงมีค่ายทหารต้ังอยู่ท้ังทหารเรือและ ทหารบกยอ่ มท�ำใหพ้ รรคการเมอื งทเี่ สนอชอื่ พลเอกประยทุ ธ์ จนั ทรโ์ อชา นายกรฐั มนตรแี ละหวั หนา้ คสช. อย่างพรรคพลังประชารฐั มีความได้เปรยี บในทางการเมือง ผู้สมคั รทมี่ ีความโดดเดน่ มดี ังน้ี

89 1. นายสรรเพชญ บญุ ญามณี พรรคประชาธปิ ตั ย์ อายุ 29 ปี เปน็ บตุ รชายของนพิ นธ์ บญุ ญามณี นายกองคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั สงขลา และรองหวั หนา้ พรรคประชาธปิ ตั ย์ สรรเพชญลงสมคั รส.ส. ครงั้ นี้ เป็นครั้งแรก เดิมเขตนี้เป็นของเจือ ราชสีห์ อดีตส.ส. 4 สมัยของพรรคประชาธิปัตย์ วัย 60 ปี แต่เม่ือ ท�ำไพรมาร่ี โหวต ผลปรากฏว่าทีป่ ระชุมใหส้ รรเพชญ ลงสมัครในเขตนี้ ท�ำใหพ้ รรคลงมติตามผลประชุม ไพรมารี่ โหวต ให้นเจือ ไปลงสมัครส.ส. ระบบบัญชีรายช่ือแทน จนสร้างความไม่พอใจแก่นายเจือ หัวคะแนนที่ให้การสนับสนุนเจือ หลายคนหันไปสนับสนุนผู้สมัครในระบบเขตของพรรคการเมืองอื่นๆ แทนการสนบั สนนุ สรรเพชญ เชน่ พรรคพลงั ประชารฐั พรรคภูมใิ จไทย อยา่ งไรกต็ าม พรรคประชาธปิ ตั ยม์ ถี นอมศกั ด์ิ แปะ๊ เสง้ ทปี่ รกึ ษานายกเทศมนตรเี มอื งเขารปู ชา้ ง และอดีตประธานสาขาพรรคประชาธิปัตย์ สงขลา เขต 1 ผู้ด�ำเนินกิจกรรมทางการเมืองให้กับพรรค ประชาธิปัตย์ในเขตเลือกต้ังนี้มาอย่างยาวนาน แม้ว่าที่ผ่านมาจะให้การสนับสนุนเจือ ในฐานะส.ส. ผคู้ รองพน้ื ทน่ี มี้ าอยา่ งยาวนานถงึ 4 สมยั อกี ทงั้ ถนอมศกั ดิ์ ยงั เปน็ นกั ธรุ กจิ เจา้ ของกจิ การแพปลา ผมู้ บี ารมี กว้างขวางในวงการธุรกิจประมงสงขลา ได้หวนกลับมารับต�ำแหน่งประธานสาขาพรรคในเขตนี้อีกคร้ัง เพ่ือสนับสนุนให้บุตรชายของนิพนธ์ ได้เป็นส.ส. คร้ังแรกให้ได้ แม้ว่าประสงค์ บริรักษ์ นายกเทศมนตรี เมอื งเขารปู ชา้ ง ทถ่ี นอมศกั ดิ์ เปน็ ทป่ี รกึ ษาใหก้ ารสนบั สนนุ วนั ชยั ปรญิ ญาศริ ิ ผสู้ มคั รพรรคพลงั ประชารฐั ก็ตาม สืบเนื่องจากประสงค์มีความขัดแย้งกับนิพนธ์ ในแนวทางการพัฒนาด้านการกีฬาของจังหวัด ทป่ี ระสงค์ มีต�ำแหน่งนายกสมาคมกีฬาจังหวดั สงขลา การเลอื กสรรเพชญ เปน็ ผสู้ มคั รไดร้ บั การยนื ยนั จากอภสิ ทิ ธ์ิ เวชชาชวี ะวา่ เปน็ ตวั เลอื กทถี่ กู ตอ้ ง เหมาะสม โดยเฉพาะในยคุ สมยั ทมี่ กี ระแสความตอ้ งการใหค้ นหนมุ่ สาว คนรนุ่ ใหม่ เขา้ สเู่ วทกี ารเมอื งมากขน้ึ “ผมรู้จักสรรเพชญมาชั่วระยะเวลาหน่ึงแล้ว สรรเพชญเรียนจบจากนิวซีแลนด์ และอังกฤษ ซ่ึงเป็นประเทศต้นแบบของการเมืองในระบอบประชาธิปไตยแบบตัวแทน สรรเพชญมีท้ังความรู้และประสบการณ์จากการติดตามพ่อ มีความพร้อมท่ีจะเป็น ผู้แทนแล้ว...ผม สรรเพชญ พรรค เป็นเน้ือเดียวกันในระบบเลือกตั้งแบบน้ี” (อภิสิทธ ิ์ เวชชาชีวะ, ปราศรยั 3 มีนาคม 2562) อภสิ ทิ ธ์ิ เนน้ ยำ�้ ดว้ ยประโยคดงั กลา่ วในเวทปี ราศรยั ใหญ่ เขต 1 สงขลา เมอ่ื วนั ท่ี 3 มนี าคม 2562 เพ่ือต้องการชี้ให้เห็นถึงความเป็นเอกภาพของพรรค ลบกระแสการวิพากษ์วิจารณ์ว่าเกิดความขัดแย้ง ในหมูแ่ กนน�ำพรรคและคณะท�ำงานของพรรคในพนื้ ทเี่ ขต 1 กลยุทธ์การหาเสียงของสรรเพชญ ในฐานะท่ีเป็นคนหนุ่มและอายุน้อยท่ีสุดในบรรดาผู้สมัคร ทั้งหมดของเขตนี้ ด้านหน่ึงอาศัยความเป็นพรรคเก่าแก่ของประชาธิปัตย์ทั้งในระดับชาติ และในระดับ พื้นที่ท่ีครองความนิยมมาอย่างยาวนาน โดยน�ำเสนอนโยบายพรรคทั้งในระดับชาติและในระดับพ้ืนที่ ผ่านช่องทางต่างๆ ท่ีเป็นวิธีการสื่อสารแบบอดีตที่เคยกระท�ำมาได้แก่ การเดินแนะน�ำตัวพร้อมด้วย

90 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ัง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา การแจกบตั รหรอื เอกสารแนะน�ำตวั ในพนื้ ทย่ี า่ นชมุ ชนตา่ งๆ การเปดิ เวทปี ราศรยั ยอ่ ย การเปดิ เวทปี ราศรยั ใหญท่ มี่ หี วั หนา้ พรรค และแกนน�ำพรรคมาชว่ ยหาเสยี งเมอื่ วนั ที่ 3 มนี าคม 2562 ทม่ี หาวทิ ยาลยั ราชภฏั สงขลา อกี ดา้ นหนงึ่ ใชค้ วามเปน็ คนหนมุ่ ทตี่ นเองเปน็ หนง่ึ ในสมาชกิ คนรนุ่ ใหม่ (New Dem) ในหมผู่ สู้ มคั ร และผูด้ �ำเนนิ กิจกรรมทางการเมืองของพรรค ด้วยการหาเสยี งมุ่งเน้นประเด็นท่ีสอดคล้องกับวถิ ชี วี ิตของ คนหนุ่มสาวในยุคโลกภิวัตน์ผ่านส่ือสังคมออนไลน์เช่น facebook ด้วยการถ่ายทอดสดเป็นระยะ อาทิ การส่งเสริมและผลักดันธุรกิจ start up ส�ำหรับนักธุรกิจหนุ่มสาว ใช้ความเป็นผู้มีการศึกษาสูงท่ีผ่าน การศึกษาจากโลกตะวันตกที่แตกตา่ งจากผูส้ มัครรายอ่ืนๆ ด้วยการหาเสยี งทเ่ี น้นความเป็นโลกสมัยใหม ่ ไทยแลนด์ 4.0 ทป่ี ระเทศไทยจะสามารถกา้ วหนา้ ทดั เทยี มอารยะประเทศได้ โดยทตี่ นเองมคี วามเหมาะสม อย่างย่งิ ที่จะเป็นตวั แทนชาวสงขลาในการท�ำหนา้ ที่นี้ 2. นายวันชัย ปริญญาศิริ พรรคพลังประชารัฐ อดีตประธานสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัด สงขลา การเลือกต้ังครั้งนี้ วันชัย ให้เหตุผลที่ตัดสินใจลงสมัครรับเลือกต้ังสังกัดพรรคพลังประชารัฐว่า เปน็ พรรคทม่ี โี อกาสสงู มากในการเปน็ รฐั บาล ซงึ่ ตนตอ้ งการเปน็ ส.ส. ทส่ี งั กดั พรรครฐั บาลเพราะจะสามารถ ท�ำประโยชนใ์ หก้ บั พนื้ ทไี่ ดม้ ากกวา่ พรรคการเมอื งทเี่ ปน็ ฝา่ ยคา้ น ดงั นน้ั แมม้ พี รรคการเมอื งหลายพรรคตดิ ตอ่ ใหล้ งสมคั ร แตใ่ นทส่ี ดุ กต็ ดั สนิ ใจลงสมคั รในนามพรรคพลงั ประชารฐั (มตชิ นออนไลน,์ 15 ตลุ าคม 2561, ‘วนั ชยั ปรญิ ญาศริ ’ิ รว่ ม พปชร. ยนั เปน็ พรรคทด่ี ที สี่ ดุ ในเวลานี้ (ออนไลน)์ , 18 กมุ ภาพนั ธ์ 2562, แหลง่ ทม่ี า https://www.matichon.co.th/ politics/news_1179571) การเลอื กตงั้ ครงั้ นข้ี องวนั ชยั ไดร้ บั อานสิ งสจ์ ากกรณขี องเจอื ทพี่ รรคประชาธปิ ตั ยเ์ ปลยี่ นแปลง จากการสมัครในระบบเขตไปเป็นระบบบัญชีรายช่ือ ท�ำให้หัวคะแนนของเจือ บางส่วนหันมาให้การ สนับสนุนวันชัย กลยุทธ์การหาเสียงของวันชัยเน้นท่ีตัวพลเอกประยุทธ์ โดยเช่ือมโยงกับการด�ำเนินงาน ของรัฐบาลพลเอกประยุทธใ์ นประเดน็ “บัตรสวสั ดกิ ารแห่งรฐั ” หรอื บัตรประชารฐั เพราะผู้มสี ทิ ธเิ ลือกตง้ั ล้วนเข้าใจดีว่าพรรคพลังประชารัฐเป็นพรรครัฐบาล จึงเช่ือม่ันว่า หากต้องการให้บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ยงั คงด�ำเนนิ ตอ่ ไปอกี ในรฐั บาลหลงั การเลอื กตงั้ 24 มนี าคม 2562 ตอ้ งเลอื กพรรคพลงั ประชารฐั ประชาชน ผู้มีสิทธิเลือกต้ังในเขต 1 สงขลา ได้รับบัตรสวัสดิการแห่งรัฐเป็นจ�ำนวนมาก เวลาลงพ้ืนที่หาเสียงใช้ วิธีการแนะน�ำตัวกบั ประชาชนวา่ “ตวั แทนลงุ ตูม่ าแล้วขอพบประชาชนครบั ” ปรากฏว่าได้รับการต้อนรบั เปน็ อย่างดี นอกจากนน้ั วนั ชัย “ยังมีความสัมพันธ์ที่ดี บุคลิกเป็นกันเองกับชาวบ้าน ชาวบ้านเห็นว่าเป็น คนใจถงึ พง่ึ ได้ ใครเดอื ดรอ้ นใหค้ วามชว่ ยเหลอื เสมอ แตม่ จี ดุ ออ่ นตรงทข่ี าดความสมั พนั ธ์ หรือไม่เป็นที่รู้จักของประชาชนในพ้ืนที่รอบนอกของอ�ำเภอเมือง ต้องอาศัยเครือข่าย หวั คะแนน ซงึ่ ในอดตี หาหวั คะแนนยากเพราะสว่ นใหญเ่ ปน็ หวั คะแนนพรรคประชาธปิ ตั ย”์ (คณะท�ำงานพรรคพลังประชารฐั เขต 1, สมั ภาษณ์ 14 ม.ี ค. 2562)

91 กลยุทธ์การหาเสียงที่เน้นที่ตัวพลเอกประยุทธ์ยิ่งถูกตอกย้�ำเป็นอย่างมาก ในสัปดาห์สุดท้าย ก่อนการเลือกตั้งเม่ืออภิสิทธิ์ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ออกแคมเปญหาเสียงว่าตนเองและพรรค ประชาธิปัตย์ ไม่สนับสนนุ พลเอกประยทุ ธ์ใหเ้ ปน็ นายกรัฐมนตรีอกี ตอ่ ไปหลังการเลือกตั้ง เพราะไม่ต้อง การใหค้ สช. สบื ทอดอ�ำนาจทางการเมอื งตอ่ ไป คะแนนเสยี งทงั้ ในสว่ นตวั บคุ คลและพรรคของวนั ชยั จงึ ทวี เพมิ่ สงู ขน้ึ เปน็ อยา่ งมาก เมอ่ื พดู คยุ กบั ประชาชนและพจิ ารณาจากโพลลท์ นี่ กั การเมอื งท�ำเองเปน็ สว่ นตวั แตกต่างจากในช่วงแรก และช่วงกลางของการหาเสียงเป็นอย่างมากท่ีคะแนนนิยมท้ังท่ีเป็นส่วนตัวของ วนั ชยั และกระแสความนยิ มทีม่ ตี ่อพรรคพลังประชารัฐมีน้อยถึงขนาดอาจจะไม่ตดิ ในอนั ดบั ท่ี 3 เสียอีก (ภวู สิษฐ์ สุขใส, สมั ภาษณ์ 2 เมษายน 2562) ส่วนการหาเสียงในกลุ่มเป้าหมายอ่ืนๆ หรือผู้มีสิทธิโดยท่ัวไปท่ีไม่ใช่กลุ่มผู้รับบัตรสวัสดิการ แหง่ รฐั กจ็ ะเนน้ ในประเดน็ “5 ปขี องความสงบของลงุ ตู่ ฝมี อื รฐั บาลลงุ ตู่ ไมม่ เี ผาบา้ นเผาเมอื ง” เนอ่ื งจาก คนสงขลาโดยสว่ นใหญย่ งั คงมที ศั นคตใิ นเชงิ ลบตอ่ อดตี นายกรฐั มนตรที กั ษณิ ชนิ วตั ร และพรรคการเมอื ง ท่ีมีส่วนสัมพันธ์เชื่อมโยงกับเขา เช่น พรรคเพื่อไทย ดังน้ัน หลังเหตุการณ์การประกาศไม่สนับสนุน พลเอกประยทุ ธข์ องหวั หนา้ พรรคประชาธปิ ตั ย์ ท�ำใหค้ นกลมุ่ อน่ื ๆ ทมี่ คี วามผกู พนั กบั พรรคประชาธปิ ตั ย์ มาอย่างยาวนาน ก็มีท่าทีให้การสนับสนุนวันชัยและพรรคพลังประชารัฐเพิ่มสูงข้ึน (คณะท�ำงานของ นายวันชยั ปรญิ ญาศิร,ิ สมั ภาษณ์ 14 ม.ี ค. 2562, ภูวสษิ ฐ์ สขุ ใส, สมั ภาษณ์ 2 เมษายน 2562) นอกจากนน้ั คณะท�ำงานของวนั ชยั ยงั เหน็ วา่ การแขง่ ขนั กบั สรรเพชญงา่ ยกวา่ มโี อกาสมากกวา่ ในการชนะเลือกต้ังเมื่อเทียบกับเจือ เพราะกระแสความรู้สึกของประชาชนในพ้ืนท่ีต่างพูดกันอย่าง กว้างขวางว่า ตัวแทนของพรรคประชาธิปัตย์ขาดความสง่างามเพราะอาศัยบารมีของบิดาปูทางในทาง การเมอื ง และยงั นบั เปน็ การผกู ขาดทางการเมอื งในจงั หวดั สงขลา เนอื่ งจากบดิ าครองอ�ำนาจในการเมอื ง ระดบั ทอ้ งถน่ิ แล้ว มารดายังเป็นผู้บริหารสูงสดุ ของขา้ ราชการในระดับเทศบาลนครสงขลาอีกด้วย 3. นายนราเดช ค�ำทปั น์ พรรคภมู ใิ จไทย อดตี สมาชกิ สภาองคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั หลายสมยั และอดีตประธานสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัด สงสมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเป็น คร้ังแรกโดยมีความเชื่อม่ันสูงว่าจะได้รับการเลือกต้ัง หรือหากไม่ชนะเลือกตั้งก็จะได้คะแนนเสียง ในสัดส่วนท่ีสูงจากบรรยากาศทางการเมืองท่ีเห็นว่า ประชาชนในเขตนี้ต้องการการเปลี่ยนแปลง เพราะ 4 สมัยของอดีตส.ส. เจือ ไม่มีผลงานเป็นท่ีประจักษ์ ประชาชนเบ่ือหน่ายการเมืองแบบเดิมๆ ตอ้ งการเหน็ การเปลย่ี นแปลงทงั้ จากพรรคการเมอื งใหม่ และนกั การเมอื งใหม่ อกี ทง้ั นราเดช เปน็ สมาชกิ สภาองคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั ในเขตเลอื กตง้ั นม้ี าอยา่ งยาวนานกวา่ 20 ปี และในบทบาทการเปน็ ประธาน สภาองคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั กด็ �ำเนนิ งานไดอ้ ยใู่ นระดบั ทด่ี ี มชี อ่ื เสยี งจนเปน็ ทร่ี จู้ กั ของผมู้ สี ทิ ธเิ ลอื กตง้ั อย่างกว้างขวาง เป็นผู้มีอัธยาศัยไมตรีที่ดีมาก สังเกตได้จากบุคลิกภาพที่ย้ิมแย้มแจ่มใสอยู่เสมอ จนเป็นที่ประทบั ใจของผพู้ บเหน็ แมก้ ระทง่ั เพิ่งรู้จกั มักคุ้นกัน

92 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ัง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา นราเดช ให้เหตุผลถึงการลงสมัครในนามพรรคภูมิใจไทยว่าเป็นพรรคที่วางตัวไม่ขัดแย้ง กบั พรรคการเมอื งใดและประชาชนกลมุ่ ใด กลา่ วอกี นยั หนง่ึ กค็ อื ไมใ่ ชม่ ใี จโนม้ เอยี งกบั กลมุ่ คนเสอ้ื เหลอื ง กลุ่มกปปส. กลุ่มคนเสื้อแดงน่ันเอง เพราะพรรคต้องการก้าวข้ามความขัดแย้งเพ่ือจะได้มุ่งเน้นพัฒนา ประเทศอย่างเต็มท่ี แก้ไขปญั หาต่างๆ ทก่ี �ำลังเกิดข้นึ โดยเฉพาะปญั หาทางเศรษฐกจิ ซงึ่ ในพนื้ ที่ภาคใต้ พืชเศรษฐกิจหลักคือ ยางพารา ปาล์มน�้ำมัน มีราคาตกต�่ำลงอย่างมาก ในขณะที่การท�ำประมง ซ่ึงเป็น อกี หนงึ่ อตุ สาหกรรมทหี่ ลอ่ เลย้ี งคนภาคใตก้ ม็ ปี ญั หาอยา่ งมากเชน่ เดยี วกนั นอกจากนนั้ ยงั ตอ้ งการพฒั นา สงขลา ฟื้นฟูเมืองสงขลาในฐานะทีเ่ ป็นเมืองท่องเที่ยวด้วยการน�ำรูปแบบความส�ำเรจ็ ท่เี กดิ ขนึ้ ในจังหวดั บุรีรัมย์ หรือ “บุรีรัมย์ โมเดล” มาปรับใช้อีกด้วย จึงเห็นว่า พรรคภูมิใจไทยมีความเหมาะอย่างยิ่งที่จะ ผลกั ดันการแกไ้ ขปญั หาและพัฒนาในด้านตา่ งๆ เหลา่ น้ี (นราเดช ค�ำทัปน์ ,ปราศรัย 1 มนี าคม 2562) คณะท�ำงานของนราเดช (สัมภาษณ์ 9 มกราคม 2562) เชอ่ื ม่ันว่าการเลอื กตัง้ ในเขตนม้ี ีโอกาส เปลยี่ นแปลงไปจากเดมิ สงู และเชอ่ื มนั่ ในตวั ของนราเดช จากประสบการณท์ างการเมอื ง และคณุ ลกั ษณะเดน่ ดงั ทไ่ี ดก้ ลา่ วมาผสมผสานกบั การสงั กดั พรรคภมู ใิ จไทย ทก่ี �ำหนดต�ำแหนง่ ของพรรคใหเ้ ปน็ พรรคทเ่ี ปน็ “กลาง” สามารถรว่ มงานกบั พรรคตา่ งๆ ไดโ้ ดยไมเ่ งอ่ื นไข หรอื ความขดั แยง้ ในแนวทางการท�ำงานการเมอื งกนั มากอ่ น ดงั เชน่ พรรคประชาธปิ ตั ยก์ บั พรรคเพอ่ื ไทย อกี ทง้ั แนวนโยบายพรรคยงั มงุ่ เนน้ แกไ้ ขปญั หาทางเศรษฐกจิ เป็นหลัก โดยเฉพาะเศรษฐกิจภาคใต้และจังหวัดสงขลาได้แก่ ปัญหาราคายางพารา ปาล์มน�้ำมันตกต�่ำ ปญั หาการท�ำประมงทเ่ี ป็นผลสบื เน่ืองมาอย่างยาวนานนบั ตง้ั แตก่ ารข้ึนมามอี �ำนาจของคสช. ในแงข่ องการแขง่ ขนั ทางการเมอื ง คณะท�ำงานของนราเดช มคี วามเหน็ สอดคลอ้ งกบั คณะท�ำงาน ของวนั ชยั วา่ หากเจอื ยงั คงเปน็ ผสู้ มคั รของพรรคประชาธปิ ตั ย์ ผสู้ มคั รและพรรคการเมอื งอนื่ ๆ จะหาเสยี ง ด้วยความยากล�ำบาก ไม่ว่าจะพิจารณาในด้านของอายุและความอาวุโสทางการเมือง บทบาททาง การเมือง ประสบการณ์ทางการเมือง แต่เมื่อพรรคประชาธิปัตย์ตัดสินใจส่งสรรเพชญ ลงสมัคร ท�ำให ้ นราเดช มีความหวังสูงที่จะชนะเลือกต้ัง เพราะสรรเพชญมีจุดอ่อนหลายด้าน เช่น อายุ ประสบการณ์ ทางการเมือง นอกจากนั้น การเป็นบุตรของนายกฯ อบจ. ไม่ใช่เป็นความได้เปรียบแม้ว่ามีเครือข่าย นกั การเมอื งทอ้ งถน่ิ อยมู่ าก แตค่ วามไดเ้ ปรยี บนกี้ ลบั ถกู มองวา่ เปน็ จดุ ออ่ นไมใ่ ชจ่ ดุ แขง็ เพราะกระแสของ ผมู้ สี ทิ ธเิ ลอื กตง้ั เหน็ วา่ นพิ นธต์ อ้ งการครองอ�ำนาจในจงั หวดั สงขลาทงั้ การเมอื งในระดบั ชาตแิ ละการเมอื ง ในระดับท้องถิ่น กล่าวได้ว่าในเขตเลือกตั้งน้ีเป็นการแข่งขันของผู้สมัครและพรรคดังกล่าวข้างต้น ส่วนอีก 30 กว่าคนและพรรคที่เหลือที่มีการหาเสียงและกิจกรรมทางการเมืองท่ีพอจะเห็นได้บ้างมีเพียงไม่กี่คน เช่น นายรณภพ วัตตะสิงห์ ทนายความและอดีตผู้สมัครของพรรคเพื่อไทย ในการเลือกตั้งปี 2554 ในครงั้ นลี้ งสมัครในนามพรรคประชาชาติ นายไพฑูรย์ สรรเสริญ พรรคอนาคตใหม่ เปน็ ต้น

93 เขตเลอื กต้ังท่ี 2 อำ�เภอหาดใหญ่ (เฉพาะเทศบาลนครหาดใหญ่ เทศบาลเมืองคลองแหและต�ำบลคลองอูต่ ะเภา) เขตน้ีนับเป็นเขตเศรษฐกิจท่ีไม่ใช่เฉพาะของสงขลา เพราะอ�ำเภอหาดใหญ่นับว่าเป็นเมือง เศรษฐกิจของภาคใต้ เป็นเมืองขนาดใหญ่ท่ีเป็นศูนย์รวมของความเจริญในด้านต่างๆ เป็นรองก็เพียง กรุงเทพมหานครเท่าน้ัน ความเคลื่อนไหวทางเศรษฐกิจท่ีเกิดขึ้นทั้งในระดับชาติ และในพ้ืนท่ีจึงส่ง ผลกระทบเป็นอย่างสูงต่อภาวะเศรษฐกิจของเมืองหาดใหญ่ ซ่ึงปรากฏว่าในช่วงที่ผ่านมา โดยเฉพาะ ในปกี อ่ นการเลอื กตง้ั เปน็ ตน้ มา ความเสอื่ มถอยทางเศรษฐกจิ ในพนื้ ทอี่ �ำเภอหาดใหญป่ รากฏอยา่ งชดั เจน เมอื่ พบวา่ ยา่ นการคา้ ส�ำคญั ทเี่ คยมลี กู คา้ มาจบั จา่ ยใชส้ อยกนั อยา่ งคกึ คกั กลบั มลี กู คา้ ลดลงเปน็ อยา่ งมาก ไดแ้ ก่ ตลาดกมิ หยง ตลาดสนั ตสิ ขุ ประเดน็ หลกั ในการหาเสยี งเลอื กตงั้ ของผสู้ มคั รในเขตนี้ นอกเหนอื จาก นโยบายพรรคโดยภาพรวมในระดับชาติแล้ว จึงมุ่งเน้นประเด็นการแก้ไขปัญหาวิกฤติเศรษฐกิจในพื้นท่ี ในขณะที่ความรู้สึกของผู้มีสิทธิเลือกต้ังในเขตน้ีต้องการนักการเมืองท่ีเป็นคนรุ่นใหม่ นักการเมืองท่ีมี ความมุง่ ม่ันต้งั ใจท�ำงานแกไ้ ขปัญหาของประชาชนอยา่ งแทจ้ ริง โดยความนิยมท่มี ตี ่อพรรคประชาธปิ ตั ย์ ลดตำ�่ ลงเป็นอยา่ งมากท้งั ต่อตวั พรรค และตวั บุคคลที่เปน็ อดีตส.ส.ของพรรค ผสู้ มัครจากพรรคการเมือง ทีม่ คี วามโดดเดน่ ในการเลอื กตงั้ เขตที่ 2 มดี งั นี้ 1. นายภริ พล ลาภาโรจนก์ จิ พรรคประชาธปิ ตั ย์ อายุ 42 ปี อดตี ส.ส.พรรคประชาธปิ ตั ย์ 1 สมยั ในการเลือกตั้งปี 2554 เป็นการสืบทอดและแทนที่บิดาที่ไปลงสมัครในระบบบัญชีรายชื่อคือ ลาภศักดิ์ ลาภาโรจน์กิจ อดีตส.ส.ประชาธิปัตย์ 6 สมัย เนื่องจากลาภศักด์ิถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักในแง่ท ี่ เป็นส.ส. ถึง 6 สมัยแต่ไม่มีผลงานที่ปรากฏเด่นชัด ในการเลือกตั้งปี 2554 บุตรชายจึงลงสมัครแทน ขณะท่ตี นเองไปสมคั รในระบบบญั ชรี ายชอื่ ล�ำดับท่ี 125 แต่ไมไ่ ด้รับการเลอื กตง้ั (บูฆอรี ยหี มะ 2558) อย่างไรก็ตาม ภิรพล นับได้ว่าเป็นคนท่ีถอดแบบบิดาในแง่ของบุคลิกภาพที่เงียบขรึม ไม่ค่อย คลุกคลีกับผู้คน ซ่ึงผิดวิสัยของคนที่ท�ำงานด้านการเมือง ท�ำให้ถูกวิพากษ์วิจารณ์ในเชิงลบและมีผล ต่อคะแนนความนิยม ซึ่งประจวบเหมาะกับสถานการณ์ทางเศรษฐกิจของเมืองหาดใหญ่ และกระแส ความเบื่อหน่ายอดีตส.ส. โดยเฉพาะทายาทของนักการเมือง ต้องการเห็นความเปล่ียนแปลงท้ังใน ตวั พรรคและผสู้ มัครรบั เลอื กตงั้ กลยุทธ์ในการหาเสียงของภิรพล พยายามเดินเคาะประตูบ้านโดยเฉพาะในเขตฐานเสียงเดิม ของตนเอง แต่ท่ามกลางกระแสความนิยมท่ีมีต่อพรรคโดยภาพรวมทั้งประเทศผสานกับความไม่พอใจ ท่ีมีต่อบทบาททางการเมืองของตัวเขาที่ผ่านมา ท�ำให้ประสบความยากล�ำบากในการหาเสียงเน่ืองจาก ตอ้ งเผชญิ กบั เสยี งดา่ ทอเวลาลงพน้ื ทห่ี าเสยี งมากกวา่ การตอ้ นรบั อยา่ งในอดตี (ภวู สษิ ฐ์ สขุ ใส, สมั ภาษณ์ 2 เมษายน 2562)

94 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา 2. นายเสรีย์ นวลเพ็ง พรรคไทยรักษาชาติ อายุ 63 ปี อดีตนายกเทศมนตรีเมืองบ้านพรุ หาดใหญ่ และอดีตครูโรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย ซ่ึงรับราชการครูก่อนอายุ 20 ปี ท�ำให้มีลูกศิษย์ จ�ำนวนมาก โดยเฉพาะลูกศิษย์ท่ีมีอ�ำนาจและชื่อเสียงทั้งทางการเมืองและราชการ เช่น ไพร พัฒโน อดตี นายกเทศมนตรนี ครหาดใหญแ่ ละอดตี ส.ส.พรรคประชาธปิ ตั ย์ พล.ต.ท.สาคร ทองมณุ ี อดตี ผบู้ ญั ชาการ ต�ำรวจท่องเที่ยว และแม้กระท่ังนายภิรพล ลาภาโรจน์กิจ ผู้สมัครจากพรรคประชาธิปัตย์ก็เป็นลูกศิษย์ ของเสรีย์ (คณะท�ำงานพรรคไทยรักษาชาติ, สมั ภาษณ์ 12 มกราคม 2562) อย่างไรก็ตาม แม้เสรีย์ ผ่านประสบการณ์ทางการเมืองมาอย่างยาวนาน แต่บทบาททาง การเมืองที่ผ่านมาเป็นที่รู้จักและรับรู้ของประชาชนในเขตเลือกต้ังที่ 3 ซ่ึง ต. บ้านพรุ อ.หาดใหญ่ อยู่ในเขตน้ี ในขณะที่การมาสมัครในพ้ืนที่เขต 2 นับเป็นการมาสมัครข้ามเขตที่ตนเองมีฐานเสียง คอ่ นขา้ งนอ้ ย เพยี งแตค่ ณะท�ำงานหลายคนเปน็ ผมู้ ปี ระสบการณท์ างการเมอื งในพนื้ ทเี่ ขตนมี้ าอยา่ งยาวนาน จงึ คาดหวงั ถงึ ความสมั พนั ธส์ ว่ นตวั ของคณะท�ำงาน กบั ผมู้ สี ทิ ธเิ ลอื กตงั้ และความสามารถในการวางแผน กลยุทธ์และแนวทางการหาเสียงจะช่วยตนได้ ประจวบกับเขตน้ีอดีตส.ส. คือ ภิรพล คะแนนความนิยม ตกตำ�่ ลงอยา่ งมาก รวมถงึ คะแนนความนยิ มของพรรคประชาธปิ ตั ย์ คณะท�ำงานของพรรคไทยรกั ษาชาติ จงึ มองเหน็ โอกาสทเ่ี สรยี ์ ซึ่งมีความโดดเด่นดา้ นคุณสมบตั จิ ะสามารถเอาชนะภิรพลได้ เมื่อมีสัญญาณของการเลือกตั้งเกิดขึ้นนับว่าเสรีย์ เป็นผู้เร่ิมประกาศตัวและแนะน�ำตัวเอง ให้ประชาชนได้รับรู้ก่อนผู้สมัครรายอ่ืนๆ ว่าตนลงสมัครในเขตเลือกตั้งน้ีแน่นอน ท�ำให้เสรีย์และ คณะท�ำงานมีความเช่ือมั่นสูง วา่ เสียงสะท้อนของผมู้ ีสิทธิเลอื กตั้งตอ่ ตนเองและพรรคเป็นไปในทางบวก เป็นอย่างมาก โดยเฉพาะเม่ือเทียบกับอดีตส.ส. ในพื้นท่ีซึ่งยังคงเคลื่อนไหวทางการเมืองค่อนข้างน้อย ไม่นับในช่วงที่คสช.และรัฐบาลพลเอกประยุทธ์บริหารประเทศที่เขาแทบจะไม่มีบทบาทใดๆ ในการเป็น ตวั แทนแกป่ ระชาชนในเขตเลอื กตงั้ ของตน กลยทุ ธก์ ารหาเสยี งเลอื กตง้ั ของเสรยี จ์ งึ เนน้ ไปทปี่ ระสบการณ์ การท�ำงานทางการเมืองในระดับท้องถิ่นมาอย่างยาวนานเป็นหลัก ส่วนพรรคและนโยบายพรรคไม่ได้ เนน้ มากนกั เนอ่ื งจากพยายามหลกี เลย่ี งเพอ่ื ไมใ่ หม้ กี ารเชอื่ มโยงพรรคไทยรกั ษาชาตวิ า่ เปน็ พรรคแนวรว่ ม ของพรรคเพอ่ื ไทย เปน็ พรรคของอดตี นายกรฐั มนตรที กั ษณิ ชนิ วตั ร ดงั ทม่ี กี ารกลา่ วถงึ กนั อยา่ งแพรห่ ลาย ในระดับชาติว่าพรรคเพื่อไทยใช้กลยุทธ์ “แตกแบ็งค์พัน” ด้วยการจัดตั้งพรรคการเมืองอ่ืนๆ ได้แก ่ พรรคไทยรักษาชาติ พรรคเพื่อชาติ พรรคเพื่อธรรม อันเป็นผลสืบเน่ืองมาจากระบบการเลือกต้ังแบบ จดั สรรปันสว่ นผสม ความไม่โดดเด่นของอดีตส.ส.พรรคประชาธิปัตย์นับเป็นปัจจัยส�ำคัญของพรรคไทยรักษาชาต ิ ในเขตเลือกตั้งนี้ ที่คณะท�ำงานของพรรคในเขตน้ีเช่ือม่ันว่า การเอาชนะพรรคประชาธิปัตย์ในเขตน้ีได้ ต้องอาศัยความโดดเด่นของตัวผู้สมัคร ให้มีความเหนือกว่าผู้สมัครของพรรคประชาธิปัตย์ แทนท่ีจะ เป็นพรรคและนโยบายพรรค (คณะท�ำงานพรรคไทยรกั ษาชาติ, สัมภาษณ์ 12 ม.ค. 2562) อย่างไรกต็ าม พรรคไทยรกั ษาชาตกิ ็ถกู ศาลรฐั ธรรมนูญตดั สินยุบพรรคเสยี ก่อนถึงวันเลือกตง้ั

95 3. นายศาสตรา ศรีปาน (บุญเลิศ) พรรคพลังประชารัฐ อายุ 36 ปี หรือที่เป็นที่รู้จักในนาม “ทชี เชอรก์ อลฟ์ ” ครสู อนภาษาองั กฤษและนกั สรา้ งแรงบนั ดาลใจ ผบู้ รหิ ารโรงเรยี นบญุ เลศิ อนสุ รณ์ อ�ำเภอ หาดใหญ่ และโรงเรยี นศรปี ญั ญานรุ กั ษ์ หาดใหญ่ สมั ผสั กบั การลงสนามเลอื กตงั้ ครง้ั นเ้ี ปน็ ครงั้ แรก ดงั นน้ั จงึ ยงั ไมเ่ ปน็ ทร่ี จู้ กั กนั ในวงกวา้ ง แมก้ ระทง่ั ในหมสู่ อื่ มวลชนทอ้ งถนิ่ ในอ�ำเภอหาดใหญ่ แตข่ อ้ ไดเ้ ปรยี บของ ศาสตรา คือ ฐานเสียงที่เป็นเครือญาติซึ่งเป็นชนชั้นน�ำในหาดใหญ่หลายตระกูล ได้แก่ ตระกูลบุญเลิศ ของมารดา ท�ำกจิ การโรงเรยี นบญุ เลศิ อนสุ รณ์ ทเี่ ปน็ โรงเรยี นทเี่ นน้ สงเคราะหก์ ารศกึ ษาของคนหาดใหญ่ โดยเฉพาะคนระดับล่างเนื่องจากเก็บค่าเล่าเรียนถูก นอกเหนือจากมารดาแล้ว คนในตระกูลบุญเลิศ อีกคนที่เป็นผู้มีส่วนส�ำคัญในการเลือกตั้งครั้งนี้คือ สงบ บุญเลิศ อดีตสมาชิกสภาองค์การบริหาร ส่วนจังหวัดสงขลาเขตอ�ำเภอหาดใหญ่ อดีตรองนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา ผู้มีเครือข่าย ความสัมพันธ์กับคนในวงกว้างทั้งการเมืองท้องถิ่นและระดับชาติ นอกจากน้ันยังมีตระกูลพัฒโน ที่มี บคุ คลอยา่ งไพร พฒั โน อดตี นายกเทศมนตรนี ครหาดใหญ่ ตระกลู สวุ รรณวงศ์ เชน่ นายเครง่ สวุ รรณวงศ ์ อดตี นายกเทศมนตรหี าดใหญ่ เป็นตน้ ตามท่ีได้กล่าวมาข้างต้นว่า ศาสตราเป็นผู้สมัครท่ีไม่มีความโดดเด่น ยังไม่เป็นท่ีรู้จักของ ผู้มีสิทธิเลือกตั้งอย่างแพร่หลาย ในฐานะของคนรุ่นใหม่ที่สัมผัสการเมืองคร้ังแรกแทบจะไม่ปรากฏเป็น ขา่ วในสอื่ มวลชน แมก้ ระทง่ั ในชว่ งทม่ี กี ารหาเสยี งกนั อยา่ งคกึ คกั แลว้ ท�ำใหศ้ าสตราใชก้ ลยทุ ธเ์ ดนิ พบปะ ประชาชนท่ัวทุกครัวเรือน และไม่ใช่แค่เพียงคร้ังเดียวแต่ทุกบ้านต้องมาพบปะซ้�ำอีกครั้ง โดยมีทีมงาน ทีร่ ว่ มเดนิ ทางหาเสยี ง 3 ชุด ชุดแรกเปน็ ชดุ น�ำกรุยทางเพอื่ เกร่นิ น�ำถึงตัวผสู้ มัครทก่ี �ำลงั จะเดนิ ทางมาถึง ชุดท่ี 2 เป็นชุดของศาสตรา ที่แนะน�ำตัวเองพร้อมกับแจกเอกสารแนะน�ำตัว และที่ส�ำคัญเขาจะถ่ายรูป กับประชาชนทกุ คนแล้วน�ำไปลงเฟสบุค๊ พรอ้ มกับแชรร์ ปู ดังกลา่ วกับเจา้ ของรปู โดยมที ีมงานชดุ ท่ี 3 เปน็ ผคู้ อยสอบถามชอ่ื เฟสบคุ๊ เพอื่ น�ำไปลงและเกบ็ ตกประเดน็ อน่ื ๆ ทปี่ ระชาชนตอ้ งการน�ำเสนอ การด�ำเนนิ งาน เชน่ นข้ี องศาสตราท�ำใหเ้ ป็นทจี่ ดจ�ำและรูจ้ ักของประชาชน (ภวู สษิ ฐ์ สขุ ใส, สัมภาษณ์ 2 เมษายน 2562) นอกจากนั้น ศาสตรายังจัดปราศรัยย่อยในย่านชุมชนต่างๆ บ่อยครั้งเกือบทุกชุมชน โดยในระยะหลังเมื่อคะแนนความนิยมท่ีมีต่อพลเอกประยุทธ์สูงข้ึน โดยเฉพาะหลังการให้สัมภาษณ์ ของอภิสิทธ์ิ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ว่า จะไม่สนับสนุนและร่วมรัฐบาลกับพลเอกประยุทธ์ ศาสตรา ใชก้ ลยทุ ธก์ ารหาเสยี งดว้ ยการเนน้ ทต่ี วั พลเอกประยทุ ธ์ นโยบายตา่ งๆ ของพรรคทคี่ ขู่ นานกบั นโยบายของ รัฐบาล เช่น บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ มารดาประชารัฐ และนโยบายด้านการศึกษาในฐานะที่เป็นผู้คลุกคลี อยู่กับวงการศึกษามานานหลายปี ดงั นนั้ จดุ ออ่ นของศาสตรา ทเ่ี ปน็ นกั การเมอื งหนา้ ใหม่ ไมเ่ ปน็ ทรี่ จู้ กั ของประชาชนอยา่ งกวา้ งขวาง จึงถูกแก้ไขด้วยจุดแข็งของเครือญาติท่ีเป็นกลุ่มชนช้ันน�ำในอ�ำเภอหาดใหญ่ ในขณะเดียวกันการเป็น คนรุ่นใหม่และมีความมุ่งม่ันในการท�ำงานเมื่อพิจารณาจากแนวทางการหาเสียง ก็สอดคล้องกับกระแส ความต้องการของประชาชนในพ้ืนที่ ในขณะเดียวกันการสังกัดพรรคพลังประชารัฐท่ีให้การสนับสนุน พลเอกประยุทธ์ เป็นนายกรัฐมนตรกี น็ ับเปน็ จุดแขง็ ท่ชี ่วยแก้ไขจดุ ออ่ นของเขาได้เปน็ อยา่ งดี

96 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา 4. นายอัครพล ทองพนู พรรคอนาคตใหม่ อายุ 28 หลังจากส�ำเรจ็ การศกึ ษาระดบั ปรญิ ญาตรี จากคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ และปรญิ ญาโทสาขาเดยี วกนั จากมหาวทิ ยาลยั เกยี วโต ประเทศญ่ีปุ่นก็กลับบ้านเกิดมาเป็นอาจารย์คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขต หาดใหญ่ จึงถูกเรียกกันในชื่อเล่นว่า “อาจารย์แน็ต” พร้อมๆ กับเปิดร้านอาหารชื่อ The Burrow บ้านโพรงกระต่าย ท่ีมักจะมีกิจกรรมต่างๆ ทางปัญญาและเก่ียวข้องกับการแก้ไขปัญหาทางสังคม โดยเฉพาะเมอื งหาดใหญใ่ นมติ ติ า่ งๆ แกล่ กู คา้ และผสู้ นใจเขา้ รว่ มพดู คยุ แลกเปลยี่ นความคดิ ความเหน็ กนั จนในทส่ี ดุ ตดั สนิ ใจลงสมคั รรบั เลอื กตง้ั เปน็ ครงั้ แรก โดยไมม่ ภี มู หิ ลงั ทางการเมอื งหรอื เคยสมั ผสั การเมอื ง มากอ่ นเช่นเดยี วกบั ศาสตรา อัครพลให้เหตุผลถึงการตัดสินใจลงสมัครรับเลือกต้ังเป็นครั้งแรก โดยเฉพาะการสังกัดพรรค อนาคตใหมว่ า่ “เหตุผลหลักที่ผมเข้ามาท�ำงานการเมือง คือต้องการท�ำให้ต่างจังหวัดเจริญ ผมตง้ั คำ� ถามวา่ ทำ� ไมประเทศไทยจงึ ตอ้ งเจรญิ แคท่ ก่ี รงุ เทพ? ทำ� ไมการพฒั นาจงึ กระจกุ ตวั ? ผมบอกว่าน่ีไม่ใช่ปรากฏการเชิงเศรษฐกิจ เพราะมีประเทศตั้งมากมายในโลกนท้ี ีเ่ มืองที่ ไม่ใชเ่ มอื งหลวงของประเทศมรี ะดับการพัฒนาท่ีทัดเทยี มกบั เมืองหลวง แตน่ ค่ี ือปัญหา เชงิ โครงสรา้ งอำ� นาจทางการเมอื ง ทรี่ วมศนู ยเ์ อาทรพั ยากรไปรวมไวต้ รงกลาง เอาอำ� นาจ ไปรวมไวต้ รงกลาง แลว้ เลอื กทจี่ ะพฒั นากรงุ เทพกอ่ น โดยปลอ่ ยใหต้ า่ งจงั หวดั ขาดแคลน ผมคดิ วา่ นไี่ มใ่ ชเ่ รอื่ งปกติ แตน่ คี่ อื สง่ิ ผดิ ปกตทิ เ่ี กดิ ขน้ึ ยาวนานตอ่ เนอื่ งจนเรานกึ วา่ มนั เปน็ เรอ่ื งปกติ ในฐานะทผ่ี มเปน็ คนไทย ผมรักประเทศไทย แตผ่ มจะไมย่ อมให้ประเทศไทย เป็นประเทศท่ไี ม่ยตุ ิธรรมกับต่างจงั หวัดอีกตอ่ ไป ผมและพรรคอนาคตใหม่ ปักธงการกระจายอ�ำนาจ กระจายงบประมาณ กระจายคนให้คนในต่างจังหวัด ซ่ึงเป็นคนที่รู้ปัญหาและรู้วิธีแก้ปัญหาของพ้ืนที่ตนเอง ดีที่สุด ได้แก้ปัญหาด้วยตนเอง ได้ก�ำหนดอนาคตของตนเอง ผมคิดว่าน่ีจะเป็น การปลดปลอ่ ยศกั ยภาพของตา่ งจงั หวดั จะเกดิ การลงทนุ เกดิ งาน ลกู หลานไมต่ อ้ งเขา้ ไป หางานท�ำที่กรุงเทพ ได้อยู่บ้านกับครอบครัว ที่ส�ำคัญแต่ละพ้ืนท่ีน่าจะได้สนุกครึกครื้น กับการพัฒนาเมืองของตัวเองมากๆ ครับ” (เฟสบุ๊ค อัครพล ทองพูน-Akkhraphon Thongpoon, 17 กมุ ภาพนั ธ์ 2562) การเปน็ ผสู้ มคั รหนา้ ใหม่ พรรคใหมแ่ ละแนวทางในการด�ำเนนิ งานทางการเมอื งแบบใหม่ ท�ำให้ อัครพลไม่มีหัวคะแนนแบบเก่าท่ีนักการเมืองในอดีตมักใช้กันได้แก่ ประธานชุมชน ประธานกลุ่มต่างๆ แตก่ ลมุ่ ผสู้ นบั สนนุ สว่ นใหญเ่ ปน็ กลมุ่ คนอสิ ระ เปน็ ผใู้ หก้ ารสนบั สนนุ ทเ่ี กดิ ขน้ึ โดยธรรมชาตจิ ากการชนื่ ชอบ ตัวผู้สมัครและพรรคอนาคตใหม่ ผ่านช่องทางการสื่อสารด้วยส่ือสังคมออนไลน์ ซ่ึงอัครพลและ พรรคอนาคตใหม่ไดใ้ ชส้ ่ือประเภทนใี้ นการส่อื สารทางการเมอื งกบั ผู้มีสิทธิเลอื กตัง้ เป็นอย่างมาก

97 ด้วยการเปน็ ผู้สมัครหนา้ ใหมท่ ่ไี ม่มภี มู หิ ลงั ทางการเมอื ง ไมม่ ีเครือญาตทิ เี่ ป็นชนชน้ั น�ำในเมอื ง หาดใหญ่เพราะเกิดท่ี ต.ทุ่งหวัง อ.เมือง จ.สงขลา อัครพล จึงได้รับอานิสงส์จากความมีช่ือเสียงของ พรรคในระดับชาติ อาศัยคะแนนนิยมของพรรคในระดับชาติมาเชื่อมโยงกับพ้ืนท่ีผ่านส่ือสังคมออนไลน ์ โดยเฉพาะเฟสบุ๊คเป็นหลัก อัครพลจึงเป็นที่นิยมในกลุ่มคนวัยเรียน คนหนุ่มสาวท่ีใช้สื่อสังคมออนไลน์ กันอย่างกว้างขวาง แต่ส�ำหรับคนท่ัวไปนั้นอัครพลเป็นท่ีรู้จักและพูดถึงกันค่อนข้างน้อย หรือกล่าวได้ว่า อัครพลไมไ่ ด้มีคะแนนนยิ มสว่ นตัวแตเ่ ป็นทีร่ จู้ กั จากกระแสความโดง่ ดังของพรรคอนาคตใหม่ กลยุทธ์ในการหาเสียงของอัครพล จึงเน้นการใช้ส่ือสังคมออนไลน์ โดยเฉพาะเฟสบุ๊ค ทั้งถ่ายทอดสดเม่ือมีการลงพ้ืนที่หาเสียงพบปะประชาชนตามบ้านและย่านชุมชน และการถ่ายทอดสด ในช่วงเวลาไม่ได้ลงพ้ืนท่ีหาเสียงแต่อยู่ที่ส�ำนักงานพรรค นโยบายที่ใช้ในการหาเสียงนอกเหนือจาก ประเด็นต่างๆ ที่เป็นประเด็นปัญหาโดยภาพรวมในระดับชาติแล้ว ในระดับพื้นที่ก็คือ แนวทาง วิธีการ ในการแก้ไขปัญหาวิกฤติเศรษฐกิจของหาดใหญ่ การบริหารจัดการเมืองหาดใหญ่ด้วยแนวทางวิธีการ สมัยใหม่ เชน่ ระบบขนสง่ มวลชน การบรหิ ารจดั การขยะ เขตเลอื กตง้ั ที่ 3 อำ�เภอหาดใหญ่ (เฉพาะเทศบาลต�ำบลคูเต่า ต�ำบลฉลุง ต�ำบลทุ่งใหญ่ ต�ำบลท่าข้าม เทศบาลต�ำบลน�้ำน้อย เทศบาลเมืองควนลัง ต�ำบลทงุ่ ต�ำเสา และเทศบาลเมอื งคอหงส์) และอ�ำเภอนาหม่อม เขตเลือกตั้งนี้เป็นที่ต้ังของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ ซึ่งเป็นสถาบัน การศึกษาระดับอุดมศึกษาขนาดใหญ่ที่สุดของภาคใต้ มีคณาจารย์ บุคลากรและนักศึกษารวมกันกว่า 30,000 คน เป็นถิ่นที่อยู่ของคนที่มีฐานะทางเศรษฐกิจดีหรือเป็นชนชั้นกลางท้ังในวงราชการและ ภาคเอกชน และเปน็ ยา่ นธรุ กจิ ทเี่ ชอ่ื มโยงกบั พนื้ ทเ่ี ขตเลอื กตงั้ ที่ 2 มหี า้ งสรรพสนิ คา้ ชนั้ น�ำหลายแหง่ ตง้ั อย่ ู เชน่ เซน็ ทรลั เฟสตวิ ลั โลตสั แมค็ โคร โฮมโปร เปน็ ตน้ จงึ กลา่ วไดว้ า่ เขตเลอื กตงั้ นเี้ ปน็ พนื้ ทม่ี คี วามเปน็ เมอื งสงู แม้จะน้อยกว่าเขตเลือกตั้งท่ี 2 แต่ด้วยเหตุที่เขตเลือกต้ังติดต่อกัน สภาพแวดล้อมต่างๆ ท่ีส่งผลต่อ การด�ำเนินชีวิตจงึ มคี วามใกล้เคยี งกันไม่นอ้ ย ผ้สู มัครทมี่ ีความโดดเด่นในเขตเลือกต้งั นี้ได้แก่ 1. นายวริ ตั น์ กัลยาศิริ พรรคประชาธิปตั ย์ อดีตส.ส.ของพรรคน้ี 4 สมยั วัย 69 ปี กวา่ ทจี่ ะได ้ ลงสมคั รกใ็ นวนั สดุ ทา้ ยของการรบั สมคั รเนอ่ื งจากปญั หาภายในพรรคจากความไมเ่ ปน็ เอกภาพในระดบั ชาติ สปู่ ัญหาการจดั ตัวสมคั รในพื้นทซ่ี ึ่งรวมถึงเขต 3 แห่งน้ี ดังทผ่ี วู้ จิ ัยไดก้ ลา่ วถงึ รายละเอียดต่างๆ ไปแล้ว วริ ตั น์ นบั วา่ เปน็ ผทู้ ม่ี บี ทบาทภายในพรรคประชาธปิ ตั ยใ์ นฐานะเปน็ หวั หนา้ ทมี นกั กฎหมาย ประจ�ำพรรค ทที่ �ำหนา้ ทต่ี รวจสอบการท�ำงานของรฐั บาล นบั ตงั้ แตร่ ฐั บาลไทยรกั ไทยของนายกรฐั มนตรี

98 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ัง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา ทักษิณ ชินวัตร ภายใต้วาทกรรม “ระบอบทักษิณ” จวบจนกระทั่งถึงสมัยรัฐบาลพรรคเพ่ือไทยของ นายกรัฐมนตรีย่ิงลักษณ์ ชินวัตร ด้วยการยื่นเร่ืองเสนอให้องค์กรอิสระตรวจสอบการด�ำเนินงานต่างๆ เช่น ย่ืนเร่ืองต่อคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ปปช.) ให้ถอดถอนยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ด้วยข้อกล่าวหามีผลประโยชน์ทับซ้อน กรณีขยายเพดานราคาบ้านที่เข้าร่วมโครงการลดภาษี บ้านหลังแรกจาก 3 ล้านเป็น 5 ล้านบาท จนท�ำให้บริษัทเอสซี แอสเสท ที่นายกรัฐมนตรี เคยเป็น ผบู้ รหิ าร รวมถงึ โยงใยถงึ คนตระกลู ชนิ วตั ร ไดผ้ ลประโยชน์ (ไทยรฐั ออนไลน,์ วริ ตั น์ กลั ยาศริ ิ (ออนไลน)์ , 2 เมษายน 2562, แหลง่ ทมี่ า https://www.thairath.co.th/person/6378) วริ ตั นเ์ ปน็ หนง่ึ ในส.ส. ทส่ี งั กดั กลมุ่ หรอื อยใู่ นมงุ้ (faction) ของถาวร เสนเนยี ม การด�ำเนนิ กจิ กรรม ทางการเมืองในช่วงท่ีผ่านมาจะพบวิรัตน์ ร่วมงานกับถาวรอยู่เสมอ แม้กระท่ังในการชุมนุมของกปปส. ท่ีมีถาวรเป็นหน่ึงในแกนน�ำของกลุ่มก็มีวิรัตน์เข้าร่วมด้วย การเลือกต้ังคร้ังล่าสุดนี้กล่าวกันว่า สาเหตุท่ี วิรัตน์มีอุปสรรคในการลงสมัครตามท่ีผู้วิจัยได้น�ำเสนอมาแล้ว เป็นการประลองก�ำลังหรือเป็นสงคราม ตวั แทนนบั ตงั้ แตร่ ะดบั บนของพรรคระหวา่ งซกี ของอภสิ ทิ ธ์ิ เวชชาชวี ะ หวั หนา้ พรรคกบั ซกี ของน.พ.วรงค ์ เดชกิจวิกรม ท่ีลงสมัครชิงต�ำแหน่งหัวหน้าพรรคและให้การสนับสนุนกลุ่มกปปส. และพลเอกประยุทธ์ กับซีกของถาวร ท่ีวิรัตน์สังกัดอยู่ซ่ึงให้การสนับสนุนนพ.วรงค์และพลเอกประยุทธ์กับซีกของนิพนธ์ ซ่งึ ใหก้ ารสนับสนนุ อภสิ ทิ ธิ์ กลยทุ ธก์ ารหาเสยี งของวริ ตั น์ เนน้ ใชน้ โยบายและความเปน็ พรรคเกา่ แกท่ ค่ี รองความนยิ มในหมู่ คนภาคใตม้ าอยา่ งยาวนาน ในสว่ นของตนเองนน้ั เนน้ หาเสยี งในประเดน็ ความเปน็ ส.ส. มานานหลายสมยั มีบทบาทในสภาในการตรวจสอบการท�ำงานของรัฐบาลทักษิณ และย่ิงลักษณ์ โดยเช่ือมั่นว่า ทั้งในส่วน ของตัวพรรคประชาธิปัตย์และคุณสมบัติส่วนตัวจะสามารถต่อสู้กับคู่แข่งคนส�ำคัญคือ ผู้สมัครของพรรค พลังประชารัฐได้ เนื่องจากมองว่าผู้สมัครพรรคพลังประชารัฐ คือ พยม พรหมเพชร อดีตข้าราชการครู และอดตี สมาชกิ องคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั สงขลา ขาดความโดดเดน่ ในแงค่ ณุ สมบตั สิ ว่ นตวั คะแนนนยิ ม จะมาจากกระแสความนยิ มท่มี ีต่อตัวพรรคและนโยบายพรรคเป็นหลัก 2. นายพยม พรหมเพชร หรือครูยม พรรคพลังประชารัฐ อายุ 67 ปี อดีตข้าราชการครู และ อดีตสมาชิกองค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา เขตหาดใหญ่ และเคยด�ำรงต�ำแหน่งรองประธานสภา องคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั สงขลา อยา่ งไรกต็ าม แมพ้ ยมมภี มู หิ ลงั เปน็ ครแู ละตอ่ มาหนั เหมาเลน่ การเมอื ง ทอ้ งถน่ิ แตช่ อ่ื เสยี งของเขากม็ ไี มม่ ากนกั ขาดความโดดเดน่ ในแงข่ องคณุ สมบตั สิ ว่ นตวั และผลงานทโ่ี ดดเดน่ ในฐานะของนกั การเมอื งทอ้ งถน่ิ แมก้ ระทง่ั เครอื ขา่ ยในหมนู่ กั การเมอื งทอ้ งถนิ่ ดว้ ยกนั เองกน็ บั วา่ ไมม่ าก พยมจึงจ�ำเป็นต้องอาศัยความโดดเด่นของพรรคพลังประชารัฐ เป็นตัวขับเคล่ือนในการหาเสียงเลือกต้ัง โดยเฉพาะนโยบายบัตรสวัสดิการแห่งรัฐหรือบัตรคนจน (ภูวสิษฐ์ สุขใส, สัมภาษณ์ 2 เมษายน 2562)

99 และยงั อาศยั เครอื ขา่ ยทางการเมอื งของพนั เอก (พเิ ศษ) สชุ าติ จนั ทรโชตกิ ลุ ผอู้ �ำนวยการศนู ยป์ ระสานงาน ภาคใต้ พรรคพลงั ประชารฐั ซง่ึ ท�ำหนา้ ทอี่ �ำนวยการการเลอื กตงั้ ทวั่ ทงั้ 14 จงั หวดั ภาคใต้ (พนั เอก (พเิ ศษ) สุชาติ จันทรโชติกุล, สัมภาษณ์ 5 กรกฎาคม 2562) โดยเคยเป็นอดีตส.ส. ในเขตเลือกต้ังน้ีเมื่อปี 2535 สังกัดพรรคความหวังใหม่ ทั้งน้ีก่อนก้าวเข้าสู่เวทีการเมืองน้ัน พันเอกสุชาติรับราชการทหารในต�ำแหน่ง ผู้บังคับการกองพันทหารราบที่ 4 กรมทหารราบที่ 5 หรือท่ีรู้จักกันในช่ือ ค่ายเสนาณรงค์ หาดใหญ่ จงึ เปน็ ทร่ี จู้ ักและมเี ครอื ข่ายทางราชการและการเมอื งในพืน้ ทหี่ าดใหญ่เป็นจ�ำนวนมาก กลยุทธ์ในการหาเสียงจึงอาศัยความเป็นพรรคท่ีมีผู้น�ำรัฐบาลคือ พลเอกประยุทธ์ เป็นผู้ได้รับ การเสนอช่ือให้เป็นนายกรัฐมนตรีหลังการเลือกตั้ง และการมีอดีตรัฐมนตรีหลายคนในรัฐบาลของ พลเอกประยทุ ธเ์ ปน็ แกนน�ำของพรรค ซง่ึ แกนน�ำเหลา่ นไ้ี ดล้ งพน้ื ทชี่ ว่ ยหาเสยี งทงั้ การจดั เวทปี ราศรยั ใหญ่ และการเดินพบปะประชาชนในย่านชุมชนบางแห่ง อย่างไรก็ตาม ด้วยเหตุที่พรรคพลังประชารัฐเป็น พรรคที่เพิ่งเกิดขึ้นใหม่ การหาเสียงด้วยการชูตัวพรรคและนโยบายจึงไม่ใช่เรื่องท่ีง่ายดายนัก จึงพบว่า พยมเน้นการหาเสียงโดยชูตัวพลเอกประยุทธ์ เป็นหลักว่าจะได้เป็นนายกรัฐมนตรีหลังการเลือกต้ัง ซง่ึ จะท�ำใหป้ ระเทศสามารถเดนิ หนา้ ตอ่ ไปไดโ้ ดยงา่ ย มากกวา่ การเปลย่ี นแปลงตวั ผนู้ �ำและพรรคการเมอื ง ที่จะเป็นรัฐบาล สว่ นตวั พรรคพลงั ประชารัฐจะน�ำเสนอตามมาหรือมคี วามส�ำคญั ในล�ำดับรองลงมา 3. นายสคุ นธ์ เรืองกูล พรรคภูมใิ จไทย อายุ 55 ปี อดีตสมาชิกสภาองค์การบริหารสว่ นจังหวัด สงขลา หลานชายจ่าสิบตรีอนันต์ เรืองกูล อดีตส.ส. สงขลา 6 สมัย ผู้ครองต�ำแหน่งส.ส. สงขลา ต้ังแต่ ปี 2512 เรื่อยมาจนกระท่ังคร้ังสุดท้ายในการเลือกต้ังปี 2531 สุคนธ์ จึงมีฐานเสียงหรือเครือข่ายท่ีเป็น ของตนเองในฐานะนักการเมืองท้องถิ่นและเครือข่ายของลุง ท่ียังคงหลงเหลืออยู่พอสมควรในปัจจุบัน อยา่ งไรกต็ าม เมอื่ พจิ ารณาในแงค่ ณุ สมบตั แิ ละความมชี อื่ เสยี งดว้ ยตนเองของสคุ นธ์ กน็ บั วา่ มไี มม่ ากนกั ดงั นน้ั การตดั สนิ ใจเลอื กสงั กดั พรรคภมู ใิ จไทยจงึ ชว่ ยสง่ เสรมิ ใหส้ คุ นธม์ โี อกาสทจ่ี ะเปน็ ทร่ี จู้ กั ของคนในเขตนี้ เพม่ิ มากขนึ้ จากบทบาทของพรรคการเมอื งนท้ี เี่ นน้ ในเรอ่ื งของการแกไ้ ขปญั หาทางเศรษฐกจิ และดา้ นการเกษตร โดยเฉพาะการมีแกนน�ำพรรคในพ้ืนที่ภาคใต้ท่ีมีบารมีสูงและมีฐานะทางเศรษฐกิจดีมาช่วยเหลือทั้งใน การหาเสยี งและการประสานงานกบั พรรคในสว่ นกลางเช่น นาที รชั กิจปราการ กลยุทธ์ในการหาเสียงของสุคนธ์ เน้นการเดินหาเสียงตามบ้านและย่านชุมชน ในขณะที่ มีการใช้สื่อสังคมออนไลน์ไม่มากนัก นโยบายที่ใช้ในการหาเสียงดังท่ีได้กล่าวมาว่า พรรคการเมืองน ้ี ให้ความส�ำคัญในการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจในพื้นที่โดยเฉพาะหาดใหญ่ท้ังในพื้นที่ชั้นในและชั้นนอก เนื่องจากมีความสัมพันธ์เช่ือมโยงกันและนโยบายด้านการเกษตร เช่น การแก้ไขปัญหาราคายาง ปาลม์ น�้ำมัน กญั ชาเสรี เป็นต้น

100 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ัง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดสงขลา เขตเลอื กตัง้ ท่ี 4 อ�ำเภอระโนด อ�ำเภอกระแสสนิ ธ์ุ อ�ำเภอสทงิ พระ อ�ำเภอสงิ หนคร (ยกเวน้ ต�ำบลปากรอ ต�ำบล ปา่ ขาด ต�ำบลท�ำนบ ต�ำบลชงิ โค และต�ำบลสทิงหม้อ) เขตเลือกตั้งนี้มีลักษณะของพื้นท่ีที่มีความเป็นชนบทมากกว่าความเป็นเมืองเม่ือเปรียบเทียบ กบั 3 เขตเลือกต้งั ท่ไี ดก้ ลา่ วมาท่มี ีความเปน็ เมืองสงู กวา่ แม้กระท่ังในพนื้ ทที่ ่เี ป็นเขตเทศบาลก็เป็นเพยี ง เทศบาลต�ำบล ซึ่งมลี กั ษณะของความเป็นก่งึ เมืองกงึ่ ชนบท อย่างไรก็ตาม ผู้สมัครและพรรคการเมืองที่มีความโดดเด่นในเขตเลือกตั้งนี้ก็ไม่ต่างจาก 3 เขต ท่กี ลา่ วมามากนกั ไดแ้ ก่ พรรคประชาธปิ ตั ย์ พรรคพลังประชารฐั พรรคภูมิใจไทย รายละเอยี ดมดี ังน้ี 1. นายชยั วฒุ ิ ผอ่ งแผว้ พรรคประชาธปิ ตั ย์ อายุ 47 ปี อดตี ส.ส. สงขลา 2 สมยั ของพรรคการเมอื ง นี้ โดยคลกุ คลกี บั การเมอื งของพรรคประชาธปิ ตั ยใ์ นระดบั ทอ้ งถนิ่ ของกรงุ เทพมหานคร เคยเปน็ เลขานกุ าร สว่ นตวั ของถาวร เสนเนยี ม จงึ นบั วา่ ชยั วฒุ เิ ปน็ นกั การเมอื งทส่ี งั กดั กลมุ่ ของถาวรอยา่ งชดั เจน โดยเฉพาะ เมื่อได้เป็นส.ส.สมัยแรก ในปี 2552 จากการเลือกตั้งซ่อมแทนวินัย เสนเนียม ส.ส. พรรคประชาธิปัตย์ และเป็นน้องชายของถาวร เนื่องจากเสียชีวิตด้วยโรคมะเร็ง ในการเลือกตั้งปี 2554 นายชัยวุฒิ กช็ นะเลือกตั้งอีกครั้งเป็นสมยั ท่ี 2 กล่าวได้ว่า ในเขตเลือกต้ังนี้ผู้มีสิทธิเลือกต้ังมีความผูกพันกับพรรคประชาธิปัตย์อย่าง เหนยี วแน่นไม่แตกตา่ งจากเขตเลือกต้งั อน่ื ๆ ดังน้นั ความส�ำเร็จทางการเมืองของชัยวุฒิ ในการเลอื กต้งั ท้ัง 2 คร้ังจึงมาจากกระแสความนิยมท่ีมีต่อพรรคเป็นปัจจัยหลัก ขณะที่ความนิยมที่มีต่อตัวชัยวุฒิเอง มไี มม่ ากนกั เพราะกอ่ นการเลอื กตง้ั ครงั้ แรกแทบจะไมไ่ ดส้ มั ผสั กบั พนื้ ทเ่ี ลอื กตง้ั เนอื่ งจากท�ำงานการเมอื ง ให้กับพรรคที่กรุงเทพฯ เป็นหลัก แม้กระทั่งในเวลาต่อมาท่ีได้เป็นส.ส. แล้ว ชัยวุฒิก็ไม่ได้มีบทบาทที่ โดดเดน่ ในทางการเมอื ง และไมไ่ ดเ้ ปน็ ปากเสยี งใหก้ บั ประชาชนในพน้ื ทเ่ี พอ่ื สะทอ้ นปญั หาความตอ้ งการ มากมายนัก การเลอื กตง้ั ในครงั้ นี้ ชยั วฒุ อิ ยภู่ ายใตบ้ รบิ ททางการเมอื งทไ่ี มแ่ ตกตา่ งจากผสู้ มคั รรายอนื่ ๆ ของ พรรคประชาธปิ ตั ยค์ อื กระแสความนยิ มลดนอ้ ยลง ผมู้ สี ทิ ธเิ ลอื กตงั้ มที า่ ทเี บอ่ื หนา่ ยกบั บทบาททางการเมอื ง ของพรรคเกา่ แกน่ ซ้ี ง่ึ สมั พนั ธก์ บั บรบิ ททางเศรษฐกจิ ทต่ี กตำ่� ทมี่ องวา่ พรรคประชาธปิ ตั ยไ์ มแ่ สดงบทบาท อย่างแข็งขนั เพียงพอ ในการช่วยเหลือเป็นตัวกลางสะท้อนปัญหาต่อรฐั บาลคสช. ของพลเอกประยทุ ธ์ อยา่ งไรกต็ าม ดว้ ยเหตทุ ช่ี ยั วฒุ ชิ นะเลอื กตงั้ ครงั้ ทผ่ี า่ นๆ มาดว้ ยกระแสความนยิ มของประชาชน ที่มีต่อพรรคมากกว่าความโดดเด่นของตนเอง กลยุทธ์ในการหาเสียงเลือกตั้งจึงเน้นไปท่ีตัวพรรค โดยเฉพาะในแงค่ วามเกา่ แกข่ องพรรคทตี่ อ่ สทู้ างการเมอื งมาอยา่ งยาวนาน เปน็ พรรคการเมอื งทอ่ี ยคู่ กู่ บั คนภาคใตต้ ามสโลแกนทว่ี า่ “พรรคของเรา คนของเรา” พรอ้ มกบั นโยบายดา้ นตา่ งๆ โดยเฉพาะนโยบาย ด้านเศรษฐกจิ เพือ่ แกไ้ ขปญั หาปากทอ้ งของประชาชนในพ้นื ท่ี