เอกสารประกอบการสอน บทที่ 2 การบัญชีสำหรับการฝากขาย

บทที่ 2 การบัญชีสําหรบั การฝากขาย (Accounting for Consignments) เน้อื หาประกอบดว+ ย 1. ความรทู ว่ั ไปเก่ยี วกับการฝากขาย 2. หลักการสาํ คัญของการบัญชสี าํ หรบั การฝากขาย 3. การบันทึกบญั ชีเก่ยี วกับการฝากขายทั้งดานผูฝากขายและผรู ับฝากขาย 4. การแสดงรายการเกีย่ วกับการฝากขายในรายงานทางการเงนิ วตั ถปุ ระสงคเ2 ชงิ พฤตกิ รรม เมือ่ ศึกษาบทท่ี 2 จบแลวสามารถ 1. อธิบายถึงความรูท่ัวไปเกี่ยวกับการฝากขาย ซึ่งประกอบดวย ความหมาย ขั้นตอน และประโยชน5 ของการฝากขาย ขอแตกต6างระหว6างการฝากขายกับการขายโดยปกติ และสิทธิหนาท่ีของผูฝากขายและผูรับ ฝากขายได 2. อธบิ ายหลกั การสําคญั ของการบัญชีสําหรบั การฝากขายตาม TFRS 15 ได 3. ระบุขอบง6 ชว้ี 6ารายการใดเป=นรายการฝากขายได 4. บันทึกบัญชีเกี่ยวกับการฝากขายท้ังดานผูฝากขายและผูรับฝากขาย กรณีทั่วไป ประกอบดวย วิธีการบันทึกบัญชี 4 รูปแบบ ไดแก6 (ก1) บันทึกแยกไวต6างหากจากขายปกติ และ (ก2) บันทึกรวมไวกับขาย ปกติ ในแต6ละกรณีมีวิธีการบันทึกบัญชีสินคา 2 วิธี ไดแก6 (ว1) แบบต6อเน่ือง (Perpetual) และ (ว2) เม่ือส้ิน งวด (Periodic) ได 5. บันทึกบัญชีเก่ียวกับการฝากขายทั้งดานผูฝากขายและผูรับฝากขาย กรณีขายสินคาฝากขายได บางส6วนได 6. แสดงรายการเก่ียวกับการฝากขายในรายงานทางการเงิน ประกอบดวย การแสดงรายการในงบ กําไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ 2 วิธี ไดแก6 (1) การแสดงรายการเกี่ยวกับการฝากขายแยกต6างหากจากการขายปกติ และ (2) การแสดงรายการเก่ียวกับการฝากขายรวมกับการขายปกติ และการแสดงรายการในงบแสดงฐานะ การเงนิ ดานผูฝากขายและดานผรู ับฝากขายได 2-1

การฝากขาย (Consignments) เป=นการช6วยใหบุคคลผูเป=นเจาของสินคา ซึ่งลักษณะของสินคาที่ฝาก ขายส6วนใหญ6มักเป=นสินคาประเภทขายปลีก (Retail product) ในกรณีนี้ เรียกว6า ผูฝากขาย (Consignor) สามารถจําหนา6 ยสินคาไดมากข้ึน และยงั สามารถควบคุมราคาสนิ คาไดตามความตองการ การฝากขายน้ีเหมาะ สําหรับกิจการที่มีทุนไม6มากและไม6จําเป=นตองไปต้ังสาขาในทองถิ่นท่ีห6างไกล ทางดานบุคคลผูรับฝากสินคาไว ขาย เรียกว6า ผรู ับฝากขาย (Consignee) ก็ไมจ6 าํ เป=นตองเสี่ยงภัยจากการจําหน6ายสินคาไม6ไดและไม6ตองลงทุน มาก เพราะทุกวันน้ีสินคามักจะมีการเปล่ียนแปลงไปตามกาลสมัยอยู6เสมอ นอกจากน้ี ผูรับฝากขายจะไดรับ ประโยชน5ตอบแทนเปน= คา6 นายหนา ซงึ่ โดยปกตคิ ํานวณเปน= อตั รารอยละของค6าขายสินคา สําหรับบทนี้จะอธิบายถึงความรูทั่วไปเก่ียวกับการฝากขาย หลักการสําคัญของการบัญชีสําหรับการ ฝากขาย การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการฝากขายทั้งดานผูฝากขายและผูรับฝากขาย (กรณีทั่วไป และกรณีขาย สินคาฝากขายไดบางส6วน) และการแสดงรายการเก่ียวกับการฝากขายในรายงานทางการเงิน (บางส6วน) มี ดงั ต6อไปนี้ 2.1 ความร+ูท่วั ไปเกี่ยวกับการฝากขาย ความรูทัว่ ไปเก่ยี วกบั การฝากขาย ในส6วนนี้ประกอบดวย ความหมาย ขั้นตอน และประโยชน5ของการ ฝากขาย ขอแตกตา6 งระหว6างการฝากขายกับการขายโดยปกติ และสทิ ธิหนาทข่ี องผูฝากขายและผูรบั ฝากขาย 1) ความหมาย ขนั้ ตอน และประโยชนข2 องการฝากขาย (1) ความหมายของการฝากขาย การฝากขาย (Consignments) หมายถึง การท่ีบุคคลผูเป=นเจาของสินคาส6งสินคาของตนไปใหบุคคล อกี ฝWายหนงึ่ ซงึ่ ทําหนาท่ีเป=นผขู าย หรือตัวแทนขายสนิ คา โดยทก่ี รรมสิทธใ์ิ นสินคานั้นยังเป=นของเจาของเดิมอย6ู จนกระท่งั ขายสินคาไดจึงโอนกรรมสทิ ธ์ิในสินคานั้นไปเปน= ของผซู อ้ื บุคคลผูเปน= เจาของสินคาในกรณีน้ี เรียกว6า ผูฝากขาย (Consignor) และบุคคลผูรับฝากสินคาไวขาย เรียกว6า ผูรับฝากขาย (Consignee) ผูรับฝากขายจะ ไดรบั ประโยชนต5 อบแทนเปน= ค6านายหนา ซึ่งโดยปกติคาํ นวณเป=นอตั รารอยละของคา6 ขายสินคา ดานกรรมสิทธิ์ในสินคาท่ีฝากขายนั้นยังคงเป=นของผูฝากขาย จนกระท่ังผูรับฝากขายไดขายสินคานั้น ใหกับผูซื้อแลว กรรมสิทธิ์จึงโอนไปเป=นของผูซื้อ ผูฝากขายจะถือว6ามีรายไดเกิดขึ้นต6อเม่ือมีการขาย ส6วนใน ระหว6างท่ีสินคายังอย6ูในมือผูรับฝากขายก็จะถือว6าผูรับฝากขายตองรับผิดชอบในสินคาท่ียังอยู6ในครอบครอง ของตน ผูรบั ฝากขายไม6ถอื ว6าสินคาท่ีรบั ฝากขายนนั้ เป=นกรรมสทิ ธข์ิ องตน (2) ขนั้ ตอนของการฝากขาย ขั้นตอนท่ี 1 เมื่อผูฝากขาย (Consignor) ส6งสินคาที่ตองการฝากขายไปที่ผูรับฝากขาย (Consignee) ประกอบดวย 2 ส6วน ไดแก6 (1) การบันทึกเกี่ยวกับสินคาฝากขาย และ (2) จ6ายค6าใชจ6ายเกี่ยวกับสินคาฝาก ขายท่ีสง6 ไปที่ผูรับฝากขาย ขั้นตอนท่ี 2 เมื่อผูรับฝากขาย (Consignee) ขายสินคาฝากขายได ประกอบดวย 2 ส6วน ไดแก6 (1) ผรู ับฝากขาย (Consignee) มหี นาทดี่ ูแลสนิ คาฝากขายใหอยู6ในสภาพพรอมทีจ่ ะสง6 มอบใหกับลูกคาและส6งมอบ สินคาท่ีรับฝากขายใหกับลูกคา และ (2) ผูฝากขาย (Consignor) โอนความเสี่ยง ผลตอบแทน และกรรมสิทธิ์ ในสนิ คาฝากขายใหกบั ลูกคา ข้ันตอนที่ 3 เมื่อผูรับฝากขาย (Consignee) รับชําระเงินค6าสินคาฝากขายได ประกอบดวย 2 ส6วน ไดแก6 (1) การบนั ทกึ รบั ชําระค6าสนิ คา และ (2) คิดค6านายหนาของยอดขายสนิ คาฝากขาย 2-2

ขั้นตอนท่ี 4 ผูรับฝากขาย (Consignee) จะตองจัดทําทุกสิ้นเดือน ประกอบดวย 2 ส6วน ไดแก6 (1) สรปุ ยอดคงเหลือบญั ชีรบั ฝากขาย และ (2) รายงานการขายรวมทัง้ ส6งเงินทข่ี ายสินคาฝากขายได ผฝู+ ากขาย ข้นั ตอนที่ 1 ส6งสินคาและจา6 ยคา6 ใชจา6 ย ผ+ูรบั ฝากขาย (Consignor) เกยี่ วกบั สินคาสง6 ไปฝากขาย (Consignee) ขนั้ ตอนท่ี 4 สรุปยอดและรายงานการขาย รวมทงั้ ส6งเงินที่ขายสินคาฝากขายได ขัน้ ตอนที่ 2 โอนความเสย่ี ง ขั้นตอนที่ 2 ขาย ข้นั ตอนท่ี 3 รบั ผลตอบแทน และกรรมสิทธ์ิ และส6งมอบสนิ คาที่ ชาํ ระคา6 สินคาจาก รบั ฝากขายใหกับ ในสินคาฝากขายใหกับ ลูกคาและคิด ลูกคา ค6านายหนา ลูกคา ลกู คา+ (Customer) ภาพท่ี 2.1 ข้นั ตอนของการฝากขาย ที่มา: ดลพร บญุ พารอด, 2559, หนา 3-6; ศิลปพร ศรีจั่นเพชร และอนุวัตน5 ภักดี, 2562, หนา 2-2 ตัวอย@างท่ี 2.1 เมื่อวันท่ี 1 มกราคม 25x4 บริษัท มณฑา จํากัด (ผูฝากขาย) มีผลิตภัณฑ5เป=น หนากากอนามัย จํานวน 100 กลอ6 งๆ ละ 50 ชน้ิ และไดสง6 หนากากอนามัย จํานวน 30 กล6องๆ ละ 50 ช้ิน ไป ฝากขายกับรานขายยาของชุมชน (ผรู ับฝากขาย) แหง6 หนง่ึ ต้ังแต6วันที่ 1 มกราคม 25x4 โดยทําสัญญาฝากขาย เปน= เวลา 3 เดือน ระหว6างเดอื นมกราคม 25x4 หนากากอนามัยขายได จํานวน 10 กล6อง โดยลูกคาไดรับและ ชําระเงินคา6 หนากากอนามยั เสร็จส้ินแลว เม่อื สนิ้ เดือนมกราคม 25x4 รานขายยาของชุมชนก็จะส6งรายงานการ ขายและเงนิ ค6าขายหนากากอนามยั ที่หักค6านายหนารอยละ 10 ของยอดขายสินคาฝากขาย ใหพิจารณาขน้ั ตอนของการฝากขายตามภาพท่ี 2.1 จากโจทยต5 ัวอยา6 งที่ 2.1 แนวทางการพิจารณา ขนั้ ตอนของการฝากขายตามภาพที่ 2.1 จากโจทย5ตัวอย6างท่ี 2.1 มีดงั นี้ ข้ันตอนท่ี 1 เมื่อบริษัท มณฑา จํากัด ผูฝากขาย (Consignor) ส6งผลิตภัณฑ5เป=นหนากากอนามัยท่ี ตองการฝากขาย จํานวน 30 กล6องๆ ละ 50 ช้ิน ไปฝากขายกับรานขายยาของชุมชน (ผูรับฝากขาย) (Consignee) ข้ันตอนที่ 2 เม่ือผูรับฝากขาย (Consignee) ขายหนากากอนามัยได จํานวน 10 กล6อง และส6งมอบ สินคาที่รับฝากขายใหกับลูกคา และลูกคาไดรับและชําระเงินค6าหนากากอนามัยเสร็จสิ้นแลว ซึ่งถือว6าผูฝาก ขาย (Consignor) ไดโอนความเสยี่ ง ผลตอบแทน และกรรมสทิ ธ์ิในสินคาฝากขายใหกบั ลกู คาแลว 2-3

ข้ันตอนท่ี 3 ระหว6างเดือนมกราคม 25x4 ผูรับฝากขาย (Consignee) รับชําระเงินค6าสินคาฝากขาย และคดิ คา6 นายหนารอยละ 10 ของยอดขายสนิ คาฝากขาย ข้ันตอนท่ี 4 ส้ินเดือนมกราคม 25x4 ผูรับฝากขาย (Consignee) ส6งรายงานการขายและเงินค6าขาย หนากากอนามยั ท่ีหักคา6 นายหนารอยละ 10 ของยอดขายสินคาฝากขาย ไปใหกับผูฝากขาย (Consignor) (3) ประโยชนข2 องการฝากขาย ประโยชน5ของการฝากขายนั้นสามารถพิจารณาแบง6 ไดเป=น 2 ดาน ไดแก6 ประโยชน5ทางดานผูฝากขาย และประโยชนท5 างดานผรู บั ฝากขาย ดงั น้ี (3.1) ประโยชนท5 างดานผูฝากขาย มดี งั น้ี (ก) การลดความเสี่ยงเก่ียวกับการขายเช่ือและเรียกเก็บเงินไม6ได ผูฝากขายยินดีที่จะส6งสินคาไปฝาก ขายมากกว6าขายเอง ทงั้ นีเ้ พราะไมต6 องเสย่ี งเก่ียวกบั ขายเชอ่ื แลวเรียกเก็บเงินไม6ได นอกจากน้ันผูฝากขายยังไม6 ตองเสย่ี งต6อความเสียหาย อันอาจจะเกิดข้ึนแก6ตนในกรณีท่ีผูรับฝากขายลมละลายหรือไม6สามารถชําระหนี้ได ผูฝากขายสามารถที่จะเอาสินคากลับคืนมาได หรือมีสิทธิ์ท่ีจะไดรับชดใชค6าเสียหาย ทั้งน้ีเพราะสินคาในมือ ผรู บั ฝากขายยังเป=นกรรมสทิ ธ์ขิ องผูฝากขายและเงนิ คา6 ขายสินคาฝากขายในมอื ผูรบั ฝากขายก็ถอื ว6าเป=นเงินของ ผูฝากขาย เจาหนีข้ องผูรับฝากขายไม6มสี ทิ ธิเหนือสนิ คา (ข) การขยายตลาดสินคา การฝากขายไม6ตองลงทุนต้ังสาขาเอง เป=นการช6วยใหผูฝากขายสามารถ ขยายสินคาไปยังทองถ่ินที่ห6างไกลได และใชไดผลในการขยายเขตการขายใหกวางขวางออกไปโดยไม6ตอง ลงทุนต้ังสาขาขึ้นในทองถ่ินนั้นๆ การขยายตลาดสินคานั้น การฝากขายเหมาะสมกว6าการขายโดยปกติ โดยเฉพาะการขายใหผคู าปลีกเน่อื งดวยเหตผุ ล ดงั ต6อไปนี้ (ข1) เมื่อสนิ คานั้นเป=นสินคาชนิดใหม6เพ่ิงนําออกส6ูตลาด ยากแก6การขายและผูคาปลีกยังลังเลใจไม6 กลาซือ้ มาขาย เพราะไมแ6 น6ใจว6าจะขายไดหรอื ไม6 (ข2) การขายสนิ คาไม6คอ6 ยมกี ําไรสําหรบั ผคู าปลกี เทา6 ใดนัก (ข3) ตนทุนของสินคาสูง ซ่ึงถาผูคาปลีกซ้ือสินคาโดยตรงจากผูผลิตหรือผูคาส6งเพ่ือมาขายต6อก็ จะตองใชเงนิ ทนุ จํานวนสงู มาก (ข4) ราคาตลาดของสนิ คาชนิดนั้นๆ เคล่ือนไหวขึ้นลงมาก จนกระท่ังผูคาปลีกจะรับซ้ือมาจําหน6าย ก็ต6อเมอ่ื ผขู ายส6งรบั ผิดชอบในราคาขายทเี่ คลือ่ นไหวเปลี่ยนแปลงมากนี้ (ค) การมีตัวแทนจําหน6ายสินคา ผูฝากขายสามารถมีตัวแทนจําหน6ายสินคาของตนซ่ึงอาจจะมีความ ชํานาญในการขายสินคาประเภทนั้นๆ โดยเฉพาะไดดีกว6าตนเอง ตัวแทนจําหน6ายนี้จะไดรับค6าตอบแทน สําหรับบริการท่ีตนใหโดยคํานวณเป=นอัตรารอยละของราคาขายหรือไดรับค6าตอบแทนเป=นจํานวนเงินท่ี แนน6 อนตอ6 หนง่ึ หนว6 ยของสนิ คาท่ขี ายได ในลกั ษณะเช6นเดยี วกับรายได ค6านายหนา เป=นตน (ง) ความสามารถในการกําหนดราคาขายสินคาได ผูฝากขายมีโอกาสกําหนดราคาขายสินคาของ ตนเองได ซ่งึ ถาเป=นการขายปกตแิ ลว ไม6อาจควบคุมราคาขายปลกี ของสินคาได (3.2) ประโยชน5ทางดานผรู บั ฝากขาย มีดังนี้ (ก) การลดความเส่ียงจากการขาดทุนที่เกิดจากราคาสินคาในทองตลาดเปล่ียนแปลง ถาราคาตลาด ของสินคาเปลี่ยนแปลงบ6อยและรวดเร็ว ผูซ้ือมักจะเสี่ยงกับการขาดทุน โดยเฉพาะอย6างย่ิงถาการขนส6งสินคา ตองเสียเวลานานหลังจากวันท่ีตกลงซื้อขายกัน และการขายสินคาน้ันก็กระทําหลังจากที่ไดรับสินคาเป=น เวลานาน การฝากขายจะช6วยลดความเส่ียงในการขาดทุนจากราคาสินคาที่ลดลงนี้ได โดยท่ีผูรับฝากขายทํา หนาท่เี ป=นเพยี งตวั แทนของผฝู ากขายสินคาใหในราคาตลาดท่เี ป=นอยูใ6 นขณะนั้น 2-4

(ข) การลดความเส่ียงภัยในเงินทุนท่ีลงไปสําหรับสินคาที่ยังไม6ไดขาย ถากิจการซ้ือสินคามาแมจะเป=น การซ้อื ดวยเงนิ เชือ่ กต็ องชาํ ระภายในกําหนดระยะเวลา ถาสินคายังขายไม6ไดก็ตองเกบ็ ไวในโกดังหรือคลังสินคา ทําใหเงนิ ทนุ หมุนเวียนจมอยูใ6 นสินคาทซี่ ้อื ไวและยังขายไมไ6 ด แตห6 ากเป=นการรับฝากขายสินคา ผูรับฝากไม6ตอง ผูกพันท่ีจะตองชําระเงินใหแก6ผูฝากขายจนกว6าตนจะขายสินคานั้นไดจริงจึงจะตองรับผิดชอบส6งเงินค6าขาย สินคาไดไปใหผฝู ากขาย (ค) การลดความเสี่ยงในความเสียหายอันอาจเกิดจากการท่ีสินคาเสื่อมคุณภาพหรือลาสมัย ผูรับฝาก ขายไม6ตองเส่ียงภัยต6อความเสียหายอันเกิดจากการที่สินคาเส่ือมคุณภาพ หรือลาสมัยและมีการเปล่ียนแปลง ราคาของสินคามาก โดยเฉพาะสินคาบางประเภทท่ีมีการเสี่ยงในเรื่องการเสื่อมคุณภาพสินคานี้มาก เช6น การ ขายผลผลิตทางการเกษตร เปน= ตน 2) ขอ+ แตกตา@ งระหว@างการฝากขายกับการขายโดยปกติ การฝากขาย (Consignment) กบั การขายโดยปกติ (Sale) มลี กั ษณะขอแตกต6างหลายประการ ดังนี้ รายการ การฝากขาย การขายโดยปกติ (1) กรรมสทิ ธิ์ในสนิ คาฝากขาย กรรมสิทธ์ิในสินคาที่ยังขายไม6ได กรรมสิทธิ์ในสินคาโอนจากผูขาย ยังคงเป=นของผูฝากขายจนกว6า ไปยังผูซื้อ สิ้นงวดบัญชีแสดงบัญชี ผูรับฝากขายจะขายสินคาไปจริง สินคาคงเหลือในงบแสดงฐานะ จึงจะโอนเปล่ียนกรรมสิทธิ์ใน การเงนิ ของผขู าย (ถาขายไมห6 มด) สนิ คาไปเป=นของผูซ้ือ สิ้นงวดบัญชี ตองรวมเป=นสินคาคงเหลือของ ผูฝากขาย (2) การคนื สินคา ผรู ับฝากขายมีสทิ ธทิ ่จี ะคนื สินคาได โดยทั่วไปผูซื้อไม6อาจคืนสินคาได ทุกเม่ือ ถาไม6ประสงค5จะทําหนาที่ เวนแต6สินคาท่ีขายไปจะชํารุด เป=นตัวแทนในการขายต6อไป เสียหาย หรือไม6ตรงตามตัวอย6างที่ ส่ังซื้อ หรือไม6เป=นไปตามเง่ือนไข การขาย 2-5

รายการ การฝากขาย การขายโดยปกติ (3) การบนั ทกึ บัญชสี นิ คา ดานผูรับฝากขายจะมีการบันทึก บันทกึ ตามหลกั การบัญชี บญั ชีสนิ คาท่ีรับฝากขายโดยบันทึก ความทรงจําสําหรับสินคาท่ีรับฝาก ขายเท6านัน้ ส6วนทางดานผูฝากขาย จะบันทึกบัญชีโดยเดบิตบัญชีฝาก ขายและเครดิตบัญชีสินคาตาม ราคาทุน (4) ลกู หนี้การคา ดานผูรับฝากขายสินคาไม6ใช6ลูกหน้ี ผูซื้อสินคาเป=นเงินเชื่อถือเป=น แต6จะถือเป=นตัวแทน (จนกระท่ังมี ลูกหน้ีการคา การขายสินคาออกไป จึงจะเปลี่ยน ส ถ า น ะ จ า ก ตั ว แ ท น เ ป= น ลู ก ห น้ี การคา) (5) การชาํ ระหน้ี หากผูรับฝากขายกลายเป=นบุคคล ไม6มีผูรับฝากขายซ่ึงเป=นตัวลาง ลมละลายและไม6สามารถชําระหนี้ ผูซ้อื จา6 ยชาํ ระหนี้ใหผขู าย ได ผูฝากขายอาจเรียกสินคาที่ฝาก ขายคืนมา โดยมิตองคอยรับส6วน แบง6 ชําระหน้ีเชน6 เจาหน้ีรายอื่นๆ (6) รายไดหรือกําไรจากการฝาก ไม6มีรายไดหรือกําไรเกิดขึ้นจาก มีรายไดหรือกําไรเกิดขึ้นจากการ ขาย การฝากขาย และไม6ตองบันทึก ขายและตองบันทึกรายการบัญชี รายการบัญชีใดๆ จนกว6าผูรับฝาก เกีย่ วกับการขาย ขาย จะขายสินคาท่ีรับฝากขายนั้น ได (7) การรับภาระคา6 ใชจา6 ย ผูฝากขายจะตองรบั ภาระค6าใชจ6าย ไม6มีภาระค6าใชจ6ายใดๆ ท่ีเกิดข้ึน เกี่ยวกบั สินคาที่ส6งไปฝากขาย และ ภายหลงั การขายเสร็จสน้ิ แลว ผูรับฝากขายมีสิทธิคิดค6าใชจ6ายท่ี ไดจ6ายแทนไปเกี่ยวกับสินคาที่รับ ฝากขายคืนจากผฝู ากขายได ที่มา: ดลพร บุญพารอด, 2559, หนา 3-10 – 3-11 จากการเปรียบเทียบดังกล6าวขางตนจะเห็นไดว6าการฝากขายกับการขายโดยปกติมีขอแตกต6างกัน หลายประการ สําหรับการฝากขายเพื่อเป=นการหลีกเล่ียงมิใหเกิดขอโตแยงหรือการเขาใจผิดกันในภายหลัง การส6งสินคาไปฝากขายจึงควรมีสัญญาฝากขายท่ีเป=นลายลักษณ5อักษรแสดงขอตกลงเกี่ยวกับการฝากขาย ซึ่ง สัญญาฝากขายควรมกี ารตกลงในประเดน็ ท่สี าํ คญั ดังนี้ (1) ระยะเวลาในการชําระเงนิ ค6าขายสนิ คาทผี่ ูรับฝากขายจะยนิ ยอมใหผซู ้อื สนิ คาคางชําระได (2) การส6งเงนิ และการชําระเงินท่คี างบญั ชจี ากผูรับฝากขาย (3) ราคาขายของสนิ คาที่ฝากขาย 2-6

(4) รายงานการขายทีผ่ รู ับฝากขายจะตองทาํ ส6งใหผูฝากขาย (5) รายการและจํานวนเงินค6าใชจ6ายของผูรับฝากขายที่จ6ายแทนไปก6อน ซึ่งผูฝากขายจะชดใชใหใน ภายหลงั (6) การเก็บรกั ษาและการแยกตวั สนิ คาท่ฝี ากขาย และเงนิ ค6าขายสินคาฝากขายจากสินทรัพย5ของผูรับ ฝากขาย (7) ค6าตอบแทน ค6านายหนา หรอื กาํ ไรท่ผี ูรับฝากขายจะไดรับ ในกรณีท่ีไม6มีการจัดทําสัญญาการฝากขายไวเป=นลายลักษณ5อักษร ผูฝากขายและผูรับฝากขายจะ ไดรับความคมุ ครองตามกฎหมายวา6 ดวยตัวแทน 3) สิทธแิ ละหน+าทีข่ องผฝู+ ากขายและผู+รบั ฝากขาย (1) สทิ ธแิ ละหนาที่ของผฝู ากขาย มีดงั ต6อไปนี้ (1.1) สทิ ธิของผูฝากขาย ไดแก6 (ก) การรับรายงานการขาย ผูฝากขายมีสิทธิที่จะเรียกรองใหผูรับฝากขายส6งรายงานเกี่ยวกับ การขายสินคาฝากขายเป=นระยะๆ เรยี กว6า รายงานการขาย (Account sales) พรอมกับสง6 เงินทคี่ งคางมาให (ข) การเรียกสินคาคืนกลับ ผูฝากขายยังคงมีสิทธิในสินคาฝากขายที่ยังขายไม6ได โดยมีสิทธิ เรียกสินคาคืนกลับมาดวย (ค) การรับเงินค6าสินคาท่ีขายได ผูฝากขายมีสิทธิท่ีจะเรียกรองใหผูรับฝากขายจัดการนําส6ง เงนิ คา6 สนิ คาท่ขี ายได ในกรณที ผี่ ูรับฝากขายไมป6 ฏบิ ัติตามสัญญา หรอื ในกรณีท่ีผรู บั ฝากขายลมละลาย (1.2) หนาท่ขี องผูฝากขาย ไดแก6 (ก) การปฏิบัติตามสัญญา ผูฝากขายมีหนาท่ีที่ตองปฏิบัติตามสัญญาท่ีทําไวต6อผูรับฝากขาย หรือถาไม6ไดทําสญั ญากนั ไวเปน= ลายลกั ษณ5อักษร ก็ตองปฏิบัติตามกฎหมายวา6 ดวยตวั แทน (ข) การจัดส6งสินคาท่ีฝากขาย ผูฝากขายมีหนาที่ในการจัดส6งสินคาท่ีฝากขายใหกับผูรับฝาก ขายตามกาํ หนดเวลา หรือเง่ือนไขตามสัญญาฝากขายที่ไดทาํ กันไว (ค) จ6ายค6าใชจ6ายเกี่ยวกับสินคาฝากขาย ผูฝากขายมีหนาที่ในการจ6ายค6าใชจ6ายต6างๆ ท่ี เก่ยี วกบั สนิ คาฝากขายทไี่ ดจ6ายไปตามขอตกลง เช6น คา6 เบีย้ ประกันภัย ค6าภาษี และค6าใชจ6ายอ่ืน ๆ ที่เป=นธรรม เนยี มทผ่ี ฝู ากขายตองเปน= ผจู า6 ย เปน= ตน ใหกับผรู บั ฝากขายตามท่ีสัญญาระบไุ ว หรือตามขอตกลงท่ไี ดทํากันไว (ง) จา6 ยคา6 นายหนาในการฝากขาย ผูฝากขายมีหนาทใ่ี นการจ6ายคา6 ตอบแทนจากการฝากขาย ในรูปของคา6 นายหนา ซง่ึ สว6 นมากคิดเปน= อตั รารอยละของยอดขายสินคาฝากขายหรือตามจํานวนที่ไดตกลงกัน ไวกบั ผูรับฝากขาย (2) สทิ ธแิ ละหนาทีข่ องผูรบั ฝากขาย มดี ังตอ6 ไปน้ี (2.1) สทิ ธขิ องผูรับฝากขาย ไดแก6 (ก) การไดรับเงินชดใชสําหรับค6าใชจ6ายต6างๆ ผูรับฝากขายมีสิทธิที่จะไดรับเงินชดใชสําหรับ คา6 ใชจา6 ยตา6 งๆ ทจี่ ําเป=นเกย่ี วกบั สินคาฝากขายทีไ่ ดจา6 ยไปตามขอตกลง เช6น ค6าเบี้ยประกันภัย ค6าภาษี ค6าเก็บ รักษาสินคา ค6าขนส6ง ค6าซ6อมแซม และค6าใชจ6ายอื่นๆ ที่เป=นธรรมเนียมที่ผูฝากขายตองเป=นผูจ6าย เป=นตน ผูรับฝากขายมีสิทธิยึดหน6วงสินคารับฝากขายหรือในจํานวนเงินค6าขายสินคาไวเท6ากับจํานวนเงินค6าใชจ6าย ตามท่ีกฎหมายระบุไว หรือตามขอตกลงท่ีไดทํากันเป=นพิเศษ ถาเงินค6าขายสินคารับฝากขายไม6พอคุมกับ 2-7

ค6าใชจ6ายดังกล6าวน้ี ผูรับฝากขายอาจเรียกรองจํานวนเงินส6วนที่ขาดเอากับผูฝากขายได นอกจากนี้ผูรับฝาก ขายมสี ทิ ธนิ าํ สนิ คาออกขายเพ่อื เอาเงินมาชดใชเงินล6วงหนาและค6าใชจ6ายท่ีตนออกไปได (ข) การไดรบั คา6 ตอบแทน ผูรับฝากขายจะไดรับค6าตอบแทนจากการรับฝากขายในรูปของค6า นายหนาซ่งึ คิดเปน= อัตรารอยละของยอดขายสินคาฝากขายหรอื ตามจาํ นวนทีไ่ ดตกลงกันกบั ผฝู ากขาย (ค) การขายสินคาเป=นเงินเชื่อ ผูรับฝากขายมีสิทธิที่จะขายสินคาที่รับฝากขายเป=นเงินเชื่อ ทั้งนี้เน่อื งจากการขายสินคาเป=นเงินเช่ือเป=นประเพณีคาขายตามปกติ และถามีหน้ีสูญเกิดข้ึนผูฝากขายจะตอง รับภาระหนี้สูญน้ัน ท้ังน้ีข้ึนอย6ูกับขอตกลงที่ไดทํากันไว อย6างไรก็ตาม ผูฝากขายอาจตกลงใหผูรับฝากขาย รบั ผิดชอบในหนี้สญู เองกไ็ ด ทง้ั นีเ้ ปน= ไปตามขอตกลง (ง) การรับรองคุณภาพของสินคา ผูรับฝากขายมีสิทธิท่ีจะใหคํารับรองคุณภาพของสินคา ตามปกติ มใิ ชเ6 ป=นกรณพี เิ ศษ และผฝู ากขายมีความผูกพัน ในคํารับรองนน้ั ๆ ดวย (จ) การรับประกันสินคา ผูรับฝากขายมีสิทธิในการรับประกันสินคาท่ีจําหน6ายในฐานะผู จาํ หน6ายสินคา และในฐานะตัวแทนจําหน6ายสนิ คา (2.2) หนาทีข่ องผรู บั ฝากขาย ไดแก6 (ก) การดแู ลรกั ษาสินคา ผูรับฝากขายมีหนาท่ีตองคมุ ครองดูแลรักษาสินคาของผูฝากขายโดย สมควรตามสภาพของสินคาและเหตุแวดลอมของการฝากขายสนิ คาดวยความระมัดระวังท่ีวิญgูชนท้ังหลายจะ พึงรักษาสินทรัพย5 และถาผูรับฝากขายไดรับคําส่ังอย6างใดอย6างหนึ่งเป=นพิเศษเกี่ยวกับสินคาน้ันก็ตองปฏิบัติ ตามโดยเครง6 ครัด เพื่อปกปอh งตนเองใหพนจากความรบั ผิดชอบ (ข) การเก็บรักษาสินคา ผูรับฝากขายมีหนาที่ในการเก็บรักษาสินคาที่รับฝากขายแยก ตา6 งหากจากสนิ ทรัพยข5 องตนเองเพ่อื ใหทราบว6าสินทรัพย5ใดเป=นของผูฝากขาย และสินทรัพย5ใดเป=นของตนเอง ถาการแยกเกบ็ สนิ คาทําไม6ไดกต็ องทาํ เปน= เครอ่ื งหมายสินคานั้นไว หรือลงรายการแยกใหทราบชัดเจนว6าสินคา ใดเป=นสินคารับฝากขาย และถาหากผูรับฝากขายไดขายสินคาท่ีรับฝากขายไปแลว จะตองเก็บบันทึก บัญชีลกู หนี้จากการขายแยกต6างหากจากลูกหน้ีส6วนของตนเอง ท้ังน้ีเพ่ือใหทราบว6าลูกหนี้จํานวนใดเป=นของผู ฝากขาย ในแง6ของกฎหมายเงินสดท่ีไดรับจากการขายสินคารับฝากขายก็ตองเก็บแยกไวต6างหากจนกว6าจะได ส6งไปใหผูฝากขาย อย6างไรก็ตามในทางปฏิบัติแลว เงินสดจากการขายสินคารับฝากขายมักจะเก็บรวบรวมกับ เงินสดของผูรบั ฝากขาย ถาไมม6 ีขอตกลงในเรอ่ื งนี้เปน= พิเศษวา6 ใหแยกเก็บไวตา6 งหาก (ค) การขายสินคาตามราคาทกี่ ําหนด ผรู บั ฝากขายมหี นาท่ีในการขายสินคาท่ีรับฝากขายตาม ราคาท่ีกําหนด ถาไม6มีราคากาํ หนดไวแนน6 อนก็ตองขายในราคาท่ีจะเปน= ที่พอใจที่สดุ ของผูฝากขาย (ง) การพิจารณาใหเครดิต ผูรับฝากขายมีหนาท่ีในการพิจารณาอนุมัติใหสินเชื่อแก6ลูกคาดวย ความระมัดระวัง โดยไดรับเครดติ จากผฝู ากขายใหขายสินคาเป=นเงินเช่ือได และมีหนาที่ในการติดตามทวงถาม หน้จี ากลกู คาดวยความรอบคอบอกี ดวย (จ) การสง6 เงนิ คา6 ขายสนิ คา ผูรบั ฝากขายมหี นาท่ีในการส6งเงนิ ค6าขายสินคาท่ีจําหน6ายไดใหแก6 ผฝู ากขายหลงั จากหกั คา6 ใชจ6ายต6างๆ ตลอดจนคา6 ตอบแทนและค6านายหนาของตนแลว (ฉ) การรายงานเก่ียวกับการขายสินคา ผูรับฝากขายมีหนาที่ในการส6งรายการเกี่ยวกับการ ขายสินคาที่รับฝากโดยสมํ่าเสมอ เมื่อส้ินระยะเวลาหนึ่งหรือเม่ือจําหน6ายสินคาไดจํานวนหนึ่งแลวหรือตามแต6 จะตกลงกัน รายการท่ีผูรับฝากขายทําน้ีเรียกว6า รายงานการขาย (Account sales) ซ่ึงจะแสดงรายการสินคา ท่ไี ดรับในการฝากขาย สินคาท่ีขายได ราคาขาย ค6าใชจ6าย จํานวนเงินที่คงเป=นหน้ีและจํานวนเงินที่ส6งไป ผูรับ ฝากขายมีหนาท่ีตองทาํ บัญชตี ามรายการทีส่ ง6 ไปดวย 2-8

ตัวอย@างที่ 2.2 เมื่อวันที่ 1 เมษายน 25X4 บริษัท มณฑา จํากัด (ผูฝากขาย) เป=นผูจําหน6ายมือถือ ยี่หอเอ ไดทําสัญญาฝากขายและส6งสินคาฝากขาย จํานวน 40 เคร่ือง ไปใหรานเอมสวัสดิ์ (ผูรับฝากขาย) ระหว6างเดือนเมษายน 25x4 รานเอมสวัสดิ์ (ผูรบั ฝากขาย) ขายสินคาฝากขายได จาํ นวน 20 เคร่ือง และวันสิ้น เดือน ณ วนั ท่ี 30 เมษายน 25X4 รานเอมสวสั ดิ์ (ผูรับฝากขาย) ไดส6งรายงานการขายสินคาฝากขายให บริษัท มณฑา จํากัด (ผฝู ากขาย) ดงั น้ี รายงานการขายสนิ คา+ ฝากขาย รา+ นเอมสวสั ดิ์ 84/76 ม.4 ถ.สรุ าษฎร5-นาสาร ต.ขนุ ทะเล อ.เมือง จ.สรุ าษฎร5ธานี 84100 ใบฝากขายเลขท่ี 04/001 วันท่ี 30 เมษายน 25X4 สินคาฝากขายจาก บริษัท มณฑา จํากดั 463/6 ซ.จรัลสนิทวงศ5 79 แขวงบางพลดั เขตบางพลดั กรุงเทพฯ 10700 รายงานการขายสินคา มอื ถือ ย่ีหอเอ ราคาขายเครอ่ื งละ 10,000 บาท วนั เดอื น ปH รายการ จํานวน จํานวนเงิน (เครื่อง) (บาท) 25X4 เม.ย. 1 คงเหลือยกมา 0- 5 ไดรบั สนิ คาฝากขาย 40 - รวม 40 - 10-30 รายไดจากการขาย 20 200,000 หัก คา6 ใชจ6ายในการฝากขาย: คา6 ขนสง6 สินคาที่จ6ายแทนผฝู ากขาย 4,000 บาท คา6 ขนสง6 สนิ คาใหลกู คา 2,000 บาท ค6านายหนา (20% ของ 200,000) 40,000 บาท (46,000) รายไดจากการขายสุทธิ 154,000 30 จํานวนเงนิ ท่สี 6งมาพรอมรายงานการขายสนิ คา (154,000) 30 ยอดคงเหลือ 20 0 ท่มี า: ดลพร บญุ พารอด, 2559, หนา 3-16 2-9

2.2 หลักการสําคัญของการบญั ชีสําหรับการฝากขาย TFRS 15 (สภาวิชาชีพบัญชี, 2562ข, หนา 56) กําหนดเก่ียวกับสัญญาฝากขายเม่ือกิจการส6งมอบ ผลิตภัณฑ5ไปยังบคุ คลอ่ืน (เช6น ผูแทนจําหน6ายหรือผูจัดจําหน6าย) เพื่อขายใหกับผูบริโภค กิจการตองพิจารณา ว6าบคุ คลอ่ืนดังกล6าวไดควบคุมผลิตภัณฑ5 ณ จุดที่มีการส6งมอบหรือไม6 ผลิตภัณฑ5ที่ส6งมอบไปยังบุคคลอ่ืนถือว6า ไดรับการถือไวตามสัญญาฝากขาย ถาหากบุคคลอ่ืนไม6มีสิทธิในการควบคุม (Control) ผลิตภัณฑ5นั้น ดังนั้น กิจการตองไม6รับรูรายได ณ จุดการส6งมอบผลิตภัณฑ5ไปยังบุคคลอ่ืน ถาผลิตภัณฑ5นั้นไดรับการถือไวตามการ ฝากขาย ขอบ6งชว้ี า6 รายการใดเปน= รายการฝากขาย รวมถึงแตไ6 ม6จํากดั เพียงรายการดังต6อไปนี้ (1) ผลิตภัณฑ5อย6ูภายใตการควบคุมของกิจการ จนกระท่ังเหตุการณ5ที่ระบุไวเกิดขึ้น เช6น การขาย ผลติ ภณั ฑ5ไปยังลกู คาของผูแทนจาํ หนา6 ย หรือจนครบตามกําหนดระยะเวลา (2) กิจการสามารถรองขอผลิตภัณฑ5คืนหรือกําหนดใหส6งมอบต6อไปยังบุคคลท่ีสาม (เช6น ผูแทน จาํ หนา6 ยอ่ืน) และ (3) ผูแทนจําหน6ายไม6มีภาระผูกพันที่ปราศจากเง่ือนไขใหจ6ายชําระสําหรับผลิตภัณฑ5ดังกล6าว (แมว6า อาจมีการกําหนดใหจ6ายเงนิ มัดจําก็ตาม) ท้งั นี้ อาํ นาจการควบคุม (Control) ผลิตภัณฑ5นั้น TFRS 15 (สภาวิชาชีพบัญชี, 2562ข, หนา 13) ได กาํ หนดไวในภาระที่ตองปฏิบัติซึ่งเสรจ็ สิ้น ณ เวลาใดเวลาหนงึ่ (Point in time) ในการระบวุ า6 ณ เวลาใดลูกคา ไดรับอํานาจควบคุมสินทรัพย5ที่ตกลงกัน และภาระท่ีตองปฏิบัติไดเสร็จส้ินลง กิจการตองพิจารณาขอกําหนด สาํ หรับอํานาจการควบคุมซ่งึ พจิ ารณาจากขอบ6งชข้ี องการโอนอาํ นาจ ตัวอยา6 งเชน6 ลูกคาไดรับความสามารถสั่ง การการใชและไดรับประโยชน5ที่เหลืออย6ูทั้งหมดส6วนใหญ6จากสินทรัพย5เป=นการแลกเปลี่ยน ลูกคามีกรรมสิทธ์ิ ทางกฎหมายในสินทรัพย5 ลูกคาครอบครองทางกายภาพของสินทรัพย5 ลูกคามีความเสี่ยงและผลตอบแทนท่ีมี นยั สาํ คญั ของความเป=นเจาของในสนิ ทรัพย5 และลูกคาไดยอมรับสนิ ทรัพยแ5 ลว เปน= ตน จากหลักการสําคัญของภาระท่ีตองปฏิบัติซึ่งเสร็จสิ้น ณ เวลาใดเวลาหนึ่ง (Point in time) ในการ ระบวุ า6 ณ เวลาใดลกู คาไดรับอํานาจควบคุมสินทรัพย5ที่ตกลงกัน และภาระท่ีตองปฏิบัติไดเสร็จสิ้นลง จึงส6งผล ตอ6 การบัญชีเก่ียวกับการฝากขายตามภาพท่ี 2.2 ดังนี้ 2-10

การบัญชเี กีย่ วกับการฝากขาย กรณที ว่ั ไป ดา+ นผูฝ+ ากขาย ด+านผรู+ บั ฝากขาย -รายการเกย่ี วกับสนิ คา+ ฝากขายมี 2 กรณี -รายการเกย่ี วกับสนิ ค+าฝากขายมี 2 กรณี (ก1) บนั ทึกแยกไวตา6 งหากจากขายปกติ (ข1) บนั ทกึ แยกไวต6างหากจากขายปกติ (ก2) บนั ทกึ รวมไวกบั ขายปกติ (ข2) บันทึกรวมไวกบั ขายปกติ -วธิ ีการบันทึกบัญชีสนิ คา+ ในแตล@ ะกรณมี ี 2 วธิ ี (ว1) แบบตอ6 เน่ือง (Perpetual) -รายการการบนั ทกึ บญั ชี (ว2) เม่อื ส้ินงวด (Periodic) (1) เมอื่ ไดรบั สินคาจากผฝู ากขาย -รายการการบนั ทกึ บญั ชี (2) เมอื่ จ6ายคา6 ใชจา6 ยเกยี่ วกบั สินคาฝากขาย (1) เม่อื สง6 สินคาไปใหผูรับฝากขาย (3) เม่อื ขายสนิ คาฝากขายได (2) เมอื่ จ6ายคา6 ใชจ6ายเกยี่ วกบั สินคาฝากขาย (4) เมอื่ จ6ายคา6 ใชจา6 ยในการขายสินคาฝากขาย (3) เมือ่ ไดรบั รายงานการขายและ (5) บันทึกรายไดคา6 นายหนา (6) สรุปยอดคงเหลือบัญชรี ับฝากขายและ หลักฐานการส6งเงนิ จากผรู ับฝากขาย (4) บันทึกตนทุนสนิ คาทสี่ 6งไปฝากขาย ทาํ รายงานการขายสง6 ใหผฝู ากขาย (5) บนั ทึกโอนปnดบญั ชีสินคาส6งไปฝากขาย การบัญชีเก่ียวกบั การฝากขาย กรณีขายสนิ ค+าฝากขายได+บางสว@ น การแสดงรายการเก่ียวกับการฝากขายในรายงานทางการเงิน (บางส@วน) ภาพท่ี 2.2 หลักการสําคญั ของการบัญชีสาํ หรับการฝากขาย ท่ีมา: ดลพร บุญพารอด, 2559, หนา 3-18; ศิลปพร ศรจี ั่นเพชร และอนุวัตน5 ภักดี, 2562, หนา 2-8 – 2-21 2-11

2.3 การบนั ทกึ บญั ชเี ก่ยี วกับการฝากขายท้ังด+านผ+ฝู ากขายและผ+ูรบั ฝากขาย วธิ ีการบนั ทกึ บัญชีเกย่ี วกบั การฝากขายดานผูฝากขายมี 2 วธิ ี คือ วิธีบันทึกรายการเกี่ยวกับสินคาฝาก ขายแยกต6างหากจากการขายโดยปกติ และวิธีบันทึกรายการเกี่ยวกับสินคาฝากขายรวมกับรายการขายโดย ปกติ โดยการบันทึกบัญชีเกี่ยวกับสินคามี 2 วิธี คือ วิธีการบันทึกบัญชีสินคาแบบต6อเน่ือง และวิธีการบันทึก บัญชสี นิ คาเมอ่ื สิน้ งวด วิธีการบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการฝากขายดานผูรับฝากขาย ไดแก6 วิธีบันทึกรายการเก่ียวกับสินคารับ ฝากขายแยกต6างหากจากการขายโดยปกติ กล6าวคือ เม่ือกิจการไดรับสินคาจากผูฝากขาย จะบันทึกความจําไว ในบญั ชี และรวบรวมหลักฐานเก่ียวกับสินคาท่ีไดรับฝากขายไว เมื่อผูรับฝากขายจ6ายค6าใชจ6ายต6างๆ ตลอดจน ขายสินคาไดพรอมกับคิดค6านายหนาจากการรับฝากขายและเม่ือมีเงินเหลือจะตองส6งคืนใหแก6ผูฝากขาย ซึ่ง รายการตา6 งๆ เกย่ี วกับการรบั ฝากขายจะบนั ทกึ ไวในบญั ชีรับฝากขาย กําไรหรือขาดทนุ จากการฝากขาย สามารถแสดงในงบการเงินได 2 วิธี คือ แสดงไวในงบกําไรขาดทุน เบ็ดเสร็จ กับแสดงไวในหมายเหตุประกอบงบการเงิน และรายการฝากขายในงบแสดงฐานะการเงิน สามารถ แยกพิจารณาได 2 ดานคือ ดานผูฝากขาย แสดงบัญชีสินคาคงเหลือในมือของผูรับฝากขาย และดานผูรับฝาก ขาย แสดงบญั ชีรบั ฝากขาย 1) การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการฝากขายดา+ นผฝ+ู ากขาย การบนั ทึกบัญชดี านผฝู ากขาย สามารถจําแนกไดเป=น 2 กรณี ไดแก6 กรณีท่ี 1 บันทึกรายการเกี่ยวกับ สินคาฝากขายแยกไวตา6 งหากจากการขายโดยปกติ (เป=นวิธีที่นิยม) และกรณีท่ี 2 บันทึกรายการเก่ียวกับสินคา ฝากขายรวมกับการขายโดยปกตขิ องกจิ การ นอกจากนี้ ในแต6ละกรณี มีวิธีการบันทึกบัญชีสินคาในสมุดบัญชีของผูฝากขาย 2 วิธี (ขึ้นอย6ูกับความ ตองการท่จี ะแสดงรายการรายไดจากการขายสนิ คาฝากขาย ตนทุนสนิ คาฝากขาย และค6าใชจ6ายของสินคาฝาก ขาย ไดแก6 วิธีท่ี 1 วิธีการบันทึกบัญชีสินคาแบบต6อเนื่อง (Perpetual inventory method) และวิธีท่ี 2 วิธีการบนั ทึกบญั ชีสินคาเมื่อสิ้นงวด (Periodic inventory method) ดงั น้ัน การบันทึกบัญชเี ก่ียวกบั การฝากขายดานผูฝากขาย มีไดทัง้ หมด 4 รูปแบบ ไดแก6 รูปแบบ การบันทกึ บญั ชดี +านผ+ูฝากขาย วธิ กี ารบนั ทกึ บัญชสี ินคา+ รปู แบบท่ี 1 (ก1-ว1) กรณีท่ี 1 การขายสินคาฝากขายแยกแสดง วิธีท่ี 1 การบันทึกบัญชีสินคาแบบต6อเน่ือง ต6างหากจากการขายโดยปกติของกจิ การ (ก1) (Perpetual) (ว1) รูปแบบที่ 2 (ก1-ว2) กรณีที่ 1 การขายสินคาฝากขายแยกแสดง วิธีท่ี 2 วิธีการบันทึกบัญชีสินคาเมื่อส้ินงวด ต6างหากจากการขายโดยปกตขิ องกจิ การ (ก1) (Periodic) (ว2) รูปแบบที่ 3 (ก2-ว1) กรณีที่ 2 บันทึกรายการเกี่ยวกับสินคาฝากขาย วิธีท่ี 1 การบันทึกบัญชีสินคาแบบต6อเนื่อง รวมกับการขายโดยปกติของกจิ การ (ก2) (Perpetual) (ว1) รปู แบบท่ี 4 (ก2-ว2) กรณีท่ี 2 บันทึกรายการเกี่ยวกับสินคาฝากขาย วิธีท่ี 2 วิธีการบันทึกบัญชีสินคาเม่ือสิ้นงวด รวมกบั การขายโดยปกตขิ องกิจการ (ก2) (Periodic) (ว2) 2-12

1.1) รปู แบบท่ี 1 (ก1-ว1): กรณีที่ 1 การขายสินคาฝากขายแยกแสดงต6างหากจากการขายโดยปกติ ของกิจการ (ก1) และใชวธิ ที ี่ 1 การบันทึกบญั ชสี ินคาแบบตอ6 เนือ่ ง (Perpetual) (ว1) รูปแบบ การบนั ทึกบญั ชดี า+ นผู+ฝากขาย วิธกี ารบนั ทึกบญั ชสี ินคา+ รูปแบบท่ี 1 (ก1-ว1) กรณีที่ 1 การขายสินคาฝากขายแยกแสดง วิธีท่ี 1 การบันทึกบัญชีสินคาแบบต6อเนื่อง ตา6 งหากจากการขายโดยปกติของกิจการ (ก1) (Perpetual) (ว1) มีรูปแบบรายการคาและการบันทึกบญั ชดี านผฝู ากขาย ไดแก6 (1) เมอ่ื สง@ สินคา+ ไปใหผ+ ร+ู ับฝากขาย จะเดบิตบัญชีฝากขาย (Consignment out account) และเครดิตบัญชีสินคาคงเหลือตามราคาทุน แมวา6 ราคาทผ่ี ฝู ากขายแจงไปยงั ผรู ับฝากขายจะเปน= ราคาอนื่ กต็ าม การบนั ทกึ บัญชที างดานผูฝากขายในสมดุ รายวนั ทั่วไป แสดงไดดงั น้ี ฝากขาย – ระบุช่ือผรู บั ฝากขาย xx สนิ คาคงเหลอื (ราคาทนุ ) xx บันทกึ รายการสง6 สนิ คาไปใหผูรบั ฝากขาย (2) เม่อื จ@ายค@าใช+จา@ ยเก่ียวกบั สนิ คา+ ฝากขาย (2.1) กรณีผูฝากขายบันทึกค6าใชจ6ายในการฝากขายแยกแสดงต6างหากจากค6าใชจ6ายโดยปกติของ กจิ การ จะเดบิตบัญชีฝากขายและเครดติ บัญชเี งนิ สด การบนั ทึกบญั ชีทางดานผูฝากขายในสมดุ รายวนั ท่ัวไป แสดงไดดังน้ี ฝากขาย – ระบชุ ื่อผรู บั ฝากขาย xx เงินสด xx บนั ทกึ รายการจ6ายคา6 ใชจ6ายเกย่ี วกบั สนิ คาฝากขาย (แยกแสดงตา6 งหากจากปกติ) (2.2) กรณีผูฝากขายบันทึกค6าใชจ6ายในการฝากขายรวมกับค6าใชจ6ายโดยปกติของกิจการ จะเดบิต บญั ชฝี ากขายและเครดติ บัญชีคา6 ใชจ6าย การบนั ทกึ บัญชที างดานผฝู ากขายในสมุดรายวันทว่ั ไป แสดงไดดังน้ี ฝากขาย – ระบุชอ่ื ผรู ับฝากขาย xx ค6าใชจ6าย – ระบุชื่อ xx บันทกึ รายการจ6ายคา6 ใชจ6ายเกี่ยวกบั สินคาฝากขาย (รวมกับปกติ) (3) เมอ่ื ได+รับรายงานการขายและหลกั ฐานการส@งเงนิ จากผ+รู ับฝากขาย เม่ือไดรับรายงานการขายสินคาฝากขาย จึงรับรูรายไดจากขายสินคาฝากขายเนื่องจากการควบคุม (Control) ในสินคาไดถูกโอนไปยังลูกคาแลวโดยผ6านผูรับฝากขาย ซึ่งผูฝากขายสามารถบันทึกบัญชีได 2 วิธี ดงั นี้ 2-13

(3.1) วิธีขัน้ ตน (Gross method) จะเดบิตบญั ชเี งินสดเทา6 กับจาํ นวนเงนิ ท่ีไดรบั (กรณีผูรับฝากขาย ส6งเงินมาดวย) หรือเดบิตบัญชีลูกหน้ี (กรณีผูรับฝากขายไม6ไดส6งเงินมาดวย) เดบิตค6าใชจ6ายในการฝากขาย ดวยการระบุชื่อ (เช6น ค6าขนส6งสินคาท่ีจ6ายแทนผูฝากขาย ค6าขนส6งสินคาใหลูกคา และค6านายหนา เป=นตน) และเครดติ บญั ชขี ายโดยการฝากขายดวยจํานวนเงินเทา6 กบั รายไดจากการขายก6อนหักค6าใชจ6ายในการฝากขาย (Gross sales) การบนั ทกึ บัญชีทางดานผฝู ากขายในสมดุ รายวนั ท่ัวไป แสดงไดดังนี้ เงนิ สด xx (กรณผี รู บั ฝากขายสง6 เงนิ มาดวย) ลกู หน้ี – ผูรบั ฝากขาย xx (กรณีผรู บั ฝากขายไมไ6 ดส6งเงนิ มาดวย) ฝากขาย – ระบชุ ่อื ผรู บั ฝากขาย xx (ค6าใชจ6ายในการฝากขายในรายงานการ ขาย) ขายโดยการฝากขาย xx บันทึกรายการเม่ือไดรับรายงานการขาย และหลกั ฐานการสง6 เงนิ จากผูรับฝากขาย วิธี ข้นั ตน (Gross method) (3.2) วิธีสุทธิ (Net method) จะเดบิตบัญชีเงินสดเท6ากับจํานวนเงินที่ไดรับ (กรณีผูรับฝากขายส6ง เงินมาดวย) หรอื เดบติ บัญชีลูกหนี้ (กรณผี ูรบั ฝากขายไม6ไดสง6 เงินมาดวย) และเครดิตบัญชีขายโดยการฝากขาย ดวยจํานวนเงนิ เท6ากบั รายไดจากการขายสุทธิ (Net sales) การบันทึกบญั ชีทางดานผฝู ากขายในสมดุ รายวันท่วั ไป แสดงไดดงั นี้ เงินสด xx (กรณผี รู ับฝากขายส6งเงนิ มาดวย) ลูกหนี้ – ผรู บั ฝากขาย xx (กรณีผูรับฝากขายไม6ไดส6งเงินมาดวย) ขายโดยการฝากขาย xx บันทึกรายการเม่ือไดรับรายงานการขาย และหลกั ฐานการสง6 เงนิ จากผรู ับฝากขาย วิธี สทุ ธิ (Net method) (4) บันทึกตน+ ทุนสินค+าทีส่ ง@ ไปฝากขาย (4.1) บันทึกตนทุนสินคาท่ีส6งไปฝากขาย หลังจากไดรับรายงานการขายและผูฝากขายใชวิธีข้ันตน (Gross method) เม่ือไดรับรายงานการขายและหลักฐานการส6งเงินจากผูรับฝากขาย โดยเดบิตบัญชีตนทุน สินคาฝากขาย บัญชีค6าใชจ6ายในการฝากขาย โดยยอดรวมของค6าใชจ6ายเกี่ยวกับสินคาฝากขายและค6าใชจ6าย ในการฝากขายในรายงานการขาย และเครดิตบญั ชฝี ากขาย 2-14

การบนั ทึกบัญชีทางดานผูฝากขายในสมดุ รายวันทัว่ ไป แสดงไดดังนี้ ตนทนุ สินคาฝากขาย xx ค6าใชจา6 ยในการฝากขาย xx (ยอดรวมของค6าใชจ6ายเก่ียวกับสินคาฝาก ขายและค6าใชจ6ายในการฝากขายในรายงาน การขาย) ฝากขาย – ระบชุ อ่ื ผรู บั ฝากขาย xx บันทึกรายการตนทุนสินคาที่ส6งไปฝากขาย หลังจากไดรับรายงานการขายและผูฝาก ขายใชวิธีขั้นตน (Gross method) เม่ือ ไดรบั รายงานการขาย (4.2) บันทึกตนทุนสินคาที่ส6งไปฝากขาย หลังจากไดรับรายงานการขายและผูฝากขายใชวิธีสุทธิ (Net method) เมื่อไดรับรายงานการขายและหลักฐานการส6งเงินจากผูรับฝากขาย โดยเดบิตบัญชีตนทุน สินคาฝากขาย บญั ชคี 6าใชจ6ายในการฝากขาย เฉพาะยอดรวมของค6าใชจ6ายเก่ียวกับสินคาฝากขายเท6าน้ัน โดย ไม6นาํ ยอดรวมของค6าใชจา6 ยในการฝากขายในรายงานการขายมาคิดรวมกัน และเครดติ บญั ชฝี ากขาย การบันทึกบัญชที างดานผูฝากขายในสมุดรายวันท่วั ไป แสดงไดดงั นี้ ตนทุนสินคาฝากขาย xx คา6 ใชจา6 ยในการฝากขาย xx (ยอดรวมของค6าใชจ6ายเก่ียวกับสินคาฝาก ขาย) ฝากขาย – ระบชุ ือ่ ผูรับฝากขาย xx บันทึกรายการตนทุนสินคาท่ีส6งไปฝากขาย หลังจากไดรับรายงานการขายและผูฝาก ขายใชวิธีสุทธิ (Net method) เมื่อไดรับ รายงานการขาย (5) บันทึกโอนปดN บญั ชีสินค+าส@งไปฝากขาย ไมต6 องบันทึกรายการ 1.2) รปู แบบท่ี 2 (ก1-ว2): กรณีที่ 1 การขายสินคาฝากขายแยกแสดงต6างหากจากการขายโดยปกติ ของกจิ การ (ก1) และใชวธิ ีที่ 2 วธิ กี ารบนั ทึกบญั ชีสินคาเมอื่ ส้ินงวด (Periodic) (ว2) รูปแบบ การบันทึกบัญชดี +านผฝ+ู ากขาย วิธีการบนั ทึกบัญชสี นิ คา+ รปู แบบที่ 2 (ก1-ว2) กรณีที่ 1 การขายสินคาฝากขายแยกแสดง วิธีท่ี 2 วิธีการบันทึกบัญชีสินคาเมื่อส้ินงวด ต6างหากจากการขายโดยปกติของกิจการ (ก1) (Periodic) (ว2) 2-15

มีรปู แบบรายการคาและการบันทกึ บญั ชีดานผฝู ากขาย ไดแก6 (1) เมื่อส@งสินค+าไปใหผ+ ร+ู ับฝากขาย เม่ือส6งสินคาไปใหผูรับฝากขาย จะเดบิตบัญชีฝากขาย (Consignment out account) และเครดิต บัญชีสินคาส6งไปฝากขายตามราคาทุน แมว6าราคาที่ผฝู ากขายแจงไปยังผูรบั ฝากขายจะเปน= ราคาอ่นื กต็ าม การบันทึกบัญชที างดานผูฝากขายในสมดุ รายวันทว่ั ไป แสดงไดดังน้ี ฝากขาย – ระบชุ อ่ื ผูรบั ฝากขาย xx สนิ คาส6งไปฝากขาย (ราคาทุน) xx บันทกึ รายการสง6 สนิ คาไปใหผรู ับฝากขาย ในกรณีท่ีบันทึกบัญชีสินคาตามระบบนี้ เมื่อสิ้นงวดบัญชีจะตองโอนปnดบัญชีสินคาส6งไปฝากขาย (Consigned shipments) พรอมกับบัญชีซื้อ และในงบกําไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ รายการตนทุนสินคาขาย ตามปกติจะแสดงยอดรวมของสินคาเม่ือตนงวดกับยอดซ้ือ หักดวยสินคาส6งไปฝากขายโดยแสดงใหเห็นใน รายละเอียด (2) เมอื่ จา@ ยค@าใช+จา@ ยเกี่ยวกบั สนิ คา+ ฝากขาย (2.1) กรณีผูฝากขายบันทึกค6าใชจ6ายในการฝากขายแยกแสดงต6างหากจากค6าใชจ6ายโดยปกติของ กิจการ จะเดบติ บัญชีฝากขายและเครดิตบัญชีเงินสด การบนั ทึกบัญชที างดานผูฝากขายในสมดุ รายวันทว่ั ไป แสดงไดดงั น้ี ฝากขาย – ระบุช่อื ผูรบั ฝากขาย xx เงนิ สด xx บนั ทกึ รายการจ6ายค6าใชจา6 ยเกีย่ วกับ สินคาฝากขาย (แยกแสดงต6างหากจากปกติ) (2.2) กรณีผูฝากขายบันทึกค6าใชจ6ายในการฝากขายรวมกับค6าใชจ6ายโดยปกติของกิจการ จะเดบิต บญั ชฝี ากขายและเครดิตบัญชคี 6าใชจา6 ย การบนั ทกึ บัญชที างดานผูฝากขายในสมดุ รายวันทว่ั ไป แสดงไดดงั นี้ ฝากขาย – ระบุชือ่ ผรู บั ฝากขาย xx ค6าใชจ6าย – ระบุชือ่ xx บันทึกรายการจา6 ยค6าใชจ6ายเกีย่ วกับ สนิ คาฝากขาย (รวมกับปกติ) (3) เมื่อไดร+ ับรายงานการขายและหลกั ฐานการสง@ เงนิ จากผ+ูรบั ฝากขาย เม่ือไดรับรายงานการขายสินคาฝากขาย จึงรับรูรายไดจากขายสินคาฝากขายเน่ืองจากการควบคุม (Control) ในสินคาไดถูกโอนไปยังลูกคาแลวโดยผ6านผูรับฝากขาย ซึ่งผูฝากขายสามารถบันทึกบัญชีได 2 วิธี ดังนี้ (3.1) วิธีขน้ั ตน (Gross method) จะเดบติ บญั ชีเงนิ สดเท6ากับจาํ นวนเงินท่ไี ดรับ (กรณีผูรับฝากขาย ส6งเงินมาดวย) หรือเดบิตบัญชีลูกหน้ี (กรณีผูรับฝากขายไม6ไดส6งเงินมาดวย) เดบิตค6าใชจ6ายในการฝากขาย ดวยการระบุช่ือ (เช6น ค6าขนส6งสินคาท่ีจ6ายแทนผูฝากขาย ค6าขนส6งสินคาใหลูกคา และค6านายหนา เป=นตน) 2-16

และเครดติ บญั ชขี ายโดยการฝากขายดวยจาํ นวนเงนิ เท6ากบั รายไดจากการขายก6อนหักค6าใชจ6ายในการฝากขาย (Gross sales) การบนั ทึกบัญชที างดานผฝู ากขายในสมุดรายวันท่ัวไป แสดงไดดงั น้ี เงนิ สด xx (กรณีผรู ับฝากขายส6งเงนิ มาดวย) ลูกหน้ี – ผรู บั ฝากขาย xx (กรณผี ูรับฝากขายไม6ไดสง6 เงนิ มาดวย) ฝากขาย – ระบุชอ่ื ผูรบั ฝากขาย xx (คา6 ใชจา6 ยในการฝากขาย: รายงานการขาย) ขายโดยการฝากขาย xx บันทึกรายการเมื่อไดรับรายงานการขาย และหลกั ฐานการส6งเงนิ จากผูรบั ฝากขาย วิธี ข้นั ตน (Gross method) (3.2) วิธีสุทธิ (Net method) จะเดบิตบัญชีเงินสดเท6ากับจํานวนเงินที่ไดรับ (กรณีผูรับฝากขายส6ง เงินมาดวย) หรอื เดบิตบัญชลี กู หน้ี (กรณีผูรับฝากขายไม6ไดสง6 เงนิ มาดวย) และเครดิตบัญชีขายโดยการฝากขาย ดวยจํานวนเงินเท6ากบั รายไดจากการขายสุทธิ (Net sales) การบนั ทกึ บัญชที างดานผูฝากขายในสมุดรายวันท่ัวไป แสดงไดดังนี้ เงินสด xx (กรณผี ูรบั ฝากขายสง6 เงนิ มาดวย) ลูกหน้ี – ผูรับฝากขาย xx (กรณผี รู บั ฝากขายไม6ไดส6งเงินมาดวย) ขายโดยการฝากขาย xx บันทึกรายการเม่ือไดรับรายงานการขาย และหลกั ฐานการส6งเงินจากผูรับฝากขาย วิธี สทุ ธิ (Net method) (4) บันทกึ ตน+ ทนุ สินคา+ ที่สง@ ไปฝากขาย (4.1) บันทึกตนทุนสินคาที่ส6งไปฝากขาย หลังจากไดรับรายงานการขายและผูฝากขายใชวิธีขั้นตน (Gross method) เม่ือไดรับรายงานการขายและหลักฐานการส6งเงินจากผูรับฝากขาย โดยเดบิตบัญชีตนทุน สินคาฝากขาย บัญชีค6าใชจ6ายในการฝากขาย โดยยอดรวมของค6าใชจ6ายเกี่ยวกับสินคาฝากขายและค6าใชจ6าย ในการฝากขายในรายงานการขาย และเครดิตบัญชฝี ากขาย 2-17

การบนั ทกึ บัญชที างดานผูฝากขายในสมดุ รายวนั ทัว่ ไป แสดงไดดังนี้ ตนทุนสินคาฝากขาย xx ค6าใชจ6ายในการฝากขาย xx (ยอดรวมของค6าใชจ6ายเกี่ยวกับสินคาฝาก ขายและค6าใชจ6ายในการฝากขายในรายงาน การขาย) ฝากขาย – ระบุช่อื ผรู บั ฝากขาย xx บันทึกรายการตนทุนสินคาท่ีส6งไปฝากขาย หลังจากไดรับรายงานการขายและผูฝาก ขายใชวิธีขั้นตน (Gross method) เมื่อ ไดรบั รายงานการขาย (4.2) บันทึกตนทุนสินคาที่ส6งไปฝากขาย หลังจากไดรับรายงานการขายและผูฝากขายใชวิธีสุทธิ (Net method) เมื่อไดรับรายงานการขายและหลักฐานการส6งเงินจากผูรับฝากขาย โดยเดบิตบัญชีตนทุน สินคาฝากขาย บัญชีค6าใชจ6ายในการฝากขาย เฉพาะยอดรวมของค6าใชจ6ายเกี่ยวกับสินคาฝากขายเท6าน้ัน โดย ไม6นํายอดรวมของคา6 ใชจา6 ยในการฝากขายในรายงานการขายมาคดิ รวมกัน และเครดติ บัญชฝี ากขาย การบนั ทกึ บญั ชีทางดานผฝู ากขายในสมดุ รายวันทว่ั ไป แสดงไดดังน้ี ตนทุนสินคาฝากขาย xx ค6าใชจ6ายในการฝากขาย xx (ยอดรวมของค6าใชจ6ายเก่ียวกับสินคาฝาก ขาย) ฝากขาย – ระบชุ อื่ ผูรับฝากขาย xx บันทึกรายการตนทุนสินคาท่ีส6งไปฝากขาย หลังจากไดรับรายงานการขายและผูฝาก ขายใชวิธีสุทธิ (Net method) เม่ือไดรับ รายงานการขาย (5) บันทกึ โอนปNดบญั ชีสนิ คา+ ส@งไปฝากขาย ผูฝากขายจะตองบันทึกบัญชีสินคา ณ วันส้ินรอบระยะเวลารายงาน ผูฝากขายจะบันทึกโอนปnดบัญชี สินคาส6งไปฝากขาย ไปเขาบัญชีกําไรขาดทุน (โดยไม6คํานึงว6าสินคาฝากขายจะขายหมดหรือไม6) เน่ืองจาก ผูฝากขายจะตองนาํ สนิ คาส6งไปฝากขายไปใชในการคํานวณตนทุนขายสินคาปกติของกิจการ (สูตรคํานวณ คือ ตนทุนขายสินคาปกติของกิจการ เท6ากับ สินคาคงเหลือตนงวด บวกซื้อสินคาสุทธิระหว6างงวด หักสินคา คงเหลือปลายงวด และหักสินคาส6งไปฝากขาย (ราคาทุน) ท้ังหมดที่ส6งไปฝากขาย) (ศิลปพร ศรีจ่ันเพชร และ อนุวฒั น5 ภักดี, 2562, หนา 2-11) โดย เดบิตบัญชีสินคาสง6 ไปฝากขาย (ราคาทุน) และเครดิตบญั ชกี าํ ไรขาดทุน 2-18

การบนั ทึกบัญชที างดานผูฝากขายในสมุดรายวนั ท่วั ไป แสดงไดดงั นี้ สนิ คาสง6 ไปฝากขาย (ราคาทุน) xx กาํ ไรขาดทุน xx บันทึกรายการโอนปnดบัญชีสินคาส6งไปฝาก ข า ย ทั้ ง ห ม ด ใ น ร า ค า ทุ น เ ข า บั ญ ชี กํ า ไ ร ขาดทนุ เน่ืองจากการบันทึกบัญชีดานผูฝากขาย กรณีที่ 1 บันทึกรายการเกี่ยวกับสินคาฝากขายแยกไว ต6างหากจากการขายโดยปกติ (เป=นวิธีที่นิยม) มีวิธีการบันทึกบัญชีสินคาในสมุดบัญชีของผูฝากขาย 2 วิธี (ขึ้นอย6ูกับความตองการที่จะแสดงรายการรายไดจากการขายสินคาฝากขาย ตนทุนสินคาฝากขาย และ ค6าใชจ6ายของสินคาฝากขาย ไดแก6 วิธีท่ี 1 วิธีการบันทึกบัญชีสินคาแบบต6อเน่ือง (Perpetual inventory method) และวธิ ีท่ี 2 วธิ กี ารบันทกึ บญั ชสี นิ คาเมอื่ ส้นิ งวด (Periodic inventory method) โดยมรี ูปแบบดังนี้ รูปแบบ การบนั ทกึ บญั ชีดา+ นผู+ฝากขาย วธิ ีการบันทกึ บัญชสี นิ ค+า รปู แบบที่ 1 (ก1-ว1) กรณีที่ 1 การขายสินคาฝากขายแยกแสดง วิธีท่ี 1 การบันทึกบัญชีสินคาแบบต6อเน่ือง ต6างหากจากการขายโดยปกติของกิจการ (ก1) (Perpetual) (ว1) รูปแบบท่ี 2 (ก1-ว2) กรณีที่ 1 การขายสินคาฝากขายแยกแสดง วิธีที่ 2 วิธีการบันทึกบัญชีสินคาเม่ือสิ้นงวด ตา6 งหากจากการขายโดยปกตขิ องกิจการ (ก1) (Periodic) (ว2) จากรูปแบบรายการคาและการบันทึกบัญชีดานผูฝากขายในสมุดรายวันทั่วไปไดแสดงไวขางตน จึง สามารถสรุปเปรียบเทียบความแตกต6างของรายการการบันทึกบัญชีระหว6างรูปแบบที่ 1 (ก1-ว1) กับรูปแบบ ท่ี 2 (ก1-ว2) ไดดังน้ี รายการ รูปแบบที่ 1 (ก1-ว1) รูปแบบท่ี 2 (ก1-ว2) (1) เม่ือสง6 สนิ คาไปใหผูรบั ฝากขาย สนิ คาคงเหลอื สนิ คาสง6 ไปฝากขาย (5) บันทึกโอนปnดบัญชีสินคาส6งไป ไม6ตองบนั ทกึ รายการ โอนปnดบัญชีสินคาส6งไปฝากขาย ฝากขาย เขาบญั ชีกําไรขาดทุน ต6อไปนี้เป=นตัวอย6างเปรียบเทียบการบันทึกบัญชีดานผูฝากขาย ระหว6างรูปแบบที่ 1 (ก1-ว1) กับ รปู แบบท่ี 2 (ก1-ว2) ตัวอย@างที่ 2.3 เม่ือวันที่ 1 พฤษภาคม 25X4 บริษัท มณฑา จํากัด (ผูฝากขาย) ไดส6งมือถือ ย่ีหอบี จํานวน 20 เครื่อง ไปฝากขายกับรานเอมสวัสด์ิ (ผูรับฝากขาย) ราคาทุนเคร่ืองละ 15,000 บาท เสียค6าใชจ6าย ในการส6งสินคาไปใหผูรับฝากขาย 2,000 บาท (บันทึกแยกกับค6าใชจ6ายปกติ) ค6าใชจ6ายในการหีบห6อ 4,000 บาท ผูฝากขายไดจ6ายไปโดยเดบิตไวในบัญชีค6าหีบห6อ (บันทึกรวมกับค6าใชจ6ายปกติ) ต6อมา ณ วันส้ินเดือน พฤษภาคม 25X4 ผูรับฝากขายส6งรายงานการขายสินคาฝากขายโดยรายงานว6าขายมือถือไดจํานวน 20 เครื่อง ในราคาขายเครื่องละ 25,000 บาท เสียค6าขนส6งสินคาฝากขายไปใหลูกคาจํานวน 6,000 บาท และคิดค6า นายหนาในการรบั ฝากขายในอตั รา 20% ของราคาขาย ณ วนั ที่ 31 พฤษภาคม 25X4 รานเอมสวสั ดิ์ (ผูรับฝากขาย) ไดส6งรายงานการขายสินคาฝากขายและ ส6งเงนิ มาพรอมกับรายงานการขายสินคาฝากขายให บรษิ ัท มณฑา จาํ กัด (ผฝู ากขาย) แลว ดงั นี้ 2-19

รายงานการขายสินค+าฝากขาย รา+ นเอมสวัสดิ์ 84/76 ม.4 ถ.สุราษฎร-5 นาสาร ต.ขุนทะเล อ.เมอื ง จ.สรุ าษฎร5ธานี 84100 ใบฝากขายเลขที่ 05/001 วันที่ 31 พฤษภาคม 25X4 สนิ คาฝากขายจาก บรษิ ทั มณฑา จาํ กัด 463/6 ซ.จรัลสนิทวงศ5 79 แขวงบางพลัด เขตบางพลดั กรุงเทพฯ 10700 รายงานการขายสินคา มือถือ ยีห่ อบี ราคาขายเครือ่ งละ 25,000 บาท วนั เดอื น ปH รายการ จาํ นวน จาํ นวนเงิน (เครอ่ื ง) (บาท) 25X4 พ.ค. 1 คงเหลือยกมา 0- 5 ไดรับสนิ คาฝากขาย 20 - รวม 20 - 10-31 รายไดจากการขาย 20 500,000 หกั คา6 ใชจ6ายในการฝากขาย: ค6าขนสง6 สนิ คาฝากขายไปใหลูกคา 6,000 บาท คา6 นายหนา (20% ของ 500,000) 100,000 บาท (106,000) รายไดจากการขายสทุ ธิ 394,000 31 จาํ นวนเงินท่สี 6งมาพรอมรายงานการขายสินคา (394,000) 31 ยอดคงเหลอื 00 ทีม่ า: ดลพร บญุ พารอด, 2559, หนา 3-16 บริษัท มณฑา จํากัด (ผูฝากขาย) บันทึกรายการเก่ียวกับสินคาฝากขายแยกไวต6างหากจากการขาย โดยปกติ (ก1) ดังน้นั การบนั ทกึ บัญชที างดานผฝู ากขายในสมุดรายวันทั่วไป แสดงไดดงั น้ี รายการ รปู แบบที่ 1 (ก1-ว1) รูปแบบที่ 2 (ก1-ว2) (1) เมือ่ สง6 สนิ คาไปให ฝากขาย-รานเอมสวัสดิ์ 300,000 ฝากขาย-รานเอมสวัสดิ์ 300,000 ผรู บั ฝากขาย สินคาคงเหลอื 300,000 สนิ คาส6งไปฝากขาย 300,000 บันทึกรายการส6งสินคาไปใหผูรับฝากขาย (มือถือ ยี่หอบี จํานวน 20 เคร่ือง ราคาทุนเคร่ืองละ 15,000 บาท) (2.1) เมอื่ จา6 ย ฝากขาย-รานเอมสวัสด์ิ 2,000 ฝากขาย-รานเอมสวัสด์ิ 2,000 ค6าใชจา6 ยเกยี่ วกบั เงนิ สด 2,000 เงินสด 2,000 สินคาฝากขาย บนั ทกึ รายการจ6ายค6าใชจา6 ยในการส6งสินคาไปใหผูรับฝากขาย 2,000 บาท (บันทึกแยกกับค6าใชจ6าย (บนั ทกึ แยกกบั ปกติ) ปกติ) (2.2) เมอ่ื จ6าย ฝากขาย-รานเอมสวสั ด์ิ 4,000 ฝากขาย-รานเอมสวัสด์ิ 4,000 ค6าใชจา6 ยเกีย่ วกบั ค6าหีบห6อ 4,000 คา6 หบี หอ6 4,000 สินคาฝากขาย บันทึกรายการจ6ายค6าหบี ห6อในการส6งสินคาไปใหผูรับฝากขาย 4,000 บาท (บันทึกรวมกับค6าใชจ6าย (บนั ทึกรวมกบั ปกติ) ปกติ) 2-20

รายการ รูปแบบที่ 1 (ก1-ว1) รูปแบบที่ 2 (ก1-ว2) (3.1) เมื่อไดรับ เงนิ สด 394,000 เงนิ สด 394,000 รายงานการขายและ ฝากขาย-รานเอมสวัสดิ์ 106,000 ฝากขาย-รานเอมสวัสดิ์ 106,000 หลักฐานการส6งเงิน ขายโดยการฝากขาย 500,000 ขายโดยการฝากขาย 500,000 จากผูรับฝากขาย บันทกึ รายการเมื่อไดรับรายงานการขายและหลักฐานการส6งเงินจากผูรับฝากขาย วิธีข้ันตน (Gross (วธิ ี Gross) method) สาํ หรบั บนั ทกึ บญั ชีฝากขาย-รานเอมสวัสดิ์ (6,000 + 100,000) (3.2) เม่ือไดรบั เงนิ สด 394,000 เงนิ สด 394,000 รายงานการขายและ ขายโดยการฝากขาย 394,000 ขายโดยการฝากขาย 394,000 หลกั ฐานการส6งเงนิ บันทึกรายการเมื่อไดรับรายงานการขายและหลักฐานการส6งเงินจากผูรับฝากขาย วิธีสุทธิ (Net จากผรู บั ฝากขาย method) (วิธี Net) (4.1) บันทกึ ตนทนุ ตนทนุ สนิ คาฝากขาย 300,000 ตนทุนสินคาฝากขาย 300,000 สินคาท่ีส6งไปฝากขาย ค6าใชจ6ายในการฝากขาย 112,000 คา6 ใชจ6ายในการฝากขาย 112,000 (หลงั จาก 3.1 วธิ ี ฝากขาย-รานเอมสวสั ด์ิ 412,000 ฝากขาย-รานเอมสวสั ดิ์ 412,000 Gross) บันทกึ รายการตนทุนสินคาท่ีส6งไปฝากขายหลังจากไดรับรายงานการขายและผูฝากขายใชวิธีขั้นตน (Gross method) เมอื่ ไดรบั รายงานการขาย สําหรับบันทึกบัญชีค6าใชจ6ายในการฝากขาย (2,000 + 4,000 + 6,000 + 100,000) (4.2) บันทกึ ตนทนุ ตนทนุ สินคาฝากขาย 300,000 ตนทุนสินคาฝากขาย 300,000 สินคาท่ีสง6 ไปฝากขาย ค6าใชจา6 ยในการฝากขาย 6,000 คา6 ใชจา6 ยในการฝากขาย 6,000 (หลงั จาก 3.2 วิธี Net) ฝากขาย-รานเอมสวสั ด์ิ 306,000 ฝากขาย-รานเอมสวสั ดิ์ 306,000 บันทึกรายการตนทุนสินคาที่ส6งไปฝากขายหลังจากไดรับรายงานการขายและผูฝากขายใชวิธีสุทธิ (Net method) เมื่อไดรับรายงานการขาย สําหรับบันทึกบัญชีค6าใชจ6ายในการฝากขาย (2,000 + 4,000) (5) บันทกึ โอนปดn บญั ชี ไมต6 องบนั ทกึ รายการ สนิ คาสง6 ไปฝากขาย 300,000 สินคาส6งไปฝากขาย กาํ ไรขาดทุน 300,000 บันทกึ รายการโอนปดn บัญชีสินคาส6งไปฝากขายทง้ั หมดในราคาทนุ เขาบญั ชีกาํ ไรขาดทนุ 2-21

1.3) รูปแบบท่ี 3 (ก2-ว1): กรณีที่ 2 บันทึกรายการเก่ียวกับสินคาฝากขายรวมกับการขายโดยปกติ ของกจิ การ (ก2) และใชวิธีที่ 1 การบันทึกบัญชสี ินคาแบบตอ6 เนอ่ื ง (Perpetual) (ว1) รปู แบบ การบนั ทึกบัญชดี า+ นผู+ฝากขาย วธิ ีการบนั ทึกบญั ชสี นิ คา+ รูปแบบท่ี 3 (ก2-ว1) กรณีที่ 2 บันทึกรายการเก่ียวกับสินคาฝากขาย วิธีท่ี 1 การบันทึกบัญชีสินคาแบบต6อเน่ือง รวมกบั การขายโดยปกตขิ องกิจการ (ก2) (Perpetual) (ว1) มรี ปู แบบรายการคาและการบนั ทึกบัญชดี านผฝู ากขาย ไดแก6 (1) เมือ่ สง@ สนิ ค+าไปใหผ+ ู+รับฝากขาย จะเดบิตบัญชีฝากขาย (Consignment out account) และเครดิตบัญชีสินคาคงเหลือตามราคาทุน แมว6าราคาที่ผฝู ากขายแจงไปยังผูรบั ฝากขายจะเป=นราคาอ่นื ก็ตาม การบันทึกบัญชีทางดานผูฝากขายในสมดุ รายวันท่ัวไป แสดงไดดังน้ี ฝากขาย – ระบุชื่อผรู ับฝากขาย xx สนิ คาคงเหลอื (ราคาทุน) xx บนั ทึกรายการสง6 สนิ คาไปใหผรู บั ฝากขาย (2) เมอ่ื จา@ ยค@าใชจ+ า@ ยเก่ียวกบั สินค+าฝากขาย ผูฝากขายบันทึกค6าใชจ6ายในการฝากขายรวมกับค6าใชจ6ายโดยปกติของกิจการ โดยไม6แยกแสดง ตา6 งหากจากคา6 ใชจ6ายโดยปกติของกิจการ จะเดบติ บัญชีค6าใชจา6 ยและเครดิตบญั ชเี งินสด การบนั ทกึ บญั ชีทางดานผฝู ากขายในสมดุ รายวันทวั่ ไป แสดงไดดงั นี้ คา6 ใชจา6 ย – ระบุชอื่ xx เงนิ สด xx บนั ทึกรายการจา6 ยคา6 ใชจ6ายเกยี่ วกับ สนิ คาฝากขาย (รวมกบั ปกติ) (3) เมอ่ื ไดร+ บั รายงานการขายและหลกั ฐานการส@งเงินจากผร+ู ับฝากขาย เมอ่ื ไดรับรายงานการขายสินคาฝากขาย จงึ รับรูรายไดจากการขายสนิ คาฝากขายเนือ่ งจากการควบคุม (Control) ในสินคาไดถูกโอนไปยังลูกคาแลวโดยผ6านผูรับฝากขาย จะเดบิตบัญชีเงินสดเท6ากับจํานวนเงินท่ี ไดรับ (กรณีผูรับฝากขายส6งเงินมาดวย) หรือเดบิตบัญชีลูกหน้ี (กรณีผูรับฝากขายไม6ไดส6งเงินมาดวย) เดบิต คา6 ใชจ6าย ดวยการระบุช่อื ตามคา6 ใชจ6ายในการฝากขายในรายงานการขายสนิ คาฝากขาย (เช6น ค6าขนส6งสินคาท่ี จ6ายแทนผูฝากขาย ค6าขนส6งสนิ คาใหลูกคา และค6านายหนา เป=นตน) และเครดิตบัญชีรายไดจากการขาย โดย บัญชีรายไดจากการขายบันทึกดวยจํานวนเงินเท6ากับรายไดจากการขายก6อนหักค6าใชจ6ายในการฝากขาย (Gross sales) 2-22

การบนั ทกึ บญั ชที างดานผฝู ากขายในสมุดรายวนั ทว่ั ไป แสดงไดดังนี้ เงินสด xx (กรณผี รู บั ฝากขายสง6 เงนิ มาดวย) ลกู หน้ี – ผรู ับฝากขาย xx (กรณีผูรับฝากขายไม6ไดสง6 เงินมาดวย) ค6าใชจ6าย – ระบุชอ่ื xx (ค6าใชจ6ายในการฝากขายในรายงานการ ขาย) รายไดจากการขาย xx บันทึกรายการเมื่อไดรับรายงานการขาย และหลักฐานการส6งเงินจากผูรับฝากขาย โดยบัญชีรายไดจากการขายบันทึกดวย จํานวนเงินเท6ากับรายไดจากการขายก6อน หักคา6 ใชจา6 ยในการฝากขาย (Gross sales) (4) บันทกึ ตน+ ทนุ สนิ ค+าที่ส@งไปฝากขาย บันทกึ ตนทุนสินคาที่ส6งไปฝากขาย หลังจากไดรับรายงานการขายและหลักฐานการส6งเงินจากผูรับ ฝากขาย โดยเดบติ บญั ชตี นทนุ สนิ คาฝากขายตามราคาทนุ (ดวยจํานวนทข่ี ายไดจรงิ ) และเครดติ บัญชฝี ากขาย การบันทกึ บัญชีทางดานผฝู ากขายในสมุดรายวนั ท่วั ไป แสดงไดดังนี้ ตนทุนสนิ คาฝากขาย (ราคาทุน) xx (ดวยจํานวนที่ขายไดจรงิ ) ฝากขาย – ระบุช่ือผรู ับฝากขาย xx บันทึกรายการตนทุนสินคาที่ส6งไปฝากขาย หลังจากไดรับรายงานการขายดวยยอดขาย ไดจริงหลังจากไดรับรายงานการขาย (5) บนั ทกึ โอนปดN บญั ชสี ินค+าส@งไปฝากขาย ไมต6 องบนั ทกึ รายการ 2-23

1.4) รูปแบบท่ี 2 (ก2-ว2): กรณีท่ี 2 บันทึกรายการเก่ียวกับสินคาฝากขายรวมกับการขายโดยปกติ ของกจิ การ (ก2) และใชวธิ ีที่ 2 วิธกี ารบนั ทึกบัญชีสินคาเมื่อสน้ิ งวด (Periodic) (ว2) รูปแบบ การบันทึกบัญชีดา+ นผ+ฝู ากขาย วธิ กี ารบันทกึ บัญชสี นิ ค+า รูปแบบที่ 4 (ก2-ว2) กรณีท่ี 2 บันทึกรายการเกี่ยวกับสินคาฝากขาย วิธีที่ 2 วิธีการบันทึกบัญชีสินคาเม่ือสิ้นงวด รวมกบั การขายโดยปกตขิ องกิจการ (ก2) (Periodic) (ว2) มีรปู แบบรายการคาและการบนั ทึกบญั ชีดานผูฝากขาย ไดแก6 (1) เมอ่ื ส@งสินคา+ ไปใหผ+ ร+ู บั ฝากขาย ผูฝากขายเพียงแต6จดบันทึกรายการส6งสินคาไปใหผูรับฝากขายโดยไม6ตองบันทึกบัญชี หรือจะบันทึก รายการเมื่อส6งสินคาไปใหผูรับฝากขายเหมือนรูปแบบที่ 2 (ก1-ว2) โดยเดบิตบัญชีฝากขาย (Consignment out account) และเครดิตบัญชีสินคาส6งไปฝากขายตามราคาทุน แมว6าราคาท่ีผฝู ากขายแจงไปยังผูรับฝากขาย จะเป=นราคาอนื่ ก็ตาม การบนั ทกึ บญั ชที างดานผูฝากขายในสมุดรายวันท่วั ไป แสดงไดดงั นี้ บันทึกความจําสนิ คาฝากขายหรือ ตามรูปแบบที่ 2 (ก1-ว2): ฝากขาย – ระบชุ ือ่ ผรู ับฝากขาย xx สินคาสง6 ไปฝากขาย (ราคาทุน) xx บันทึกรายการสง6 สนิ คาไปใหผรู ับฝากขาย (2) เมอื่ จ@ายคา@ ใช+จ@ายเกี่ยวกบั สินคา+ ฝากขาย ผูฝากขายบันทึกค6าใชจ6ายในการฝากขายรวมกับค6าใชจ6ายโดยปกติของกิจการ โดยไม6แยกแสดง ต6างหากจากคา6 ใชจ6ายโดยปกติของกิจการ จะเดบิตบญั ชีค6าใชจ6ายและเครดติ บัญชีเงินสด การบนั ทึกบญั ชที างดานผูฝากขายในสมุดรายวนั ทว่ั ไป แสดงไดดงั นี้ คา6 ใชจ6าย – ระบุชอ่ื xx เงนิ สด xx บนั ทึกรายการจ6ายคา6 ใชจา6 ยเกี่ยวกบั สนิ คาฝากขาย (รวมกบั ปกติ) (3) เม่อื ได+รับรายงานการขายและหลกั ฐานการสง@ เงินจากผู+รับฝากขาย เม่ือไดรับรายงานการขายสินคาฝากขาย จึงรับรูรายไดจากขายสินคาฝากขายเน่ืองจากการควบคุม (Control) ในสินคาไดถูกโอนไปยังลูกคาแลวโดยผ6านผูรับฝากขาย จะเดบิตบัญชีเงินสดเท6ากับจํานวนเงินท่ี ไดรับ (กรณีผูรับฝากขายส6งเงินมาดวย) หรือเดบิตบัญชีลูกหนี้ (กรณีผูรับฝากขายไม6ไดส6งเงินมาดวย) เดบิต คา6 ใชจ6าย ดวยการระบุช่อื ตามคา6 ใชจ6ายในการฝากขายในรายงานการขายสนิ คาฝากขาย (เช6น ค6าขนส6งสินคาท่ี จ6ายแทนผฝู ากขาย ค6าขนส6งสนิ คาใหลูกคา และค6านายหนา เป=นตน) และเครดิตบัญชีรายไดจากการขาย โดย บัญชีรายไดจากการขายบันทึกดวยจํานวนเงินเท6ากับรายไดจากการขายก6อนหักค6าใชจ6ายในการฝากขาย (Gross sales) 2-24

การบันทกึ บัญชที างดานผฝู ากขายในสมุดรายวนั ทว่ั ไป แสดงไดดงั น้ี เงนิ สด xx (กรณผี รู บั ฝากขายสง6 เงนิ มาดวย) ลกู หนี้ – ผรู บั ฝากขาย xx (กรณผี รู ับฝากขายไมไ6 ดส6งเงินมาดวย) ค6าใชจ6าย – ระบุชื่อ xx (ค6าใชจ6ายในการฝากขายในรายงานการ ขาย) รายไดจากการขาย xx บันทึกรายการเม่ือไดรับรายงานการขาย และหลักฐานการส6งเงินจากผูรับฝากขาย โดยบัญชีรายไดจากการขายบันทึกดวย จํานวนเงินเท6ากับรายไดจากการขายก6อน หกั ค6าใชจ6ายในการฝากขาย (Gross sales) (4) บนั ทึกตน+ ทุนสนิ ค+าท่ีส@งไปฝากขาย ไมต6 องบนั ทึกรายการ (5) บันทึกโอนปNดบญั ชสี นิ ค+าส@งไปฝากขาย ผฝู ากขายจะตองบันทึกบัญชีสินคา ณ วันส้ินรอบระยะเวลารายงาน ผูฝากขายจะบันทึกโอนปnดบัญชี สนิ คาสง6 ไปฝากขาย แบ6งเปน= 2 สว6 น (ส6วนสนิ คาทีข่ ายไดจรงิ ปดn เขาบญั ชีฝากขาย และส6วนสินคาที่ยังไม6ไดขาย ปnดเขาบัญชีกําไรขาดทุน) โดย เดบิตบัญชีสินคาส6งไปฝากขาย (ราคาทุนของสินคาฝากขายทั้งหมด) เครดิต บัญชีฝากขาย (สินคาทข่ี ายไดจริง) และเครดิตบญั ชกี าํ ไรขาดทนุ (สินคาทย่ี ังไม6ไดขาย) การบนั ทึกบัญชีทางดานผูฝากขายในสมุดรายวนั ท่ัวไป แสดงไดดังน้ี สนิ คาสง6 ไปฝากขาย xx (ราคาทนุ ของสนิ คาฝากขายทั้งหมด) ฝากขาย – ระบชุ อ่ื ผรู บั ฝากขาย xx (สนิ คาทข่ี ายไดจรงิ ) กาํ ไรขาดทนุ (สนิ คาท่ยี ังไม6ไดขาย) xx บันทึกรายการโอนปnดบัญชีสินคาส6งไปฝาก ขาย แบ6งเป=น 2 ส6วน (ส6วนสินคาท่ีขายได จริงเขาบัญชีฝากขาย และส6วนสินคาท่ียัง ไมไ6 ดขายปnดเขาบญั ชีกําไรขาดทนุ ) 2-25

เน่ืองจากการบันทึกบัญชีดานผูฝากขาย กรณีท่ี 2 บันทึกรายการเก่ียวกับสินคาฝากขายรวมกับการ ขายโดยปกติของกิจการ (ก2) มีวิธีการบันทึกบัญชีสินคาในสมุดบัญชีของผูฝากขาย 2 วิธี (ข้ึนอยู6กับความ ตองการทจี่ ะแสดงรายการรายไดจากการขายสนิ คาฝากขาย ตนทุนสนิ คาฝากขาย และค6าใชจ6ายของสินคาฝาก ขาย ไดแก6 วิธีที่ 1 วิธีการบันทึกบัญชีสินคาแบบต6อเนื่อง (Perpetual inventory method) และวิธีท่ี 2 วธิ กี ารบนั ทกึ บญั ชีสนิ คาเมื่อสน้ิ งวด (Periodic inventory method) โดยมรี ูปแบบดังนี้ รูปแบบ การบันทึกบัญชีดา+ นผฝ+ู ากขาย วธิ ีการบนั ทกึ บญั ชสี ินค+า รูปแบบท่ี 3 (ก2-ว1) กรณีท่ี 2 บันทึกรายการเกี่ยวกับสินคาฝากขาย วิธีที่ 1 การบันทึกบัญชีสินคาแบบต6อเนื่อง รวมกับการขายโดยปกติของกิจการ (ก2) (Perpetual) (ว1) รูปแบบท่ี 4 (ก2-ว2) กรณีที่ 2 บันทึกรายการเก่ียวกับสินคาฝากขาย วิธีท่ี 2 วิธีการบันทึกบัญชีสินคาเม่ือสิ้นงวด รวมกบั การขายโดยปกตขิ องกจิ การ (ก2) (Periodic) (ว2) จากรูปแบบรายการคาและการบันทึกบัญชีดานผูฝากขายในสมุดรายวันท่ัวไปไดแสดงไวขางตน จึง สามารถสรปุ เปรียบเทยี บความแตกต6างของรายการการบันทึกบัญชีระหว6างรูปแบบที่ 3 (ก2-ว1) กับรูปแบบที่ 4 (ก2-ว2) ไดดังน้ี รายการ รปู แบบท่ี 3 (ก2-ว1) รปู แบบท่ี 4 (ก2-ว2) (1) เม่ือส6งสินคาไปใหผูรบั ฝากขาย สินคาคงเหลอื บันทึกความจําหรือบันทึกบัญชี สินคาสง6 ไปฝากขาย (4) บันทึกตนทุนสินคาท่ีส6งไปฝาก บันทึกบัญชีตนทุนสินคาฝากขาย ไม6ตองบนั ทกึ รายการ ขาย ตามราคาทุน (ดวยจํานวนที่ขายได จริง) (5) บันทึกโอนปnดบัญชีสินคาส6งไป ไม6ตองบนั ทกึ รายการ โอนปnดบัญชีสินคาส6งไปฝากขาย ฝากขาย แบ6งเป=น 2 ส6วน (ส6วนสินคาที่ขาย ไดจริงเขาบัญชีฝากขาย และส6วน สินคาท่ียังไม6ไดขายปnดเขาบัญชี กาํ ไรขาดทุน) ต6อไปน้ีเป=นตัวอย6างเปรียบเทียบการบันทึกบัญชีดานผูฝากขาย ระหว6างรูปแบบที่ 3 (ก2-ว1) กับ รูปแบบท่ี 4 (ก2-ว2) ตวั อยา@ งท่ี 2.4 ใชโจทย5และรายงานการขายสนิ คาฝากขายเหมอื นกบั ตวั อย6างท่ี 2.3 บริษัท มณฑา จํากัด (ผูฝากขาย) บันทึกรายการเก่ียวกับสินคาฝากขายรวมกับการขายโดยปกติของ กิจการ (ก2) ดงั น้นั การบนั ทกึ บัญชีทางดานผฝู ากขายในสมดุ รายวนั ท่วั ไป แสดงไดดงั นี้ รายการ รูปแบบที่ 3 (ก2-ว1) รปู แบบที่ 4 (ก2-ว2) (1) เมอ่ื สง6 สินคาไปให บันทึกความจําสินคาสง6 ไปฝากขาย หรอื ผูรับฝากขาย บนั ทกึ บญั ชีสินคาส6งไปฝากขาย: ฝากขาย-รานเอมสวสั ด์ิ 300,000 ฝากขาย-รานเอมสวสั ดิ์ 300,000 สินคาคงเหลอื 300,000 สินคาส6งไปฝากขาย 300,000 บันทึกรายการส6งสินคาไปใหผูรับฝากขาย (มือถือ ยี่หอบี จํานวน 20 เคร่ือง ราคาทุนเคร่ืองละ 15,000 บาท) 2-26

รายการ รปู แบบท่ี 3 (ก2-ว1) รูปแบบท่ี 4 (ก2-ว2) (2) เมอ่ื จ6ายค6าใชจ6าย ค6าขนส6ง 2,000 ค6าขนสง6 2,000 เกย่ี วกบั สนิ คาฝากขาย เงนิ สด 2,000 เงนิ สด 2,000 (บันทึกแยกกับปกติ) บนั ทกึ รายการจ6ายคา6 ใชจา6 ยในการส6งสินคาไปใหผูรับฝากขาย 2,000 บาท (บันทึกแยกกับค6าใชจ6าย ปกติ) (2) เมื่อจา6 ยคา6 ใชจ6าย ไม6ตองบนั ทกึ รายการ ไม6ตองบันทึกรายการ เกีย่ วกบั สนิ คาฝากขาย (บันทกึ รวมกบั ปกติ) ไม6ตองบันทึกรายการจ6ายค6าหีบห6อในการส6งสินคาไปใหผูรับฝากขาย 4,000 บาท เนื่องจากบันทึก รวมกับคา6 ใชจ6ายปกติไวแลว (3) เม่อื ไดรับรายงาน เงินสด 394,000 เงนิ สด 394,000 การขายและหลกั ฐาน คา6 ขนสง6 6,000 คา6 ขนสง6 6,000 การส6งเงินจากผูรับ ค6านายหนา-รานเอมสวัสด์ิ 100,000 ค6านายหนา-รานเอมสวัสด์ิ 100,000 ฝากขาย รายไดจากการขาย 500,000 รายไดจากการขาย 500,000 (ยอด Gross sales) บันทึกรายการเม่ือไดรับรายงานการขายและหลักฐานการส6งเงินจากผูรับฝากขาย โดยบัญชีรายได จากการขายบนั ทกึ ดวยจํานวนเงนิ เทา6 กบั รายไดจากการขายกอ6 นหักค6าใชจ6ายในการฝากขาย (Gross sales) สาํ หรบั บันทึกบญั ชีค6าใชจ6ายในการฝากขาย-ระบุชื่อ (ค6าขนส6งสินคาใหลูกคา 6,000 และค6า นายหนา 100,000) (4) บันทกึ ตนทนุ สนิ คา ตนทุนสินคาฝากขาย 300,000 ไมต6 องบันทึกรายการ ทสี่ ง6 ไปฝากขาย ฝากขาย-รานเอมสวัสดิ์ 300,000 (ตามราคาทุนดวย บันทกึ รายการตนทุนสินคาทสี่ 6งไปฝากขายหลังจากไดรับรายงานการขายดวยยอดขายไดจรงิ หลงั จาก จํานวนทข่ี ายไดจริง) ไดรบั รายงานการขาย (ขายมือถอื ยีห่ อบี ไดจรงิ 20 เคร่อื ง ราคาทนุ เครื่องละ 15,000 บาท) (5) บันทกึ โอนปnดบัญชี ไมต6 องบันทกึ รายการ สนิ คาสง6 ไปฝากขาย 300,000 สินคาสง6 ไปฝากขาย ฝากขาย-รานเอมสวสั ด์ิ 300,000 บันทึกรายการโอนปnดบญั ชีสนิ คาสง6 ไปฝากขาย แบง6 เปน= 2 สว6 น สว6 นสนิ คาท่ีขายไดจรงิ เขาบัญชีฝาก ขาย (ขายมอื ถอื ยีห่ อบี ไดจริง 20 เครือ่ ง ราคาทุน เคร่ืองละ 15,000 บาท) และส6วนสินคาท่ยี งั ไม6ได ขายปดn เขาบัญชีกําไรขาดทนุ (จํานวนสินคาท่ยี งั ไม6ไดขาย = 20 – 20 = 0 เคร่อื ง) 2) การบันทกึ บัญชเี กย่ี วกับการฝากขายด+านผรู+ บั ฝากขาย การฝากขายและการขายโดยปกติ แตกต6างกันโดยที่กรรมสิทธิ์ในสินคายังคงเป=นของผูฝากขาย เมื่อ ผูฝากขายส6งสินคาไปยังผูรับฝากขายจะไม6บันทึกผูรับฝากขายเป=นลูกหน้ี และบันทึกรายไดเม่ือมีการจําหน6าย ได ส6วนผูรับฝากขายกถ็ ือว6าไม6มีหนีส้ ินเกดิ ขึ้นในขณะรบั ฝากขายจนกว6าจะขายได และสินคาท่ีคงเหลืออยู6 ผูรับ ฝากขายมีหนาที่ดูแลรักษาอย6างวิญgูชนและจะไม6ถือว6ามีหนี้สินเกิดข้ึนเมื่อรับสินคาฝากขาย ส6วนสินคา คงเหลือที่ผูรับฝากขาย จะตองถือเป=นสินคาของผูฝากขายแสดงไวในงบแสดงฐานะการเงินดวย ดังน้ัน ผูรับ ฝากขายเม่ือไดรับสินคาฝากขาย จะบนั ทกึ บญั ชเี ป=นแบบบันทกึ ความจาํ เทา6 น้นั การบันทกึ รายการการรับสินคาฝากขายจากผูฝากขายนัน้ อาจทาํ ไดหลายวิธี ไดแก6 (1) บันทึกรายการสินคารับฝากขายไวโดยลักษณะบันทึกความจํา เพราะสินคาฝากขายน้ัน ผูรับฝาก ขายไดรบั มาโดยไม6ใชการซ้ือหรือมีหนส้ี ินเกดิ ขน้ึ แตอ6 ยา6 งใด (2) บนั ทกึ รายการสินคารับฝากขายไวในสมุดรายวนั ท่ัวไป (3) บนั ทึกรายการไวในสมดุ บัญชีแยกประเภทเกี่ยวกบั การรับสนิ คาฝากขายโดยเฉพาะ 2-27

(4) บันทึกไวในบัญชีรับฝากขาย (เป=นเสมือนบัญชีเจาหน้ีของผูรับฝากขายสินคา) ซ่ึงเป=นบัญชีแยก ประเภท แยกเป=นรายตัวผูฝากขายก็ได สาํ หรบั การบนั ทึกบญั ชีดานผรู ับฝากขาย มี 2 กรณี ไดแก6 กรณีที่ 1 บนั ทกึ รายการเกี่ยวกับสินคารบั ฝากขายแยกไวต6างหากจากขายปกติ (ข1) และ กรณที ี่ 2 บนั ทึกรายการเก่ยี วกับสนิ คารบั ฝากขายรวมไวกบั ขายปกติ (ข2) 2.1) กรณที ี่ 1 บนั ทึกรายการเก่ยี วกบั สนิ ค+ารับฝากขายแยกไวต+ า@ งหากจากขายปกติ (ข1) เม่ือกิจการไดรับสินคาจากผูฝากขาย จะบันทึกบัญชีแบบบันทึกความจํา (Memo) คือ บันทึกเป=น หมายเหตไุ วในบญั ชีและรวบรวมหลกั ฐานเกยี่ วกับสินคาที่ไดรบั ฝากขายไว เมื่อผูรับฝากขายจ6ายค6าใชจ6ายต6างๆ ตลอดจนขายสินคาไดพรอมกับคิดค6านายหนาจากการรับฝากขาย และเมื่อมีเงินเหลือจะตองส6งคืนใหแก6 ผูฝากขาย ซ่ึงรายการต6างๆ เกี่ยวกับการรับฝากขายจะบันทึกไวในบัญชีรับฝากขาย ซึ่งมีลักษณะเป=น บญั ชลี ูกหนแ้ี ละเจาหน้ี กลา6 วคือ เมื่อผูรับฝากขายไดจ6ายค6าใชจ6ายตา6 งๆ แทนผูฝากขายไปก6อน ซึ่งจํานวนเงินท่ี จ6ายแทนไปก6อนน้ีจะแสดงว6าผูฝากขายเป=นลูกหน้ี และเมื่อขายสินคาไดจะมียอดเครดิตในบัญชีรับฝากขาย แสดงวา6 ผฝู ากขายจะเป=นเจาหนี้ บญั ชจี ะปดn ไปเม่อื ชําระเงนิ รปู แบบของรายการคาและการบนั ทึกบญั ชที างดานผรู ับฝากขายในสมุดรายวันทั่วไป แสดงไดดังนี้ (1) เมือ่ ไดร+ บั สนิ ค+าจากผูฝ+ ากขาย ณ วัน เดือน ปy ที่กิจการไดรับสินคาจากผูฝากขาย ผูรับฝากขายเพียงแต6จดบันทึกความจํา (Memo) เกี่ยวกับสินคาที่ส6งมาฝากขายโดยยังไม6ลงรายการในบัญชีจนกว6าจะขายสินคาน้ันได การบันทึกบัญชีทางดาน ผรู ับฝากขายในสมุดรายวันทวั่ ไป แสดงไดดังน้ี ปy เดือน วนั บันทึกความจํา (Memo) เกี่ยวกับสินคาท่ี ส6งมาฝากขายว6าเป=นสินคาอะไร จํานวน เท6าใด ราคาขายเท6าใด จากผูฝากขายราย ใด (2) เมอื่ จ@ายค@าใชจ+ @ายเกี่ยวกบั สินคา+ ฝากขาย (2.1) กรณีกิจการจ6ายเงนิ สดสําหรับคา6 ใชจ6ายในการรบั ฝากขายสนิ คาแทนผูฝากขายไปก6อน ก็จะลง รายการน้ีดานเดบิตในบัญชรี บั ฝากขาย (Consignment in account) และดานเครดติ ในบญั ชีเงินสด การบันทึกบญั ชที างดานผรู บั ฝากขายในสมดุ รายวันทัว่ ไป แสดงไดดงั น้ี รบั ฝากขาย – ระบชุ ่อื ผฝู ากขาย xx เงินสด xx บันทึกรายการจ6ายเงินสดสําหรับค6าใชจ6าย ในการรับฝากขายสินคาแทนผูฝากขายไป ก6อน 2-28

(2.2) กรณีกิจการบันทึกบัญชีค6าใชจ6ายในการรับฝากขายสินคาแทนผูฝากขายไปก6อนเป=นบัญชี ค6าใชจ6ายของกิจการไปแลว กจิ การกจ็ ะตองเครดติ ออกจากบัญชีค6าใชจา6 ยนน้ั สาํ หรบั ส6วนท่เี ปน= ของผูฝากขาย การบันทึกบัญชที างดานผูรบั ฝากขายในสมุดรายวันทว่ั ไป แสดงไดดงั นี้ รับฝากขาย – ระบชุ อื่ ผฝู ากขาย xx ค6าใชจ6าย – ระบชุ อ่ื xx บันทึกรายการค6าใชจ6ายในการรับฝากขาย สิ น ค า แ ท น ผู ฝ า ก ข า ย ไ ป ก6 อ น เ ป= น บั ญ ชี คา6 ใชจา6 ยของกิจการไปแลว (3) เมอ่ื ขายสนิ ค+าฝากขายได+ เมอ่ื กจิ การขายสนิ คาฝากขายได กจ็ ะเดบติ บัญชเี งินสด และเครดติ บัญชีรบั ฝากขาย ตามราคาที่ขายได จรงิ เต็มจํานวน การบันทึกบัญชีทางดานผูรับฝากขายในสมดุ รายวันท่วั ไป แสดงไดดังนี้ เงนิ สด xx รับฝากขาย – ระบชุ ือ่ ผฝู ากขาย xx บันทึกรายการขายสินคาฝากขายได ตาม ราคาทข่ี ายไดจรงิ เต็มจํานวน (4) เมอื่ จา@ ยคา@ ใช+จ@ายในการขายสินค+าฝากขาย (4.1) กรณีกิจการจ6ายเงินสดสําหรับค6าใชจ6ายในการขายสินคาฝากขายแทนผูฝากขายไปก6อน ก็จะ ลงรายการนดี้ านเดบิตในบญั ชรี บั ฝากขาย (Consignment in account) และดานเครดิตในบัญชเี งนิ สด การบนั ทกึ บัญชีทางดานผรู บั ฝากขายในสมดุ รายวันท่ัวไป แสดงไดดังน้ี รับฝากขาย – ระบชุ ่ือผฝู ากขาย xx เงนิ สด xx บันทึกรายการจ6ายเงินสดสําหรับค6าใชจ6าย ในการขายสินคาฝากขายแทนผูฝากขายไป ก6อน (4.2) กรณีกิจการบันทึกบัญชีค6าใชจ6ายในการขายสินคาฝากขายแทนผูฝากขายไปก6อนเป=นบัญชี คา6 ใชจา6 ยของกิจการไปแลว กิจการก็จะตองเครดิตออกจากบญั ชีค6าใชจา6 ยน้นั สําหรบั ส6วนทเ่ี ป=นของผูฝากขาย การบนั ทกึ บัญชีทางดานผูรับฝากขายในสมุดรายวันท่ัวไป แสดงไดดงั นี้ รับฝากขาย – ระบชุ ื่อผูฝากขาย xx ค6าใชจา6 ย – ระบุช่ือ xx บันทึกรายการค6าใชจ6ายในการขายสินคา ฝากขายแทนผูฝากขายไปก6อนเป=นบัญชี คา6 ใชจ6ายของกิจการไปแลว 2-29

(5) บันทกึ รายไดค+ า@ นายหนา+ รายไดค6านายหนา ท่ีผูรับฝากขายมีสิทธิไดรับจะโอนจากบัญชีรับฝากขายไปยังบัญชีรายไดต6างหาก โดยเดบิตบัญชีรับฝากขายและเครดิตบัญชีรายไดค6านายหนา แลวปnดบัญชีรายไดค6านายหนาไปบัญชีกําไร ขาดทนุ ในวนั สน้ิ งวดบญั ชโี ดยนําไปรวมกบั กําไรขั้นตนของกจิ การของผรู ับฝากขาย การบนั ทึกบญั ชีทางดานผรู บั ฝากขายในสมดุ รายวันทวั่ ไป แสดงไดดงั น้ี รบั ฝากขาย – ระบชุ ื่อผูฝากขาย xx รายไดคา6 นายหนา xx บันทึกรายการรายไดค6านายหนา ที่ผูรับฝาก ขายมสี ิทธไิ ดรับจากสนิ คาฝากขายทข่ี ายได (6) สรปุ ยอดคงเหลือบญั ชรี ับฝากขายและทาํ รายงานการขายส@งให+ผูฝ+ ากขาย เมื่อกิจการไดบันทึกรายการค6าขายสินคาฝากขาย ค6าใชจ6ายในการฝากขายต6างๆ และค6านายหนาใน บัญชีรับฝากขายแลวยอดคงเหลือของบัญชีรับฝากขาย (เป=นยอดคงเหลือของบัญชีแยกประเภท (Account balance) หมายถึง การรวมจํานวนเงินทางดานเดบิตและดานเครดิตของบัญชีต6างๆ แลวเขียนยอดรวมไวใต จํานวนเงินที่อย6ูบรรทัดสุดทาย จากน้ันหาผลต6างระหว6างยอดเงินดานเดบิตและดานเครดิต โดยหากยอดเงิน รวมทางดานเดบิตของบัญชีใดๆ มากกว6ายอดเงินรวมทางดานเครดิต บัญชีนั้นจะมียอดคงเหลือดานเดบิต ในทางกลบั กันหากยอดเงินรวมทางดานเครดิตของบัญชีใดๆ มากกว6ายอดเงินรวมทางดานเดบิต บัญชีนั้นจะมี ยอดคงเหลือดานเครดิต และหากยอดรวมทางดานเดบิตและเครดิตในบัญชีใดๆ เท6ากัน แสดงว6าบัญชีน้ันไม6มี ยอดคงเหลือ) จะแสดงจาํ นวนเงินได 2 กรณี (6.1) กรณีบญั ชีรับฝากขายมียอดคงเหลือดานเดบติ กรณีบัญชีรับฝากขายมยี อดคงเหลือดานเดบิต จะถือเสมือนวา6 ผฝู ากขายเปน= ลูกหน้ี (แสดงเป=นรายการ สินทรัพย5หมุนเวียนในงบแสดงฐานะการเงิน) และเมื่อผูรับฝากขายไดรับเงินดังกล6าวจากผูฝากขายแลว ผูรับ ฝากขายจะเดบิตบญั ชีเงนิ สด และเครดติ บัญชรี บั ฝากขาย การบันทึกบัญชที างดานผูรับฝากขายในสมุดรายวนั ทั่วไป แสดงไดดังนี้ เงินสด xx รบั ฝากขาย – ระบชุ อ่ื ผฝู ากขาย xx บันทึกรายการผูรับฝากขายไดรับเงินคืนมา จากผูฝากขาย กรณีบัญชีรับฝากขายมียอด คงเหลอื ดานเดบติ (6.2) กรณีบัญชรี ับฝากขายมยี อดคงเหลือดานเครดติ กรณีบัญชีรับฝากขายมียอดคงเหลือดานเครดิต จะถือเสมือนว6าผูฝากขายเป=นเจาหน้ี (แสดงเป=น รายการหนี้สินหมุนเวียนในงบแสดงฐานะการเงิน) และเม่ือผูรับฝากขายไดจ6ายเงินดังกล6าวใหผูฝากขายแลว ผูรบั ฝากขายจะเดบติ บัญชรี บั ฝากขาย และเครดติ บัญชีเงนิ สด 2-30

การบันทกึ บญั ชีทางดานผูรับฝากขายในสมุดรายวันทว่ั ไป แสดงไดดังนี้ รับฝากขาย – ระบชุ อ่ื ผูฝากขาย xx เงินสด xx บันทึกรายการผูรับฝากขายไดจ6ายเงินให ผูฝากขายแลว กรณีบัญชีรับฝากขายมียอด คงเหลอื ดานเครดิต 2.2) กรณีท่ี 2 บนั ทึกรายการเก่ยี วกบั สนิ คารบั ฝากขายรวมไวกบั ขายปกติ (ข2) รูปแบบของรายการคาและการบันทึกบัญชที างดานผรู บั ฝากขายในสมุดรายวันทว่ั ไป แสดงไดดงั นี้ (1) เมอ่ื ไดร+ บั สนิ ค+าจากผฝู+ ากขาย ณ วัน เดือน ปy ท่ีกิจการไดรับสินคาจากผูฝากขาย ผูรับฝากขายเพียงแต6จดบันทึกความจํา (Memo) เกี่ยวกับสินคาท่ีส6งมาฝากขายโดยยังไม6ลงรายการในบัญชีจนกว6าจะขายสินคานั้นได การบันทึกบัญชีทางดาน ผรู ับฝากขายในสมุดรายวันทวั่ ไป แสดงไดดังน้ี ปy เดอื น วัน บันทึกความจํา (Memo) เกี่ยวกับสินคาท่ี ส6งมาฝากขายว6าเป=นสินคาอะไร จํานวน เท6าใด ราคาขายเท6าใด จากผูฝากขายราย ใด (2) เมื่อจ@ายคา@ ใช+จ@ายเกี่ยวกับสนิ คา+ ฝากขาย (2.1) กรณีกจิ การจา6 ยเงินสดสาํ หรบั ค6าใชจ6ายในการรับฝากขายสินคาแทนผฝู ากขายไปก6อน ก็จะลง รายการนีด้ านเดบติ ในบัญชรี ับฝากขาย (Consignment in account) และดานเครดิตในบญั ชเี งนิ สด การบนั ทกึ บัญชีทางดานผรู บั ฝากขายในสมุดรายวันทัว่ ไป แสดงไดดงั นี้ รับฝากขาย – ระบุชอื่ ผูฝากขาย xx เงนิ สด xx บันทึกรายการจ6ายเงินสดสําหรับค6าใชจ6าย ในการรับฝากขายสินคาแทนผูฝากขายไป กอ6 น (2.2) กรณีกิจการบันทึกบัญชีค6าใชจ6ายในการรับฝากขายสินคาแทนผูฝากขายไปก6อนเป=นบัญชี คา6 ใชจ6ายของกิจการไปแลว กจิ การก็จะตองเครดติ ออกจากบญั ชคี 6าใชจ6ายนนั้ สําหรับส6วนท่ีเปน= ของผูฝากขาย การบันทกึ บญั ชีทางดานผูรบั ฝากขายในสมดุ รายวนั ท่ัวไป แสดงไดดังน้ี รับฝากขาย – ระบชุ อ่ื ผูฝากขาย xx ค6าใชจา6 ย – ระบชุ ือ่ xx บันทึกรายการค6าใชจ6ายในการรับฝากขาย สิ น ค า แ ท น ผู ฝ า ก ข า ย ไ ป ก6 อ น เ ป= น บั ญ ชี ค6าใชจ6ายของกจิ การไปแลว 2-31

(3) เมือ่ ขายสนิ ค+าฝากขายได+ เม่ือกิจการขายสินคาฝากขายได ก็จะเดบิตบัญชีเงินสด และเครดิตบัญชีรับฝากขาย ดวยมูลค6าขาย สนิ คาฝากขาย หกั ดวยคา6 นายหนาทีผ่ รู ับฝากขายไดรบั จากสนิ คาฝากขายที่ขายไดจริง การบนั ทกึ บญั ชีทางดานผูรับฝากขายในสมดุ รายวันท่วั ไป แสดงไดดงั น้ี เงนิ สด xx รับฝากขาย – ระบชุ อ่ื ผูฝากขาย xx บันทึกรายการขายสินคาฝากขายได ดวย ราคาทขี่ ายไดจริง หักดวยค6านายหนาที่ผูรับ ฝากขายไดรับจากสินคาฝากขายท่ีขายได จรงิ (4) เมื่อจา@ ยค@าใช+จา@ ยในการขายสนิ คา+ ฝากขาย (4.1) กรณีกิจการจ6ายเงินสดสําหรับค6าใชจ6ายในการขายสินคาฝากขายแทนผูฝากขายไปก6อน ก็จะ ลงรายการนี้ดานเดบติ ในบญั ชรี ับฝากขาย (Consignment in account) และดานเครดติ ในบัญชเี งนิ สด การบันทกึ บัญชีทางดานผรู ับฝากขายในสมดุ รายวันท่ัวไป แสดงไดดังนี้ รับฝากขาย – ระบุช่ือผฝู ากขาย xx เงินสด xx บันทึกรายการจ6ายเงินสดสําหรับค6าใชจ6าย ในการขายสินคาฝากขายแทนผูฝากขายไป กอ6 น (4.2) กรณีกิจการบันทึกบัญชีค6าใชจ6ายในการขายสินคาฝากขายแทนผูฝากขายไปก6อนเป=นบัญชี คา6 ใชจ6ายของกจิ การไปแลว กจิ การกจ็ ะตองเครดติ ออกจากบัญชคี า6 ใชจา6 ยน้ันสาํ หรับส6วนท่ีเป=นของผฝู ากขาย การบันทึกบญั ชที างดานผรู บั ฝากขายในสมดุ รายวนั ทั่วไป แสดงไดดงั นี้ รบั ฝากขาย – ระบชุ อ่ื ผฝู ากขาย xx คา6 ใชจ6าย – ระบุชอื่ xx บันทึกรายการค6าใชจ6ายในการขายสินคา ฝากขายแทนผูฝากขายไปก6อนเป=นบัญชี คา6 ใชจ6ายของกิจการไปแลว (5) บันทึกรายไดค+ @านายหนา+ ไม6ตองบันทึกรายการรายไดค6านายหนา ที่ผูรับฝากขายมีสิทธิไดรับ เพราะผูรับฝากขายไดรับรูรายได คา6 นายหนาเป=นยอดหักจากมูลค6าขายสนิ คาฝากขายในรายการคาที่ (3) เมือ่ ขายสนิ คาฝากขายไดไปแลว 2-32

(6) สรปุ ยอดคงเหลือบัญชรี ับฝากขายและทาํ รายงานการขายส@งใหผ+ ู+ฝากขาย เม่ือกิจการไดบันทึกรายการค6าขายสินคาฝากขาย ค6าใชจ6ายในการฝากขายต6างๆ และค6านายหนาใน บญั ชรี บั ฝากขายแลวยอดคงเหลอื ของบญั ชีรับฝากขาย จะแสดงจํานวนเงนิ ได 2 กรณี (6.1) กรณีบัญชรี บั ฝากขายมยี อดคงเหลอื ดานเดบิต กรณีบัญชรี บั ฝากขายมยี อดคงเหลอื ดานเดบิต จะถือเสมอื นวา6 ผฝู ากขายเปน= ลูกหนี้ (แสดงเป=นรายการ สินทรัพย5หมุนเวียนในงบแสดงฐานะการเงิน) และเม่ือผูรับฝากขายไดรับเงินดังกล6าวจากผูฝากขายแลว ผูรับ ฝากขายจะเดบติ บญั ชีเงนิ สด และเครดติ บัญชรี ับฝากขาย การบนั ทึกบัญชีทางดานผรู ับฝากขายในสมดุ รายวันทว่ั ไป แสดงไดดังนี้ เงินสด xx รับฝากขาย – ระบชุ ื่อผูฝากขาย xx บันทึกรายการผูรับฝากขายไดรับเงินคืนมา จากผูฝากขาย กรณีบัญชีรับฝากขายมียอด คงเหลือดานเดบิต (6.2) กรณบี ญั ชรี ับฝากขายมียอดคงเหลือดานเครดิต กรณีบัญชีรับฝากขายมียอดคงเหลือดานเครดิต จะถือเสมือนว6าผูฝากขายเป=นเจาหน้ี (แสดงเป=น รายการหนี้สินหมุนเวียนในงบแสดงฐานะการเงิน) และเมื่อผูรับฝากขายไดจ6ายเงินดังกล6าวใหผูฝากขายแลว ผูรับฝากขายจะเดบิตบญั ชรี บั ฝากขาย และเครดิตบญั ชีเงนิ สด การบนั ทกึ บญั ชที างดานผูรบั ฝากขายในสมุดรายวนั ท่วั ไป แสดงไดดังนี้ รบั ฝากขาย – ระบชุ ่อื ผูฝากขาย xx เงินสด xx บันทึกรายการผูรับฝากขายไดจ6ายเงินให ผูฝากขายแลว กรณีบัญชีรับฝากขายมียอด คงเหลอื ดานเครดติ ตัวอย@างที่ 2.5 เม่ือวันที่ 1 พฤษภาคม 25X4 บริษัท มณฑา จํากัด (ผูฝากขาย) ไดทําสัญญาฝากขาย และสง6 มือถอื ยีห่ อซี จํานวน 10 เครอื่ ง ไปฝากขายกบั รานเอมสวัสด์ิ (ผรู ับฝากขาย) โดยสินคามีราคาทุนเคร่ือง ละ 10,000 บาท โดยผูฝากขายตัง้ ราคาขายไวเคร่ืองละ 12,000 บาท วนั ท่ี 5 พฤษภาคม 25X4 รานเอมสวสั ดิ์ (ผรู บั ฝากขาย) จ6ายค6าขนส6งสินคาฝากขายที่ไดรับแทนผูฝาก ขาย เป=นเงนิ สด 2,000 บาท วันท่ี 15 พฤษภาคม 25X4 รานเอมสวัสด์ิ (ผูรับฝากขาย) จ6ายค6าโฆษณา เป=นเงินสด 4,000 บาท (โดยคา6 โฆษณานี้กิจการไดบนั ทึกรวมกบั คา6 ใชจา6 ยของกิจการ) วันที่ 20 พฤษภาคม 25X4 รานเอมสวัสด์ิ (ผูรับฝากขาย) ขายสินคาฝากขาย (มือถือ ยี่หอซี) เป=นเงิน สด ไดท้ังหมด 10 เคร่ือง โดยหกั คา6 นายหนา 20% จากยอดขาย วันท่ี 31 มกราคม 25X4 รานเอมสวัสดิ์ (ผูรับฝากขาย) ส6งรายงานการขายและส6งเงินค6าขายสินคา ฝากขายใหบรษิ ัท มณฑา จํากดั (ผฝู ากขาย) 2-33

รายงานการขายสนิ ค+าฝากขาย รา+ นเอมสวสั ดิ์ 84/76 ม.4 ถ.สรุ าษฎร-5 นาสาร ต.ขนุ ทะเล อ.เมอื ง จ.สรุ าษฎร5ธานี 84100 ใบฝากขายเลขที่ 05/002 วนั ที่ 31 พฤษภาคม 25X4 สินคาฝากขายจาก บริษทั มณฑา จํากัด 463/6 ซ.จรลั สนิทวงศ5 79 แขวงบางพลัด เขตบางพลดั กรงุ เทพฯ 10700 รายงานการขายสินคา มอื ถอื ย่ีหอซี ราคาขายเครื่องละ 12,000 บาท วัน เดอื น ปH รายการ จาํ นวน จํานวนเงิน (เครอื่ ง) (บาท) 25X4 พ.ค. 1 คงเหลือยกมา 0- 5 ไดรับสินคาฝากขาย 10 - รวม 10 - 5-20 รายไดจากการขาย 10 120,000 หัก ค6าใชจ6ายในการฝากขาย: คา6 ขนส6งในการรับสินคาฝากขาย (จ6ายแทนผฝู ากขาย) 2,000 บาท ค6าโฆษณาสนิ คาฝากขาย 4,000 บาท คา6 นายหนา (20% ของ 120,000) 24,000 บาท (30,000) รายไดจากการขายสุทธิ 90,000 31 จํานวนเงินทสี่ 6งมาพรอมรายงานการขายสนิ คา (90,000) 31 ยอดคงเหลือ 00 ท่มี า: ดลพร บุญพารอด, 2559, หนา 3-16 ต6อไปนี้เป=นการบันทึกบัญชีดานผูรับฝากขายในสมุดรายวันท่ัวไป ท้ัง 2 กรณี ไดแก6 กรณีท่ี 1 บันทึก รายการเกี่ยวกับสินคารับฝากขายแยกไวต6างหากจากขายปกติ (ข1) และกรณีที่ 2 บันทึกรายการเก่ียวกับ สินคารบั ฝากขายรวมไวกบั ขายปกติ (ข2) ดังน้ี รายการ กรณที ี่ 1 (ข1) กรณีที่ 2 (ข2) 25x4 พ.ค. 5 บันทึกความจํา (Memo): ไดรับสินคาที่ส6งมา บันทึกความจํา (Memo): ไดรับสินคาท่ีส6งมา ฝากขายเป=นมือถือ ยี่หอซี จํานวน 10 เครื่อง ฝากขายเป=นมือถือ ยี่หอซี จํานวน 10 เครื่อง ราคาขายเครื่องละ 12,000 บาท จากบริษัท ราคาขายเครื่องละ 12,000 บาท จากบริษัท มณฑา จํากดั (ผฝู ากขาย) มณฑา จาํ กัด (ผฝู ากขาย) (1) เม่ือไดรับสินคาจากผูฝากขาย: บันทึกความจํา (Memo) เก่ียวกับสินคาที่ส6งมาฝากขายว6าเป=น สนิ คาอะไร จาํ นวนเท6าใด ราคาขายเท6าใด จากผูฝากขายรายใด พ.ค. 5 รบั ฝากขาย - บจก. มณฑา 2,000 รับฝากขาย - บจก. มณฑา 2,000 เงินสด 2,000 เงนิ สด 2,000 (2) เมอื่ จ6ายคา6 ใชจา6 ยเกี่ยวกับสนิ คาฝากขาย: กรณี (2.1) บนั ทกึ รายการจ6ายค6าขนสง6 สินคาฝากขายที่ ไดรับแทนผฝู ากขาย เป=นเงนิ สด 2,000 บาท 2-34

รายการ กรณีที่ 1 (ข1) กรณที ี่ 2 (ข2) 25x4 พ.ค. 15 รบั ฝากขาย - บจก. มณฑา 4,000 รับฝากขาย - บจก. มณฑา 4,000 พ.ค. 20 คา6 โฆษณา 4,000 คา6 โฆษณา 4,000 พ.ค. 20 (4) เมื่อจ6ายค6าใชจ6ายในการขายสินคาฝากขาย: กรณี (4.2) กรณีกิจการบันทึกบัญชีค6าใชจ6าย พ.ค. 31 (ค6าโฆษณา) ในการขายสินคาฝากขายแทนผูฝากขายไปก6อนเป=นบัญชีค6าใชจ6าย (ค6าโฆษณา) ของ กิจการไปแลว เปน= เงนิ สด 4,000 บาท เงนิ สด 120,000 เงินสด 96,000 รับฝากขาย - บจก. มณฑา 120,000 รับฝากขาย - บจก. มณฑา 96,000 (3) เม่ือขายสินคาฝากขายได: บันทึกรายการ (3) เม่ือขายสินคาฝากขายได: บันทึกรายการ ขายสนิ คาฝากขายได ตามราคาที่ขายไดจริงเต็ม ขายสนิ คาฝากขายได ดวยราคาทขี่ ายไดจริง 10 จาํ นวน = 10 x 12,000 = 120,000 x 12,000 = 120,000 หักดวยค6านายหนาที่ผูรับ ฝากขายไดรับจากสินคาฝากขายที่ขายไดจริง 20% x 120,000 = 24,000 รบั ฝากขาย - บจก. มณฑา 24,000 ไมต6 องบันทึกบัญชี รายไดค6านายหนา 24,000 (5) บันทึกรายไดค6านายหนา: บันทึกรายการ (5) บันทึกรายไดค6านายหนา: ไม6ตองบันทึก รายไดค6านายหนา ท่ีผูรับฝากขายมีสิทธิไดรับ รายการรายไดค6านายหนา ที่ผูรับฝากขายมีสิทธิ จากสินคาฝากขายที่ขายได 20% x 120,000 = ไดรับ เพราะผูรับฝากขายไดรับรูรายไดค6า 24,000 นายหนาเป=นยอดหักจากมูลค6าขายสินคาฝาก ขายในรายการคาที่ (3) เม่ือขายสินคาฝากขาย ไดไปแลว รับฝากขาย - บจก. มณฑา 90,000 รบั ฝากขาย - บจก. มณฑา 90,000 เงนิ สด 90,000 เงนิ สด 90,000 (6) สรุปยอดคงเหลือบัญชีรับฝากขายและทํา (6) สรุปยอดคงเหลือบัญชีรับฝากขายและทํา รายงานการขายส6งใหผูฝากขาย: กรณี (6.2) รายงานการขายส6งใหผูฝากขาย: กรณี (6.2) บัญชีรับฝากขายมียอดคงเหลือดานเครดิต บัญชีรับฝากขายมียอดคงเหลือดานเครดิต 120,000 – 2,000 – 4,000 – 24,000 = 96,000 – 2,000 – 4,000 = 90,000 90,000 เม่ือไดบันทึกรายการกรณีท่ี 1 บันทึกรายการเก่ียวกับสินคารับฝากขายแยกไวต6างหากจากขายปกติ (ข1) ดงั กลา6 วแลว รายการในบญั ชรี บั ฝากขายของบรษิ ัท มณฑา จาํ กัด (ผฝู ากขาย) จะปรากฏดังนี้ บญั ชีรับฝากขาย – บจก. มณฑา 25X4 25X4 พ.ค. 5 เงนิ สด (2.1) 2,000 - พ.ค. 20 ขาย (3) 120,000 - 15 ค6าโฆษณา (4.2) 4,000 - 20 คา6 นายหนา (5) 24,000 - 31 เงินสด (6.2) 90,000 - 120,000 - 120,000 - 2-35

เมื่อไดบันทึกรายการกรณีที่ 2 บันทึกรายการเก่ียวกับสินคารับฝากขายรวมไวกับขายปกติ (ข2) ดังกล6าวแลว รายการในบัญชีรับฝากขายของบริษทั มณฑา จํากัด (ผฝู ากขาย) จะปรากฏดงั นี้ บัญชรี ับฝากขาย – บจก. มณฑา 25X4 25X4 พ.ค. 5 เงนิ สด (2.1) 2,000 - พ.ค. 20 ขาย (3) 96,000 - 15 ค6าโฆษณา (4.2) 4,000 - 31 เงินสด (6.2) 90,000 - 96,000 - 96,000 - 3) การบัญชีเกยี่ วกบั การฝากขาย กรณีขายสนิ ค+าฝากขายได+บางสว@ น ในกรณีที่ผูรับฝากขาย ขายสินคาที่รับฝากขายไปไดเพียงบางส6วน ผูรับฝากขายมีสิทธิหักค6าใชจ6าย ทงั้ สน้ิ ทไี่ ดจ6ายไปในการรบั ฝากขายจากเงินงวดแรกทไ่ี ดรับจากการขาย แต6ผูฝากขายอาจจะเฉล่ียค6าใชจ6ายส6วน ท่ีอาจถือเป=นตนทุนของสินคาฝากขายส6วนท่ียังขายไม6ไดยกยอดต6อไปเป=นตนทุนของสินคาฝากขายท่ียังขาย ไม6ได และแสดงรวมเปน= สนิ คาฝากขายคงเหลอื ในมอื ของผูรับฝากขายได ในวันปnดบัญชี ถายังมีสินคาฝากขายคงเหลืออย6ูในมือของผูรับฝากขาย จะตองนํามาแสดงเป=นสินคา ฝากขายคงเหลือของผูฝากขาย ราคาทุนของสินคาฝากขายในมือของผูรับฝากขายควรจะรวมราคาทุนของ สินคาฝากขายกับส6วนเฉล่ียค6าใชจ6าย ซ่ึงถือเป=นตนทุนของสินคาฝากขายที่ยังขายไม6ไดน้ันดวย เช6น ค6าขนส6ง สนิ คาฝากขายไปใหผูรับฝากขายที่ผูฝากขายหรือผูรับฝากขายไดจ6ายไป แต6ถาเป=นค6าโฆษณาสินคาฝากขายซึ่ง โดยปกติเป=นค6าใชจ6ายที่ไม6รวมเป=นตนทุนของสินคาฝากขายหรือค6านายหนาซึ่งคิดเฉพาะสินคาฝากขายที่ขาย ไดก็ไม6อาจนํามาคิดเป=นตนทุนของสนิ คาฝากขายคงเหลอื ได นอกจากนี้ สินคาฝากขายคงเหลือในมือของผูรับฝากขาย ผูฝากขายจะตองตีราคาสินคาฝากขาย คงเหลือดวยราคาทุนหรือมูลค6าสุทธิที่คาดว6าจะไดรับ แลวแต6ราคาใดจะตํ่ากว6า รวมทั้งนโยบายการตีราคา สินคาฝากขายคงเหลือดังกล6าว ตองเป=นวิธีเดียวกัน เช6น ถาสินคาฝากขายในมือผูฝากขายตีราคาดวยวิธีเขา กอ6 น-ออกกอ6 น ดงั น้ัน สนิ คาฝากขายในมือผรู ับฝากขายตรี าคาดวยวธิ เี ขาก6อน-ออกกอ6 น เช6นเดียวกนั เปน= ตน การบันทึกบัญชีเก่ียวกับการขายสินคาไดเพียงบางส6วนในสมุดบัญชีของผูฝากขาย สามารถทําได 4 รูปแบบ ดงั น้ี รูปแบบ การบันทกึ บญั ชีด+านผู+ฝากขาย วิธกี ารบนั ทกึ บัญชสี ินค+า รปู แบบท่ี 1 (ก1-ว1) กรณีที่ 1 การขายสินคาฝากขายแยกแสดง วิธีที่ 1 การบันทึกบัญชีสินคาแบบต6อเน่ือง ต6างหากจากการขายโดยปกติของกิจการ (ก1) (Perpetual) (ว1) รปู แบบท่ี 2 (ก1-ว2) กรณีที่ 1 การขายสินคาฝากขายแยกแสดง วิธีท่ี 2 วิธีการบันทึกบัญชีสินคาเม่ือส้ินงวด ตา6 งหากจากการขายโดยปกตขิ องกิจการ (ก1) (Periodic) (ว2) รปู แบบที่ 3 (ก2-ว1) กรณีที่ 2 บันทึกรายการเก่ียวกับสินคาฝากขาย วิธีที่ 1 การบันทึกบัญชีสินคาแบบต6อเน่ือง รวมกับการขายโดยปกตขิ องกิจการ (ก2) (Perpetual) (ว1) รูปแบบที่ 4 (ก2-ว2) กรณีที่ 2 บันทึกรายการเก่ียวกับสินคาฝากขาย วิธีท่ี 2 วิธีการบันทึกบัญชีสินคาเมื่อสิ้นงวด รวมกบั การขายโดยปกติของกจิ การ (ก2) (Periodic) (ว2) 2-36

ตัวอย@างที่ 2.6 เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 25X4 บริษัท มณฑา จํากัด (ผูฝากขาย) ไดส6งมือถือ ยี่หอบี จํานวน 40 เคร่ือง ไปฝากขายกับรานเอมสวัสดิ์ (ผูรับฝากขาย) ราคาทุนเครื่องละ 15,000 บาท เสียค6าใชจ6าย ในการส6งสินคาไปใหผูรับฝากขาย 4,000 บาท (บันทึกแยกกับค6าใชจ6ายปกติ) ค6าใชจ6ายในการหีบห6อ 8,000 บาท ผูฝากขายไดจ6ายไปโดยเดบิตไวในบัญชีค6าหีบห6อ (บันทึกรวมกับค6าใชจ6ายปกติ) ต6อมา ณ วันส้ินเดือน พฤษภาคม 25X4 ผูรบั ฝากขายส6งรายงานการขายสินคาฝากขายโดยรายงานว6าขายมือถือไดจํานวน 20 เคร่ือง ในราคาขายเคร่อื งละ 25,000 บาท เสยี คา6 ขนสง6 สนิ คาฝากขายที่ขายไดไปใหลูกคาจํานวน 6,000 บาท และคิด คา6 นายหนาในการรบั ฝากขายในอัตรา 20% ของราคาขาย ณ วนั ท่ี 31 พฤษภาคม 25X4 รานเอมสวสั ดิ์ (ผูรับฝากขาย) ไดส6งรายงานการขายสินคาฝากขายและ ส6งเงินมาพรอมกบั รายงานการขายสินคาฝากขายให บรษิ ทั มณฑา จํากัด (ผูฝากขาย) แลว ดังน้ี รายงานการขายสนิ ค+าฝากขาย รา+ นเอมสวัสดิ์ 84/76 ม.4 ถ.สรุ าษฎร-5 นาสาร ต.ขนุ ทะเล อ.เมือง จ.สรุ าษฎร5ธานี 84100 ใบฝากขายเลขที่ 05/001 วันท่ี 31 พฤษภาคม 25X4 สินคาฝากขายจาก บรษิ ทั มณฑา จํากัด 463/6 ซ.จรัลสนิทวงศ5 79 แขวงบางพลดั เขตบางพลัด กรุงเทพฯ 10700 รายงานการขายสนิ คา มอื ถือ ยหี่ อบี ราคาขายเคร่อื งละ 25,000 บาท วัน เดอื น ปH รายการ จํานวน จํานวนเงิน (เครื่อง) (บาท) 25X4 พ.ค. 1 คงเหลือยกมา 0- 5 ไดรับสินคาฝากขาย 40 - รวม 40 - 10-31 รายไดจากการขาย 20 500,000 หกั คา6 ใชจ6ายในการฝากขาย: ค6าขนสง6 สินคาฝากขายไปใหลูกคา 6,000 บาท คา6 นายหนา (20% ของ 500,000) 100,000 บาท (106,000) รายไดจากการขายสทุ ธิ 394,000 31 จํานวนเงินทีส่ 6งมาพรอมรายงานการขายสนิ คา (394,000) 31 ยอดคงเหลอื 20 0 ที่มา: ดลพร บุญพารอด, 2559, หนา 3-16 2-37

การคํานวณตน+ ทุนสนิ คา+ ฝากขาย ทงั้ หมด ตน+ ทุนสนิ คา+ ฝากขาย คงเหลือ บัญชฝี ากขาย (40 เครอื่ ง) ขายไป (20 เคร่อื ง) ยอดยกไป/ รายการ ปรบั ปรุง 600,000 (20 เคร่ือง) 300,000 รปู แบบท่ี 3, 4 ตนทนุ สนิ คาฝากขาย (@15,000) คา6 ใชจา6 ยในการฝากขาย: 300,000 รูปแบบที่ 3, 4 ค6าขนส6งสนิ คาฝากขาย (ผฝู ากขาย) รูปแบบท่ี 3, 4 คา6 หีบห6อสนิ คาฝากขาย (ผูฝากขาย) 4,000 2,000 2,000 คา6 ขนสง6 สนิ คาฝากขาย (ผรู ับฝากขาย) 8,000 4,000 4,000 รปู แบบท่ี 1, 2 ค6านายหนา (ผูรับฝากขาย) 6,000 6,000 100,000 100,000 - รวม 718,000 412,000 - 306,000 บริษัท มณฑา จํากัด (ผูฝากขาย) บันทึกรายการเก่ียวกับสินคาฝากขายแยกไวต6างหากจากการขาย โดยปกติ (ก1) ดังน้ัน การบันทึกบัญชีทางดานผูฝากขายในสมุดรายวันทั่วไปเปรียบเทียบความแตกต6างของ รายการการบนั ทึกบัญชรี ะหวา6 งรปู แบบที่ 1 (ก1-ว1) กบั รูปแบบ ที่ 2 (ก1-ว2) แสดงไดดงั นี้ รายการ รูปแบบท่ี 1 (ก1-ว1) รปู แบบที่ 2 (ก1-ว2) (1) เมอ่ื ส6งสินคาไปให ฝากขาย-รานเอมสวัสด์ิ 600,000 ฝากขาย-รานเอมสวสั ดิ์ 600,000 ผูรบั ฝากขาย สนิ คาคงเหลอื 600,000 สินคาส6งไปฝากขาย 600,000 บันทึกรายการส6งสินคาไปใหผูรับฝากขาย (มือถือ ยี่หอบี จํานวน 40 เครื่อง ราคาทุนเคร่ืองละ 15,000 บาท) (2.1) เมื่อจา6 ย ฝากขาย-รานเอมสวัสดิ์ 4,000 ฝากขาย-รานเอมสวัสด์ิ 4,000 ค6าใชจา6 ยเก่ียวกับ เงนิ สด 4,000 เงนิ สด 4,000 สินคาฝากขาย บนั ทกึ รายการจา6 ยคา6 ใชจา6 ยในการส6งสินคาไปใหผูรับฝากขาย 4,000 บาท (บันทึกแยกกับค6าใชจ6าย (บันทกึ แยกกับปกติ) ปกติ) (2.2) เม่อื จ6าย ฝากขาย-รานเอมสวสั ด์ิ 8,000 ฝากขาย-รานเอมสวัสด์ิ 8,000 ค6าใชจา6 ยเก่ยี วกบั คา6 หีบห6อ 8,000 คา6 หีบหอ6 8,000 สนิ คาฝากขาย บันทึกรายการจา6 ยค6าหบี ห6อในการส6งสินคาไปใหผูรับฝากขาย 8,000 บาท (บันทึกรวมกับค6าใชจ6าย (บันทึกรวมกบั ปกติ) ปกติ) (3.1) เมอ่ื ไดรบั เงินสด 394,000 เงนิ สด 394,000 รายงานการขายและ ฝากขาย-รานเอมสวัสด์ิ 106,000 ฝากขาย-รานเอมสวสั ด์ิ 106,000 หลกั ฐานการสง6 เงิน ขายโดยการฝากขาย 500,000 ขายโดยการฝากขาย 500,000 จากผรู บั ฝากขาย บนั ทกึ รายการเมื่อไดรับรายงานการขายและหลักฐานการส6งเงินจากผูรับฝากขาย วิธีข้ันตน (Gross (วิธี Gross) method) สาํ หรับบันทกึ บญั ชีฝากขาย-รานเอมสวสั ด์ิ (6,000 + 100,000) (3.2) เมือ่ ไดรับ เงินสด 394,000 เงนิ สด 394,000 รายงานการขายและ ขายโดยการฝากขาย 394,000 ขายโดยการฝากขาย 394,000 หลักฐานการสง6 เงนิ บันทึกรายการเม่ือไดรับรายงานการขายและหลักฐานการส6งเงินจากผูรับฝากขาย วิธีสุทธิ (Net จากผูรับฝากขาย method) (วธิ ี Net) 2-38

รายการ รปู แบบที่ 1 (ก1-ว1) รูปแบบท่ี 2 (ก1-ว2) (4.1) บันทึกตนทุน ตนทุนสินคาฝากขาย 300,000 ตนทุนสนิ คาฝากขาย 300,000 สนิ คาที่สง6 ไปฝากขาย คา6 ใชจ6ายในการฝากขาย 112,000 ค6าใชจ6ายในการฝากขาย 112,000 (หลังจาก 3.1 วธิ ี ฝากขาย-รานเอมสวสั ดิ์ 412,000 ฝากขาย-รานเอมสวสั ด์ิ 412,000 Gross) บนั ทกึ รายการตนทุนสินคาที่ส6งไปฝากขายหลังจากไดรับรายงานการขายและผูฝากขายใชวิธีขั้นตน (Gross method) เมือ่ ไดรบั รายงานการขาย สําหรับบันทึกบัญชีค6าใชจ6ายในการฝากขาย (2,000 + 4,000 + 6,000 + 100,000) (4.2) บนั ทกึ ตนทุน ตนทุนสนิ คาฝากขาย 300,000 ตนทนุ สนิ คาฝากขาย 300,000 สนิ คาท่ีสง6 ไปฝากขาย คา6 ใชจา6 ยในการฝากขาย 6,000 ค6าใชจา6 ยในการฝากขาย 6,000 (หลงั จาก 3.2 วิธี Net) ฝากขาย-รานเอมสวสั ด์ิ 306,000 ฝากขาย-รานเอมสวสั ด์ิ 306,000 บันทึกรายการตนทุนสินคาที่ส6งไปฝากขายหลังจากไดรับรายงานการขายและผูฝากขายใชวิธีสุทธิ (Net method) เม่ือไดรับรายงานการขาย สําหรับบันทึกบัญชีค6าใชจ6ายในการฝากขาย (2,000 + 4,000) (5) บนั ทึกโอนปดn บญั ชี ไมต6 องบันทกึ รายการ สินคาส6งไปฝากขาย 600,000 สนิ คาส6งไปฝากขาย กําไรขาดทุน 600,000 บันทึกรายการโอนปnดบญั ชีสนิ คาสง6 ไปฝากขายท้งั หมดในราคาทนุ เขาบัญชกี าํ ไรขาดทุน รปู แบบท่ี 1 (ก1-ว1) (วธิ ี Gross) บัญชฝี ากขาย – รานเอมสวัสด์ิ 25X4 25X4 พ.ค. 1 สินคาคงเหลือ (1) 600,000 - พ.ค. 31 ตนทุนสินคาฝากขาย (4.1) 300,000 - 1 เงินสด (2.1) 112,000 - 1 ค6าหบี หอ6 (2.2) 4,000 - ค6าใชจา6 ยในการฝากขาย (4.1) 306,000 - 31 คา6 ใชจา6 ยในการฝากขาย (3.1) 8,000 - ยอดยกไป 718,000 - 106,000 - 718,000 - รปู แบบที่ 2 (ก1-ว2) (วิธี Gross) บญั ชฝี ากขาย – รานเอมสวสั ดิ์ 25X4 25X4 พ.ค. 1 สินคาส6งไปฝากขาย (1) 600,000 - พ.ค. 31 ตนทุนสนิ คาฝากขาย (4.1) 300,000 - 1 เงินสด (2.1) 112,000 - 1 ค6าหีบห6อ (2.2) 4,000 - คา6 ใชจ6ายในการฝากขาย (4.1) 306,000 - 31 ค6าใชจา6 ยในการฝากขาย (3.1) 8,000 - ยอดยกไป 718,000 - รูปแบบท่ี 1 (ก1-ว1) (วิธี Net) 106,000 - 25X4 พ.ค. 1 สนิ คาคงเหลือ (1) 718,000 - 1 เงนิ สด (2.1) บัญชีฝากขาย – รานเอมสวัสด์ิ 1 ค6าหบี หอ6 (2.2) 25X4 600,000 - พ.ค. 31 ตนทนุ สนิ คาฝากขาย (4.2) 300,000 - 6,000 - 4,000 - ค6าใชจา6 ยในการฝากขาย (4.2) - 306,000 8,000 - ยอดยกไป - 612,000 612,000 - 2-39

รูปแบบท่ี 2 (ก1-ว2) (วิธี Net) บัญชีฝากขาย – รานเอมสวัสด์ิ 25X4 25X4 พ.ค. 1 สินคาสง6 ไปฝากขาย (1) 600,000 - พ.ค. 31 ตนทนุ สินคาฝากขาย (4.2) 300,000 - 1 เงนิ สด (2.1) 6,000 - 1 คา6 หีบหอ6 (2.2) 4,000 - คา6 ใชจ6ายในการฝากขาย (4.2) - 306,000 8,000 - ยอดยกไป - 612,000 612,000 - บริษัท มณฑา จํากัด (ผูฝากขาย) บันทึกรายการเก่ียวกับสินคาฝากขายรวมกับการขายโดยปกติของ กิจการ (ก2) ดังนั้น การบันทึกบัญชีทางดานผูฝากขายในสมุดรายวันทั่วไปเปรียบเทียบความแตกต6างของ รายการการบนั ทกึ บญั ชีระหวา6 งรูปแบบท่ี 3 (ก2-ว1) กบั รูปแบบท่ี 4 (ก2-ว2) แสดงไดดังน้ี รายการ รูปแบบที่ 3 (ก2-ว1) รปู แบบท่ี 4 (ก2-ว2) (1) เม่ือสง6 สินคาไปให บันทึกความจาํ สินคาส6งไปฝากขาย หรือ ผรู บั ฝากขาย บนั ทกึ บัญชสี นิ คาส6งไปฝากขาย: ฝากขาย-รานเอมสวสั ด์ิ 600,000 ฝากขาย-รานเอมสวัสด์ิ 600,000 สนิ คาคงเหลือ 600,000 สินคาส6งไปฝากขาย 600,000 บันทึกรายการส6งสินคาไปใหผูรับฝากขาย (มือถือ ย่ีหอบี จํานวน 40 เครื่อง ราคาทุนเครื่องละ 15,000 บาท) (2) เมือ่ จา6 ยคา6 ใชจ6าย คา6 ขนสง6 4,000 ค6าขนส6ง 4,000 เก่ียวกับสินคาฝากขาย เงินสด 4,000 เงินสด 4,000 (บนั ทกึ แยกกบั ปกติ) บนั ทึกรายการจ6ายค6าใชจา6 ยในการสง6 สินคาไปใหผูรับฝากขาย 4,000 บาท (บันทึกแยกกับค6าใชจ6าย ปกติ) (2) เมอื่ จา6 ยค6าใชจา6 ย ไม6ตองบันทึกรายการ ไมต6 องบนั ทึกรายการ เก่ียวกบั สินคาฝากขาย (บันทกึ รวมกับปกติ) ไม6ตองบันทึกรายการจ6ายค6าหีบห6อในการส6งสินคาไปใหผูรับฝากขาย 8,000 บาท เนื่องจากบันทึก รวมกบั คา6 ใชจ6ายปกตไิ วแลว (3) เมื่อไดรบั รายงาน เงินสด 394,000 เงนิ สด 394,000 การขายและหลักฐาน ค6าขนส6ง 6,000 ค6าขนสง6 6,000 การสง6 เงนิ จากผูรับ คา6 นายหนา-รานเอมสวสั ด์ิ 100,000 คา6 นายหนา-รานเอมสวสั ด์ิ 100,000 ฝากขาย รายไดจากการขาย 500,000 รายไดจากการขาย 500,000 (ยอด Gross sales) บันทึกรายการเมื่อไดรับรายงานการขายและหลักฐานการส6งเงินจากผูรับฝากขาย โดยบัญชีรายได จากการขายบันทกึ ดวยจาํ นวนเงนิ เท6ากบั รายไดจากการขายก6อนหกั ค6าใชจ6ายในการฝากขาย (Gross sales) สําหรบั บนั ทกึ บญั ชีค6าใชจ6ายในการฝากขาย-ระบุช่ือ (ค6าขนส6งสินคาใหลูกคา 6,000 และค6า นายหนา 100,000) (4) บันทกึ ตนทุนสนิ คา ตนทุนสนิ คาฝากขาย 300,000 ไมต6 องบันทึกรายการ ท่ีส6งไปฝากขาย ฝากขาย-รานเอมสวัสดิ์ 300,000 (ตามราคาทนุ ดวย บันทกึ รายการตนทนุ สินคาทสี่ 6งไปฝากขายหลังจากไดรับรายงานการขายดวยยอดขายไดจริงหลังจาก จํานวนท่ขี ายไดจรงิ ) ไดรับรายงานการขาย (ขายมอื ถือ ยี่หอบี ไดจรงิ 20 เครือ่ ง ราคาทุน เครอ่ื งละ 15,000 บาท) 2-40

รายการ รูปแบบที่ 3 (ก2-ว1) รูปแบบท่ี 4 (ก2-ว2) (5) บันทกึ โอนปnด ไม6ตองบันทกึ รายการ สินคาส6งไปฝากขาย 600,000 บญั ชีสนิ คาสง6 ไปฝาก ฝากขาย-รานเอมสวสั ดิ์ 300,000 ขาย กาํ ไรขาดทุน 300,000 บันทึกรายการโอนปดn บัญชีสินคาส6งไปฝากขาย แบ6งเป=น 2 สว6 น ส6วนสินคาทข่ี ายไดจรงิ เขาบัญชีฝาก ขาย (ขายมือถอื ย่หี อบี ไดจริง 20 เคร่อื ง ราคาทุน เครอื่ งละ 15,000 บาท) และสว6 นสนิ คาที่ยังไม6ได ขายปnดเขาบัญชีกาํ ไรขาดทุน (จํานวนสนิ คาทยี่ ังไมไ6 ดขาย = 40 – 20 = 20 เครอื่ ง) (6) รายการปรบั ปรงุ คา6 ใชจ6ายในการฝากขายล6วงหนา 6,000 ค6าใชจา6 ยในการฝากขายลว6 งหนา 6,000 ค6าใชจา6 ยในการฝาก ค6าขนส6ง 2,000 คา6 ขนส6ง 2,000 ขายของสนิ คาฝากขาย คา6 หีบหอ6 4,000 ค6าหีบหอ6 4,000 ท่ียังไมไ6 ดขาย บันทึกรายการรายการปรับปรุงค6าใชจ6ายในการฝากขายของสินคาฝากขายท่ียังไม6ไดขาย (ค6าขนส6ง สินคาฝากขาย (ผฝู ากขาย) 2,000 บาท และคา6 หบี หอ6 สินคาฝากขาย (ผูฝากขาย) 4,000 บาท) รปู แบบที่ 3 (ก2-ว1) บญั ชีฝากขาย – รานเอมสวสั ดิ์ 300,000 - 300,000 - 25X4 25X4 600,000 - พ.ค. 1 สนิ คาคงเหลอื (1) 600,000 - พ.ค. 31 ตนทุนสนิ คาฝากขาย (4) 300,000 - ยอดยกไป 300,000 - 600,000 - 600,000 - รปู แบบที่ 4 (ก2-ว2) บญั ชฝี ากขาย – รานเอมสวัสด์ิ 6,000 - 6,000 - 25X4 25X4 พ.ค. 1 สินคาส6งไปฝากขาย (1) 600,000 - พ.ค. 31 สินคาสง6 ไปฝากขาย (5) ยอดยกไป 600,000 - รปู แบบที่ 3 (ก2-ว1) และรูปแบบท่ี 4 (ก2-ว2) คา6 ใชจา6 ยในการฝากขายลว6 งหนา 25X4 25X4 พ.ค. 31 ค6าขนสง6 (6) 2,000 - พ.ค. 31 ยอดยกไป คา6 หบี ห6อ (6) 4,000 - 6,000 - 2.4 การแสดงรายการเก่ียวกบั การฝากขายในรายงานทางการเงิน การแสดงรายการฝากขายในงบกําไรขาดทุนเบ็ดเสร็จและงบแสดงฐานะการเงิน อธิบายรายละเอียด ดงั น้ี 1) การแสดงรายการในงบกําไรขาดทนุ เบ็ดเสรจ็ ผูฝากขายสามารถเลือกที่จะแสดงรายการเก่ียวกับการฝากขายในงบกําไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ ได 2 วิธี ดังน้ี 2-41

(1) การแสดงรายการเกีย่ วกับการฝากขายแยกตา@ งหากจากการขายปกติ ผูฝากขายแสดงรายการในงบกําไรขาดทุนเบ็ดเสร็จโดยแสดงยอดรายไดและค6าใชจ6ายต6างๆ แยกส6วน จากการขายโดยปกติ และการขายโดยการฝากขาย และแสดงรวมยอดทั้งหมดของกิจการอีกหนง่ึ คอลัมน5 ดังน้ี บริษัท มณฑา จาํ กดั งบกาํ ไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ (บางสว@ น) สาํ หรบั ปH สนิ้ สุดวนั ที่ 31 ธันวาคม 25X4 ขาย ขายโดยการ ขายปกติ (หน@วย : บาท) หกั ตนทุนขาย ฝากขาย รวม กําไรข้ันตน XX หกั ค6าใชจา6 ยในการขายและบรหิ าร XX XX XXX กําไรสทุ ธิ XX XX XXX XX XX XXX XX XX XXX XX XXX ทม่ี า: ศิลปพร ศรีจ่นั เพชร และอนวุ ฒั น5 ภกั ดี, 2562, หนา 2-27 (2) การแสดงรายการเก่ียวกบั การฝากขายรวมกับการขายปกติ สําหรับการแสดงรายการในกรณีบันทึกการฝากขายรวมกับการขายปกติ มักจะใชในกรณีที่กิจการไม6 ตองการทราบรายละเอียดของตนทุน และค6าใชจ6ายของการฝากขาย ผูฝากขายจึงแสดงเฉพาะรายการกําไร (ขาดทนุ ) จากการฝากขายเท6าน้ัน การแสดงรายการเก่ยี วกบั การฝากขายรวมกับการขายปกตแิ สดงได ดังน้ี บรษิ ทั มณฑา จาํ กัด งบกาํ ไรขาดทุนเบด็ เสร็จ (บางสว@ น) สาํ หรับปH สิ้นสดุ วนั ที่ 31 ธันวาคม 25X4 (หน@วย : บาท) ขาย XXX หัก ตนทนุ ขาย XXX กําไรขนั้ ตน XXX หกั คา6 ใชจา6 ยในการขายและบริหาร XXX กําไรสทุ ธิ XXX ทม่ี า: ศลิ ปพร ศรีจั่นเพชร และอนวุ ฒั น5 ภักดี, 2562, หนา 2-28 2-42

2) การแสดงรายการในงบแสดงฐานะการเงนิ การแสดงรายการเก่ยี วกบั การฝากขายในงบแสดงฐานะการเงิน แยกพจิ ารณาได ดังนี้ (1) ดานผูฝากขาย จะแสดงสินคาฝากขายที่ยังขายไม6ไดเป=นส6วนหน่ึงของสินคาคงเหลือในงบแสดง ฐานะการเงนิ ภายใตสินทรพั ยห5 มุนเวียน ตัวอยา6 งการแสดงสนิ คาฝากขายคงเหลอื ในงบแสดงฐานะการเงนิ ดานผูฝากขาย แสดงไดดังนี้ สนิ ทรัพย5หมุนเวยี น: บรษิ ทั มณฑา จาํ กัด (หน@วย : บาท) เงนิ สด งบแสดงฐานะการเงิน (บางสว@ น) XXX ลูกหนี้ XXX หกั ค6าเผือ่ หน้ีสงสัยจะสญู ณ วันที่ 31 ธนั วาคม 25X1 XXX สินคาคงเหลือ: XX สินคาในมอื XX XXX สินคาฝากขาย XX XX ที่มา: ศิลปพร ศรีจัน่ เพชร และอนุวัฒน5 ภกั ดี, 2562, หนา 2-28 (2) ดานผูรบั ฝากขาย จะแสดงยอดบัญชีรบั ฝากขายทยี่ ังคงคางอย6ูในงบแสดงฐานะการเงิน กรณีที่ยอด คงเหลืออย6ูทางดานเดบิต ใหแสดงในหมวดบัญชี “สินทรัพย5หมุนเวียน” หรือกรณีท่ียอดคงเหลืออยู6ทางดาน เครดติ ใหแสดงในหมวด “หน้สี นิ หมนุ เวยี น” 2.5 สรปุ สาํ หรบั บทน้ีไดอธิบายถงึ ความรทู ่ัวไปเกี่ยวกบั การฝากขาย ซงึ่ ประกอบดวย ความหมาย ข้ันตอน และ ประโยชนข5 องการฝากขาย ขอแตกต6างระหว6างการฝากขายกับการขายโดยปกติ และสิทธิหนาที่ของผูฝากขาย และผูรับฝากขาย สรุปไดดงั นี้ หลักการสําคัญของการบัญชีสําหรับการฝากขาย เป=นไปตาม TFRS 15 (สภาวิชาชีพบัญชี, 2562, หนา 13) ไดกําหนดไวในภาระท่ีตองปฏิบัติซ่ึงเสร็จส้ิน ณ เวลาใดเวลาหน่ึง (Point in time) ในการระบุว6า ณ เวลาใดลูกคาไดรับอํานาจควบคุมสินทรัพย5ที่ตกลงกัน และภาระที่ตองปฏิบัติไดเสร็จสิ้นลง ซ่ึงส6งผลต6อการ บัญชสี ําหรับการฝากขาย ดงั นี้ การบันทึกบัญชีเก่ียวกับการฝากขายท้ังดานผูฝากขายและผูรับฝากขาย กรณีทั่วไป ด+านผ+ูฝากขาย รายการเกีย่ วกบั สินคาฝากขายมี 2 กรณี ไดแก6 (ก1) บันทึกแยกไวต6างหากจากขายปกติ และ (ก2) บันทึกรวม ไวกับขายปกติ ในแต6ละกรณมี ีวธิ กี ารบนั ทึกบัญชีสินคา 2 วิธี ไดแก6 (ว1) แบบต6อเนื่อง (Perpetual) และ (ว2) เมื่อส้ินงวด (Periodic) จึงมี 4 รูปแบบ โดยรายการการบันทึกบัญชี ประกอบดวย (1) เม่ือส6งสินคาไปใหผูรับ ฝากขาย (2) เม่ือจ6ายค6าใชจ6ายเก่ียวกับสินคาฝากขาย (3) เมื่อไดรับรายงานการขายและหลักฐานการส6งเงิน 2-43

จากผรู บั ฝากขาย (4) บนั ทกึ ตนทนุ สินคาทส่ี 6งไปฝากขาย และ (5) บันทึกโอนปnดบัญชีสินคาส6งไปฝากขาย ด+าน ผร+ู ับฝากขาย รายการเก่ยี วกบั สนิ คาฝากขายมี 2 กรณี ไดแก6 (ข1) บนั ทึกแยกไวต6างหากจากขายปกติ และ (ข 2) บันทึกรวมไวกับขายปกติ โดยรายการการบันทึกบัญชี ประกอบดวย (1) เมื่อไดรับสินคาจากผูฝากขาย (2) เมื่อจ6ายค6าใชจ6ายเก่ียวกับสินคาฝากขาย (3) เม่ือขายสินคาฝากขายได (4) เมื่อจ6ายค6าใชจ6ายในการขายสินคา ฝากขาย (5) บันทกึ รายไดค6านายหนา และ (6) สรปุ ยอดคงเหลือบญั ชีรับฝากขายและทํารายงานการขายส6งให ผูฝากขาย การบันทึกบัญชีเก่ียวกับการฝากขายทั้งดานผูฝากขายและผูรับฝากขาย กรณีขายสินคาฝากขายได บางส6วน ดานผู+รับฝากขายมีสิทธิหักค6าใชจ6ายท้ังสิ้นที่ไดจ6ายไปในการรับฝากขายจากเงินงวดแรกที่ไดรับจาก การขาย แต6ด+านผฝู+ ากขายอาจจะเฉลี่ยค6าใชจ6ายส6วนที่อาจถือเป=นตนทุนของสินคาฝากขายส6วนท่ียังขายไม6ได ยกยอดต6อไปเป=นตนทุนของสินคาฝากขายท่ียังขายไม6ได และแสดงรวมเป=นสินคาฝากขายคงเหลือในมือของ ผรู ับฝากขายได การแสดงรายการเก่ียวกับการฝากขายในรายงานทางการเงิน (บางส6วน) ประกอบดวย การแสดง รายการในงบกําไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ ผูฝากขายสามารถเลอื กท่จี ะแสดงรายการเกี่ยวกับการฝากขายในงบกําไร ขาดทุนเบ็ดเสร็จ ได 2 วิธี (1) การแสดงรายการเก่ียวกับการฝากขายแยกต6างหากจากการขายปกติ และ (2) การแสดงรายการเก่ียวกับการฝากขายรวมกับการขายปกติ และการแสดงรายการในงบแสดงฐานะการเงิน ด+านผ+ูฝากขาย จะแสดงสินคาฝากขายที่ยังขายไม6ไดเป=นส6วนหน่ึงของสินคาคงเหลือในงบแสดงฐานะการเงิน ภายใตสินทรัพย5หมุนเวียน และด+านผู+รับฝากขาย จะแสดงยอดบัญชีรับฝากขายที่ยังคงคางอยู6ในงบแสดง ฐานะการเงิน กรณีท่ียอดคงเหลืออย6ูทางดานเดบิต ใหแสดงในหมวดบัญชี “สินทรัพย5หมุนเวียน” หรือกรณีที่ ยอดคงเหลืออย6ูทางดานเครดติ ใหแสดงในหมวด “หนีส้ ินหมนุ เวียน” 2-44

คาํ ถามทา+ ยบทท่ี 2 การบญั ชสี าํ หรับการฝากขาย 1. ขอ+ ใดถูกต+องเกี่ยวกับความหมายของการฝากขาย (Consignments) ก. บุคคลผเู ป=นเจาของสินคาในกรณีนี้ เรยี กวา6 ผรู บั ฝากขาย (Consignee) ข. บคุ คลผรู บั ฝากสินคาไวขาย เรยี กว6า ผูฝากขาย (Consignor) ค. กรรมสทิ ธ์ิในสนิ คาทีฝ่ ากขายเปน= ของผรู บั ฝากขาย (Consignee) ง. ผูรับฝากขาย (Consignee) จะไดรับประโยชน5ตอบแทนเป=นค6านายหนา ซึ่งโดยปกติคํานวณเป=นอัตรารอย ละของค6าขายสินคา 2. ข+อใดไม@ถกู ตอ+ งเก่ียวกบั ขั้นตอนของการฝากขาย ก. ผรู ับฝากขาย (Consignee) บันทกึ บัญชฝี ากขายเกยี่ วกับสนิ คาส6งไปฝากขาย ข. ผรู บั ฝากขาย (Consignee) มหี นาทดี่ แู ลสินคาฝากขายใหอยูใ6 นสภาพพรอมทจ่ี ะส6งมอบใหกบั ลกู คา และสง6 มอบสินคาทร่ี ับฝากขายใหกบั ลูกคา ค. ผรู บั ฝากขาย (Consignee) บนั ทึกรบั ชําระค6าสนิ คา ง. ผรู ับฝากขาย (Consignee) จะตองจัดทํารายงานการขายรวมท้งั ส6งเงินทข่ี ายสินคาฝากขายไดทกุ สน้ิ เดือน 3. ข+อใดคือประโยชน2ของการฝากขายดา+ นผู+ฝากขาย (Consignor) ก. ชว6 ยลดความเส่ียงจากการผนั ผวนของราคาสินคา ข. หลกี เล่ยี งความเสย่ี งจากสินคาลาสมยั ค. ช6วยลดความเส่ยี งจากการขายเชื่อและเรยี กเก็บเงินไมไ6 ด ง. ลดความเสี่ยงทางการเงินจากเงินทนุ จมในกรณที ี่สนิ คาเหลอื ขายไม6ได 4. ข+อใดคือประโยชน2ของการฝากขายดา+ นผ+ูรับฝากขาย (Consignee) ก. ช6วยขยายตลาดของสินคาออกส6ูทองตลาดได ข. สามารถควบคมุ ราคาขายสินคาได ค. ชว6 ยลดตนทนุ ในการจัดต้งั สาขาเพ่ือจดั จําหน6ายสนิ คาในจงั หวัดหรือภมู ภิ าคอื่นได ง. ไม6ตองรับความเส่ียงจากการที่สนิ คาเส่ือมสภาพ รวมทง้ั สินคามีราคาเปลย่ี นแปลงลดลง 5. ข+อใดถกู ต+องเกี่ยวกับกรรมสทิ ธ์ิของสนิ คา+ ท่ฝี ากขาย ก. กรรมสทิ ธใ์ิ นสนิ คาที่ฝากขายเปน= ของลูกคา ข. กรรมสิทธใิ์ นสนิ คาทีฝ่ ากขายเป=นของผฝู ากขาย ค. กรรมสิทธใ์ิ นสินคาท่ฝี ากขายเปน= ของผรู บั ฝากขาย ง. กรรมสิทธิใ์ นสินคาทฝี่ ากขายเป=นของผูรับฝากขายและลกู คา 2-45

6. ข+อใดถูกต+องเกี่ยวกับรายไดข+ องสินคา+ ฝากขาย ก. ผูฝากขายจะบันทกึ รายไดเม่ือส6งมอบสินคาใหผรู บั ฝากขาย ข. ผูฝากขายจะบันทึกรายไดเม่อื ไดรับรายงานจากผูรบั ฝากขาย ค. ผฝู ากขายจะบันทึกรายไดเมือ่ ผูรับฝากขายยงั ครอบครองสนิ คาทฝี่ ากขาย ง. ไม6มีขอใดถูกตอง 7. ข+อใดถกู ต+องเกี่ยวกับลูกหน้ีของสินคา+ ฝากขาย ก. ผูรับฝากขาย (Consignee) ถอื เปน= ลูกหนีข้ องสินคาฝากขาย ข. ผฝู ากขาย (Consignor) ถือเป=นเจาหนขี้ องสนิ คาฝากขาย ค. ผูฝากขาย (Consignor) และผูรับฝากขาย (Consignee) ถือเปน= เจาหนแี้ ละลกู หน้ีระหว6างกันของสินคาฝาก ขาย ง. ไมม6 ีขอใดถกู ตอง 8. ขอ+ ใดถกู ต+องเกี่ยวกับสินคา+ ทสี่ ง@ ไปฝากขาย ก. สินคาคงเหลือส้นิ งวดทส่ี 6งไปฝากขายถือรวมอย6ใู นสนิ คาคงเหลือของผูฝากขาย (Consignor) ข. สนิ คาคงเหลือสนิ้ งวดที่สง6 ไปฝากขายถือรวมอยใ6ู นสินคาคงเหลอื ของผูรับฝากขาย (Consignee) ค. สินคาคงเหลือสิ้นงวดท่ีส6งไปฝากขายถือรวมอยู6ในสินคาคงเหลือของผูฝากขาย (Consignor) และผูรับฝาก ขาย (Consignee) ง. ไม6มีขอใดถกู ตอง 9. ขอ+ ใดถกู ต+องเกี่ยวกับการคนื สินค+าฝากขาย ก. ผรู บั ฝากขาย (Consignee) ไม6อาจคืนสนิ คาได เวนแต6สินคาท่ีชาํ รุดเสียหาย (ตามสญั ญาทร่ี ะบุไว) ข. ผูรบั ฝากขาย (Consignee) มีสิทธิท์ ่จี ะขอคืนสนิ คาใหผฝู ากขายไดทุกเมื่อ ค. ผูรับฝากขาย (Consignee) อาจคืนสนิ คาได (ระบุตามสญั ญา) ง. ไมม6 ีขอใดถูกตอง 10. ข+อใดถูกตอ+ งเก่ยี วกับการบนั ทกึ บญั ชีของสินคา+ ฝากขาย ก. ผรู ับฝากขาย (Consignee) จะบนั ทึกบญั ชีโดยเปnดบญั ชีแยกประเภทฝากขายไว ข. ผูฝากขาย (Consignor) จะมกี ารบันทึกบัญชีสินคาฝากขายเพยี งบันทกึ ความจําเทา6 น้ัน ค. ผูฝากขาย (Consignor) จะมีการบันทึกความจําสินคาฝากขาย หรือบันทึกบัญชี เดบิต ฝากขาย เครดิต สนิ คาคงเหลือ ง. ไมม6 ขี อใดถกู ตอง 2-46

11. ข+อใดถูกตอ+ งเกีย่ วกบั การรบั ภาระค@าใชจ+ @ายของสินค+าฝากขาย ก. ผฝู ากขาย (Consignor) จะตองรับผิดชอบเฉพาะค6าใชจ6ายตา6 งๆ ทเ่ี กิดจากการขายสินคาท่ีฝากขายเท6าน้ัน ข. ผฝู ากขาย (Consignor) จะตองรับผดิ ชอบเฉพาะคา6 ใชจ6ายท่เี กย่ี วกับสนิ คาท่สี 6งไปฝากขายเท6าน้ัน ค. ผูฝากขาย (Consignor) จะตองรับผิดชอบทั้งค6าใชจ6ายต6างๆ ท่ีเกิดจากการขายสินคาท่ีฝากขายและ ค6าใชจ6ายที่เกี่ยวกบั สนิ คาท่สี ง6 ไปฝากขาย ง. ไม6มขี อใดถูกตอง 12. ข+อใดถูกต+องเก่ียวกบั การรับชาํ ระหนข้ี องสนิ ค+าฝากขาย ก. ผฝู ากขาย (Consignor) จะตองคอยรบั ส6วนแบ6งการชาํ ระหน้จี ากผูรับฝากขาย (Consignee) ข. ผูฝากขาย (Consignor) สามารถเรยี กคนื สนิ คาจากผรู ับฝากขาย (Consignee) (ระบุตามสญั ญา) ค. ผูฝากขาย (Consignor) สามารถเรยี กเงินจากการขายสินคาจากผรู ับฝากขาย (Consignee) (ระบตุ าม สัญญา) ง. ผูฝากขาย (Consignor) สามารถเรยี กคืนสินคาและเงินท่ีขายสนิ คาไดจากผรู บั ฝากขาย (Consignee) ได ทันที 13. ข+อใดถูกต+องในหลักการการรับร+ูได+เกี่ยวกับสัญญาฝากขาย (Consignment arrangements) ของ TFRS15 ก. ผฝู ากขายรับรรู ายได ณ จุดสง6 มอบสนิ คาใหผูรับฝากขาย ผูแทนจาํ หนา6 ย หรอื ผูจัดจําหนา6 ย ข. ผฝู ากขายรบั รูรายได ณ จดุ ผูรับฝากขาย ผูแทนจําหน6าย หรือผูจัดจําหน6าย ขายและส6งมอบสินคาที่รับฝาก ขายใหกบั ลกู คา ค. ผูฝากขายรับรูรายได ณ จุดผูรับฝากขาย ผูแทนจําหน6าย หรือผูจัดจําหน6าย รับชําระค6าสินคาและคิดค6า นายหนา ง. ผูฝากขายรับรูรายได ณ จุดผูรับฝากขาย ผูแทนจําหน6าย หรือผูจัดจําหน6าย สรุปยอดและรายงานการขาย รวมทัง้ ส6งเงนิ ทข่ี ายสนิ คาฝากขายได 14. ขอ+ ใดคอื สทิ ธขิ องผฝู+ ากขาย (Consignor) ก. สิทธเิ หนอื เงนิ รายไดจากการจําหนา6 ยสนิ คาทีฝ่ ากขาย ข. สทิ ธิทีจ่ ะไดรบั เงินค6าตอบแทนจากการขายสนิ คาท่ฝี ากขาย ค. สิทธิในการเบิกชดเชยค6าใชจ6ายตา6 งๆ ง. สิทธทิ ีจ่ ะใหการรับประกนั คณุ ภาพสินคาท่ีฝากขาย 15. ข+อใดคือสิทธขิ องผรู+ บั ฝากขาย (Consignee) ก. สทิ ธิในการขายสนิ คาเป=นเงินเชื่อ ข. สทิ ธิในการเพิกถอนสัญญา ค. สทิ ธิเหนือสินคาท่ฝี ากขาย ง. สทิ ธทิ จ่ี ะเรียกรองใหส6งรายงานเกีย่ วกับการขายสินคาทีฝ่ ากขาย 2-47

16. ขอ+ ใดคอื การบันทึกบัญชวี ธิ ี Perpetual เม่อื ไดส+ ง@ สนิ คา+ ไปฝากขาย ก. เดบติ ฝากขาย เครดิต สนิ คา ข. เดบติ ฝากขาย เครดติ สนิ คาสง6 ไปฝากขาย ค. เดบิต สนิ คาส6งไปฝากขาย เครดติ สินคา ง. ไม6ตองบนั ทึกรายการ 17. ขอ+ ใดคอื การบันทึกบญั ชีวธิ ี Periodic เมอ่ื ผฝ+ู ากขายจ@ายค@าขนส@งสินคา+ ไปฝากขาย ก. เดบติ สนิ คา เครดติ เงินสด ข. เดบิต สินคาส6งไปฝากขาย เครดิต เงินสด ค. เดบติ คา6 ขนส6งออก เครดติ เงินสด ง. ไมต6 องบันทึกรายการ 18. กรณีที่ผู+ฝากขายบันทึกรายการฝากขายแยกต@างหากจากการขายปกติ ข+อใดคือการบันทึกบัญชีวิธี Perpetual เมื่อผ+ูฝากขายได+รับรายงานการขายจากผ+ูรับฝากขายแล+ว มีการขายสินค+าฝากขายได+ บางสว@ น ก. เดบิต ฝากขาย เครดิต เงินสด ข. เดบิต เงินสด เครดติ ฝากขาย ค. เดบิต เงนิ สด เครดิต ขายโดยการฝากขาย ง. ไม6ตองบนั ทึกรายการ 19. กรณีที่ผ+ูฝากขายบันทึกรายการฝากขายรวมกับการขายตามปกติ ข+อใดคือการบันทึกบัญชีวิธี Periodic เม่ือผ+ูฝากขายได+รับรายงานการขายจากผู+รับฝากขายแล+ว มีค@าใช+จ@ายสําหรับสินค+าฝากขาย จะต+องนํามาเฉล่ียให+กับสินค+าในส@วนที่ยังขายไม@ได+ เพ่ือคิดต+นทุนของสินค+าคงเหลือของสินค+าในมือของ ผูร+ บั ฝากขาย ก. เดบิต ตนทุนสินคาฝากขาย เครดิต ฝากขาย ข. เดบิต ค6าใชจา6 ยในการฝากขาย เครดิต ฝากขาย ค. เดบิต ตนทนุ สนิ คาฝากขาย และค6าใชจ6ายในการฝากขาย เครดติ ฝากขาย ง. ไม6ตองบันทกึ รายการ 20. กรณีท่ีผ+ูฝากขายบันทึกรายการฝากขายรวมกับการขายตามปกติ ข+อใดคือการบันทึกบัญชีของผ+ูฝาก ขายเมอ่ื ได+รับรายงานการขายวา@ มีคา@ ขนสง@ สินค+าของสินคา+ ฝากขายที่ยังขายไม@ได+ (ค@าขนส@งสินค+าฝากขาย ถือเปนe ต+นทนุ สินคา+ ฝากขาย) ก. เดบิต ค6าขนส6งสินคาจา6 ยลว6 งหนา เครดิต คา6 ขนสง6 สนิ คา ข. เดบิต เงินสด เครดิต ค6าขนส6งสินคา ค. เดบติ ค6าขนส6งสินคา เครดติ เงนิ สด ง. เดบิต คา6 ขนสง6 สินคา เครดิต ขายโดยการฝากขาย 2-48

QR code of online examination คาํ ถามทา+ ยบทที่ 2 การบญั ชีสาํ หรบั การฝากขาย https://forms.gle/481xaserUBMFtLY87 2-49

2-50