dl0025-29092560

ขับเคลื่อน Services ตาม Products ภายใต Wisdom โดยติดตั้งระบบแพทยแผนไทยที่มีมาตรฐานในระบบบริการสุขภาพ ๔๘ นายแพทยส ุเทพ วชั รปยานันทน เนนทำคูขนานไปกับโรงพยาบาลที่ไดการรับรองคุณภาพ HA

๘. ขโ ับเคลื่อน Services ตาม Products ภายใต Wisdom โดยติดตั้งระบบแพทยแผนไทยที่มีมาตรฐานในระบบบริการสุขภาพ เนนทำคูขนานไปกับโรงพยาบาลที่ไดการรับรองคุณภาพ HA ถามวา...ยาสมุนไพรที่โรงพยาบาลของรัฐ นกั วิชาการสาธารณสุข (นวก.สธ.) และเจาพนกั งาน วางแผนจะเพิ่มปริมาณการผลิตนั้น ปริมาณจะเพิ่ม สาธารณสุข (จพ.สธ.) ที่เปนผูตรวจรักษาสามารถ ขึ้นจริงๆตามท่ีเราคาดหวังไวไดอยา งไร? สั่งยารักษาอาการเจ็บปวยได บางแหงถึงจะมีแพทย แผนไทย แตคงไมสามารถประจำการไดตลอด ๒๔ ตรงนี้เปนเรื่องของ Services ที่กรมการ ชั่วโมง แพทยแผนไทยและการแพทยทางเลือกจะตองนำ ระบบบรกิ ารแพทยแ ผนไทยและการแพทยท างเลอื ก ถาบุคลากรเหลานี้ มีความมั่นใจวาโรคตางๆ ไปติดตั้งในระบบบริการสุขภาพในสำนักปลัด สามารถใชยาสมนุ ไพรรักษาได ส่ังยาดวยสมนุ ไพรได กระทรวงสารณสุขใหได เนื่องจากการแพทยแผน แสดงวา การใชส มนุ ไพรกจ็ ะมปี รมิ าณมากขน้ึ ตามมา ปจจุบันไดบูรณาการดานการสาธารณสุขไวใน สวนนี้ดวย จึงเห็นไดวา ในโรงพยาบาลสงเสริม สุขภาพประจำตำบล (รพ.สต.) บรรดาพยาบาล ๔๙ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

เพราะฉะนน้ั กรมการแพทยแ ผนไทยฯ จะตอ ง เคยทำ HA ดานยาเสพติดรวมกับกรมการแพทย นำระบบบริการการแพทยแผนไทยและการแพทย ซ่งึ ดานการแพทยแผนไทยปนี้เรากไ็ ปทำรวมกบั ทาง ทางเลือกที่ไดมาตรฐานติดตั้งเขาไประบบบริการ สรพ. ผมเองคิดวา สินคาตัวนี้ขายได เพราะเรื่อง สาธารณสุขใหได เพื่อใหแพทยแผนปจจุบันมีความ HA นั้น บุคลากรของกระทรวงสาธารณสุข ตั้งแต มั่นใจในเรื่องมาตรฐานระบบบริการของการแพทย ระดับผูบริหารของกระทรวง สาธารณสุขจังหวัด แผนไทยและการแพทยทางเลอื ก (สสจ.) ผูอำนวยการโรงพยาบาล ชื่นชอบกันมาก โดยวัดไดจากทางวิชาการของ HA ที่มีคนไปลง ผมคิดวา วิธีการที่ดีที่ควรจะทำไดเลย ก็คือ ทะเบียนเขาประชุมกันเปนจำนวนมาก แมคาลง ไปติดตั้งในโรงพยาบาลพรอมๆกับเรื่องพัฒนาระบบ ทะเบยี นสงู หลายพันบาทกต็ าม บรกิ ารแพทยแ ผนไทยทม่ี คี ณุ ภาพหรอื HA (Hospital Accreditation) ตั้งแตระดับโรงพยาบาลชุมชน แสดงวา HA เปน เรอ่ื งคณุ ภาพทใ่ี ครๆ ยอมรบั (รพช.) ขึ้นไปกอน เนื่องจากเปนมาตรฐานภูมิภาคที่ ใหขับเคลื่อน ที่สำคัญประการหนึ่งคือ HA มี สรพ. ยอมรบั กันในปจจบุ ัน อกี อยา งกระทรวงสาธารณสุข เปนเจาของที่เกงในเรื่องเทคนิค เรื่องคุณภาพ และ ก็มีเปาหมายในการพัฒนา HA อยูแลว ซึ่งในขณะนี้ เครอ่ื งมอื สว นกรมการแพทยแ ผนไทยและการแพทย มีโรงพยาบาลผา น HA เปนจำนวนมาก ทางเลือก จะเปนเจาของ Content ดังนั้น กรมจะ ตองไปเชื่อมกับกบั สรพ. เรอื่ ง HA มตี วั อยา งทน่ี า สนใจของ HA ทส่ี ถาบนั รบั รอง คณุ ภาพสถานพยาบาล (สรพ.) เปน เจา ของ คอื สรพ. ๕๐ นายแพทยสุเทพ วชั รปยานนั ทน

ถา อยา งนน้ั แลว ...จะเปน HA ดา นการแพทยแ ผนไทยและการแพทยท างเลอื กทต่ี อ ง ตดิ ตง้ั ในโรงพยาบาลศนู ย (รพศ.) โรงพยาบาลทว่ั ไป (รพท.) จำนวน ๑๑๖ แหง ในโรงพยาบาล ชมุ ชน (รพช.) อีก ๗๘๐ สวนในโรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) คงไมส ามารถ ขยับ HA ได ...แตจ ะตอ งนำมาตรฐานเรื่องการแพทยแ ผนไทยฯ ลงในระดบั รพ.สต. ใหได สิ่งที่กรมจะตองทำมเี รอื่ งอะไรบา ง...ทำอยา งไรจงึ จะตดิ ตงั้ ระบบการแพทย แผนไทยฯ ลงไปใน HA? เรามีแผนยุทธศาสตรชาติระยะ ๒๐ ป ดานสาธารณสุข เรามีแผนแมบทสมุนไพร แหงชาติ วาดวยสมุนไพรไทย ๕ ป เปนเครื่องมือชี้บอกทิศทางที่จะตองขับเคลื่อนไป ขา งหนา ฉะนัน้ สิง่ ที่ตอ งทำคือ กำหนดรูปแบบเรอ่ื งบริการการแพทยแ ผนไทยลงไป ที่ผานมาตองยอมรับวา เราขับเคลื่อนงานดวย Supply-side มาตลอด มักพูดถึง เรื่องเงินกับคนกอนทุกที ผมเองทำเรื่องคนมากอน ในสมัยที่เปนผูชวยปลัดกระทรวง สาธารณสุข เคยวางระบบการวิเคราะหกำลังคนของสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข เลยคิดวาถาเรายังคิดแบบเดิม...คงไมใช จะตองมาพูดเรื่องงานกอน พอพดู เรื่องงานแลว ถึงจะบอกวา ตองมีเครอื่ งไมเ ครอื่ งมอื อะไร และตองมีคนมาทำงานจำนวนเทา ไหร การทก่ี รมจะนำระบบงานแพทยแ ผนไทยฯ ไปตดิ ตง้ั นน้ั จะตอ งดมู าตรฐาน ๓ เรอ่ื ง ดวยกนั คือ ๕๑ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

๑) มาตรฐานเรื่องอาคารสถานที่ และ ทกุ สง่ิ ทเ่ี ปน เรอ่ื งของรปู รสกลน่ิ เสยี ง...ทำอยา งไรคนท่ี เครื่องมือ บริการการแพทยแผนไทยที่ตองมี ไดแก มานวดแลว รูสึกดีดวยตาตั้งแตแรกเห็น พอเขาไป การนวด การอบ ประคบ และมีการตรวจรักษา แลวไดกลิ่นหอมฟุงจากสมุนไพร ไดลิ้มชิมรสน้ำ โดยแพทยแ ผนไทย สว นเครอ่ื งมอื นน้ั ลงทนุ นอ ยมาก สมุนไพร ไดยินเสียงเพลงเบาๆ แลวทำใหผอนคลาย และเปนการลงทุนเพียงครั้งเดียวก็สามารถใชไป เกิดสมาธิ สุดทายไดนวด ไดรับการแกไขปญหาจาก หลายป แคมีหองโถงโลงๆ แลวกั้นดวยผามาน ผใู หบริการท่มี ีความถนัดและมที กั ษะกบั อาการทเี่ ขา เปน มา สง่ิ ทเ่ี ปน มาตรฐานระบบบรกิ าร จงึ ควรจดั ให วางเตียง ซื้อตูมาวางตรงมุมแค ๓๐,๐๐๐ กวาบาท เปน ไปตามนัน้ ลูกคา กเ็ ขาไปอบไดเลย ๓) ผใู หบ รกิ าร เปน เรอ่ื งของการวางกำลงั คน ๒) มาตรฐานระบบบริการ เสนหของ ทผ่ี า นมา รพ.สต. มจี ำนวน ๙,๗๕๐ แหง แตว างอตั รา การแพทยแ ผนไทยและสมนุ ไพรไทย คอื การไดส มั ผสั กำลงั ไวท ่ี รพ.สต. ขนาดใหญเ พยี งอยา งเดยี ว จำนวน ๑,๐๐๘ แหง ซึ่ง รพ.สต. ขนาดใหญนั้นจะดูแล ๕๒ นายแพทยสเุ ทพ วชั รปย านันทน รบั ผดิ ชอบประชากร จำนวนตง้ั แต ๗,๐๐๐ คนขน้ึ ไป ที่เราตองวางกำลังคนดานการแพทยแผนไทยเฉพาะ รพ.สต. ขนาดใหญ เพราะตองการใหเกิดการขับ เคลื่อนงานแพทยแผนไทยฯ อยางเปนรูปธรรมกอน แลวจึงคอยขยายลงมาสู รพ.สต.ระดับเล็กลงมา

ระหวา งนก้ี รมควรจะตง้ั เปา หมายภายใน ๕ ป มีแพทยแผนไทยจำนวน ๑๓,๐๐๐ คน ซึ่งใกลเคียง ไวว า อยา งนอ ย ๘๐ เปอรเ ซน็ ตข องโรงพยาบาลแตล ะ กบั เปา หมายที่กรมการแพทยแผนไทยตั้งไว ระดับทั้งหมดนั้น ควรตองมีระบบบริการดานแพทย ถาในระบบบริการสุขภาพดานการแพทย แผนไทยและการแพทยท างเลอื กทไ่ี ดม าตรฐาน แผนไทยมแี พทยแผนไทยครอบคลมุ อยา งนี้ คิดวา ยา ถาอยางนั้น...รพศ. และรพท. ที่มีอยู ๑๑๖ สมนุ ไพรไทยทจ่ี ะใช ตอ งเพม่ิ ปรมิ าณมากขน้ึ ตามมา... แหง ๘๐ เปอรเ ซน็ ต กค็ อื ประมาณ ๑๐๐ แหง สว น ถามากขึ้นก็แสดงวา Products ในกลุมผลิตภัณฑยา รพช. อกี ๗๘๐ แหง ๘๐ เปอรเ ซน็ ต กจ็ ะไดป ระมาณ สมุนไพรก็จะมากขึ้น นั่นก็หมายความวา คนไทย ๖๐๐ แหง ท่ีสามารถจัดบรกิ ารการแพทยแ ผนไทยฯ เขา ถงึ บรกิ ารการแพทยแ ผนไทย การแพทยท างเลอื ก ที่ไดมาตรฐานภายใน ๕ ป และอาจจะได HA ดาน และยาสมนุ ไพรกนั มากข้ึน การแพทยแผนไทย ภายใน ๕ ป ดว ยเชนกัน นั้นคือเหตุผลที่วา ทำไมเราจึงตองเริ่มทำ สำหรับ รพ.สต. ที่อยูมีจำนวน ๙,๗๘๐ แหง Services ณ พ.ศ. ๒๕๖๐ น.ี้ .??!! ตีเปนเลขกลมๆ คิดเปน ๑๐,๐๐๐ แหง ถา ๘๐ เพราะฉะนั้น จะตองมีการวางเปาหมายในป เปอรเ ซน็ ต จะไดป ระมาณ ๘,๐๐๐ แหง สามารถจา ง ๒๕๖๐ โดยอาจจะกำหนดไดง า ยๆ กค็ อื ในแตล ะเขต แพทยแผนไทยไดแหงละ ๑ คน ซึ่งจะทำใหมีแพทย จะมี รพศ.และ รพท. จำนวน ๒ แหง ไดหรือไมที่จะ แผนไทยอยูในระบบบริการมากถึง ๘,๐๐๐ คน ไดมาตรฐานดานบริการการแพทยแผนไทยและ ใน รพ.สต. ถาอยางนั้นภายใน ๕ ป ก็จะสามารถ การแพทยท างเลอื ก? ๕๓ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

ผมเองทำงานคลกุ คลอี ยใู นเขตสขุ ภาพมาแลว ฉะนน้ั ถา กรมตง้ั เปา หมายในป ๒๕๖๐ ไวแ ค ๔ เขต จาก ๑๒ เขตบรกิ ารทม่ี อี ยทู ง้ั หมด พอกลบั มา เขตละ ๒ แหง ๑๒ เขต ก็เทากับ ๒๔ แหง หารดวย ดูงานที่กรมการแพทยแผนไทยฯ วาทำอะไรไปบาง จำนวน รพศ. และรพท. ที่มีอยู ๑๑๖ แหง คิดเปน ก็เห็นวา มีการประกวด รพศ./รพท. ระดับประเทศ ๒๐ เปอรเซ็นต ถาอยางนี้ภายใน ๕ ป จะขับเคลื่อน ทุกป ทำมาได ๓-๔ ปแลว ถาเราคัดเลือกจาก ๘๐ เปอรเซ็นตไดหรือไม...ผมวาทำไดไมยาก แตมัน โรงพยาบาลในแตละเขตที่เขาประกวดและไดรับ จะยากตอนเริ่มครั้งแรก ตอนขยายผลไมเคยยาก รางวลั ท่ี ๑ มาเพยี งอยา งเดยี ว...ประกวดมา ๓ ป กไ็ ด อะไรเลยตามประสบการณของผม ๓ แหง ตอ เขต ตรงนค้ี อื สง่ิ ทผ่ี มไดน ำมาคดิ ตง้ั ตน กอ น สวน รพช. ก็เชนกัน...ในป ๒๕๖๐ นี้ ตั้ง สง่ิ ทต่ี ามตอ มาคอื กรมไดร บั สมคั ร รพศ./รพท. เปา หมายไว ๑-๒ แหง ตอ จงั หวดั เรามอี ยู ๗๖ จงั หวดั เพื่อเขาระบบ HA บอกวาจะนำระบบบริการแพทย คิดเปน ๑๕๐ แหง ขณะที่ รพช. มีอยูทั้งหมด ๗๘๐ แผนไทยไปติดตั้ง HA ที่โรงพยาบาลนั้น ปรากฏวา แหง คิดเปน ๘๐๐ แหง ถานำ ๑๕๐ มาหารดวย ใน ๑๒ เขต เขาสนใจสมคั ร HA มา ๕๙ แหง แสดงวา ๘๐๐ ก็ไดประมาณ ๒๐ เปอรเซ็นต อีก ๔ ปตอไป เราสามารถติดตั้งระบบบริการการแพทยแผนไทย ตั้งเปาหมายไว ๘๐ เปอรเซ็นต ก็สามารถทำไดตาม และการแพทยทางเลือก โดยมีคุณภาพเขาไปไดเลย เปาหมายไมยาก เพยี งแคเ ขานำ Content ของเราไปปรบั เขา กบั ระบบ ของเขา ๕๔ นายแพทยสเุ ทพ วัชรปยานันทน

สุดทายที่เปน รพ.สต. เราก็ตั้งเปาหมายไว ผมตอบไดเลยวา..ไมเกินจริง แลวมูลคา ๑-๒ ตออำเภอ อำเภอที่มีอยูในปจจุบันประมาณ สมุนไพรเกินจริงไหม...ก็ไมเกินจริงเชนกัน ปนี้ ๘๐๐ อำเภอ นำ ๒ มาคณู กบั ๘๐๐ เทา กบั ๑,๖๐๐ ตั้งเปาไว ๑๘.๕ ผานไตรมาสที่ ๓ มียอดบริการถึง แหง รพ.สต. มีอยูทั้งหมด ๙,๗๘๐ แหง คิดเปน ๑๙.๖ เปอรเซนต ๑๐,๐๐๐ แหง ๑,๖๐๐ แหง ก็คือ ๑๖ เปอรเซ็นต แสดงวา ในปน ถ้ี า ขบั เคลอ่ื นกนั ดๆี กจ็ ะไดร าว ๑๕-๒๐ นน่ั คอื ถา เราขบั เคลอ่ื นเรอ่ื ง Services ไปพรอ ม เปอรเซ็นต ภายใน ๕ ป สามารถขยับไปไดถึง ๘๐ กบั Products ดา น Products เรากข็ ยบั เรอ่ื งโรงงาน เปอรเ ซน็ ต จะมี รพ.สต. ทส่ี ามารถใหบ รกิ ารการแพทย ผลติ ยาสมนุ ไพรเพอ่ื นำยาสมนุ ไพรทผ่ี ลติ เขา ไปในระบบ แผนไทยประมาณ ๗,๐๐๐-๘,๐๐๐ แหง บรกิ ารสขุ ภาพ ซง่ึ ตรงนจ้ี ะไปเชอ่ื มกบั ชาวบา นทจ่ี ะผลติ วตั ถดุ บิ สมนุ ไพรมาขายใหก บั เรา จากนน้ั กรมกต็ อ งไป ถามวา ...เปา หมายทเ่ี ปน KPI๗ ของผปู ว ยนอก ขับเคล่ือนงานรวมกับกระทรวงอื่น รวมกับประชารฐั (OPD) ๒๐ เปอรเ ซน็ ต คอื ๑ ใน ๕ ของคนทม่ี ารบั รวมกับทองถิ่น เพื่อขยับในเรื่องของ Products บริการจากโรงพยาบาลของรัฐทั้งหมด ควรไดรับ ที่จะไปขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศชาติ ซึ่งทำ บริการแพทยแผนไทยและการแพทยทางเลือก ภายใต Wisdom คือ ภูมิปญญาการแพทยแผนไทย จะเกนิ กวา ความจริงไหม...? ของประเทศ นีค่ อื งานทก่ี รมการแพทยแ ผนไทย ๗ KPI ยอ มาจาก Key Performance Indicator หมายถงึ และการแพทยทางเลอื กจะตองทำ! ดชั นีชวี้ ัดผลงานหรือความสำเรจ็ ของงาน ๕๕ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

ปรับการสื่อสารใหคนวงนอกเขาใจการแพทยแผนไทยงายๆ ใชกลไกกลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือกในสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ๕๖ นเปายนแพจทุดยสเชเุทื่อพมวรชั ะรหปวยาานงันกทนร มการแพทยแผนไทยฯ กับ Services ในพื้นที่

๑๘๐. ปรับการสื่อสารใหคนวงนอกเขาใจการแพทยแผนไทยงายๆ ใชกลไกกลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือกในสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด เปนจุดเชื่อมระหวางกรมการแพทยแผนไทยฯ กับ Services ในพื้นที่ เรื่องหนึ่งของการบริการการแพทยแผนไทย เทานี้คน ทำใหบรรดาผูบริหารที่มานั่งฟง ไมวา ที่กรมการแพทยแผนไทยฯ จะนำไปติดตั้งในระบบ จะเปนนายแพทยสาธารณสุขจังหวัด ผูอำนวยการ บริการสุขภาพตามโรงพยาบาลตางๆ ที่ผมคิดวา โรงพยาบาล รวมไปถึงคนภายนอกอื่นๆ ที่ไมได กรมจะตองใหความสำคัญและตองทำกันมากขึ้น รำ่ เรยี นแพทยแ ผนไทยมา ไมเ ขา ใจวา แพทยแ ผนไทย นั่นก็คือ Simplify การนำภูมิปญญาการแพทย รักษาโรคอะไร ทำอะไรไดบางลมปลายปตคาด แผนไทยมาอธบิ ายใหค นทอ่ี ยวู งนอกเขา ใจแบบงา ยๆ มนั คืออะไร เวลาผมลงไปเยี่ยมพื้นที่ตางๆ มักชอบถาม ผมเลยยอนถามกลบั ไป ถา แปลงายๆ วา เปน นองแพทยแผนไทยอยูเสมอวา การใหบริการดวย โรคออฟฟศ ซนิ โดรม (Office Syndrome) หรอื เปน แพทยแผนไทยฯ เปนอยางไรบาง ก็ไดรับรายงาน โรคปวดหลงั ชว งลา ง (Low back pain) ไดไ หม นอ งๆ ตอบกลับมาดวยภาษาทางเทคนิคของการแพทย ก็ตอบวาได ครับ พอเปนอยางนี้ หลายๆ คนก็เริ่ม แผนไทย เชน มีคนไขเปนโรคลมปลายปตคาด หันมาสนใจ บริการของนองแพทยแผนไทย เพราะ สัญญาณ ๑ สัญญาณ ๒ มารักษาจำนวนเทานั้น เปน เรอ่ื งใกลต วั และรูสกึ เปนพวกเดียวกัน ๕๗ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

ตรงนเ้ี องทผ่ี มคดิ วา เวลาจะใชศ พั ทท างเทคนคิ ประชุมดวย เพราะอยางนอยๆ มีบางเรื่องที่เราจะ ของการแพทยแ ผนไทย ควรใชพดู คยุ กันวงในแพทย แลกเปลย่ี นความรู ขอ มลู ความคดิ เหน็ กบั เขาไดบ า ง แผนไทย แตถ า ไปบอกไปพดู คยุ ใหค นอน่ื ฟง ควรตอ ง นำภมู ปิ ญ ญาการแพทยแ ผนไทยมาอธบิ ายใหค นทว่ั ไป โอกาสดยี ง่ิ กวา นน้ั ...ในป ๒๕๖๐ น้ี มกี ารปรบั รูเ ร่อื งนั้นเร่อื งน้อี ยางงา ยๆ โครงสรางของกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งในสวนของ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข จะมีกลุมงาน เพราะวา สนิ คา และบรกิ ารของแพทยแ ผนไทย แพทยแ ผนไทยและแพทยท างเลอื กเกดิ ขน้ึ อยภู ายใต ดี...แตขายยาก เนื่องจากไมใชสินคาตลาด แมจะ สำนกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั ตอนนม้ี กี ลมุ งานนแ้ี ลว เปนสินคาที่ขายเฉพาะกลุม (Niche Marketing) ๔๐ แหง ใน ๗๖ แหง ภายในปงบประมาณนี้คงมี อยแู ลว แตอ ยา ลมื วา จะตอ งขายใหค นทว่ั ไปดว ย! ครบหมดทกุ แหง อยางไรก็ตาม คิดวา พ.ศ. นี้ เปนโอกาสดี แสดงวา กลมุ งานดงั กลา วจะเปน จดุ เชอ่ื มระบบ ที่ผมไดไปพูดคุยกับคนของสำนักงานปลัดกระทรวง บริการสุขภาพในพื้นที่กับกรมการแพทยแผนไทยฯ สาธารณสขุ (สป.) ซึง่ เขายอมรับในสง่ิ ทผี่ มขายความ สิ่งที่กรมตองทำคือ ตองเชื่อมโยงกับกลุมงานแพทย คิดไป ตลอดเวลาที่ผมไปประชุมในเวที สป.สัญจร แผนไทยฯ ใหได และตองทำใหกลุมงานนี้เขมแข็ง มเี รอ่ื งของกรมการแพทยแ ผนไทยฯ เขา ทป่ี ระชมุ เสมอ โดยตอ ง Simplify ในเรอ่ื ง Services เรอ่ื ง Products หรอื หากมกี ารประชมุ ของชมรมตา งๆ ผมจะตอ งรว ม และ Wisdom ๕๘ นายแพทยสุเทพ วชั รปยานนั ทน

การ Simplify จงึ เปน เรอ่ื งสำคญั ทค่ี นของกรมการแพทยแ ผนไทยฯ จะตอ งพดู เรอ่ื ง ยากๆ ใหเปน เร่ืองงายๆ ผมขอยกตวั อยา งเร่ืองนวดไทยมาขยายความเพม่ิ เติม เพ่ือใหค น ทั่วไปรูแ ละเขาใจ รวมถงึ ใหบ ุคลากรทางการแพทยการสาธารณสุขไดเ ขาใจดวย เรื่องนวดไทยนั้นมีหลายอยาง ทั้งนวดเชลยศักดิ์ นวดราชสำนัก เราตองอธิบายวา นวดแตละอยางคืออะไร มีความเหมือนความตางกันอยางไร แถมยังมีนวด ๑๕๐ ชั่วโมง มี ๓๖๐ ชั่วโมง มี ๘๐๐ ชั่วโมง ซึ่งผมเชื่อวาหลายแหง แมแต สสจ. เองก็อาจจะยังไมเคย รเู รอ่ื งเหลา นเ้ี ลย ถา คนในกลมุ งานแพทยแ ผนไทยฯ ทอ่ี ยใู น สสจ. นน้ั ไปเจอปญ หาเกย่ี วกบั การใหบริการนวดมา ขณะที่คนของกรมก็ไดใหความรูแบบงายๆ ไมซับซอนอะไรมากมาย ไปแลว จะชวยใหเขาสามารถรายงานหรืออธิบายขอเท็จจริงเรื่องนี้ตอผูบริหารไดชัดเจน ยิ่งขึน้ การสรางความเขมแข็งในกลุมงานแพทยแผนไทย กรมตองทำหนาที่เปน Promoter อยางที่บอกไป เชน อาจจะจัดใหพวกเขาเรียนรูดวยกัน ทำ KM๘ บาง ไปพูดคุยใหความรขู อมลู แกเ ขาบา ง เปน ตน เราตอ งขยบั เรื่องนใ้ี หมากขน้ึ ๘ Knowledge Management เปนเครื่องมือในการจัดการความรู เพื่อบรรลุเปาหมายอยางนอย ๓ ประการไปพรอมๆ กัน ไดแก บรรลเุ ปาหมายของงาน การพัฒนาคน และการพฒั นาองคกร ไปสูก ารเปน องคกรแหง การเรยี นรู ๕๙ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

พอปหนา...คงตองรวมกันทำแผนพัฒนา Products และ Services ในพน้ื ท่ี ตอ มางาน Wisdom ทมี งานแพทยแ ผนไทยในเขต ซง่ึ ปน เ้ี ราไดร ว มกนั จดั ตง้ั กค็ งจะตามมา และจากการท่ีมงี บประมาณสำหรับ CTMO (Chief Thai Traditional and Alternative พฒั นาบคุ ลากรตาม Service Plan เขตละ ๕ ลา นบาท Medicine Officer) หรือ CEO ดานแพทยแผนไทย กรมจะตอ งคยุ กบั ทกุ เขต เพอ่ื จะไดท ำแผนขอรบั การ ของเขต ซง่ึ เรม่ิ ขยบั งานแพทยแ ผนไทยรว มกนั มากขน้ึ สนับสนุน งบดังกลาว ซึ่งถาทีมงานและกลุมงานนี้ นายินดีครับ CTMO ของบางเขต ทานผูอำนวยการ สามารถขยับเรื่องตางๆ เหลานี้ได ทำใหงานแพทย โรงพยาบาลทั่วไปลงมาทำหนาที่เอง หลายเขตเปน แผนไทยมคี วามครอบคลมุ มคี ณุ ภาพ บคุ ลากรแพทย แผนไทยมีศักยภาพ ตอไปเขาจะเปนที่ยอมรับของ ผชชว. ทำใหเกิดการประชุมสัญจรรวมกัน โดยการ ทีมแพทยแผนไทย เปนที่ยอมรับของผูบริหาร และ ผลดั กนั เปน เจา ภาพในแตล ะภาค รว มกบั การนำเสนอ แพทยแผนไทยจะไดมีที่ยืนอยูในระบบบริการได ผลงานและดูงานในพื้นที่ เกิดรูปธรรมของงาน ซึ่งผมเองมักจะชอบกระเซาเยาแหยตรงนี้เสมอวา “แพทยแผนไทยมีทีน่ ัง่ เยอะ...ใหห าที่ยนื กันไดแลว ” ๖๐ นายแพทยส เุ ทพ วัชรปยานันทน นั่นคือ กลไกระดับลางที่กรมการแพทยแผน ไทยฯ จะตอ งไปพฒั นารว มกบั สำนกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั ถา สามารถพฒั นากลไกตรงนใ้ี หเ ขม แขง็ ไดแ ลว

ตอ ไปเขากจ็ ะสามารถไปทำเรอ่ื ง Products ได ทำเรอ่ื ง ที่กรมมีอยูแลว แลวทำเปนภาษาไทยลงในระบบ Services ได เขารูเรื่อง Wisdom ขึ้นมา รูเรื่องโนน ปฏบิ ตั กิ าร Android และ IOS ทง้ั มกี ารถอดสมนุ ไพร เรื่องนี้มา ก็ไปขับเคลื่อนกับแพทยพื้นบาน ใหเรียนรู ๒๐๐ ตัวออกมาเปน Infographic ตัวละ ๒ แผน กนั ไป โดยทก่ี รมตอ งชว ยใหเ ขาเปน คนกลางทส่ี ามารถ จาก ๒ แผน ในแอพนั้น สามารถลิงคงายๆ ไปถึง คยุ กบั คนทำระบบบรกิ ารสขุ ภาพ และคยุ กบั ผบู รหิ าร รายละเอียดจากหนังสือตนฉบับได ตอไปจะมีภาษา ของเขาได องั กฤษกับภาษาจนี เพิม่ เตมิ ฉะนน้ั การส่อื สารเปน เรอ่ื งใหญ กรมจึงตอง อยางกรณีที่มีประเด็นปญหาเรื่องนวดมา ใหความสำคัญกับขับเคลื่อนเรื่องแพทยแผนไทย เราสามารถทำไดไมตางกัน ก็คัดเนื้อหาสาระมา ใหคนเขาถงึ งา ยๆ ทั้งหมดวามีอะไรบาง นวดเชลยศักดิ์ นวดอื่นๆ ทง้ั หลายทง้ั ปวง ผมบอกใหท ำเรอ่ื งนวดใหค รบเปน ชดุ หลายๆ เรื่องที่ผมเห็น...ทำไมตองมีไลนกรุป องคความรู ทำ Infographic ออกมา ถาใครอยากรู ทำไมตองมีไลนแอพ...มีอะไรบางที่เกี่ยวของกับเรื่อง เรอ่ื งนวด อยากรรู ายละเอยี ดใหค ลกิ เชอ่ื มไปในเลม ได แพทยแผนไทย ผมขอยกตัวอยางเรื่องของสมุนไพร ผมคิดวา กรมควรจะนำตำราที่อยูบนหิ้งมา ที่ไดทำมาแลว โดยใชประโยชนจากสิ่งที่เรามีอยู คือ ใชประโยชนใหได เราหมดเวลาไปกับการทำเรื่องนี้ การทำแอพพลเิ คชน่ั เรอ่ื งสมนุ ไพรไทย พอคยุ ไปคยุ มา รวบรวมกันมามากตอมากแลว และเปนสิ่งดีๆ เราถอดเรอ่ื งสมนุ ไพรไทยมาจากหนงั สอื เลม ท่ี ๑ ทม่ี ี ทั้งนั้นเลย ผมไมอยากใหความรูของภูมิปญญา สมุนไพรอยูทั้ง ๑๐๐ ตัว และเลมที่ ๒ อีก ๑๐๐ ตัว แพทยแ ผนไทยมอี ยแู คในเลม แจกจายไปกห็ มด ๖๑ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

ฉะนน้ั มเี รอ่ื งอะไร เราตอ งใสใ หค นทว่ั ไปไดร ไู ปเรอ่ื ยๆ อาการปวดตา งๆ มารบั บรกิ ารการนวดแลว ผมคดิ วา ใหเขาเขา ถงึ แหลงขอมูลไดง ายๆ คอ ยๆ ทำกนั ไป เรื่องอืน่ จะตามมาเอง เรื่องนวดไทยตอนนี้กำลังไปถึงยูเนสโกแลว เพราะการแพทยแผนไทยมี ขอเดน ที่ผม เปนความพยายามของไทยที่จะใหขึ้นทะเบียนเปน มองเห็นคือ มีเวลาอยูกับผูรับบริการมากกวาแพทย มรดกโลก ผมไดคุยกับทางกระทรวงวัฒนธรรม แผนปจจุบัน แพทยแผนปจจุบันตรวจรักษาอาการ บอกกำลังทำ Website การทองเที่ยว จะลงเรื่อง เจ็บปวยแค ๓ นาที ก็เสร็จแลว แตแพทยแผนไทย มีเวลาคุยกับผูร ับบรกิ ารเปนชวั่ โมงๆ โขนกอน ผมเลยขอใหเขานำเรื่องนวดไทยไปประกบ เรื่องนี้ตั้งแตแรก เพราะเรามี Content อยูแลว แตแ พทยแ ผนไทยยงั มี ขอ ดอ ย ทต่ี อ งปรบั ปรงุ สวนเขาก็มีเทคนิค เพราะผมคิดวาเรื่องนวดเปน คือ แมเราจะตอบคำถาม “How to” ได แตยังตอบ จุดเริ่มตนของบริการเรื่องแพทยแผนไทยในระบบ คำถามบางเรื่องไมได โดยเฉพาะคำถาม “Why” บริการสุขภาพ ถานวดคนไหลติด คนมีปญหาเรื่อง ตวั อยา งเชน เวลาใหก ารรกั ษาคนไข สามารถตอบไดว า จะจัดยาอะไรกี่ตัว หรือใชหัตถการอะไร ทำอยางไร ๖๒ นายแพทยส ุเทพ วชั รปย านันทน ถงึ จะทำใหค นไขด ขี น้ึ แตพ อถามวา ยานน้ั มฤี ทธอ์ิ ะไร จะเสริมฤทธิ์กันอยางไร มีกลไกในการรักษาอยางไร ก็ยังตอบกนั ไดไ มช ดั เจน

สวนใหญการแพทยการสาธารณสุข เรียนกันมาจาก ทางตะวนั ตก ทง้ั หลายทง้ั ปวงผา นการทดลองมาโดยหอ งแลบ็ มีการทดลองทางคลินิก (Clinical trial) ฉะนั้น หลายอยาง การแพทยแผนไทยจึงตองนำวิทยาศาสตรมาอธิบายใน บางเร่อื งใหไ ด หนาที่กรมการแพทยแผนไทยฯ ผมขอย้ำวา เปน Promoter ไมใชเปน Boxer เราจึงไมจำเปนตองทำเอง ทั้งหมด แตในบางคำถามเราตองทำและหาคนมาหาคำตอบ อาจไมจำเปนตองทำ Clinical trial ทุกเรื่องกรมเองก็ตอง ตง้ั คำถามและตอ งพยายามหาคำตอบดว ยเชน กนั แตไ มจ ำเปน ตอ งตอบ “Why” ทุกเรอ่ื ง เพราะบางอยา งเปนภมู ปิ ญญา ที่นำมารกั ษาอาการเจบ็ ปว ยของคนไทยนับรอ ยๆ ปแ ลว โดยอาศัยประสบการณ ซ่งึ เปน คนละฐานกับเรื่อง Services ตามแนวทางแผนปจจบุ ัน ๖๓ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

ติดตั้ง Services จากบริการแพทยแผนไทยฯ ที่คนยอมรับกอน ๖๔ เนรายิ่มแพจทายกสเเุรทพื่องวนชั รวปดย าไนทันยทนม ณีเวช และฝงเข็ม แลวคอยขยายไปเรื่องอื่น

๑๑ ติดตั้ง Services จากบริการแพทยแผนไทยฯ เริ่มจากเรื่องนวดไทย มณีเวช และฝงเข็ม แลวคอยขยายไปเรื่องอื่น ทำไมผมถงึ สนใจนำเรอ่ื งนวดไทยกบั มณเี วช โรคออฟฟศ ซินโดรม บางทาจะไปชวยการยืด เขา สรู ะบบบรกิ ารสุขภาพ? กลามเนื้อบางมัดที่ยืดยากและมีปญหากันบอย สวนอีก ๓ ทา ก็คือ ทางู ทาแมว ทาเตา ที่คลายๆ เทาที่ผมมีโอกาสไปเยี่ยมเยียน การทำงาน ทา โยคะนน้ั จะไปชว ยทอ นลา งของรา งกายใหส ามารถ แพทยแผนไทยในพื้นที่ และไดมีโอกาสรับฟง ดูการ ยดื เหยียดไดดขี ้นึ ฝก อบรมและการใหบ รกิ ารดว ยศาสตรม ณเี วช พบวา ฐานองคค วามรขู องมณเี วชซง่ึ มที า ยดื เหยยี ดอยู ๕ ทา นี่คือการ Simplify ตำราความรูดั้งเดิม เหมอื นกบั ทา ษดี ดั ตน กบั ทา นง่ั ทา นอน อกี ๓ ทา รวมทั้งจากษีดัดตนวัดโพธิ์ที่มี ๘๐ ทา ๘๒ ตน คลา ยกบั โยคะ แสดงวา ทา เหลา นไ้ี ดม กี ารนำมาปรบั โดยดงึ เอา ๑๕ ทา นำมาปรบั ใชใ นชวี ติ จรงิ ดว ยทา ใชใหเ หมาะสมกับยคุ สมยั ยิ่งขึ้น งายๆ ๔-๕ ทา ใชเวลาไมนาน เปนการสงเสริม สุขภาพ และปองกันโรค โดยที่คนภายนอกยังไมมี จริงๆ แลวทายืดเหยียดทั้ง ๕ ทา จะชวย ใครรจู กั แมแตค นในกรมการแพทยแ ผนไทยฯ เองก็ เรื่องกลามเนื้อสวนบน พวกไหล บา ที่มักทำใหเกิด อาจจะยังจำทาษีดดั ตนไมไ ดท ุกทาเลย ๖๕ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

ที่สำคัญคือ มณีเวชมีแพทยแผนปจจุบัน รับมา แลวนำไปใช ขยายผลตอ ทำใหมีโอกาสมาก ที่จะนำเร่ืองนีไ้ ปตดิ ต้งั ในระบบบรกิ ารสขุ ภาพ มีอยูทาหนึ่งของมณีเวชที่นาสนใจคือ การนำ ทาผีเสื้อไปใชในดูแลคนมีครรภในหองคลอด โดยให นั่งทาเทาชิดประกบกัน แลวใหพยาบาลชวยกันกด บริเวณหัวเขาทั้งสองขางลง ผมเคยถามสูตินรีเวช แพทยใหชวยอธบิ าย “Why” เก่ยี วกบั ทา น้ี เขาบอกวา จะทำใหอ าการปวดลดนอ ยลงและ คลอดเร็วข้ึน เพราะโดยปกติคนใกลจ ะคลอดมกั จะมี ความกังวล ท้ังเกดิ อาการเกร็งและกป็ วดพรอมๆ กนั แตพอมาทำทาผีเสือ้ ทำใหไดย ืดกลามเน้อื ท่ีเกร็งตรง หลังบาง ที่ขาบาง ที่สำคัญ ทาผีเสื้อจะทำใหอุง เชิงกรานขยายขึ้น กระดูกกนกบที่หงายขึ้นและ เปดนั้น จะชวยใหหัวเด็กลงมาแลวจะคลอดงายขึ้น ๖๖ นายแพทยสเุ ทพ วชั รปย านันทน

ประกอบกบั พยาบาลทค่ี อยใหค ำแนะนำในหอ งคลอด ที่สำคัญคือ CPG๑๐ ในทางเวชปฏิบัติของ บอกใหหายใจเขา-ออกดวย ก็ทำใหคนไขมีสมาธิขึ้น อาการคนไข และการดูแลดานการพยาบาลที่เปน ความวิตกกงั วลและอาการปวดจะลดลง Nursing care ไมเ ปลย่ี น...ถามวา ถา เปน อยา งนแ้ี ลว มณีเวชในหองคลอดนาทำไหม? ในสมัยที่ผมเปนผูตรวจราชการกระทรวง สาธารณสุข มีทีมงานหองคลอดของสุไหงโก-ลก ที่ผานมามีการนำมณีเวชไปใชในหลาย ซึ่งอบรมเรื่องมณีเวชมาไดไมนาน สงเรื่อง “มณีเวช โรงพยาบาล เชน ทส่ี ไุ หงโก-ลก โรงพยาบาลหาดใหญ ในหอ งคลอด” เขา ประกวดผลงานวชิ าการ ปรากฏวา โรงพยาบาลไชยา ที่โรงพยาบาลเพชรบูรณมีภาพ ไดร างวลั ชนะเลศิ ของเขต ผมสนใจเรอ่ื งน้ี เลยตามไปดู การนำทา ผีเส้อื ไปใชก บั คนใกลค ลอด ผมชอบภาพน้ี พบวา เขาไดศึกษา R2R๙ แบบงายๆ แยกระหวาง มากเลย มีพยาบาล ๒ คน ยืนอยูขางๆ คนไข ผมวา คนตง้ั ครรภท ท่ี ำมณเี วชกบั ไมท ำออกเปน ๒ กลมุ ๆ ละ ไมมีโรงพยาบาลไหนในประเทศไทยที่มีพยาบาล ๓๐ ราย ไดผ ลมาวา กรณแี มท ใ่ี ชท า มณเี วชจะคลอด ชวยคนไขรอคลอดกดขาซายขวาแบบนี้ เปน เร็วกวาปกติถึง ๒ ชั่วโมง ซึ่งจะทำใหลดการเกิด Humanize Health Care ของการใหบ รกิ ารสขุ ภาพ Birth Asphyxia ไปดว ย ท่ีนา ประทับใจมาก ๑๙๐R2CRPGยอยมอามจาาจกากRoCultininiceatloPrRaecsteicaercGhuหidมeาlยinถeงึ sกคาือรพแฒั นนวทางาางนเวปชรปะฏจิบำสตั งูิขาอนงวโรจิ คยั ใดโรคหนึง่ หรอื อาการใดอาการหน่ึง ๖๗ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

ทารกบางรายที่คลอดออกมาแลวตัวเหลือง ไมเฉพาะแคนำมณีเวชมาใชในเรื่องดูแลการ แพทยแผนปจจุบันจะใชการสองไฟเขาไปชวยเด็ก คลอดและเดก็ เทา นน้ั เวลามผี รู บั บรกิ ารบางคนเขา มา ที่ตองเขาไปอยูในตูอบ แตแพทยแผนไทยฯ จะใช รกั ษาทโ่ี รงพยาบาลหลายๆ แหง บอกวา เขามอี าการ การนวดแบบมณเี วชไปชว ยรกั ษาอาการ ผมเคยถาม ไหลติดรักษามาตั้งหลายเดือนแลว แตยังไมหาย “Why” มาแลว เขาบอกวา การนวดจะทำใหเลือด พอนำมณีเวชมาใช อาการที่เปนก็ดีขน้ึ อยา งนาพอใจ มีการไหลเวียนดีขึ้น Lymphatic drainage ดีขึ้น ไปชวยกระตุนการขับขี้เทาที่อยูในลำไสของทารก ดวยเหตุนี้เอง สภาพที่โรงพยาบาลหลายแหง ซง่ึ มสี ารทีท่ ำใหท ารกตวั เหลืองออกมา ประสบปญหามาและคลี่คลายปญหาดวยศาสตร ทำนองนี้ ทำใหคนทำงานทั้งโรงพยาบาลเกิดความ แลวยังมีเด็กบางรายที่คลอดออกมาแลว เชอ่ื มน่ั และยอมรบั มณเี วช ผมคดิ วา เปน “Win Win” ขาไมเทากัน เรียกวา ‘เทาแป’ เนื่องจากเวลาอยู แกทุกฝาย ทั้งหมอสูติ หมอเด็ก พยาบาล คนไข ในครรภขาหนึ่งงอ ขาอีกขางหนึ่งเหยียด พอไปทำ ยง่ิ กวา นน้ั CPG ไมเ ปลย่ี น Nursing care ไมเ ปลย่ี น การนวด พรอมกับใชวิธียืดเหยียดดวย ทำใหทารก ไมมีเรื่องยามาเกี่ยวของเลย ทำใหลดการใชยาแผน นั้นไมตองใสเฝอกที่เทา ทั้งไมตองไปผาตัดอีกดวย ปจจุบันไปไดมาก…เปนแคเรื่องของ ๑ สมอง ๒ มือ รวมทง้ั การนวดเพอ่ื ชว ยกระตนุ พฒั นาการเดก็ ทเ่ี ปน กับ ๑ หวั ใจจรงิ ๆ ที่ยอมรบั ของหมอเด็กและหมอจิตเวชโดยท่วั ไป ๖๘ นายแพทยสุเทพ วัชรปย านนั ทน

ผมถงึ บอกวา กรมการแพทยแ ผนไทยฯ จะตอ งตดิ ตง้ั บรกิ ารการแพทยแ ผนไทยและการแพทยท างเลอื ก ในระบบ Services จากสิ่งที่คิดวานาจะสรางความนาเชื่อถือใหแกบุคลากรทางการแพทยสาธารณสุขและ ประชาชนกอน โดยเริ่มจากจุดดีจุดแข็งของเราแลวคอยๆ ขยายผลไปสูเรื่องที่ยากซับซอนซึ่งตองคอยๆ Simplify ภายหลัง ถา มณเี วชเขา ไปในระบบบรกิ ารสขุ ภาพทบ่ี รรดาแพทยส าธารณสขุ ยอมรบั กนั ไดแ ลว เชอ่ื วา เรอ่ื งการนวด จะเขา ไปชว ยรกั ษาอาการตา งๆ ของคนไขจ ะตามมาไดไ มย าก เชน ในกรณคี นเปน โรคหลอดเลอื ดในสมอง (Stroke) ซึ่งก็เหมือนกับเรื่องของสมุนไพร ที่ผานมานั้น เริ่มจากหลายคนสนใจเรื่องสมุนไพรอยูแลว บอกวา ถาปวดเปน แบบนี้ หรือถาปวดเมื่อยมา มียาสมุนไพรรักษาไหม ตรงนี้ สมุนไพรเถาวัลยเปรียงก็ตามมา ถาเปนหวัด ก็ใช ฟา ทะลายโจรรกั ษา ...นี้เองคือ เรื่องท่ีกรมจะตองขบั เคลือ่ น งานโดยเริ่มจากสิ่งที่เขาไดประสบการณ สิ่งที่เขา เชอ่ื ถือทง้ั ผรู ับบริการและผูใหบรกิ าร เรือ่ งนวด ผมวานา สนใจ ถาเราทำนวดดๆี ท่ีทำแลวขาดทนุ ... จะกลบั มาทำกำไร! ๖๙ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

สถานที่บางแหงโดยเฉพาะเมืองใหญๆ แพทยแผนไทยอยูในพื้นที่ดวยใชไหม วันหลังใหเขา ผมเชื่อวามีลูกคาแนนอน...ที่ศูนยราชการแจงวัฒนะ ทำการดแู ลผปู ว ยทเ่ี ปน เรอ่ื งของ Long term care เรามีการเปดใหบริการนวดไทยอยู ๑ คูหา มี ๖ ถาคุณมีบุคลากรอยู ๔๐ คน ให ๓๐ คน ลงประจำ เตียง เดือนๆ หนึ่ง ทำกำไรหักลบแลวมีรายได พื้นที่ ก็จะมีเครือขายแพทยแผนไทยที่เปนภาค ๑๐๐,๐๐๐ บาท ผมบอกวา ถาทำใหได ๔ เทาตัว ประชาชนอยเู ตม็ พน้ื ทเ่ี ลย เพราะผชู ว ยแพทยแ ผนไทย โดยเพม่ิ เตยี งไปเปน ๒๔ เตยี ง กน็ า จะได ๔๐๐,๐๐๐ เราไมจ ำเปน ตอ งจา งเปน เงนิ เดอื น แตแ บง รายไดเ ปน บาทตอ เดือน ปห นึง่ มรี ายได ๕ ลานบาท ...บางแหง เปอรเซ็นตได มผี ชู ว ยแพทยแ ผนไทย ๕๐ คน เปด ใหบ รกิ ารนวดไทย ทำงานกันเหนื่อยเลย แตก็มีรายไดเขามามากถึง ทส่ี ำคญั ..อยา ไปคดิ เรอ่ื งนใ้ี หเ ปน กำไรขาดทนุ เดือนละ ๗๐๐,๐๐๐-๘๐๐,๐๐๐ บาท รวมทั้งป แตเราตองการใหเขาเลี้ยงตัวเองได แลวเราจะมีคนรู ไดเกอื บ ๑๐ ลานบาท เรอ่ื งแพทยแ ผนไทย...นค่ี อื การพง่ึ ตนเอง...นค่ี อื อาชพี ยิ่งกวานั้น เราจะมีคนเหลานี้อยูในตำบลในหมูบาน โรงพยาบาลบางแหงที่มีความเสี่ยงดาน วนั หลงั เขามปี ญ หาอะไรกจ็ ะสามารถชว ยเหลอื กนั เอง การเงินการคลังอยูในระดับ ๗ ถาทำเรื่องนวดดีๆ หากมีคนในหมูบานที่เปนโรคหลอดเลือดในสมอง ผมคิดวาไปรอด แตถาทำแค ๒-๓ เตียง ไมคุมทุน ทางโรงพยาบาลทท่ี ำ Long term care อยู กไ็ มต อ ง ผมเคยถามบางแหง มา วา มผี ชู ว ยแพทยแ ผนไทยกค่ี น สงผชู วยแพทยแผนไทยตามไปนวดรกั ษาเขา แลว ดแู ลประชากรครอบคลมุ กต่ี ำบล คณุ มเี ครอื ขา ย ๗๐ นายแพทยสุเทพ วัชรปยานันทน

ฉะนั้น สิ่งที่เปนผลพลอยไดตามมาคือ ๑ รพ.สต.” ก็ไปทำการปรับปรุงอาคารสถานที่เปด โรงพยาบาลก็มีเงิน ทั้งเปนการไปเติมเต็มเรื่องของ บริการนวดไทย ปรากฏวา มีชาวตางชาติ พวกคน Primary care ทก่ี ระทรวงสาธารณสขุ ทำกนั อยแู ลว มาเลยบาง แอรโฮเตสบาง กอนไปบินจะตองมานวด จงึ เปน ระบบบรกิ ารสขุ ภาพทเ่ี ราตอ งสรา งใหเ กดิ ขน้ึ มา ทน่ี ก่ี อ น ทำใหม รี ายไดเ ขา มาเดอื นละเปน แสน ปห นง่ึ เวลาเราไปทำ Long term care จะไดไมตองขนคน ไดเงินมาเปนลานโดยไมตองรองบประมาณจากรัฐ จากโรงพยาบาลไป ตวั อยา งเชน ตำบลนม้ี คี นทร่ี เู รอ่ื ง แพทยแผนไทย ๕ คน และมีคนไขอยู ๑๐ หลัง ที่ แสดงวา การชวยใหชาวบานมีอาชีพ โรงพยาบาลจะตองจดั บุคลากรลงไปดูแลรกั ษา ก็จะ มีรายได ชวยเหลือตนเองได...นี่คือการแพทย สามารถแบง งานใหแ พทยแ ผนไทยท่อี ยูในหมบู านน้ัน แผนไทย...นี่คือทิศทางกรมการแพทยแผนไทยฯ... นวดรกั ษาไปคนละ ๒ หลงั ไดเ ลย นี่คือทศิ ทางการพัฒนาประเทศ ท่ีจะตองสนบั สนุน ใหม กี ารตดิ ตง้ั Services นวดไทยและมณเี วชใหไ ด สมยั ทผ่ี มเปน นายแพทยส าธารณสขุ จงั หวดั นอกจากนี้ยังมีอีกเรื่องหนึ่งที่มีการยอมรับและ ทส่ี งขลา กย็ งั ไมไ ดร เู รอ่ื งการแพทยแ ผนไทยมากมาย นาติดตั้งดวยก็คือ การฝงเข็ม ซึ่งก็เชนเดียวกัน ผมมีพื้นที่ทำงานรับผิดชอบอยู ๔ โซน จึงไดจัดทีม ใชหนึ่งสมองกับสองมือ และเข็มราคาไมถึงบาท บรหิ ารใหไ ปทำงานในพน้ื ทแ่ี ตล ะโซนตามทค่ี ยุ ตกลงกนั อกี ไมก่ีเลม ชวยแกป ญหาความเจบ็ ปวย ลด Pain ทกุ ๆ ๓ เดอื น ผมจะลงไปเยย่ี ม มอี ยโู ซนหนง่ึ อยใู กลๆ ไดเปน อยา งดี นาจะติดต้ังเปนทางเลอื กอยางยงิ่ สนามบนิ หาดใหญ โซนนไ้ี ดท ำเรอ่ื ง “แพทยแ ผนไทย ๗๑ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

สนับสนุนการขับเคลื่อน Services และ Products ดวยการทำวิจัยและนำองคความรูใหมมาปรับใหเขากับยุคสมัย ๗๒ นพายัฒแพทนยาสรเุทพะบบวขัชรอปยมาูลนันทที่ในช ประโยชนไดและงายตอการประมวลผล

๑๘๑๒.๒.สนับสนุนการขับเคลื่อน Services และ Products ดวยการทำวิจัยและนำองคความรูใหมมาปรับใหเขากับยุคสมัย พัฒนาระบบขอมูล ที่ใชประโยชนไดและงายตอการประมวลผล กรมการแพทยแ ผนไทยฯ มี ‘แบรนด’ ทเ่ี ปน เบญจอำมฤตย ผมวานาสนใจและจะตองขยับทำ จุดแข็งไมเหมือนใคร แตยังจำเปนตองมีการสราง กันตอ สวนหลายเรื่องที่ยังไมเคยทำและคิดวานา และพัฒนาศาสตรตา งๆ ใหนา เชื่อถือ ดว ยการศกึ ษา สนใจมมี ากพอสมควร ตวั อยา งเชน เรอ่ื งการใชม ณเี วช วิจัยเรื่องตางๆ อยางแนชัดกอนที่กรมจะไปติดตั้ง ANC ในหองคลอด หลังคลอด และคลินิกสุขภาพ บริการการแพทยแผนไทย หรือแมแตการทำหนาที่ เด็กดี ตอนนี้มีหลายโรงพยาบาลกำลังเก็บขอมูลอยู เปน Promotor ไปชวยใครตอใครพัฒนาผลิตภัณฑ กรมควรจะใชประโยชนจากตรงนี้ อาจจะไปคุยกับ สมุนไพรใหมๆ ใหตรงตามตองการของคนยุคสมัย เขาแลวขอเปนโตโผเรื่องนี้ไปเลย โดยผมอยากจะให ปจ จบุ นั กต็ อ งมเี อกสารหลกั ฐานอา งองิ อยา งนา เชอ่ื ถอื Approach เปนเขต สมมุติ ในหองคลอดของแตละ เชนเดียวกัน รวมถึงตองพัฒนาระบบขอมูลตางๆ โรงพยาบาลแตล ะเขตนน้ั มี Inclusion criteria case ใหสามารถนำไปใชประโยชนไดจริง เพื่อสนับสนุน ทน่ี า จะนำมาศกึ ษาอยา งไรบา ง เปน กระบวนการไหน การขับเคล่อื นเรอื่ ง Services กับ Products เมอ่ื ไหร อยา งไรบา ง และถา ตอ งเกบ็ ขอ มลู มา จะเกบ็ ในเอกสารบางเรื่องที่กรมไดศึกษาเบื้องตน อะไรบา ง ตวั แปรมีกี่ตวั และมีผลงานมาแลว ดังเชน เรื่องยาตำรับเรื่อง ๗๓ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

...ตรงนี้กรมอาจจะออกแบบการวิจัยเอง หาทมี มาชว ยกนั ออกแบบ ชว ยกนั เกบ็ ขอ มลู แลว มา ประมวลผลดว ยกนั และเอาผลไปใชป ระโยชนร ว มกนั ถา ทำไดเ ขตละ ๒ โรงพยาบาล ผมคดิ วา การขยายตวั เรอ่ื งนไี้ ปทว่ั ประเทศไทยคงไมไกลเกนิ จรงิ ผมเหน็ วา คนของกรมจำเปน ตอ งออกไปดงู าน ภายนอกใหม ากขน้ึ สามารถทำหนา ทเ่ี ปน Promotor บอกคนโนนคนนี้ใหทำเรื่องนั้นเรื่องนี้ได เพราะยังมี เรื่องของสมุนไพรอีกมากมายที่หลายตอหลายคน ไดนำภูมิปญญามาใชรักษาอาการเจ็บปวยแลวไดผล มตี วั อยา งหนง่ึ ทไ่ี ปผมไดไ ปดงู านมา เปน การนำ สมนุ ไพรมารกั ษาแผลเบาหวานโดยทไ่ี มต อ งตดั นว้ิ นองที่ รพ.สต. ที่กระบี่คนหนึ่งนำรูปคนไขรายหนึ่ง ที่เปนแผลเหวอหวะมาใหผมดู บอกวา คนไขเปน เบาหวาน ไมย อมใหแ พทยต ดั นว้ิ ซง่ึ เรม่ิ ลามไปถงึ มอื เธอเลยตดั สนิ ใจปรงุ ยาทม่ี สี ว นผสมของขมน้ิ ชนั มาทา ๗๔ นายแพทยส เุ ทพ วชั รปย านนั ทน

รักษาแผลใหคนไข ซึ่งผมคิดวาเธอไดนำองคความรู สำคญั อยทู ว่ี ธิ คี ดิ ความเขา ใจ และการกา วเดนิ ดั้งเดิมที่มีอยูมาปรุงยานั้น สุดทายแผลเหวอะหวะ ไปขางหนา ถาเดินไปเรื่อยๆ ผมเชื่อวา จะประสบ ของคนไขรายนี้ก็หายสนิทโดยที่ไมตองตัดทั้งมือ ความสำเร็จและเห็นความกาวหนาในการขับเคลื่อน และนวิ้ งานได กรมตองคุยกับทีมสาธารณสุขจังหวัดจัดทำ เรอ่ื งของผลติ ภณั ฑส มนุ ไพร ทเ่ี ปน Demand ขั้นตอนวิจัยในแตละพื้นที่ กำหนดขนาดตัวอยางที่ pull ใหคนใชสมุนไพรมีความมั่นใจและใชสมุนไพร เหมาะสมและมากพอที่จะสามารถสรุปผลงานวิจัย ตอ เนอ่ื งไปจะทำอยางไรนัน้ มปี ระเด็นคือ จะตองทำ ของเขาเองได อาจจะเปน งานวจิ ยั ของ ๑ โรงพยาบาล ใหค นทย่ี งั ไมเ คยใชผ ลติ ภณั ฑส มนุ ไพรไทยไดล องใช ๑ ผลงานวิจัยของจังหวัด และ ๑ ผลงานวิจัยของ ประเทศได ซึ่งทุกๆ คนจะไดรับประโยชนรวมกัน ผมเคยพดู เลน ๆ แตต อ งทำใหจ รงิ ตวั อยา งเชน ซึ่งปนี้กรมเริ่มพัฒนานักวิจัยดานแพทยแผนไทย ทำอยา งไรใหว ยั รนุ ไทยจะหนั กลบั มาดม่ื นำ้ ขมน้ิ ชนั ของทั้ง ๔ ภาคมีเรื่องที่เสนอมาและคัดเลือกเพื่อให แทนชาเขียว...อมยาหอมไทยแทนอมยาฝรั่ง การสนบั การทำวจิ ยั มากกวา ๔๐ เรอ่ื ง ภายใตก ารให บางยีห่ อ...? การดูแล เปนพี่เลี้ยงของอาจารยจากมหาวิทยาลัย ในทุกภูมภิ าค เรื่องนี้ผมวามันเปนเชิงสัญลักษณและเปน เรื่องใหญท เี ดียวทจ่ี ะตองทำกัน!! ๗๕ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

สมุนไพรมีศักยภาพในตัวเองอยูแลว ถาคน ที่หมูบานแหงหนึ่ง สีเขียวปเลย ดูไมนาดื่ม แตพอ ทว่ั ไปใชแ คต าทเ่ี หน็ กไ็ มร สู กึ รบั รแู ละไมส นใจอยากจะ ไดชิมแลวอรอยมาก เขาบอกวา ที่ศูนยเด็กเล็กของ ลองชิม บางคนเหน็ แค Packaging เหน็ เม็ดยา ก็บอก หมูบานนี้ เด็กๆ ชอบดื่มกันมาก ผมเลยถาม อสม. วายานี้เปนเรื่องของลุง แตถาเราเติมแตงกลิ่นใหปลุกเรา ที่นั่น วาทำอยางไรถึงมีรสชาติเปนอยางนี้ เขาบอก ความสนใจ ใชบ รรจภุ ณั ฑท ส่ี วยงาม เมอ่ื ใครไดล ม้ิ ลอง ปรงุ รสดวยนำ้ มะนาว อมยาสมนุ ไพรแลว ผมเช่อื วาจะไปได สง่ิ ผมไดค วามรจู ากอาจารยย ง่ิ ยง อดตี คณบดี ของมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย บอกวา สมุนไพร สามารถใชองคความรูทาง Food science มาแตง สี แตงกลิ่น แตงรส ใหนาสนใจและนำไปปรับใชกับยา ตำรบั ไดเ ชน กนั ผมเองเปน คนชอบคดิ ชอบถามอยแู ลว เวลาไปเยี่ยมชาวบานมักชอบถามวา พอไดตำรับยา ผมเคยลองดื่มน้ำขมิ้นชันในบางที่ รสชาติ สมนุ ไพรมาแลว ตอ งนำกลบั ไปตม ทบ่ี า นตอ แตล ะคน เหมือนสมุนไพรอยางไรอยางนั้น แตพอไดไปลองชิม ทำกันอยางไรบาง บางคนบอกไมอยากเอาตมที่บาน นำ้ ขมน้ิ ชนั ทส่ี รุ าษฎรธ านอี รอ ยมาก ปรากฏวา เขาใช เพราะไมส ะดวก ผมเลยถามนอ งแพทยแ ผนไทยไปวา น้ำขิงชวยแตงรส อีกครั้งที่ผมไดไปชิมน้ำยานาง แลวจะทำอยา งไร เขาบอกวากต็ มใสข วดใหเอากลับ ไปบานเลย ผมยังถามเขาตอไปอีกวา เคยเห็นที่เขา ๗๖ นายแพทยสเุ ทพ วัชรปย านนั ทน ทำน้ำสมุนไพร

ใสเปนถุงๆ ขายเหมือนน้ำเกกฮวยไหม เขาก็เคยเห็น บอกวา ถา ตัดถุงแลว เทใสแกว ด่มื กจ็ ะงายข้นึ แตยังมีเรื่องของภูมิปญญา ที่วา การตมยา สมนุ ไพร โดยปกตมิ กี ารตม นำ้ ครง้ั ท่ี ๑ ไดน ำ้ สมนุ ไพร ที่มีตัวยาเขมขนมาก พอตมครั้งที่ ๒ ครั้งที่ ๓ ตัวยา จะเจือจางลง ถามวาทำไมตองใหรับประทานยา แบบนน้ั เพราะวา วนั แรกมอี าการปว ยไขม าก ตอ งได รับยาที่เขมขน วันตอมาอาการลดลง เลยตมน้ำ สมุนไพรอีกหลายๆ ครั้งรักษาอาการตอไปอีก หากคุณใชเ ครอื่ งจกั รผลติ นำ้ ยาสมุนไพรใสถ ุง จะทำอยา งไรถงึ จะไดต รงตามภมู ปิ ญ ญาดงั กลา ว กไ็ ม เหน็ ยาก กใ็ ชเ ครอ่ื งตม ภายในวนั เดยี วกนั แตห ลายนำ้ ตมเสร็จก็เอามาแลวตมใหมก็ไดตามภูมิปญญา ตมครั้งแรกได ๔ ถุง แลวก็ตมใหมใหไดอีก ๔ ถุง ซึ่ง ๔ ถุงแรก บอกใหคนไขดื่มภายใน ๒ วันแรก นั่นคือ ทกุ เรื่องมนั ตอ งมกี ารนำไปประยุกตใชท ัง้ หมด ๗๗ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

ตอนทผ่ี มไปงานมหกรรมสมนุ ไพรทจ่ี งั หวดั เลย ยาไมเปลี่ยน เหมือนยาแกไอมะขามปอม หลายคน ผมเดินไปชิมน้ำสมุนไพรทุกบูธตางๆ เลย สวนใหญ บอกวารสชาติอรอย หายไอแลวก็ยังจิบทานตอ มักทำน้ำสมนุ ไพรใหช มิ พอถงึ บธู เกือบสุดทา ย เรียก จนหมดขวด ชอ่ื วา ‘นำ้ สาบาน’ ผมบอกขอไปดม่ื บธู อน่ื กอ น เพราะ ดูแลวหากดื่ม ‘น้ำสาบาน’ ไป ผมคงจะไปลองดม่ื น้ำ เพราะฉะนน้ั นค่ี อื เรอ่ื งของ Food science สมุนไพรอื่นอีกไมไดแลว มันก็เปนจริงอยางที่คิด ทั้งสี ทั้งกลิ่น ทั้งรส ที่นำมาใชในการปรุงแตง รสชาติ...นี่คือเสนหของสมุนไพรไทย ซึ่งตองใช รสชาติสมุนไพรของ ‘น้ำสาบาน’ ขมมากๆ ผมเลย องคความรูปจจุบันไปปรับใชใหเหมาะกับคน ถามไปวา คนที่ไมสบายอยูแลว ตองดื่มของขมๆ ยคุ สมยั ปจจบุ นั อยางนี้ไหม ทำไมไมทำใหมันมีรสชาติกลมกลอม กวานี้ จะดื่มไดทานกันงายขึ้น โดยที่คุณสมบัติของ และเรื่องเหลานี้ กรมการแพทยแผนไทยฯ ตองพยายามทำเปนตัวอยาง ตองมีเปาหมาย ๗๘ นายแพทยสเุ ทพ วชั รปยานนั ทน แลว คอ ยๆ ขบั เคล่ือนกันไป การสนับสนุน Services และ Products เรื่องสุดทายที่ผมคิดวาสำคัญ คือ การพัฒนาระบบ ขอ มลู ใหต อบโจทยเ รอ่ื งน้ี ปจ จบุ นั กรมฯไดม กี ารพฒั นา ขอมูลสารสนเทศการบริการการแพทยแผนไทยฯ

ใหใ ชไ ดง า ยขน้ึ โดยใชข อ มลู ทป่ี ระมวลผลจาก HDC มาพฒั นา เปนแอพ (HDC-TTM Service Application) แตยังมี ประเด็นใหญที่กรมตองคิดตอ คือ การคียขอมูลบันทึกการ บรกิ ารการแพทยแ ผนไทยทป่ี ระชาชนเขา มาใชบ รกิ ารในระบบ บริการสขุ ภาพนั้น จะตอ งชดั เจน จะตองพฒั นาขอมูลทงี่ า ย ตอ การประมวลผล แลว ใหจ งั หวดั ดงึ ขอ มลู มาใชป ระโยชนไ ด นั่นก็คือ ทางจังหวัดสามารถทำและใช Reports จาก Records ของเขาเอง และสามารถแกไ ขขอ มลู ผดิ ถกู ไดเ อง โดยขอ มูลจะครบถว น ถกู ตอ งและเปนปจจุบนั ได คนออกแรงคยี ข อ มลู คนตรวจสอบขอ มลู ตอ งไดใ ชป ระโยชน จากขอ มลู ท่ีเขาลงแรงไป ๗๙ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

บทสงทาย.... นายแพทยสเุ ทพ วชั รปยานันทน

บทสงทาย.... งานของกระทรวงจะสำเรจ็ ประชาชนจะมสี ขุ ภาพดี จากทีมงาน สวรส. และมีการวิจัยจากนักวิจัยอีก ระบบสขุ ภาพจะย่ังยืน อยางนอย ๒ ทานใชเวลามากกวา ๑ ป ไดรูปแบบ คนทำงานดา นสขุ ภาพทง้ั สว นกลาง และโดยเฉพาะ เบื้องตน จัดเวทีรับฟงความคิดของคนใน (Inside ในภูมิภาค ตองมคี วามสุข Out) ปรบั แลว รบั ฟง คำวพิ ากยจ ากคนนอก (Outside In) ..มีความสขุ ที่ไดท ำงานท่ีถกู ท่ีควรและทช่ี อบ ..มคี วามสขุ ทไ่ี ดร บั เกยี รตแิ ละเหน็ ความสำคญั จนไดข อ สรปุ ตรงกบั แนวคดิ ..มีความสุขที่ไดรับการสนับสนุน ใหโอกาส ไดทำงานท่ีดี มีประโยชน Six Building Block ของ WHO ..มคี วามสขุ ทเ่ี หน็ คนไทยมสี ขุ ภาพดจี ากนำ้ พกั น้ำแรงของตนเองและทีมงาน ที่จะใหจัดบริการรวมเปนรูปเขต โดยการ และที่สำคัญมีโอกาสเลือกที่จะใชวิธีการ ขบวนการ บรหิ ารจดั การรว ม ทง้ั เงนิ คน ของ การจดั การ ขอ มลู เครื่องมือทีเ่ หมาะสมในการทำงาน และเพิ่มการ มีสวนรวม (Participation) โดยแบง เขตสุขภาพ เปนสิ่งที่ผูบริหารกระทรวง เปน ๑๒ เขตสุขภาพ โดยดูจากความเหมาะสมของ สาธารณสุขไดพัฒนารูปแบบมา ผา นการศึกษา วจิ ัย พื้นที่ ทรัพยากรและภาระรับผิดชอบ (Economy of Scale) ๘๑ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

ถึงแมในยุคนั้น จะมีความเห็นตางในหลายๆ ใหเขตจัดสรรตอไปใหที่จังหวัด และตอไป เรอ่ื ง แตด เู หมอื นเรอ่ื งเขตสขุ ภาพ จะมคี วามเหน็ ชอบ ที่อำเภอ ภายใตหลักเกณฑ กฎ กติกา มารยาทที่ คลอยตามกัน จงึ เห็นเขตประกันสุขภาพของ สปสช. วางไว ถา ตอ ง Fine Tune ใหเ ขต (คณะผบู รหิ ารเขต) เขตสขุ ภาพภาคประชาชนของ สช. ทบั ซอ นพน้ื ทแ่ี ละ เปนคนตัดสินใจ ไมใชสวนกลางเปนคนทำ เชน แนวคิดการกระจายอำนาจเดียวกัน กับเขตสุขภาพ การแกปญหา รพ.ระดับ ๗ ที่เขตนาจะมีขอมูลและ ของกระทรวงสาธารณสุข รปู ญ หาดกี วา สว นกลาง และควรตอ งจดั การกบั ปญ หา นั้นๆ ได โดยมี Authority ในการตัดสินใจ ไมใช หลายๆ อยางของการจัดบริการรวม จึง มีบทบาทเพียงผูทำขอเสนอ ทำขอเสนอและทำ เกิดผลเปนรูปธรรม แตการบริหารรวมขาดการ ขอเสนอ สนบั สนนุ ใหเ กดิ ความตอ เนอื่ ง อยางนาเสียดาย สวนกลางก็จะไดจัดการกับผูบริหารระดับ หลายๆ ปญหาทีด่ ำรงอยูในปจ จุบัน เขตเพยี ง ๑๒ คน ไมใ ชกับผอู ำนวยการ รพ. เกอื บ ไมว า ดานการเงนิ ..รพ.ระดับ ๗ พนั แหง ดา นบุคลากรหรือการจดั การอื่นๆ ถาสวนกลางกำหนดกฎ กติกา มารยาท หากจัดสรรทรัพยากร ก็ใชหลักเกณฑ แลวจัดไป ใหเ ขตสุขภาพ ๘๒ นายแพทยส ุเทพ วัชรปยานนั ทน

สิง่ ทสี่ วนกลางตองทำ คือการเลือกผูบ ริหาร เขตที่มีความรู ความเขาใจการทำงานของภูมิภาค มศี กั ยภาพในการบรหิ ารจดั การ เพอ่ื ขบั เคลอ่ื นการจดั บริการรวมในเขต โดยใชความเปนผูนำ ทักษะทาง การบรหิ าร ขับเคลือ่ นและแกปญหาในเขตสุขภาพ เพอื่ ตอบเปา หมายของกระทรวง ..ประชาชนสุขภาพดี เจาหนาทีม่ คี วามสุข ระบบสขุ ภาพย่งั ยืน... ๘๓ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

เสนทางชีวิตการทำงาน... ๘๔ นายแพทยสุเทพ วัชรปยานันทน นายแพทยส เุ ทพ วัชรปยานนั ทน

เสนทางชีวิตการทำงาน... นายแพทยสุเทพ วัชรปยานันทน หลังจากจบจากมหาวิทยาลัยสงขลา เมื่อ ไดลงไปพูดคุย ทำงานสาธารณสุขมูลฐาน (Primary ตนป ๒๕๒๕ ผมกับเพื่อนอีก ๓ คน ก็ไปเปน Health Care) กับ อสม. กับประชาชนในหมูบาน หมออินเทิรน ที่โรงพยาบาลสวนดอก (โรงพยาบาล นับวา เปน ชวงทด่ี ีทสี่ ุดในชีวติ ชวงหน่ึง มหาราชเชียงใหม) อยู ๑ ป แลวไปใชทุนแพทยอยู บนดอย เปนผูอำนวยการโรงพยาบาลแมลานอย หลังจากนั้น ไดมีโอกาสเปนรองนายแพทย และโรงพยาบาลแมส ะเรยี ง จงั หวดั แมฮ อ งสอน อยอู กี สาธารณสขุ จงั หวดั (ผเู ชย่ี วชาญดา นเวชกรรมปอ งกนั ๔ ป กอนจะกลับใตม าเปน ผูอำนวยการโรงพยาบาล ที่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา อยูประมาณ รตั ภมู ิ จงั หวัดสงขลา อกี ๔ ป ๖ ป แลวไดรับโอกาสใหทำหนาที่เปนนายแพทย สาธารณสุขจังหวัดที่ปตตานี ทำงานอยูที่นั่นอยาง ตลอดเวลาทผ่ี มทำงานอยู โรงพยาบาลชมุ ชน สนุกสนานและมีความสุข เลยอยูยาวถึง ๗ ป มา ๑๐ กวา ป ไดม โี อกาสไดท ำงานเปน หมอในชนบท กอนจะกลับมาเปนนายแพทยสาธารณสุขจังหวัด เปนผูอำนวยการโรงพยาบาลที่ตองสนับสนุน และ สงขลา อีก ๔ ป ซึ่งก็ยังมีโอกาสไปชวยสนับสนุน ทำงานรวมกับหมออนามัย ในสถานีอนามัยตางๆ ไปชวยงานใน ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต ในฐานะ ๘๕ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

รักษาในตำแหนงสาธารณสุขนิเทศก สำนักตรวจ ซึ่งผมไดตัดสินใจไปทำงานที่สวนกลางเต็มตัวเมื่อ ราชการกระทรวงสาธารณสุข และผูอำนวยการ ป ๒๕๕๔ จากการชักชวนของพี่ที่ผมรูจักและให ศบ.สต. (ศูนยบริหารการพัฒนาสุขภาพจังหวัด ความนับถือ ดวยคำชวนที่วา “ไปชวยกันทำงาน ชายแดนภาคใต) คนแรก เพราะไดชวยกันกอตั้ง ใหกระทรวง” ผมจึงไดเขาไปทำงานในตำแหนง ขึ้นมากับนองๆ และทีมงาน เพื่อรวมแกไขปญหา สาธารณสุขนิเทศก ซึ่งตองดูแลพื้นที่ตามการแบง และพัฒนาการสาธารณสุขเขตชายแดนจังหวัด เขตของกระทรวง ซง่ึ ปจ จบุ นั มี ๑๒ เขต ตามแนวคดิ ภาคใต โดยการสนับสนุนของผูใหญในกระทรวง การปรับปรุงประสิทธิภาพการปฏิบัติงานที่จะใหมี จนมีการดำเนินการตอเนื่องมาจนถึงปจจุบัน การจดั บรกิ ารรวม (Service Plan) โดยมกี ารบริการ รวมในระดับเขตสุขภาพ เพื่อจะไดดูแลสุขภาพของ การตัดสินใจที่สำคัญที่สุดในชีวิต คือการตัด ประชาชนในพืน้ ทไี่ ดอยา งมีประสิทธิภาพมากขึน้ สนิ ใจเขา ไปทำงานทส่ี ว นกลาง (กระทรวงสาธารณสขุ ) ชวงที่ทำหนาที่สาธารณสุขนิเทศกก็เปนชวง ๘๖ นายแพทยสุเทพ วัชรปย านันทน เวลาที่ดีของชีวิตอีกชวงหนึ่งครับ เพราะไดมีโอกาส ไปดูแลพื้นที่ตางจังหวัดหลายๆ เขต ทั้งภาคเหนือ ตอนบน แถบเชียงใหม เชียงราย แมฮองสอน แพร นาน พะเยา ลำปาง ลำพูน หรือภาคเหนือตอนลาง

พิจิตร กำแพงเพชร นครสวรรค อุทัยธานี มาจนถึงชัยนาท ทำใหไดมี โอกาสเห็น เรียนรู ทำความเขาใจกับการทำงานสาธารณสุขในพื้นที่ตางๆ และมบี ริบททีแ่ ตกตา งกัน “ผมเขา ใจ และคล่ีคลายปญ หาหลายๆ อยางทเี่ คยสงสัย และคา งคาใจมาเปน เวลานาน ไดม โี อกาสพบเหน็ การทำงานทด่ี .ี .. สิ่งดีดี ในแตละพื้นที่ ตลอดจนปญหา อุปสรรค ซึ่งถาอยูแต สวนกลาง คงไมส ามารถกำหนดนโยบายที่ดี หรอื เหมาะสมได” แตช วี ติ ผมกลบั หกั เหครบั ...เพราะไดร บั การทาบทามใหไ ปทำหนาท่ี ผูชวยปลัดกระทรวงสาธารณสุข ในชวงการปฏิรูปครั้งสำคัญและมีวิกฤติ ของประเทศ รวมทั้งวิกฤติครั้งใหญของกระทรวงสาธารณสุข...ก็ดีครับ ไดร ับรไู ดเ หน็ ไดม สี ว นรว มในงานทส่ี ำคญั ทำใหเขาใจชีวิต...ความเปนไปของบานเมือง การเมืองอำนาจ และพลังของความขัดแยง ๘๗ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

หลังจากนั้นผมก็ไดรับการคัดเลือก (ตามขั้น ทา ยสดุ กอ นเกษยี ณอายรุ าชการ ผมไดม ารบั ตำแหนง ตอนการคัดสรร) ใหเปน ผูตรวจราชการกระทรวง อธิบดีกรมการแพทยแผนไทยและการแพทย สาธารณสุข ...แตกวารายชื่อจะไดเสนอจนไดรับ ทางเลือก ซึ่งเปนปสุดทายที่ผมทำงานอยางสนุก ความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี ก็โดนเก็บชื่อไวถึง มีความสุข และไดรับประสบการณดีๆ ประทับอยูใน ๘ เดือน นาจะเพราะโดนขอหาไมใชพวกของเรา ความทรงจำผมไปอกี นาน แตสุดทายก็ไดรับโปรดเกลาฯ เปนผูตรวจราชการ กระทรวงสาธารณสุขในท่สี ดุ สง่ิ ทผ่ี มไดเ รยี นรตู ลอดเสน ทางการทำงานกวา ๓๕ ปที่ผานมา ทำใหผมเขาใจวา แตละชีวิต คงมี ไดรับมอบหมายใหดูแลเขตสุขภาพที่ ๕ จุดมุงหวัง เปาหมายในชีวิตตางๆ กันไป ตางก็กาว ซึ่งเปนพื้นที่ภาคกลางตอนใต แถบเมืองสมุทรฯ* เดินไปตามเสนทางที่ตนเองคิดวาดี เหมาะสมกับ นครปฐม ราชบุรี เพชรบุรี ลงมาถึงประจวบคิรีขันธ ตนเองที่สดุ หรือเทา ทีเ่ ปนไปได และไปทางตะวนั ตก ตัง้ แตสพุ รรณฯ จนถึงชายแดน พมา ทกี่ าญจนบรุ ี อยูไ ดไมกีเ่ ดอื นกม็ คี ำส่งั ใหม าดูแล หลายครง้ั บางครง้ั หรอื บอ ยครง้ั หลายๆ อยา ง เขต ๑๒ พื้นที่ ๗ จังหวัดชายแดนภาคใต ซึ่งก็มี ไมไ ดเ ปน ไปอยา งทเ่ี ราคดิ หรอื คาดหวงั ผมไดม โี อกาส ความสขุ ครบั เพราะไดก ลบั ถน่ิ เดมิ พๆ่ี นอ งๆ อยกู นั ฟงอาจารยธาดา ยิบอินซอย บรรยายในการประชุม เยอะ ทำงานสนุก และไดรับความรวมมือดวยดี ครง้ั หนง่ึ ของผอู ำนวยการโรงพยาบาลชมุ ชน อาจารย ใชค ำวา ๘๘ นายแพทยสุเทพ วัชรปยานันทน

“Looking for the Star ใหเ ราตง้ั ความหวัง ความตง้ั ใจ มุงเดนิ ทาง ไปสดู วงดาวที่ต้ังใจไปหา ถึงแมวาในชีวติ นเ้ี ราอาจจะไปไมถึงดวงดาว... แตท กุ ๆ วนั ทเ่ี ราเดนิ ไป เรากก็ า วเขา ไปใกลด วงดาวดวงนน้ั มากขน้ึ ทกุ ๆ ท.ี .” ผมไมเคยคาดหวังหรือตั้งเปาหมายวาจะตองเปนใหญเปนโต ตองเปนปลัด กระทรวงหรืออธิบดี มุงเพียงแต ทำทุกอยาง งานทุกเรื่องที่รับผิดชอบใหดีที่สุด ทำปจจุบันใหดี อนาคตเปนเรื่องของกรรม (การกระทำของเรา) หรือวาสนาของเรา (โอกาสและจงั หวะชวี ติ ) ท่ผี า นเขา มาในชวี ิต ผมยังเชื่อเสมอวา ทำดี ไดดี แตบางคนหรือหลายคน อาจแยง ซึ่งก็เปนจริง ในมิติหนึ่ง ถาเรา ทำดี แลว อยากใหคนอื่นบอกวา เราดี เราอาจจะรูสึกทุกขและคับของใจ ทไี่ มไ ดเ ปนไปเชนนั้น แตที่สำคัญอีกมิติหนึ่งคือ เราทำดีแลวไดดี ไดดีจากที่เรารูสึกดี มีความสุขที่ไดทำ สิ่งท่เี ราคิดวา ดี ดีแทมนั อยทู ่ใี จเรา ไมตองกงั วลใจวา ใครจะคิดวา เราเปน คนดี หรือไม การทำความดี แมไ มม ใี ครเหน็ ...กย็ งั เปน ความดี ขอใหท กุ ๆ ทา น ไดท ำความดดี ว ยความสขุ ครบั ๘๙ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทย...มุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน”

ยทุ ธวธิ ีพิชิตงานแพทยแ ผนไทยมงุ สูเปาหมาย “มง่ั คั่ง ม่นั คง ย่งั ยนื ” บรรณาธกิ าร นายแพทยสุเทพ วัชรปย านันทน นายแพทยสรรพงษ ฤทธิรกั ษา ผเู รยี บเรียง นางสาวมนนิภา สังขศักดา ขอมูลทางบรรณานุกรมของสำนักหอสมุดแหงชาติ National Library of Thailand Cataloging in Publication Data สุเทพ วัชรปยานันทน ยุทธวิธีพิชิตงานแพทยแผนไทยมุงสูเปาหมาย “มั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน” นนทบุรี : กรมการแพทยแผนไทยและการแพทยทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข, 2560. 88 หนา. ISBN : 978-616-11-3467-9 พมิ พค รงั้ ท่ี 1 กันยายน ๒๕๖๐ จำนวน : ๕๐๐ เลม จัดพิมพโดย กรมการแพทยแผนไทยและการแพทยทางเลือก กระทรวงสาธารณสขุ ถนนตวิ านนท ต.ตลาดขวัญ อ.เมอื ง จ.นนทบุรี ๑๑๐๐๐ ออกแบบ สงวน แกวขาว พมิ พท ่ี จุฑาเจรญิ ทรพั ย นายแพทยสุเทพ วัชรปย านันทน