กลุ่มดาวโดดเด่นและวัตถุที่มองเห็นบนท้องฟ้าจริง

กลุ่มดาวโดดเดน่ และวัตถุที่มองเห็นบนท้องฟา้ จรงิ (ข้อมูล ณ วันท่ี 30 เมษายน 2563) ดวงอาทิตย์ช่วงเวลา 15.00 น. ดวงอาทิตย์เปน็ ดาวฤกษ์ศนู ย์กลางของระบบสุรยิ ะโดยมรี ะยะห่างจากโลกประมาณ 149.60 ลา้ น กโิ ลเมตร หรอื ระยะทรี่ จู้ กั กนั ในทางดาราศาสตร์วา่ “หน่วยดาราศาสตร์” (Astronomical Unit : AU) พลงั งานความร้อนจากดวงอาทิตย์เก้ือกูลต่อสิง่ มีชีวิตบนโลก และความสัมพนั ธ์ระหวา่ งโลกกบั ดวงอาทติ ย์ยงั ท้าใหเ้ กิดฤดูกาล กระแสน้าในมหาสมุทร ตลอดจนการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมอิ ากาศ ดวงอาทติ ย์มอี ายุ ประมาณ 4,600 ลา้ นปี มคี าบการหมนุ รอบตวั เองทเี่ ส้นศูนยส์ ตู ร 26.8 วัน และมีคาบการหมุนรอบตัวเองท่ี ขวั้ 36 วนั ทิศ/เส้นขอบฟา้ /จดุ เหนอื ศรี ษะ ทิศหลกั มีทั้งหมด 4 ทิศ คือ ทิศเหนอื ทิศใต้ ทศิ ตะวนั ออก และทศิ ตะวันตก ซ่ึงทศิ หลักที่อย่ตู ิดกัน จะทา้ มุม 90° ซ่ึงกันและกัน เสน้ ขอบฟา้ (Horizon) หมายถึง แนวเส้นขอบทอ้ งฟ้าซึ่งมองเห็นจรดพ้นื ราบ หรืออีกนยั หนงึ่ คอื เส้นวงกลมใหญบ่ นทรงกลมฟ้าที่อย่หู ่างจากจดุ เหนือศรี ษะทา้ มุม 90° กบั แกนหลกั ของระบบขอบฟ้า จดุ เหนือศีรษะ (Zenith) เป็นต้าแหนง่ สงู สดุ ของทรงกลมฟ้า ซงึ่ อยู่เหนือผ้สู ังเกต กลมุ่ ดาวโดดเดน่ ทม่ี องเหน็ ช่วง 19.30 น. บริเวณขอบฟ้าทางด้านทิศตะวนั ตกจะมองเห็นกลุ่มดาวนายพราน (Orion) กลุม่ ดาวนายพราน ตั้งชือ่ ตามตา้ นานของกรกี มีดาวสว่าง 7 ดวง มี 2 ดวง ที่สวา่ งโดดเด่น คือ บริเวณหัวไหล่นายพรานช่อื ดาวบเี ทลจุส (Betelguse) ส่วนอีกหนงึ่ ดวงอย่บู ริเวณขานายพราน ช่ือดาว Rigel นอกจากดาวสองดวงน้แี ล้ว บริเวณกลมุ่ ดาวนายพรานยังมวี ัตถุทีน่ า่ สนใจอกี อย่างหนึง่ น่ันคือ

เนบิวลานายพราน แต่คนไทยเวลาทม่ี องไปที่กลมุ่ ดาวนายพรานจะเหน็ เป็นกลุ่มดาวเต่า และเรยี กดาว ทีอ่ ยู่บริเวณเขม็ ขดั นายพรานว่าไถ ซ่งึ จะสอดคล้องกับความเป็นเมืองแหง่ การเกษตรของบา้ นเรา ใกลๆ้ กับกลุ่มดาวนายพรานจะมองเหน็ กลมุ่ ดาวสนุ ัขใหญ่ (Canis Major) กลมุ่ ดาวสนุ ัขใหญ่ มดี าวสวา่ งโดดเด่นดวงหน่งึ มีชื่อว่า ซริ อิ ัส คนไทยเรยี กว่า ดาวโจร เน่อื งจาก สมยั ก่อนท่ียังไม่มีไฟฟา้ ใช้ โจรอาศยั แสงสว่างจากดาวดวงนี้เพ่ือออกน้าทางปลน้ บ้านชาวบ้าน พอชาวบา้ น เหน็ ดาวดวงน้ขี ึน้ ทไี รถูกโจรปลน้ ทกุ ที จึงเรยี กดาวดวงนวี้ ่า ดาวโจร เหนอื กลุ่มดาวนายพรานจะมองเหน็ กลมุ่ ดาวคนคู่ (Gemini) กลุ่มดาวคนคู่มดี าวสวา่ งโดดเด่น 2 ดวงชื่อ Pollux เปน็ ดาวยักษ์แดงทสี่ วา่ งท่ีสดุ ดวงหนึ่งในนา่ นฟา้ โลก อยู่ห่างจากโลก 34 ปีแสง มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทติ ย์ราว 10 เท่าและ Castor เป็นดาวฤกษ์ทีส่ ว่าง ทีส่ ุดเป็นล้าดบั ที่ 2 ในกลุ่ม อยหู่ า่ งจากโลกราว 52 ปีแสง กลุ่มดาวคนคู่มดี าวเรียงตวั เป็นรูปสเ่ี หลยี่ มผืนผา้ คนไทยเรยี กว่ากลมุ่ ดาวโลงศพ ถ้าดูบรเิ วณกลางท้องฟ้าจะสงั เกตเห็นกลมุ่ ดาวสิงโต (Leo) กล่มุ ดาวสิงโตมดี าวสว่างโดดเด่นชอื่ เรกูลสั หรือดาวหัวใจสงิ ห์ คนไทยมองเหน็ กลุ่มดาวสิงโตเป็น กลมุ่ ดาวเคยี วเกี่ยวข้าว โดยมองเฉพาะบริเวณสว่ นหัวของสิงโต ภาพ : กลุ่มดาวสิงโต ภาพ : กลุ่มดาวนายพราน/กลุ่มดาวสนุ ขั ใหญ/่ กลุ่มดาวคนคู่

กลมุ่ ดาวโดดเดน่ และวตั ถุท่ีมองเหน็ ช่วง 04.30 น. ถา้ มองไปทางดา้ นทศิ ใตจ้ ะเห็นกลมุ่ ดาวแมงป่อง (Scorpius) กลมุ่ ดาวแมงป่อง มีดาวที่มองเหน็ ไดด้ ว้ ยตาเปล่าอย่างน้อย 15 ดวง เรียงตวั เปน็ รูปแมงป่อง มดี าว โดดเดน่ ชื่อ แอนทาเรส หรอื คนไทยเรียกว่าดาวปารชิ าต ภาพ : กลมุ่ ดาวแมงป่อง ใกลๆ้ กบั กล่มุ ดาวแมงป่องจะมองเหน็ กลุ่มดาวคนยงิ ธนู (Saggitarius) กลุ่มดาวคนยงิ ธนู มีส่วนบนเป็นมนุษย์ สว่ นลา่ งเป็นมา้ เรียกว่าคนคร่งึ มา้ หรือเซนทอร์ สว่ นคนไทย มองเหน็ เป็นกาตม้ น้า ภาพ : กลุม่ ดาวคนยงิ ธนู นอกจากกลุ่มดาวที่โดดเด่นแลว้ ช่วง 04.30 น. ยงั มองเหน็ ดาวเคราะห์ 3 ดวงบรเิ วณขอบฟ้าทางดา้ นทิศ ตะวนั ออก เรม่ิ จาก ดาวพฤหสั บดี (Jupiter) ดาวเคราะห์ก๊าซขนาดใหญ่ท่ีสุดในระบบสรุ ยิ ะ บรรยากาศของดาวพฤหัสบดปี ระกอบดว้ ย แก๊ส ไฮโดรเจน แกส๊ ฮเี ลียม มเี ทน แอมโมเนียมไฮโดรซลั ไฟดแ์ ละน้า ซึ่งองค์ประกอบเหลา่ นีท้ ้าใหด้ าวพฤหสั บดีมี

สแี ดง กาลเิ ลโอได้คน้ พบดวงจนั ทร์ 4 ดวงของดาวพฤหัสบดีคอื ไอโอ ยูโรปา แกนีมดี และคลั ลิสโต หรอื ท่ี เรียกว่า ดวงจนั ทร์กาลเิ ลยี น ดาวเสาร์ (Saturn) ดาวเสาร์เปน็ ดาวเคราะห์กา๊ ซท่ีมีขนาดใหญร่ องมาจากดาวพฤหสั บดี ปรากฏวงแหวนชัดเจนท่ีสุดใน บรรดาดาวเคราะห์ทม่ี ีวงแหวน วงแหวนของดาวเสาร์ประกอบไปดว้ ยก้อนหนิ ก้อนนา้ แข็ง ตง้ั แตข่ นาดเล็ก ไปจนถงึ ขนาดใหญ่ เท่าบา้ น หมนุ วนรอบตัวดาวดว้ ยความเร็วสงู ดาวอังคาร (Mars) ดาวอังคารเป็นดาวเคราะหช์ นั้ ใน อยหู่ ่างจากดวงอาทติ ยเ์ ป็นล้าดับท่ี 4 ถดั ออกไปจะเปน็ แถบดาวเคราะหน์ ้อยค่ันอยู่ระหวา่ งดาวอังคารและดาวพฤหัสบดี ดาวอังคารมีแกนหมนุ ท่เี อียงใกลเ้ คยี งกบั โลกจงึ ทา้ ใหม้ ฤี ดกู าลที่ใกลเ้ คียงกบั ฤดูกาลบนโลกดว้ ย พื้นผวิ ของดาวอังคารปกคลุมไปด้วยฝุ่นทเ่ี ปน็ ออกไซด์ ของเหล็กหรือสนิมเหล็กจึงทา้ ใหด้ าวองั คารมสี ีแดง พ้ืนผวิ ดาวเต็มไปดว้ ยหลุมบ่อและภเู ขาไฟจ้านวนมาก อายมุ ากกว่า 3 พนั ล้านปีและมรี อ่ งรอยของการกัดเซาะของนา้ มีดวงจนั รเ์ ลก็ ๆ 2 ดวง ได้แก่ โฟบอสและไดมอส คาดวา่ อาจจะเคยเปน็ ดาวเคราะห์น้อยที่ถกู ดาวอังคารดึงดูดมาเปน็ บริวาร ดวงจนั ทร์ ของดาวอังคารมรี ูปรา่ งบดู เบี้ยวไม่กลมเหมือนดาวเคราะห์ดวงอน่ื ๆ ผวิ ของดวงจันทรม์ หี ลมุ อุกกาบาตน้อย ใหญเ่ กือบทง้ั ดวง