ขุนช้างขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา (1)

ครานน้ั ขนุ ชา งไดฟงวา แคน ดังเลือดตาจะหล่ังไหล ดับโมโหโกรธาทำวาไป เราก็ไมวาไรสดุ แตด ี การไขเ จบ็ ลมตายไมวายเวน ประจุบนั อนั เปนทั้งกรงุ ศรี ถาขดั สนส่ิงไรท่ไี มมี กม็ าเอาที่น่อี ยาเกรงใจ วาแลว ปดบานหนาตางผาง ขุนชางเดอื ดดาลทะยานไส ทอดตวั ลงกับหมอนถอนฤทยั ดูดเู ปนไดเจียววนั ทอง เพราะกูแพความจมื่นไวย มนั จึงเหิมใจทำจองหอง พอลูกแมล ูกถกู ทำนอง ถงึ สองคร้ังแลวเปนแตเ ชนนี้ อายพอไปเชียงใหมม ีชยั มา ตงั้ ตัวดงั พระยาราชสีห อา ยลกู เปน หมน่ื ไวยทำไมมี เห็นกนู ีค้ นผิดตดิ โทษทัณฑ แปลความ ขนุ ชา งไดฟงแลว รสู ึกแคน ขึ้นมาแตแ กลง พูดตอไปวา การเจบ็ ไขน้นั เปน เรือ่ ง ปกตเิ ปนกันท่วั ไป ถาขดั สนส่งิ ใดใหม าขอที่ตน พอขุนชา งพูดเสร็จก็ปดหนา ตาง แลว เขาไปนอนแคนนางวันทอง ขุนชางกลา ววาเพราะวา ตนแพค วามจม่ืนไวยจึงทำใหจม่ืน ไวยเหมิ ใจ ทง้ั ขนุ แผนและพลายงามน้ันชนะตนถงึ ๒ ครง้ั

มนั จงึ ขมเหงไมเกรงใจ จะพ่งึ พาใครไดท่ไี หนน่นั ขนุ นางนอ ยใหญเกรงใจกนั ถึงฟอ งมันกจ็ ะปด ใหม ิดไป ตามบุญตามกรรมไดท ำมา จะเฆ่ียนฆาหาคดิ ชวี ติ ไม ยิ่งคดิ เดอื ดดาลทะยานใจ ฉวยไดก ระดานชนวนมา รา งฟอ งทอ งเทียบใหเรียบรอย ถอ ยคำถ่ถี ว นเปนหนักหนา ลงกระดาษพบั ไวมไิ ดช า อาบน้าํ ผลัดผาแลวคลาไคล วนั น้นั พอพระปนนรินทรร าช เสดจ็ ประพาสบวั ยงั หากลบั ไม ขนุ ชา งมาถึงซึง่ วังใน ก็คอยจอ งท่ีใตต ำหนักนาํ้ ฯ แปลความ แลว คิดขน้ึ มาไดว า จะไปฟองคดแี ยงนางวันทองคืน ถา ฟองตาม กระบวนการพวกขนุ นางจะชวยสองพอลกู น้นั ไดค ราวนีต้ องฟอ งกับพระ พนั วษาเองถึงจะถกู เฆย่ี นตีกต็ าม วา แลวก็หยบิ กระดานชนวนข้นึ มาราง คำฎีกาแลว ลอกใสกระดาษอกี ที เสดจ็ แลวก็อาบน้าํ เตรยี มตวั ไปทูลพระ พนั วษา ขนุ ชา งมาคอยจอ งเขาเฝาพระพันวษาทต่ี ำหนกั นาํ้ ต้ังแตย งั ไม เสด็จกลับจากประพาสบวั

จะกลา วถงึ พระองคผ ูท รงเดช เสดจ็ คนื นเิ วศนพอจวบค่าํ ฝพ ายรายเลมมาเตม็ ลำ เรือประจำแหนแหเซง็ แซม า พอเรอื พระทน่ี ั่งประทบั ท่ี ขนุ ชางก็รล่ี งตีนทา ลอยคอชูหนงั สือด้อื เขา มา ผดุ โผลโงหนา ยึดแคมเรอื เขา ตรงบโทนอน ตน กญั ญา เพอื่ นโขกลงดวยกะลาวา ผีเส้ือ มหาดเลก็ อยูง านพดั พลดั ตกเรอื รองวาเสอื ตวั ใหญว า ยนา้ํ มา ขนุ ชางดึงดือ้ มอื ยดึ เรอื มใิ ชเสอื กระหมอ มฉานลานเกศา สตู ายขอถวายซึ่งฎีกา แพเหลือปญญาจะทานทน ฯ แปลความ กลาวถงึ พระพันวษา เมอ่ื เสด็จมาโดยเรอื พระทีน่ ง่ั ถึงทีจ่ อดเรอื ขนุ ชางก็รีบวา ยนาํ้ ไปหาพระองคท เี่ รอื มหาดเลก็ รองตะโกนวา เสอื ใหญว ายนา้ํ มา ขุนชา งเมือ่ ถึงเรอื กท็ ลู วา ไมใชเสอื เปนกระหมอมฉันเองขุนชา ง ตองการจะมา ขอถวายฎีกาทลู สมเด็จพระพันวษา

ครานัน้ สมเดจ็ พระพนั วษา ทรงพระโกรธาโกลาหล ทุดอายจญั ไรมใิ ชค น บนบกบนฝงดงั ไมม ี ใชที่ใชทางวางเขามา อายชางเปนบา กระมังนี่ เฮยใครรับฟองของมนั ที ตีเสียสามสบิ จงึ ปลอยไป มหาดเล็กกร็ ับเอาฟอ งมา ตำรวจควา ขนุ ชางหาวางไม ลงพระราชอาญาตามวาไว พระจึงใหต ัง้ กฤษฎีกา วา ต้งั แตวนั น้ีสบื ตอไป หนา ที่ของผใู ดใหร ักษา ถา ประมาทราชการไมนำพา ปลอ ยใหใครเขามาในลอมวง ระวางโทษเบ็ดเสร็จเจด็ สถาน ถึงประหารชวี ิตเปนผุยผง ตามกฤษฎกี ารกั ษาพระองค แลวลงจากพระทีน่ ั่งเขา วงั ใน ฯ แปลความ พระพนั วษากร้ิววา ขนุ ชา งมิใชค น บนฝงก็มไี มไปกลับลุยนํ้ามาหา หรือวา ขุนชา งเปนบา ถึงทำเชน น้ี จงึ สงั่ ใหมหาดเลก็ ไปรับฎกี าแลวโบยขนุ ชา ง ๓๐ ที แลว จงึ ปลอ ยไป มหาดเล็กรบั คำฟอ งของขนุ ชาง แลวนำตวั ขนุ ชา งไป เฆยี่ นตี พระพนั วษาทรงออกกฎวา ถาใครประมาทปลอ ยใหค นเขา มาไดเ ชน น้ี อกี จะลงโทษสูงสดุ ถึงประหารชีวิต

จะกลา วถงึ ขนุ แผนแสนสนิท เรอื งฤทธิ จบพภิ พไหว อยบู านสุขเกษมเปรมใจ สมสนทิ พสิ มัยดวยสองนาง ลาวทองกับเจาแกว กริ ิยา ปรนนิบตั ิวัตถาไมห างขาง เพลดิ เพลินจำเรญิ ใจไมเวนวาง คนื นั้นในกลางซงึ่ ราตรี นางแกว ลาวทองทงั้ สองหลบั ขนุ แผนกลับผวาต่นื ฟนจากที่ พระจนั ทรจรแจม กระจา งดี พระพายพดั มาลีตรลบไป แปลความ ขุนแผนมคี วามสุขทีม่ ีนางลาวทองและนางแกว กิรยิ าคอยปรนนิบัติ คนื นัน้ ขณะท่ีนางท้งั สองหลับไป ขุนแผนกลบั ผวาต่นื

คดิ คะนงึ ถึงมติ รแตกอนเกา นิจจาเจาเหินหา งรางพิสมยั ถึงสองครงั้ ตงั้ แตพ รากจากพไ่ี ป ดังเดด็ ใจจากรางกร็ าวกัน กูกช็ ่วั มวั รักแตส องนาง ละวางใหวนั ทองนองโศกศลั ย เม่อื ตีไดเ ชียงใหมกโ็ ปรดครนั จะเพ็ดทูลคราวน้นั ก็คลองใจ สารพัดทีจ่ ะวาไดทุกอยาง อา ยขนุ ชา งไหนจะโตจะตอบได ไมควรเลยเฉยมาไมอาลยั บัดนีเ้ ลา เจา ไวยไปรับมา จำกจู ะไปสูสวาดินอ ง เจาวันทองจะคอยละหอยหา คดิ พลางจดั แจงแตงกายา นา้ํ อบทาหอมฟุง จรงุ ใจ แปลความ ขุนแผนคิดถึงนางวนั ทองซง่ึ ไดพ รากจากตนไปถงึ ๒ คร้งั โดยท่ีตนน้นั มวั แตอยูกบั นางลาวทองและนางแกวกริ ยิ าปลอ ยใหน างวันทองตอ งเศรา เมอ่ื ตอนไปตเี ชยี งใหมไดก ็ไปทลู ขอนางวันทองกไ็ ดก ลบั มาแลว ขุนชางก็ไป พรากอีก ตอนน้ีพลายงามไปรับตัวนางวนั ทองมาแลว

ออกจากหอ งยองเดนิ ดำเนินมา ถึงเรือนลูกยาหาชาไม เขา หอ งวนั ทองในทนั ใด เหน็ นางหลบั ใหลน่ิงนิทรา ลดตวั ลงนงั่ ขางวันทอง เตอื นตอ งดวยความเสนหา สั่นปลุกลกุ ข้ึนเถิดนองอา พม่ี าหาแลว อยา นอนเลย ฯ นางวนั ทองตื่นอยรู ูสกึ ตวั หมายใจวาผัวก็ทำเฉย น่งิ ดูอารมณท ชี่ มเชย จะรักจริงจะเปรยเปน จำใจ แตน งิ่ ดกู ริ ิยาเปนชานาน หาวา ขานโตต อบอยางไรไม ทั้งรกั ท้งั แคนแนน ฤทยั ความอาลยั ปนปว นยวนวญิ ญาณ ฯ แปลความ วา แลว จงึ แตงตัวแลว ออกจากหองไปยงั เรือนพลายงาม เขาไปใน หองนางวนั ทองเห็นนางหลบั อยู จึงนั่งลงขา ง ๆ แลว ปลุกใหน างตื่น วา ตน มาหาแลวใหต ื่น นางวันทองรสู กึ ตัวเหน็ วา เปน ขนุ แผนก็ทำเฉย ไมไ ด โตตอบอะไร ในใจนางทั้งรักทัง้ แคนขุนแผน

โอเ จาแกวแววตาของพเ่ี อย เจาหลับใหลกะไรเลยเปน หนกั หนา ดังนิ่มนองหมองใจไมน ำพา ขัดเคอื งคดิ วาพีท่ อดท้งิ ความรักหนักหนว งทรวงสวาดิ พี่ไมคลาศคลายรักแตส ักสิง่ เผอญิ เปน วปิ ริตพ่ผี ิดจริง จะนอนนิง่ ถอื โทษโกรธอยไู ย วา พลางเอนแอบลงแนบขา ง จบู พลางชวนชดิ พสิ มัย ลูบไลพิไรปลอบใหชอบใจ เปน ไรจึงไมฟ น ตน่ื นทิ รา ฯ แปลความ ขุนแผนงอ นางวันทองดวยคำพูดหวาน ๆ และขอโทษนางวนั ทอง วา อยา โกรธขนุ แผนเลย จะนอนนง่ิ ไมคุยกบั ขุนแผนเลยหรอื ขุนแผน พดู ไปแลว กก็ ม ลงนอนแนบขา ง ๆ นางวันทองพรอ มพรมจบู ลบู แขน และถามนางวนั ทองวา ทำไมไมต น่ื ขึ้นมาคยุ กับขุนแผน

เจาวนั ทองนอ งต่ืนจากทน่ี อน โอนออ นวอนไหวพิไรวา หมอ มนอ ยใจทไ่ี มเจรจา ใชตัวขา น้ีจะงอนคอ นพิไร ชอบผิดพอจงคดิ คะนงึ ตรอง อันตวั นองมลทนิ หาส้ินไม ประหนง่ึ วา วนั ทองนสี้ องใจ พบไหนกเ็ ปนแตเ ชนน้นั ทจ่ี ริงใจถึงไปอยูเรอื นอ่ืน คงคดิ คืนท่ีหมอ มเปนแมนมั่น ดวยรักลกู รักผัวยังพวั พนั คราวนน้ั ก็ไปอยูเพราะจำใจ แคน คดิ ดวยมิตรไมร ักเลย ยามมที ่เี ชยเฉยเสยี ได เสียแรงรวมทุกขยากกนั กลางไพร กินผลไมตา งขาวทุกเพรางาย แปลความ นางวันทองจงึ ต่ืนขน้ึ มาบอกวา ขุนแผนนอ ยใจนางวันทองหรอื นางวัน ทองไมไ ดงอนแตรสู กึ วา ตวั นางเปน คนสองใจอยตู ลอดเวลา ถึงตัวจะอยูที่ เรือนของขุนชางแตใจนนั้ ยงั รักลูกและขนุ แผนมาก ทอ่ี ยูก บั ขุนชา งเพราะจำ ใจ นางวนั ทองแคนใจทขี่ ุนแผนมัวแตห ลงนางลาวทองกบั แกว กริ ิยาจนลมื นางวันทอง เสียแรงท่ีไดเ คยอาศัยอยกู นิ กนั ในปา

พอไดดีมีสขุ ลมื ทกุ ขยาก ก็เพราะหากหมอมมีซึ่งที่หมาย วา นกั ก็เคร่อื งเคอื งระคาย เอ็นดูนอ งอยาใหอ ายเขาอิกเลย ฯ พีผ่ ดิ จรงิ แลว เจา วันทอง เหมือนลืมนอ งหลงเลือนทำเชือนเฉย ใชจะเพลดิ เพลินชืน่ เพราะอ่นื เชย เงยหนา เถิดจะเลา อยาเฝาแคน เมื่อตดิ คกุ ทุกขถ ึงเจา ทุกเชา คาํ่ ตองกลนื กลํ้าโศกเศรานน้ั เหลอื แสน ซ้าํ ขุนชา งคดิ คดทำทดแทน มันดแู คลนวา พี่นย้ี ากยบั อาลยั เจาเทากบั ดวงชวี ติ พี่ คิดจะหนไี ปตามเอาเจา กลบั เกรงจะพากันผดิ เขาติดทบั แตขยบั อยูจ นไดไปเชยี งอนิ ท แปลความ พอไปไดดิบไดด มี คี วามสขุ กล็ ืมนาง เปนเพราะขุนแผนมที ห่ี มายใหม นางอยากใหข ุนแผนรกั เอน็ ดนู างไมท ้ิงนางใหขายหนา อีก ขุนแผนกลาววาพ่ผี ิด ไปแลว ไมไดล มื นองเพราะมีหญงิ อืน่ เงยหนา เถอะอยาโกรธพี่เลย ขุนแผนจึงขอ โทษนางวันทองและเลา เรอ่ื งราวทัง้ หมดเพอ่ื ปรับความเขา ใจกบั นางวาสาเหตุท่ี ไมไ ดไ ปหาก็เพราะตดิ คุก แตค ิดถึงนางตลอดเวลา

กลบั มาหมายวาจะไปตาม พอเจา ไวยเปน ความก็คางสิ้น หัวอกใครไดแคนในแผนดิน ไมเดือดดน้ิ เทาพี่กบั วนั ทอง คดิ อยูวา จะทูลพระพันวษา เหน็ ชา กวา จะไดมารวมหอ ง จะเปนความอิกก็ตามแตทำนอง จึงใหลูกรับนองมารว มเรอื น จะเปนตายงา ยยากไมยากรัก จะฟูมฟกเหมอื นเมอ่ื อยูใ นกลางเถ่อื น ขอโทษที่พีผ่ ดิ อยาบดิ เบือน เจาเพ่อื นเสนหาจงอาลยั พผี่ ิดพ่ีกม็ าลุแกโ ทษ จะคมุ โกรธคุมแคน ไปถึงไหน ความรกั พย่ี ังรกั ระงมใจ อยา ตดั ไมตรีตรึงใหตรอมตาย วาพลางทางแอบเขาแนบอก ประคองยกของสำคญั มน่ั หมาย เจาเน้อื ทิพหยิบช่ืนอารมณชาย ขอสบายสกั หนอยอยาโกรธา ฯ แปลความ ตอนออกจากคุกกว็ าจะไปพานางกลับมาแตมีเร่อื งของพลายงามเกิดขึน้ เสยี กอ นขุนแผนจะไปทลู พระพันวษาแตเ หน็ วา คงดำเนนิ เร่ืองชาเลยใหพลายงามเปนคน รบั นางวันทองกลบั มา จะดูแลนางเหมอื นตอนทอี่ ยดู ว ยกันในปา ขุนแผนขอโทษ พีผ่ ิดจงึ มาขอโทษจะโกรธเคอื งไปถึงไหน ความรักมใี หเ ต็มหวั ใจ อยา ตัดความสัมพนั ธให เจ็บชํ้า ขนุ แผนพูดไปกซ็ บนางวนั ทองไป

ใจนอ งมใิ หห มองอารมณหมอ ม ไมต ดั ใจใหตรอมเสนหา ถาตัดรกั หักใจแลวไมม า หมอ มอยา วาเลยวาฉันไมคนื คดิ ถงึ ตวั ไปใจยงั นบั อยวู าผวั นองนีก้ ลัวบาปทับเมอื่ ดับจิต หญงิ เดียวชายครองเปนสองมิตร ถามิปลิดเสยี ใหเปลอ้ื งไมตามใจ คราวนั้นเมือ่ ตามไปกลางปา หนาดำเหมอื นหนึ่งทามนิ หมอ ไหม ชนะความงามหนาดังเทียนชยั เขาฉุดไปเหมอื นลงทะเลลึก เจา พลายงามตามรับเอากลับมา ทนี หี้ นา จะดำเปนน้าํ หมึก กำเรบิ ใจดวยเจาไวยกำลังฮกึ จะพาแมตกลึกใหจำตาย แปลความ นางวันทองไมเ คยตัดใจจากขุนแผนถาตดั ใจแลวคงไมก ลับมาหา ขุนแผน ตัวนางวนั ทองอยกู บั ขุนชา งแตใ จอยกู ับขุนแผนตลอด นางวนั ทอง กลัวบาปที่มสี ามี ๒ คน ตอนหนีไปอยูป า กบั ขุนแผนกเ็ สยี หนามารอบหนึง่ แลว พอขุนชางฉดุ ไปอยดู ว ยกเ็ หมือนโดนฉุดไปอยใู ตท ะเลลกึ พอมาตอนนี้ พลายงามก็มารับกลบั ไปอีกก็ไดอายเขาอีกรอบ

มใิ ชห นมุ ดอกอยา กลมุ กำเรบิ รัก เอาความผิดคิดหกั ใหเ หือดหาย ถา รกั นอ งปอ งปด ใหมดิ อาย ฉันกลบั กลายแลว หมอมจงฟาดฟน ไปเพ็ดทูลเสยี ใหท ลู กระหมอมแจง นองจะแตง บายศรีไวเ ชญิ ขวญั ไมพ กั วอนดอกจะนอนอยดู วยกัน ไมเชนนนั้ ฉันไมเลยจะเคยตวั ฯ ดงั เอากฤชแกระกรีดในอกผัว นิจจาใจเจาจะใหพ ี่เจบ็ จิตร พี่น้ชี วั่ เพราะหมนิ่ ประมาทความ เกรงผิดคดิ บาปจงึ หลาบกลัว นี่เจา วา ดอกจะยงั้ ไวฟ งหา ม อืน่ ไกลไหนพีจ่ ะละเลา อยา หวงหามเสนหาใหช า วัน เสียแรงมาวาวอนจงผอ นตาม จบู พลางทางปลอบประโลมขวัญ วา พลางคลงึ เคลา เขาแนบขา ง วันทองก้ันกีดไวไ มตามใจ กายกอดสอดเก่ยี วพลั วนั แปลความ นางวนั ทองเลยบอกกับขุนแผนวา ถาขุนแผนรกั นางจริงตอ งชว ย นาง ไปทลู พระพนั วษาขอนางคืนใหถกู ตอ งตามขั้นตอนนางจะแตงบายศรไี ว รบั ขวัญ ไมอ ยางนน้ั ขนุ แผนกห็ ามแตะเน้อื ตองตัวนางอีก

พลกิ ผลักชกั ชวนใหชนื่ ชดิ เบือนบดิ แบงรักหารวมไม สยดสยองพองเสียวแสยงใจ พระพายพดั มาลัยตรลบลอย แมลงภเู ฝาเคลา ไมใ นไพรชัฏ ไมเบกิ บานกานกลัดเกสรสรอย บนั ดาลคงคาทพิ กะปรบิ กะปรอย พรมพรอยทองฟานภาลยั อสนีครืน้ คร่นั สนน่ั กอ ง นา้ํ ฟา หาตอ งดอกไมไ ม กระเซน็ รอบขอบสระสมุทไท หววิ ใจแลว ก็หลับกบั เตียงนอน ฯ ใบไมแ หง แกรงเกรียบระรุบรอ น ครน้ั เวลาดกึ กำดดั สงัดเงยี บ พระจนั ทรแจมแจงกระจางดวง พระพายโชยเสาวรสขจายจร ระฆงั ฆอ งขานแขง ในวังหลวง ดเุ หวาเรา เสียงสำเนยี งกอง จิตรงวงระงับสูภวงั ค วันทองนองนอนสนิททรวง แปลความ ฉากอัศจรรย ขุนแผนไดขืนใจนางวันทองจนสำเร็จ ในเวลาคาํ่ น้นั เสยี งเงียบสงดั จนไดย ินเสียงของใบไมแหง ดังกรอบแกรบ ลมพดั กล่นิ ดอกไมโชย พระจนั ทรก ็สองแสงสวางนกกต็ างรอ งเสียงดงั เสียงระฆังจาก ในวังกต็ ีบอกเวลา นางวนั ทองทนี่ อนหลับสนทิ อยู

ฝน วา พลดั ไปในไพรเถ่อื น เลือ่ นเปอ นไมรทู ่ีจะกลบั หลงั ลดเลี้ยวเทีย่ งหลงในดงรงั ยงั มีพยคั ฆร า ยมาราวี ทงั้ สองมองหมอบอยรู ิมทาง พอนางดัน้ ปา มาถึงท่ี โดดตะครุบคาดคน้ั ในทนั ที แลวฉดุ คราพารไ่ี ปในไพร ส้นิ ฝน ครงั้ ตื่นตกประหมา หวดั ผวากอดผวั สะอื้นให เลา ความบอกผัวดวยกลวั ภัย ประหลาดใจนอ งผนั พรัน่ อุรา ใตเ ตยี งเสยี งหนูกก็ ุกกก แมลงมมุ ทุมอกท่ีรมิ ฝา ย่งิ หวาดหวั่นพรั่นตวั กลัวมรณา ด่งั วญิ ญาณน างจะพรากไปจากกาย ฯ แปลความ ก็ฝน วาตนหลงไปในปา หาทางกลับและกไ็ ปเจอเสือสองตัวนอน หมอบอยูร มิ ขา งทางแลว ก็ตะครบุ นางเขา ไปในปา นางวันทองตกใจตนื่ และ รอ งไหหนกั มาก จากนน้ั กเ็ ลาความฝน ใหข ุนแผนฟง โดยขนุ แผนไดดดู วงตาม ตำราประกอบกบั เวลายามทน่ี างวนั ทองฝน จงึ รทู นั ทีวา นางวนั ทองรวมถึงฆาต เสยี แลว ขุนแผนจงึ คดิ สะเดาะเคราะหใหน างวันทองในตอนเชา

ครานนั้ ขนุ แผนแสนสนทิ ฟง ความตามนิมติ ก็ใจหาย ครงั้ น้ีนา จะมีอนั ตราย ฝน รายสาหสั ตัดตำรา พิเคราะหด ทู ง้ั ยามอฐั กาล กบ็ นั ดาลฤกษแรงเปนหนักหนา มริ ทู ี่จะแถลงแจง กิจจา กอดเมียเมนิ หนาน้าํ ตากระเด็น จงึ แกลงเพทบุ ายทำนายไป ฝนอยา งนม้ี ิใชจะเกดิ เข็ญ เพราะวติ กหมกไหมจงึ ไดเปน เนอ้ื เยน็ อยูกบั ผัวอยากลัวทกุ ข พรงุ นพ้ี จ่ี ะแกเสนียดฝน แลวทำมิ่งส่งิ ขวญั ใหเ ปน สขุ มใิ หเ กิดราคกี ลียุค อยา เปน ทกุ ขเ ลยเจาจงเบาใจ ฯ แปลความ เม่ือขนุ แผนไดฟ งความฝน ของนางวันทองกร็ วู าเปน ลางบอกเหตรุ าย ทจี่ ะเกิดขน้ึ แตไ มร จู ะบอกนางยังไงเลยปลอบใจนางโดยแกลง บอกวาเปน เพราะนางคดิ มากไปไมไ ดจ ะเกดิ เหตุรา ยแตอ ยา งใด อยกู ับพี่ไมต อ งกลัว เด๋ียวพรงุ น้ีจะแกส่งิ ไมเ ปน มงคลใหและทำสงิ่ ดที ำใหนางมีความสุข ไมให เกิดสิ่งรา ย ๆ สบายใจได

ครน้ั วา รงุ สางสวางฟา สรุ ยิ าแยมเยย่ี มเหลย่ี มไศล จะกลา วถงึ พระองคผทู รงชยั เนาในพระทนี่ ั่งบัลลงั กรตั น พรอมดวยพระกำนลั นักสนม หมอบประนมเฝาแหนแนน ขนดั ประจำต้ังเคร่ืองอานอยูงานพัด ทรงเคอื งขัดขุนชางแตก ลางคืน แสนถอยใครจะถอ ยเหมอื นมันบา ง ทุกอยางทจ่ี ะชวั่ อายหวั ลืน่ เวยี นแตเปน ถอ ยความไมข า มคนื นาํ้ ยืนหยัง่ ไมถ ึงยงั ดึงมา คราวนั้นฟอ งกันดว ยวนั ทอง นีม่ นั ฟอ งใครอกิ ไอช าตขิ า ดำริพลางทางเสด็จยาตรา ออกมาพระทนี่ ั่งจักรพรรดิ แปลความ วนั รงุ ข้ึนสมเดจ็ พระพันวษาประทับบนบัลลงั กมีนางกำนัลและสนม หมอบเฝา อยู ต้ังเครอื่ งกินและอยูงานพัดตามหนา ท่ี สมเด็จพระพันวษาขัด เคืองขนุ ชางตัง้ แตเ วลากลางคืน ทรงเหน็ วา ขุนชา งเปน คนช่ัวคอยแตม ีคดี ความกบั ผอู ืน่ คราวกอ นก็ฟอ งเรอื่ งวนั ทอง ครัง้ น้ไี มท ราบวาจะฟอ งใครอกี พระองคจึงเสดจ็ ออกมาที่พระทีน่ ง่ั จักรพรรดิ

พระสตู รรดู กรางกระจางองค ขนุ นางกราบราบลงเปน ขนัด ท้ังหนา หลงั เบยี ดเสียดเยียดยัด หมอบอัดถดั กนั เปน หลนั่ ไป ทอดพระเนตรมาเหน็ ขนุ ชา งเฝา เออใครเอาฟอ งมนั ไปไวไหน พระหม่นื ศรีถวายพลนั ในทนั ใด รับไวค ล่ที อดพระเนตรพลนั พอทรงจบแจงพระทัยในขอหา ก็โกรธาเคืองขนุ หนุ หัน มันเคีย่ วเข็ญทำเปนอยา งไรกนั อีวันทองคนเดยี วไมรูแลว ราวกับไมม หี ญงิ เฝาชิงกนั อีวนั ทองนัน้ มนั มีแกว รูปอายชางชัว่ ชา ตาแบงแบว ไมเหน็ แววท่ีวามันจะรกั แปลความ พอทอดพระเนตรเสร็จก็กรวิ้ วาเร่ืองวนั ทองคนเดยี ว ทำไมไม จบกนั เสยี ทีเหมือนกบั ไมมผี หู ญิงคนอน่ื อีกแลว และทรงไมเหน็ วาวนั ทองจะมใี จรกั ขนุ ชา ง ใครก็ไมอยากไดขุนชางไปเปน ผัว เพราะดรู ปู รา ง หนาตานา เกลยี ด

ใครจะเอาเปนผวั เขากลัวอาย หัวหูดูเหมอื นควายทีต่ กปลัก คราวนนั้ เปนความกถู ามซกั ตกหนักอยกู บั เถาศรปี ระจนั วันทองกูสิใหก ับไอแ ผน ไยแลนมาอยูก บั อายชางนัน่ จมื่นศรไี ปเอาตวั มันมาพลัน ท้งั วนั ทองขนุ แผนอายหมื่นไวย ฯ ถอยหลังออกมาไมช า ได ฝายพระหมืน่ ศรไี ดร บั ส่งั ตำรวจในว่งิ ตะบึงมาถึงพลนั ส่ังเวรกรมวงั ในทนั ใด แจง ขอรบั ส่งั ไปขมีขมัน ข้นึ ไปบนเรือนพระหมนื่ ไวย ใหห าทัง้ สามทั่นนั้นเขาไป ฯ ขุนชางฟอ งรองฎกี าพระทรงธรรม แปลความ คราวกอนก็เปน ความกนั สรางความหนักใจใหแ มศ รีประจนั คราวกอนก็ยกวนั ทอง ใหกับขุนแผนไปแลว ทำไมจงึ มาอยูกับขุนชางอีก จึงใหจม่ืนศรีไปนำตวั วันทอง ขุนแผน และจมน่ื ไวย จมืน่ ศรีไดร ับคำส่งั กถ็ อยหลังออกมาในไมชา และส่งั ทหารในวงั ทันทีใหว ิง่ มา อยา งเรง รบี และขึน้ ไปบนเรือนจม่ืนไวยและแจง วามรี บั สัง่ ใหร ีบเขาเฝาทันที เพราะขุนชา งได ยนื่ คำรองทกุ ขพ ระเจาแผนดนิ จงึ ใหเ รียกท้งั สามคนมาเขาเฝา

ครานน้ั วันทองเจา พลายงาม ไดฟ ง ความครามคร่นั หวนั่ ไหว ขนุ แผนเรียกวนั ทองเขา หอ งใน ไมไวใจจงึ เสกดว ยเวทมนตร สีข้ีผง้ึ สีปากกนิ หมากเวท ซง่ึ วิเศษสารพัดแกขดั สน นํ้ามันพรายนาํ้ มันจันทนสรรเสกปน เคยคมุ ขงั บังตนแตไ รมา แลวทำผงอิทธเิ จเขา เจมิ พักตร คนเหน็ คนทกั รักทุกหนา เสกกระแจะจวงจันทนนาํ้ มนั ทา เสรจ็ แลว ก็พาวนั ทองไป ฯ แปลความ ตอนน้นั นางวันทองและพลายงามไดฟ งคำรบั สงั่ แลวรสู กึ ตืน่ เตน ขุนแผนจึงเรียกนางวนั ทองเขาไปขา งในหอ ง เพราะไมไวใจเลยเสกมนตใสนาง โดยเอาขผ้ี ้ึงมาปากและกินหมากที่ลงมนตรไ วเปน ของทีช่ ว ยแกปญหาทกุ อยาง มีทงั้ น้ํามนั พรายและนาํ้ มันจันทนทใี่ ชพ ลางตัวมาตลอด แลวนำผงเสนห ม าทา หนาเพ่อื ใหคนทเ่ี หน็ ท่ีทกั ทกุ คนตา งหลงรกั ตนและเสกเครอื่ งหอมท่ที ำดว ยไม จนั ทรทำใหเปน นํ้ามนั พอทำเสร็จแลวกพ็ านางออกไป

คราน้ันทองประศรผี มู ารดา ครั้นไดแจง กิจจาไมน ิ่งได เด็กเอย ว่งิ ตามมาไวไว ลงบันไดงนั งกตกนอกชาน พลายชุมพลกอดกนทองประศรี กูมิใชชา งขด่ี อกลูกหลาน ลกุ ข้นึ โขยง โกงโคงคลาน ซมซานโฮกฮากอา ปากไป ครั้นถึงยง้ั อยูประตวู ัง ผรู ับสง่ั เรง รุดไมห ยดุ ได ขุนแผนวนั ทองพระหมน่ื ไวย เขา ไปเฝาองคพ ระภมู ี ฯ แปลความ เม่ือแมทองประศรีแมข องนางวนั ทองไดร ขู าวกร็ อนใจ รีบเรียก ลกู หลานใหว ิ่งตามมาแลว รีบลงจากบันไดจนตกออกนอกชาน พลาย ชุมพลก็เขา กอดกนนางทองประศรี นางจงึ ตะโกนบอกพลายชุมพลวา ตนไมใชชา ง แลว ก็ลกุ ขนึ้ เมื่อถึงหนา ประตูวงั ขุนแผน วันทอง และจมน่ื ไวยจงึ รบี ไปเขาเฝาพระมหากษตั รยิ 

ครานัน้ พระองคผูทรงเดช ปนปกนคั เรศเรืองศรี เหน็ สามราเขา มาอัญชลี พระปรานีเหมือนลูกในอทุ ร ดว ยเดชะพระเวทวเิ ศษประสทิ ธิ เผอญิ คิดรักใครพ ระทัยออน ตรสั ถามอยา งความราษฎร ฮา เฮยดกู อนอีวนั ทอง เม่อื มงึ กลับมาแตปาใหญ กูสใิ หไอแ ผนประสมสอง ครัน้ กขู ดั ใจใหจำจอง ตวั ของมงึ ไปอยแู หงไร ทำไมไมอ ยกู บั อา ยแผน แลนไปอยูกับอายชา งใหม เดิมมงึ รักอา ยแผนแลนตามไป ครน้ั ยกใหสเิ ตน กลบั เลนตวั แปลความ เมอื่ พระพนั วษาเหน็ ทง้ั สามคน (ขนุ แผน พระไวย และนางวันทอง) เดิน เขา มาก็เกดิ ความเอ็นดูอยา งลูก จงึ ตรสั ถามความวา เมื่อกลับมาจากปาท่ี ตดั สนิ ใหไปอยกู บั ขนุ แผนเปน อยางไร ใหไ ปอยกู บั ขุนแผนทำไมถึงไมไปอยู แตกลบั ไปอยกู ับขุนชา ง

อยกู ับอา ยชา งไมอ ยไู ด เกิดรังเกียจเกลียดใจดว ยชังหวั ดูยักใหมยายเกาเฝาเปลยี่ นตวั ตกวาช่วั แลว มงึ ไมไยดี ฯ คราน้นั วนั ทองไดรับสั่ง ละลา ละลงั ประนมกม เกศี หวั สยองพองพรน่ั ทนั ที ทูลคดีพระองคผ ูทรงธรรม ขอเดชะละอองธลุ ีบาท องคห รริ ักษร าชรังสรรค เม่อื กระหมอมฉันมาแตอารัญ ครงั้ น้นั โปรดประทานขุนแผนไป ครน้ั อยูมาขุนแผนตองจำจอง กระหมอ มฉนั มีทอ งน้ันเตบิ ใหญ อยูทเ่ี คหาหนาวัดตะไกร ขนุ ชางไปบอกวา พระโองการ แปลความ พอจะยกใหไ ปอยูกบั ขนุ ชางกร็ งั เกียจขนุ ชางขนึ้ มา เปลีย่ นไปเปลย่ี นมามนั ไม ดี เมอ่ื นางวันทองไดรบั สั่ง กร็ ูสึกละลาละลงั จึงประนมมือไหวเ หนอื หวั และรูสึก กลวั มาก นางวนั ทองทูลขอพระพนั วษาวา เมือ่ ตอนที่ออกจากปาพระองคยก หมอมฉนั ใหข ุนแผน ตอ มาขุนแผนถกู เขาคกุ นางไดต ้ังทอง ขนุ ชางก็เขามา กระหมอ มไปอยูดวยโดยอา งวา เปน พระบญั ชาของพระองค

มรี ับสงั่ โปรดปรานประทานให กระหมอมฉนั ไมไปกห็ กั หาญ ยื้อยุดฉุดคราทำสามานย เพือ่ นบานจะชวยก็สดุ คิด ดวยขุนชา งอางวารับส่งั ให ใครจะขัดขนื ไวก ็กลวั ผิด จนใจจะมิไปกส็ ุดฤทธิ ชีวติ อยูใตพ ระบาทา ฯ คราน้ันพระองคผูทรงภพ ฟง จบกริว้ ขุนชา งเปนหนักหนา มพี ระสงิ หนาทตวาดมา อา ยบา เยอหยิ่งอายลิงโลน ตกวากหู าเปนเจา ชวี ิตไม มึงถือใจวา เปนเจาท่ีโรงโขน เปน ไมม ีอาญาสทิ ธิคิดดงึ โดน เทยี่ วทำโจรใจคะนองจองหองครนั แปลความ คิดวา พระองคมคี ำส่ังใหม าฉุดกระหมอ มไป เพ่ือนบานกเ็ กรงกลัว เพราะคดิ วา เปนพระบัญชาของพระองค พระพันวษาไดฟง กท็ รงกรวิ้ ขุน ชา งมาก จึงตวาดเสยี งดังลัน่ วา ถาพระองคไมเ ปน กษตั ริย ขนุ ชา งกค็ ง มองไมเห็นหัว เทีย่ วทำตัวเปนโจรอวดดี

เลย้ี งมงึ ไมไดอ า ยใจราย ชอบแตเฆยี่ นสองหวายตลอดสนั แลว กลบั ความถามขา งวันทองพลนั เออเมอ่ื มนั ฉดุ ครา พามงึ ไป ก็ชานานประมาณไดส ิบแปดป ครงั้ น้ที ำไมมึงจงึ มาได นมี่ งึ หนมี ันมาวาไร วาใครไปรบั เอามงึ มา ฯ บงั คมคัลประนมกม เกศา วนั ทองฟง ถามใหครามครน่ั พระอาญาเปนพนลน เกลา ไป ขอเดชะพระองคท รงศักดา กระหมอ มฉนั จึงกลบั คืนมาได คร้งั น้ีจม่ืนไวยนนั้ ไปรบั ขนุ แผนกม็ ไิ ดป ระเวณี มิใชย อ นยอกทำนอกใจ ขนุ ชา งจึงหาความวา หลบหนี แตมานนั้ เวลาสกั สองยาม ชีวีอยใู ตพ ระบาทา ฯ ขอพระองคจงทรงพระปรานี แปลความ อา ยขนุ ชางนี่มนั รา ยนัก มันคงตอ งโดนหวาย พระพนั วษาก็ตรสั ถามนางวนั ทอง วาเม่อื ขุนชา งฉุดไปเปน เวลาประมาณ ๑๘ ป ทำไมถงึ หนีมาได นางวนั ทองไดฟง คำถามก็รูส กึ กลัวนางวันทองกราบทูลสมเดจ็ พระพันวษาวาจม่ืนไวยไปรับตอน กลางคืน ขนุ ชางจงึ คดิ วาหนอี อกมา ขุนแผนกไ็ มไ ดท ำอะไรไมดไี มง าม นางทลู ขอ ความกรณุ าจากสมเดจ็ พระพนั วษา

คราน้นั พระองคผ ทู รงเดช ฟง เหตขุ นุ เคอื งเปนหนักหนา อายหม่นื ไวยทำใจอหังการ ตกวาบา นเมอื งไมม นี าย จะปรกึ ษาตราสนิ ใหไ มได จึงทำตามนาํ้ ใจเอางา ยงา ย ถา ฉวยเกิดฆาฟน กนั ลม ตาย อันตรายไพรเมอื งกเ็ คอื งกู อีวนั ทองกูใหไ อแ ผนไป อายชา งบังอาจใจทำจลู ู ฉุดมนั ขึ้นชา งอา งถงึ กู ตะคอกขูอีวันทองใหต กใจ ชอบตบใหสลบลงกับที่ เฆยี่ นตเี สียใหยบั ไมนบั ได มะพรา วหา วยัดปากใหสาใจ อา ยหมืน่ ไวยก็โทษถงึ ฉกรรจ แปลความ เมอื่ พระพนั วษาไดฟงความจากนางวันทอง ก็โกรธจมื่นไวยท่ที ำการอกุ อาจ ทำเหมือนบา นเมืองไมมกี ฎหมาย ถา เกดิ มกี ารฆาฟน ลมตายประชาชนจะขุน เคอื งพระพนั วษาได ทางดานขุนชา งกผ็ ิดทีไ่ ปฉดุ ตวั นางวนั ทองมา แลวยัง อา งชือ่ พระพันวษาไปขม ขพู าตวั นางวนั ทองมา ตอ งเฆีย่ นตขี นุ ชา งหลาย ๆ ที แลวเอามะพราวหา วยดั ปาก

มงึ ถอื วา อวี นั ทองเปน แมต ัว ไมเ กรงกลัวเวโวทำโมหันธ ไปรบั ไยไมไปในกลางวัน อายแผนพอน้นั กเ็ ปน ใจ มนั เหมอื นวัวเคยขามาเคยข่ี ถึงบอกกูวา ดหี าเช่อื ไม อายชา งมันกฟ็ องเปนสองนัย วา อายไวยลกั แมใ หบิดา เปนราคีขอผดิ มตี ิดตัว หมองมัวมลทินอยหู นักหนา ถา อา ยไวยอยากจะใครไ ดแมม า ชวนพอฟองหาเอาเปนไร อยั การศาลโรงก็มีอยู วา กตู ดั สนิ ใหไมได ชอบทวนดว ยลวดใหป วดไป ปรับไหมใหเ ทา กับชายชู แปลความ จม่ืนไวยกม็ ีความผดิ ฉกรรจท่ีไปพาตัวนางวันทองมากลางดกึ คงจะมขี ุนแผนผู เปนพอ คอยหนนุ หลงั เพราะวาขุนชางเอาเรือ่ งมาบอกพระพันวษาวา จม่ืนไวยฉุดนาง วนั ทองกลับไปใหพ อ ถือวาเปนความผดิ ถาจม่ืนไวยอยากไดตัวแมทำไมไมพ าพอ มา ฟองศาล หรอื คดิ วาพระพันวษาไมส ามารถตดั สนิ ใหได ตองลงโทษดวยลวดและปรับ แลวรับส่ังวา จะตอ งแกป ญหานี้ใหจ บเสยี ที

มันเกดิ เหตทุ ัง้ น้ีกเ็ พราะหญิง จงึ หึงหวงชว งชิงยงุ ยิง่ อยู จำจะตดั รากใหญใหห ลน พรู ใหล กู ดอกดกอยูแตก ิง่ เดยี ว อีวนั ทองตวั มนั เหมือนรากแกว ถา ตัดโคนขาดแลวก็ใบเหี่ยว ใครจะควรสูสมอยกู ลมเกลียว ใหเด็ดเดีย่ วรกู นั แตว นั น้ี เฮยอวี นั ทองวากะไร มึงตัง้ ใจปลดปลงใหตรงที่ อยาภวังคกังขาเปนราคี เพราะมงึ มผี ัวสองกตู อ งแคน ถารักใหมก็ไปอยกู ับอายชาง ถารักเกาเขา ขา งอา ยขนุ แผน อยา เวียนวนไปใหค นมันหม่นิ แคลน ถา แมน มึงรักไหนใหว า มา ฯ แปลความ จะตอ งตัดรากใหญ (ปญ หา) ใหเหลือลูกดอกก่งิ เดยี ว (ใหน างวนั ทองตัดสินใจ เลอื กเพียงหน่ึง) นางวันทองเหมอื นกับรากแกว ถา ตัดโคนไดแ ลว ใบก็จะเหี่ยวไปเอง พระพนั วษาตรัสถามวา นางวนั ทองจะตกลงจะเอาอยางไร อยาลงั เลเพราะมีทัง้ ผัวและ ลูก ถารักใหมก็ใหไ ปอยกู ับขนุ ชา ง แตถ ารกั เกากเ็ ลอื กขนุ แผน อยาชักชาคนจะ นนิ ทาเอาได จะเลือกใครก็วามา

ครานนั้ วนั ทองฟง รับสัง่ ใหละลาละลังเปน หนักหนา ครนั้ จะทูลกลัวพระราชอาชญา ขนุ ชา งแลดูตายกั คิว้ ลน พระหมน่ื ไวยใชใบใหแมวา บยุ ปากตรงบิดาเปนหลายหน วนั ทองหมองจติ รคดิ เวยี นวน เปนจนใจน่งิ อยไู มทลู ไป ฯ หาไดย ินวันทองทูลขนึ้ ไม คราน้ันพระองคท รงธรณินทร มงึ ไมรักใครใหวามา พระตรสั ความถามซกั ไปทนั ใด จะอยูด วยลกู ชายกไ็ มว า จะรกั ชชู ังผวั มึงกลัวอาย แตน้ีเบอื้ งหนาขาดเด็ดไป ฯ ตามใจกูจะใหด งั วาจา แปลความ นางวันทองไดฟ ง คำพระพนั วษาก็เกดิ ลังเลวาจะเลอื กใคร มองไปทาง ขนุ ชางก็ยักค้ิว มองไปทางจมื่นไวยก็ทำปากบยุ ไปตรงพอ วันทองคดิ วน ไปวนมา กย็ ังไมท ูลอะไรแกพระพันวษา พระพันวษาไมเห็นวานางวันทอง ทลู อะไร ทรงตรัสถามตอ วา หรอื วา ไมร ักใครใหวา มา จะไปอยูกบั ลกู ไหม ตามแตใจแตถา ตอบมาแลว จะเปล่ียนแปลงไมไ ด

นางวนั ทองรับพระราชโองการ ใหบ ันดาลบังจติ รหาคดิ ไม อกศุ ลดลมวั ใหช ่วั ใจ ดวยส้ินในอายทุ เี่ กิดมา คดิ คะนงึ ตะลงึ ตะลานอก ดงั ตวั ตกพระสุเมรภุ ผู า ใหอ ุทัจอดั อน้ั ตนั อรุ า เกรงผดิ ภายหนากส็ ุดคิด จะวา รกั ขนุ ชา งกะไรได ท่ีจรงิ ใจมิไดร ักแตส ักหนิด รกั พอลกู หวงดังดวงชีวติ แมนทลู ผิดจะพิโรธไมโปรดปราน อยาเลยจะทูลเปน กลางไว ตามพระทัยทา วจะแยกใหแตกฉาน คิดแลวเทา นน้ั มทิ ันนาน นางกมกรานแลว กท็ ลู ไปฉบั พลนั แปลความ นางวนั ทองรับพระราชโองการแตก็คิดไมออก อาจจะเพราะถึงเวลา ส้นิ อายุ จงึ ทำใหป ระหมาและเกรงวาจะตัดสินใจผดิ จะวา รักขุนชา งก็ ไมไ ดเพราะตนไมไ ดรกั รักผูเ ปน พอและหวงลูกมาก ถาเกดิ ทูลพระ พันวษาผิดพระองคคงกร้ิว จงึ ทูลเปนกลาง ๆ ตามแตพระทยั ของพระ พนั วษาวาจะตัดสินใจอยา งไร

ความรกั ขนุ แผนกแ็ สนรัก ดว ยรวมยากมานกั ไมเดยี ดฉนั ท สลู ำบากบุกปา มาดว ยกนั สารพันอดออมถนอมใจ ขนุ ชา งแตอยูดว ยกันมา คำหนกั หาไดวาใหเ คืองไม เงนิ ทองกองไวมใิ หใคร ขา ไทใชสอยเหมือนของตวั จม่ืนไวยเลาก็เลอื ดทใ่ี นอก กห็ ยิบยกรกั เทา กนั กบั ผวั ทูลพลางตวั นางระเริ่มรวั ความกลัวพระอาญาเปน พนไป ฯ ฟง จบแคน คง่ั ดังเพลงิ ไหม ครานั้นพระองคผ ูท รงภพ ดูดูเปนไดอวี ันทอง เหมอื นดินประสวิ ปลวิ ติดกับเปลวไฟ แปลความ จึงทูลออกไปวา ขนุ แผนนน้ั กแ็ สนรกั รว มทกุ ขรว มสขุ ดวยกันมานาน ขนุ ชางอยู ดวยกนั มาก็ไมเ คยทำเรอื่ งใหขุนเคอื งใจและมีเงนิ ทองบา วไพรใชไมข ดั สน สวนจม่ืน ไวยทเี่ ปนลูกชายกเ็ ปนเหมอื นเลือดในอก ยอมรักเทากบั รกั ผัวอยแู ลว ทลู เสร็จนาง วันทองก็ส่ันดวยความกลัว หลังจากนางวันทองทูล พระพนั วษากร้ิวอยางมากเหมอื นดินประสิวที่โดนไฟแลว ปะทุ

จะวา รกั ขา งไหนไมว าได นํา้ ใจจะประดังเขาทง้ั สอง ออกนน่ั เขานีม่ ีสำรอง ยิง่ กวาทองทะเลอนั ลา้ํ ลกึ จอกแหนแพเสาสำเภาใหญ จะทอดถมเทา ไรไมรูส ึก เหมือนมหาสมุทรสดุ ซึ้งซึก นํ้าลึกเหลือจะหยง่ั กระทง่ั ดิน อิฐผาหาหาบมาทุมถม กจ็ อมจมสูญหายไปหมดสิ้น อแี สนถอยจัญไรใจทมิฬ ดังเพชรนลิ เกดิ ขึ้นในอาจม รปู งามนามเพราะนอ ยไปใจไมซ ื่อสมศักดิเทา เสนผม แตใ จสตั วมนั ยังมที ี่นยิ ม สมาคมก็แตถงึ ฤดมู ัน แปลความ นางวันทองไมยอมบอกวาจะเลอื กใคร พระพันวษารบั ดานางวา รกั ขางไหน เลอื กไมถูกจะเอาไวส ำรองท้งั สอง ย่งิ กวา ความลึกของทะเลทอดสมอลกึ เกนิ จะ หย่งั ถงึ ได คนถอย จัญไร ใจทมฬิ เหมอื นเพชรท่ีเกดิ ในส่ิงสกปรก หนาตา สวยงามชอื่ เพราะนอ ยไปหรือ ถงึ ไดจิตใจไมซอื่ เทากับเสนผม เลวกวาสตั ว เพราะสตั วยงั มฤี ดผู สมพนั ธุ

มึงน่ถี อยยง่ิ กวาถอ ยอีทา ยเมือง จะเอาเรือ่ งไมไ ดส ักส่ิงสรรพ ละโมบมากตัณหาตาเปนมัน สกั รอ ยพนั ใหมึงไมถ งึ ใจ วา หญงิ ชั่วผัวยังคราวละคนเดยี ว หาตามตอมกนั เกรยี วเหมอื นมงึ ไม หนักแผนดินกจู ะอยไู ย อายไวยมงึ อยานบั วา มารดา กูเลีย้ งมึงถงึ ใหเ ปนหัวหมืน่ คนอืน่ รูวาแมก ็ขายหนา อา ยขนุ ชางขนุ แผนทั้งสองรา กจู ะหาเมยี ใหอ ยาอาลัย แปลความ พระพันวษาดา นางวนั ทองวา ถอ ยมาก บา ตณั หา มผี ูช ายเปนรอ ยเปน พนั คนก็ไมถ ึงใจหญิงชว่ั ยงั มีผวั คราวละคน ไมไ ดม ีหลายคนแบบน้ีจะอยูให หนกั แผน ดินทำไม ทรงหนั ไปตรัสกับจม่ืนไวยวา อยา นับนางวันทองเปน แม หากพระไวยเรียกแมจะอายเขาได จากนนั้ รบั สงั่ กบั ขนุ ชา งกบั ขุนแผนวา พระองคจะทรงหาเมยี ใหมให

หญิงกาลกณิ อี แี พศยา มนั ไมน าเชยชดิ พิสมัย ท่ีรูปรวยสวยสมมถี มไป มงึ ตัดใจเสยี เถิดอคี นนี้ เรงเร็วเหวยพระยายมราช ไปฟนฟาดเสยี ใหม นั เปนผี อกเอาขวานผาอยาปรานี อยาใหมโี ลหิตติดดนิ กู เอาใบตองรองไวใ หหมากนิ ตกดนิ จะอปั รยี กาลอี ยู ฟน ใหห ญิงชายท้ังหลายดู สงั่ เสร็จเสดจ็ สปู ราสาทชัย ฯ แปลความ รบั ส่ังวาวนั ทองเปนหญิงอพศยา สวยแตรูปใหขนุ ชา งขุนแผนตดั ใจ เสียเถดิ แลว รับสงั่ ใหเอานางวันทองไปประหารชวี ิต เอาขวานผา อก แลวเอาใบตองมารองเลือดใหห มากนิ อยา ใหเลอื ดอัปรียกาลตี กถึงพ้นื ดิน เลย ใหป ระหารตอ หนา ชาวบาน รับสั่งเสรจ็ กเ็ สดจ็ เขา สูปราสาททปี่ ระทบั

ตอน ขุนชา งถวายฎกี า

๑. ความกตญั ูเปนเครือ่ งหมายของคนดี เราจึงควรมีความกตัญูตอ บิดามารดาผทู ใ่ี ห กำเนดิ เรามา ๒. การศึกษาเปนส่งิ สำคญั สมยั กอนเดก็ ผูชายจะเรยี นหนงั สอื ทีว่ ัด ๓. วดั เปนสถานท่ผี กู พนั กับชีวติ ของคนไทยต้ังแตอ ดีต จนถึงปจ จบุ ัน ๔. ในสมยั กอนจะมกี ารมดั จุกโกนจกุ และนุงโจงกระเบนผูกขวญั รับขวญั ๕. ผูชายมีการถวายตวั เขารับราชการ ๖. สมัยกอนจะใชส มนุ ไพรรักษาแผล และมีความเชอ่ื ในสิ่งศกั ดิส์ ทิ ธิ์ ๗. สมัยกอ นเดนิ ทางโดยเทา และการข่มี า ๘. พอแมทกุ คนรกั ลกู และ ยอมเสยี สละทกุ อยา งเพือ่ ลกู ได

๑. การบรรยายโวหาร (เสาวรจนยี ) จันทรกระจางทรงกลดหมดมฆส้ิน เสกขม้นิ วา นยาเขาทาตัว ฟา ขาวดาวเดนดวงสวา ง จึงเซน เหลา ขา วปลาใหพ รายกิน ๒. การพรรณนาโวหาร (นารีปราโมทย) จะเปน ตายงายยากไมจากรกั จะฟมู ฟก เหมอื นเมอ่ื อยูใ นกลางเถือ่ น ขอโทษทีพ่ ่ผี ิดอยา บิดเบอื น เจา เพอ่ื นเสนห าจงอาลัย

๓. สะทอนถงึ อารมณโกรธแคน และสะเทอื นใจ (พิโรธวาทงั ) ยง่ิ คดิ เดือดดาลทะยานใจ ฉวยไดก ระดานชนวนมา รา งฟองทองเทียบใหเ รยี บรอ ย ถอยคำถี่ถว นเปนหนักหนา... ๔. ใชถ อยคำเกิดความเศราสะเทือนใจ (สลั ลาปงคพิสยั ) ...วันนีแ้ มจะลาพอพลายแลว จะจำจากลูกแกวไปสูญส้นิ พอบายก็จะตายลงถมดิน ผนิ หนามาแมจะขอชม เกดิ มาไมเหมือนกับเขาอนื่ มิไดช ืน่ เชยชดิ สนทิ สนม... ...

๑. ความเช่อื เร่อื งไสยศาสตรใ นสังคมไทย จากเรอ่ื งจะเห็นไดว าท้ังขนุ แผนและพระจมื่นไวยฯ ตา งก็เลีย้ งผี เลี้ยงกมุ าร มคี าถาอาคมไวปอ งกันตวั ท้งั คู และยงั มกี ารดฤู กษยาม และมีการทำนายฝน อีกดวย ๒. ฐานะและบทบาทของสตรีในสงั คม นางวนั ทองเปนตวั อยางของสตรไี ทยสมยั โบราณโดยแท คอื เกิดมาเพื่อเปน ภรรยาและมารดา ชวี ิตนางวันทองถูกกำหนดเสน ทางของชวี ติ ใหเปน ไปตามความ ตอ งการของคนอื่นท้ังสิ้น เม่อื สมเด็จพระพนั วษาทรง เปด โอกาสใหน างเลอื ก ทางเดนิ ของชีวติ ตนเอง นางกว็ า วนุ ใจไมอาจตัดสนิ ใจได

๓. บทบาทของกษตั รยิ ตอประชาชนในสงั คมไทย สมเดจ็ พระพนั วษานนั้ จะเหน็ ไดว าแมจะทรงเปนเจาชวี ติ มพี ระราช อำนาจอันลนพน แตกม็ ิไดทรงใชอำนาจอยางปราศจากเหตผุ ลหรือดวยพระ อารมณ หากได ทรงปฏบิ ัตอิ ยา งเหมาะสม และทรงมีพฤตกิ รรมไปในทางท่ี สมเหตุสมผลท่สี ุด เน่อื งจากตองแกไ ขปญหาระดบั ประเทศแลวยังตองแกไข ปญหาระดบั ครอบครวั ของประชาชน ๔. คานยิ มและความเชือ่ เก่ียวกบั สตรี สงั คมไทยไมนยิ มสตรเี ยย่ี งนางวนั ทอง คือมสี ามสี องคน ในเวลาเดยี วกัน แมโดยแทจ รงิ แลวการท่มี ีสามีสองคนนัน้ มิใชเ กดิ จากความปรารถนาของนางเอง แตจ ุดน้ีสงั คมกลับมองขา ม เหน็ แตเพียงผิวเผินวา นางนา รังเกยี จ

ตอน ขุนชา งถวายฎกี า