จุฑามาศ บุญชื่น

จดั ทำโดย นำงสำวจฑุ ำมำศ บุญช่ืน ช้ันประกำศนียบัตรวชิ ำชีพขน้ั สูงปี ท่ี 1/2 เลขที่ 13 รหัสนักศึกษำ 64321117549

หน่วยท่ี 3 ปฏิกิริยาเคมี

OBJECTIVE 1 อธิบายความสาคญั ของปฏิกิริยา เคมี การเกิดปฏิกิริยาเคมี พลงั งานกบั การเกิดปฏิกิริยาเคมี ปฏิกิริยาเคมีในชีวิตประจาวนั 2 สามารถเลือกทรัพยากรใน และอตั ราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ทอ้ งถิ่นเพือ่ นามาเพม่ิ มูลค่าดว้ ย การแปรรู ปเป็ นสารเคมีท่ี นามาใชใ้ นบา้ น สานกั งาน และ 3 วิเคราะห์ประเดน็ ปัญหาที่ทา ชุมชนไดเ้ หมาะสมตามความจา การแปรรูปผลิตภณั ฑใ์ นทอ้ งถิ่น เป็นได้ มาใชใ้ นบา้ น สานกั งาน และ ชุมชน

ความหมายของปฏิกิริยาเคมี คือ กระบวนการที่เกิดจากการท่ีสารเคมีเกิดการเปลี่ยนแปลงแลว้ ส่งผลใหเ้ กิด สารใหม่ข้ึน ซ่ึงมีคุณสมบตั ิเปลี่ยนไปจากเดิม การเกิดปฏิกิริยาเคมีจาเป็นตอ้ ง มีสารเคมีต้งั ตน้ 2 ตวั ข้ึนไป เรียกสารเคมีต้งั ตน้ เหล่าน้ีวา่ \"สารต้งั ตน้ \" หรือ (reactant) ทาปฏิกิริยาต่อกนั และทาใหเ้ กิดการเปล่ียนแปลงในคุณสมบตั ิทาง เคมีซ่ึงก่อตวั ข้ึนมาเป็นสารใหม่ท่ีเรียกวา่ \"ผลิตภณั ฑ“์ (product) ซ่ึงสาร ผลิตภณั ฑม์ ีคุณสมบตั ิทางเคมีท่ีเปลี่ยนไปจากเดิม

การสงั เกตปฏิกิริยาเคมี การเกิดปฏิกิริยาเคมี (Chemical Reaction) นอกจากจะได้ สารผลิตภณั ฑแ์ ลว้ ยงั สามารถสงั เกตการเปลี่ยนแปลงที่ เกิดข้ึนวา่ เป็นการเกิดปฏิกิริยาเคมีหรือไม่ ไดจ้ ากส่ิงต่อไปน้ี

1. สีของสาร 2. ตะกอน ถา้ สีของสารหลงั เกิดการ ถา้ ก่อนการเปลี่ยนแปลงไม่มีตะกอน เปลี่ยนแปลงเปลี่ยนไปอยา่ งชดั เจน แต่หลงั การเปลี่ยนแปลงมีตะกอน เกิดข้ึน แสดงวา่ ตะกอนน้นั คือสารใหม่ 3. แก๊ส 4. กล่ิน ถา้ ก่อนการเปล่ียนแปลงไม่มีแก๊ส ถา้ กล่ินเปล่ียนไปอยา่ งชดั เจน เช่น ปรากฏ แต่หลงั การเปลี่ยนแปลงมีแก๊ส วา่ มีแก๊สแอมโมเนียเกิดข้ึนได้ เกิดข้ึน

สมการเคมี หมายถึง สมการที่เขียนแทนการเปลี่ยนแปลงทาง เคมีแสดงสูตรหรือสญั ลกั ษณ์ของสารที่เขา้ ทา ปฏิกิริยากนั ซ่ึงเรียกวา่ สารต้งั ตน้ หรือสารเริ่มตน้ ส่วนสารใหม่ที่เกิดข้ึนเรียกวา่ สารผลิตภณั ฑ์

การบอกสถานะของสาร (L) ยอ่ มาจาก LIQUID = ของเหลว (S) ยอ่ มาจาก SOLID = ของแขง็ (G) ยอ่ มาจาก GAS = สถานะแกส๊ (AQ) ยอ่ มาจาก AQUEOUS แสดงวา่ สาร น้นั ละลายในน้า เรียกวา่ สารละลาย

การเขียนลูกศรแสดงการเกิดปฏิกิริยาเคมี แสดงการเกิดปฏิกิริยาไปขา้ งหนา้ แสดงการเกิดปฏิกิริยาไปขา้ งหนา้ และยอ้ นกลบั ได้ การเขียนภาวะเงื่อนไข ในบางคร้ังการเขียนสมการเคมีอาจแสดงภาวะเงื่อนไขไวด้ า้ นบนลูกศรดงั น้ี แสดงวา่ ปฏิกิริยาน้นั ตอ้ งใชค้ วามร้อน hv แสดงวา่ ปฏิกิริยาตอ้ งใชแ้ สง

ปฏิกิริยาเคมึแบ่งออกได้ 5 ชนิด ไดแ้ ก่ การเกิดปฏิกิริยาเคมี 1. ปฏิกิริยาการรวมตวั A+Z AZ 2. ปฏิกิริยาการสลายตวั AZ A+Z 3. ปฏิกิริยาการแทนที่เชิงเดี่ยว A+BZ AZ+B 4. ปฏิกิริยาการแทนที่เชิงคู่ AX+BZ AZ+BX 5. ปฏิกิริยาสะเทิน HX+BOH BX+HOH

ปrพeฏลacงิกั tงิรioาิยนnา)คคควาือยาคมปวรฏ้าอมิกนริรอิ้อยอานกทม(่ีเeกาxิดoทขtาh้ึนใeหแrmล้ ว้icให้ พลงั งานกบั การเกิดปฏิกิริยาเคมี อสุณ่ิงแหวภดูมลิขอ้ อมงมสีอาุณรลหดภลูมงิสเูงชข่น้ึนกแาตรเ่ ผา โไซหดมาข้ ไอฟงเเชปิง็นเพตลน้ ิง การละลายชอง ปฏิกิริยาดูดความร้อน (endother ทดrอดeุูณวด้าaใยคcหหtวแiภoอ้าสnูมมุณง)ิลรขหค้อดแภือนลงูมงจปพิสาเฏชื ชกูงิก่นสแกิรต่ิางิยกรแ่สาาลวิ่งทระดแส่ีเลกลวงั าิดดอ้เยคขลมเร้กึนอเ้ ขาลมแะา้ือลหไวป้ ์ แกงดว้ ยน้า เป็นตน้

ปฏิกิริยาเคมีในชีวติ ประจาวนั การเกิดปฏิกิริยาคมีจะมีการเปล่ียนแปลงพลงั งานเกิดข้ึนดว้ ย อาจจะมีการดูด พลงั งาน หรือ คายพลงั งาน ใหก้ บั สิ่งแวดลอ้ ม ปฏิกิริยาเคมีท่ีเกิดข้ึนมีหลายประเภท แบ่งไดเ้ ป็น • ปฏิกิริยาระหวา่ งกรดกบั เบส • ปฏิกิริยาระหวา่ งโลหะกบั กรด • ปฏิกิริยาระหวา่ งสารประกอบคาร์บอเนตกบั กรด • กระบวนการหายใจ จะไดแ้ ก๊สคาร์บอนไดออกไซดแ์ ละน้า • อภอาชกนซะิเจโนลใหนะอเามก่ือาวศางททาิใ้งหไวโ้ จ้ละหทะาหใหมอป้ งฏคิกลิร้าิยไามก่แบั วแวกว๊สาว

ปฏิกิริยาเคมีในชีวติ ประจาวนั ปฏิกิริยาการเผาไหมเ้ ป็นปฏิกิริยาท่ีมกั เกิดกบั แก๊สออกซิเจนและเป็นปฏิกิริยา คายความร้อน • การเผาไหมอ้ ยา่ งสมบูรณ์ เกิดแลว้ ได้ แก๊สคาร์บอนไดออกไซตแ์ ละน้า • การเผาไหมไ้ ม่สมบูรณ์ เกิดจากการเผาไหมท้ ี่มีปริมาณออกซิเจนไม่ เพียงพอ เกิดแลว้ ไดแ้ ก๊สคาร์บอนมอนไซตแ์ ละเซม่าควนั • ถ่านหินและน้ามนั ดิบท่ีเกิดอยใู่ ตพ้ ้ืนโลกมกั มีกามะถนั (s)ปนอยดู่ ว้ ย เม่ือเกิดการเผาไหมก้ ามะถนั จะ รวมตวั ออกซิเจน (o) ได้ แก๊สซลั เฟอร์ไดรออกไซต(์ so3) s + o2 so3 กามะถนั ออกซิเจน ซลั เฟอร์ไดออกไซต์ 2so2 + o2 2so3 ซลั เฟอร์ไดออกไซต์ ออกซิเจน ซลั เฟอร์ไตรออกไซต์

ปฏิกิริยาเคมีในชีวติ ประจาวนั เมื่อแก๊สซลั เฟอร์ไดออกไซตแ์ ละแก๊สซลั เฟอร์ไตรออกไซต์ โดนความช้ืน ในอากาศ จะเกิดปฏิกิริยารวมตวั กบั ออกน้าเกิด เป็นกรดซลั ฟิ วรัส (H2SO3) และกรดซลั ฟิ วริก หรือ กรดกามะถนั (H2SO3) ถา้ กรดที่เกิดข้ึนมีปริมาณ มาก เม่ือฝนตกมากจ็ ะถูกชะลงมากบั ฝน เรียกวา่ ฝนกรด So2 + H2o H2so3 ซลั เฟอร์ไดออกไซต์ น้า กรดซลั ฟิ วรัส H2o So3 + น้า H2So4 ซลั เฟอร์ไตรออกไซต์ กรดซลั ฟิ วริก

ปฏิกิริยาเคมีระหวา่ งโลหะกบั กรด เปกฏลิกือิรเิยชา่นน้ีเโกลิดหเะมพ่ือวโกลหZะnส, Fมั eผ,สัMกgบั , กAรlด จะไดแ้ ก๊สไฮโดรเจน (H2) และ Mg + H2So4 MgSo4 + H2 (โลหะ) (กรด) (เกลือ) (แก๊ส) Fe + 2HCI FeCl2 + H2 (โลหะ) (กรด) (เกลือ) (แก๊ส)

4Fe + 3o2 ปฏิกิริยาการเกิดสนิม เหลก็ ออกซิเจน 2Fe2O3 สนิมเหลก็

ปฏิกิริยาระหวา่ งกรดกบั เบส ถา้ กรดรวมตวั พอดีกบั เบส จะไดผ้ ลิตภณั ฑเ์ ป็น เกลือ และ น้า ซ่ึงเรียก ปฏิกิริยาน้ีวา่ ปฏิกิริยาสะเทิน (neutralization reaction) HCI + NaOH NaCI + H2O (กรด) (เบส) (เกลือ) (น้า)

ปฏิกิริยาการสลายตวั ของโซเดียมไฮโดรเจนคาร์บอเนต 2NaHCO3 Na2CO3 + CO2 + H2O โซเดียมไฮโดรเจนคาร์บอเนต โซเดียมคาร์บอเนต คาร์บอนไดออกไซต์ น้า • ใชท้ าขนมหลายชนิด เช่น ขนมเคก้ ขนมสาลี่ ขนมถว้ ยฟู • ใชใ้ นการดบั ไฟป่ า

ปฏิกิริยาการสลายตวั ของหินปูน หรือ หินอ่อน CaCO3 CaOความร้อน + CO2 แคลเซียมคาร์บอเนต (หินปูน) ปูนขาว คาร์บอนไดออกไซต์ • ใชใ้ นอุตสาหกรรมการผลิตปูนซีเมนต์ ซ่ึงมีปูนขาวเป็นส่วนประกอบหลกั

ปัจจยั ที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี 1. ความเขม้ ขน้ ของสารต้งั ตน้ เม่ือ เพมิ่ ความเขม้ ขน้ จานวนอนุภาคของสารต้งั ตน้ มากข้ึน ทาใหส้ ารอยใู่ กลก้ นั มากข้ึน เกิดการชนกนั มากข้ึน อตั ราของปฏิกิริยาสูงข้ึน 2. พ้นื ท่ีผวิ ของสารที่เขา้ ทาปฏิกิริยา การเพิม่ พ้นื ท่ีผวิ จะทาใหเ้ กิดปฏิกิริยาไดเ้ ร็วข้ึน 3. การเพม่ิ อุณหภูมิทาใหอ้ นุภาคเคล่ือนที่ไดเ้ ร็วข้ึน อนุภาคชนกนั ไดม้ ากข้ึน ปฏิกิริยาจึงเกิด เร็วข้ึน 4. ตวั เร่งและตวั หน่วงปฏิกิริยา ตวั เร่งปฏิกิริยา (Catalyst) คือ สารท่ีเติมลงไปแลว้ ทาให้ ปฏิกิริยาเคมีเกิดเร็วข้ึน โดยจะมีส่วนร่วมในปฏิกิริยาเคมีดว้ ย แต่เมื่อปฏิกิกริยาเคมีสิ้นสุด แลว้ จะกลบั คืนเป็นสารเดิม 5. ธรรมชาติของสารต้งั ตน้ สารแต่ละชนิดมีสมบตั ิต่างกนั

จบการนาเสนอ