ระบบหายใจ

ระบบหายใจ หอ้ งเรยี นวิทย์ออนไลน์ BY ครจู ารวุ รรณ

ใบความรทู้ ่ี 1 เรอ่ื ง ระบบหายใจ (Respiratory System) ระบบหายใจ (Respiratory System) เป็นระบบแลกเปล่ียนแก๊สของรา่ งกายกับสิ่งแวดล้อม โดยแก๊ส ออกซิเจนท่ีอยูภ่ ายนอกจะเข้าสูร่ ่างกายผ่านการหายใจเขา้ ซ่ึงนาไปใชใ้ นปฏิกิรยิ าสลายสารอาหารภายในเซลล์ เพอ่ื ใหไ้ ด้พลังงานมาใช้ในกจิ กรรมตา่ งๆ ของรา่ งกายอีกทั้งยังไดแ้ ก๊สคาร์บอนไดออกไซด์และน้า ซ่งึ จะถูกกาจัด ออกจากรา่ งกายผา่ นกระบวนการหายใจออกต่อไป 1.โครงสร้างและหน้าทข่ี องอวยั วะในระบบหายใจ ระบบหายใจของมนุษย์ ประกอบด้วยอวัยวะสาคัญในการแลกเปล่ียนแก๊ส ได้แก่ ปอด และท่อที่เป็นทางเดิน ของอากาศ ประกอบด้วยจมูก ปาก ท่อลม รวมถึงอวัยวะที่ทาหน้าที่เกี่ยวกับการหายใจ ได้แก่ กะบังลม และ กระดูกซี่โครงอากาศจากภายนอกจะเข้าสู่ปอดผ่านทางจมูกและปาก จากนั้นอากาศจะผ่านเข้าสู่ท่อลม ซ่ึง ปลายของท่อลมจะแยกออกเป็นหลอดลม 2 แขนง เข้าสู่ปอดท้ัง 2 ข้าง ซ่ึงเป็นบริเวณที่มีการแลกเปล่ียนแกส๊ เกิดข้ึน แต่เนื่องจากปอดของมนุษย์ไม่มีกล้ามเน้ือ จึงไม่สามารถหดและคลายตวั ได้เอง การนาอากาศผ่านเขา้ และออกจากปอดจงึ ตอ้ งอาศยั การทางานของกลา้ มเน้ือยึดกระดูกซ่ีโครงและกลา้ มเน้ือกะบังลม 2.อวัยวะในระบบหายใจ จมูก ประกอบด้วย รูจมกู 2 รู เปน็ ทางผ่านเข้าและออกของ อากาศ ภายในมีขนทาหนา้ ที่กรองฝุน่ ละออง เช้ือโรค และส่งิ แปลกปลอมต่างๆ ไมใ่ ห้เข้าสทู่ างเดนิ หายใจ ถัดจากรจู มูก คอื โพรงจมกู มลี กั ษณะเป็นโพรง ทาหน้าท่คี วบคุมอุณหภมู แิ ละ ความช้นื ของอากาศ รปู ท่ี 1 ระบบหายใจ ทอ่ ลม ลักษณะเปน็ ท่อกลวง ยาวประมาณ 9- 15 ซม. ท่ีมา : http://www.bwc.ac.th/e-learning/virachai02/haijai.htm ประกอบด้วยกระดกู ออ่ นรูปเกอื กม้าเรียงกนั ซงึ่ ชว่ ยป้องกันไม่ให้ ท่อลมยุบตวั ขณะท่ีมีการหายใจเขา้ และออก และส่วนปลายของ ท่อลมจะมปี ลายแยกออกจากหลอดลม 2 แขนง เพอ่ื ไปยังปอด แต่ละขา้ ง ปอด เป็นอวัยวะที่อยู่ในช่องอก มี 2 ข้าง คือ ปอดซ้ายและปอดขวา ภายในปอดประกอบด้วยถุงลม (alveoli) จานวนมาก ขา้ งละประมาณ 300 ลา้ นุง ซ่งึ มีลกั ษณะเปน็ ถุงขนาดเล็กท่มี ผี นงั บาง และมีหลอดเลือด ฝอย มาหล่อเล้ียงจานวนมาก ทาหน้าท่ีแลกเปล่ียนแก๊สออกซิเจนกับแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์โดยอาศัย การแพร่ ห้องเรยี นวทิ ย์ออนไลน์ BY ครจู ารุวรรณ

3.อวัยวะท่ีทาหนา้ ที่เก่ียวข้องกับการหายใจ กระบังลม เป็นแผ่นกล้ามเน้ือขนาดใหญ่ท่ีอยู่ใต้ซี่โครง ซึ่งเป็นอวัยวะก้ันระหว่างช่องอกกับช่องท้อง ทาหน้าที่ช่วยร้ังปอดลง เพื่อให้อากาศเข้าสู่ปอดเวลาหายใจเข้า และดันปลอดขึ้นเพื่อไล่อากาศออกจากปอด เวลาหายใจออก กระดูกซี่โครง เป็นโครงกระดูกมนุษย์ อย่บู ริเวณสว่ นอก ซ่ึงเช่ือมต่อระหว่างกระดูกสันหลังส่วนอกกับกระดูก อก ทาหนา้ ท่ปี อ้ งกันอวัยวะภายในช่องอก และยังทาหนา้ ที่ร่วมกบั กล้ามเน้ือยดึ กระดูกซโ่ี ครงในการ เปลย่ี นแปลงปริมาตรของช่องอกระหว่างการหายใจเข้าและออก 4.การหายใจ เปน็ กระบวนการนาอากาศเข้าและออกจากปอด เพ่ือนาอากาศไปใชแ้ ลกเปลย่ี นแกส๊ บรเิ วณถงุ ลม ประกอบด้วยกลไกลตา่ งๆ 4.1) กลไกการหายใจ เปน็ การทางานรว่ มกันของกล้ามเน้ือยึดกระดูกซี่โครงและกล้ามเนื้อกะบงั ลม ประกอบด้วยการหายใจเข้าและออก จะเกดิ สลับกนั ตลอดเวลา รปู ที่ 2 การหายใจ ท่ีมา : หนงั สอื เรยี นวิทยาศาสตร์ อจท 4.2) การแลกเปล่ยี นแก๊ส เมื่อหายใจนาอากาศทม่ี แี ก๊สออกซิเจนเขา้ สูร่ ่างกาย จะเกิดการแลกเปลย่ี นแก๊ส เพ่อื นาแก๊สออกซิเจนไปใช้ในปฏิกิรยิ าสลายอาหารภายในเซลล์ รวมท้ังนาแกส๊ คาร์บอนไดออกไซด์ที่เกดิ จาก ปฏิกริ ยิ าสลายอาหารมากาจัดออกจากรา่ งกายผา่ นการหายใจออก ซึ่งการแลกเปลย่ี นแก๊สจะเกิดขนึ้ 2 บริเวณ ได้แก่ บรเิ วณปอดและบริเวณเซลลต์ ่างๆ ของรา่ งกาย บริเวณปอด เมื่อหายใจเข้า แกส๊ ออกซเิ จนภายในถงุ ลมจะแพรผ่ ่านผนงั หลอดฝอย แลว้ จับกบั เฮโมโกบินใน เซลล์เมด็ เลือดแดง เพื่อลาเลียงไปเลย้ี งเน้ือเย่อื สว่ นตา่ งๆ ของร่างกาย สว่ นแกส๊ คาร์บอนไดออกไซด์จะแพรส่ ่ถู ุงลม เพือ่ กาจัดออกจากร่างกาย ห้องเรียนวทิ ย์ออนไลน์ BY ครจู ารุวรรณ

บริเวณเซลล์ แก๊สออกซิเจนทจ่ี บั กับเฮโมโกบนิ ของเซลลเ์ ม็ดเลอื ดแดงจะแพร่เขา้ สูเ่ ซลล์ ซง่ึ นาไปใชส้ ลาย สารอาหารภายในเซลล์เพ่ือสร้างพลงั งาน ส่วนแก๊สคารบ์ อนไดออกไซด์ทเ่ี กิดจากปฏิกริ ิยาตา่ งๆ ของเซลลจ์ ะ แพรเ่ ข้าสเู่ ลือด แล้วลาเลยี งไปส่ถู ุงลมเพื่อกาจัดออกจากร่างกายโดยการหายใจออก รูปท่ี 3 การแลกเปลยี่ นแกส๊ ท่มี า : หนังสือเรยี นวทิ ยาศาสตร์ อจท 5.การดูแลรักษาอวัยวะในระบบหายใจ เราสามารถดูแลรักษาอวัยวะในระบบหายใจ เพือ่ หลีกเล่ียงความ ผดิ ปกตขิ องอวยั วะในระบบหายใจ และโรคในระบบทางเดินหายใจทีอ่ าจเกดิ ขน้ึ รวมทั้งเพอ่ื เสริมสร้าง ประสทิ ธภิ าพการทางานของระบบหายใจได้ ดังนี้ 1.การออกกาลงั กายอยา่ งสม่าเสมอ 2.หลกี เลย่ี งการอยู่ในสถานท่ีแออัดและสถานท่ีมีมลพษิ ทางอากาศ 3.งดสูบบหุ ร่ี หรือหลีกเล่ยี งการอยู่ใกล้ผ้สู บู บุหรี่ 4.หลกี เลยี่ งการอยู่ใกล้ชดิ กบั ผปู้ ่วยโรคในระบบทางเดนิ หายใจทเี่ ปน็ โรคติดต่อ เช่น โรคหวดั โรควณั โรค เปน็ ตน้ 5.หากมกี ารเปล่ยี นแปลงของสภาพอากาศ ควรรกั ษาความอบอุ่นของร่างกายเสมอ รปู ท่ี 4 การออกกาลงั กาย ท่ีมา : https://www.bangkokpattayahospital.com/th/component/k2/item/2103-sports-and-medicine-th.html ห้องเรยี นวิทยอ์ อนไลน์ BY ครจู ารุวรรณ