E-Book-Teerapong-รวมดาวเทียม

ประเทศ แนวทาง ✓ จะต้องติดตั้งระบบ FS และ FSS โดยใช้การป้องกันโดยธรรมชาติเพ่ือ เพ่มิ การสูญเสียส่ิงกีดขวาง / การเลย้ี วเบนเพือ่ ลดสัญญาณรบกวน ประเทศบราซิล • สถานีฐาน 5G ตั้งอยู่ใกล้กับบ้านผู้ใช้ TVRO จะต้องลดกำลังของช่องสัญญาณ 5G ท่ีสูงกว่า -46 dBm • ใช้ Lowcost planar RF filters และเพิ่ม Low Insertion Loss ก่อน LNB_F ใน ขั้นตอนการขยายสัญญาณครั้งแรก จะสามารถลดระยะห่างระหว่างสถานีฐาน 5G NR แ ล ะ ผ ู ้ ใ ช ้ TVRO จ า ก 1 2 . 0 2 ก ิ โ ล เ ม ต ร (ต า ม ITU-R SF.1486 recommendation) ลงเหลือ 672.6 เมตร และหากเพิ่ม TVRO LNB_F 1 dB compression point 15 dB จะสามารถลดระยะการปอ้ งกนั เหลือเพยี ง 111 เมตร • ตดิ ตั้งวงจรกรองความถี่อย่างนอ้ ย 30 dB สำหรบั TVRO ที่ใชง้ านยา่ น 3400 - 4200 MHz เพื่อป้องกันการรบกวนจาก โครงข่ายโทรคมนาคมเคลื่อนที่ 4G/LTE-A ท่ี ติดตั้งในย่านความถี่ 3400 - 3600 MHz และมี Guard Band ที่ความกว้าง 25 MHz ตาราง 6 ตารางแสดงแนวทางป้องกนั และแกป้ ัญหาหารบกวนระหวา่ งสถานีดาวเทยี มภาคพนื้ ดนิ และสถานโี ทรคมนาคม 5G ทั้งนี้ ในการหลีกเลี่ยงหรือบรรเทาปัญหาสัญญาณรบกวนกันที่เกิดจากการใช้คลื่นความถี่ร่วมกัน จำเป็นต้องใช้การบริหารจัดการและมาตรการทางเทคนิคหลายๆ วิธีประกอบกัน เพื่อให้กิจการโทรคมนาคม เคล่ือนท่ี เทคโนโลยีสามารถให้บริการร่วมกับกิจการดาวเทยี มประจำท่ี หรือกิจการอืน่ ๆ ได้โดยไม่มีผลกระทบ ตอ่ กัน หนา้ | 50

มาตรฐานและวิธีการทดสอบคลื่นความถ่ียา่ น 3500 MHz โปรดดูในเอกสารแนบ (standard procedure.ppt) จากมาตรฐานการทดสอบ คณะวิจัยได้แบ่งกรณีทดสอบการศึกษาวิจัยเพื่อเสนอแนะนโยบาย สาธารณะด้านการบริหารคลื่นความถี่สำหรับกรณีการใช้คลื่นความถี่ร่วมกันระหว่างกิจการโทรคมนาคม เคลื่อนที่สากล เทคโนโลยี 5G และ กิจการอื่นในย่านความถ่ี 3500 MHz ออกเป็น 2 กรณีคือ การทดสอบใน กรณีที่สถานีฐาน 5G อยู่ภายในอาคาร (Indoor) และการทดสอบในกรณีที่สถานีฐาน 5G อยู่ภายนอก อาคาร (Outdoor) ซึ่งจะเป็นการสะทอ้ นถึงการนำเอาระบบ 5G มาใช้จริงในประเทศไทย ซึ่งส่วนใหญ่สถานี ฐานในย่านความถี่ 3500 MHz จะประกอบไปด้วย 2 ประเภทคือ ประเภทที่ถูกติดตั้งใช้งานภายในอาคาร ซึ่งจะเป็นสถานีฐานระดับขนาดเล็ก (Pico cell) หรือขนาดเล็กมาก (Femto cell) เป็นต้น ส่วนสถานีฐาน ที่นิยมติดตัง้ ภายนอกอาคารจะเป็นสถานฐี านขนาดใหญ่ (Macro cell) เปน็ ต้น 5.1 การทดสอบในกรณที ่ีสถานฐี าน 5G อยู่ภายในอาคาร (Indoor) การทดสอบในกรณีที่สถานีฐาน 5G อยู่ภายในอาคาร จะเป็นการทดสอบในกรณีที่แย่ที่สุด (Worst Case) คือเปน็ กรณที ี่สถานีฐาน 5G อยู่ในบรเิ วณอาคาร (ขอบกำแพงอาคาร) ซ่งึ อาจจะสง่ ผลให้เกิดการร่ัวไหล ของสญั ญาณไปยังบริเวณภายนอกมากท่ีสดุ จากนน้ั คณะวิจัยจะทำการต้ังจานรบั ดาวเทียมในบริเวณใกล้เคียง โดยให้จานน้นั หนั หัวไปในทิศทางเดยี วกับสถานีฐาน 5G มากทส่ี ดุ ดงั รปู ที่ 1 หนา้ | 51

รูป 24 ตำแหน่งของสถานฐี าน 5G และจานดาวเทียมสำหรบั การทดสอบกรณภี ายในอาคารแบบ Worst Case 5.1.1 อุปกรณใ์ นการทดสอบ สำหรบั การทดสอบในกรณี Indoor โครงการนี้ได้ทำการกำหนดกรณที ดสอบข้ึน โดยใช้ 1. สถานีฐาน 5G ในรูปแบบของ Indoor รุ่น 5G pRRU 5935 ของบริษัท Huawei โดยใช้ค่า สญั ญาณดังน้ี รปู 25 สถานฐี าน 5G ภายในอาคาร รนุ่ 5G pRRU 5935 ของบริษัท Huawei หน้า | 52

Center Frequency RX Frequency RX Frequency Band IBW Band Band (MHz) (MHz) (MHz) (MHz) 100 3550 3500-3600 3500-3600 Mode Capacity Tx/RX Channel NR 1 carrier 4T4R Center Frequency Band Maximum Output (MHz) Power (mW) 3550 4x250 mW Center Frequency Gain Polarization mode Directivity Band (MHz) (dBi) 3550 4 Linear Omnidirectional หน้า | 53

2. ชดุ อปุ กรณ์รบั สัญญาณดาวเทยี ม 2.1. หวั รบั Low-Noise Block downconverter (LNB), Low-Noise Block downconverter with 5G Filter (LNB_F) และ Band-Pass Filter (BPF) ทางคณะวิจัยได้จัดหาหัวรับ LNB, LNB_F27 และ BPF หลากหลายตราอักษรเพื่อใช้ในการ ทดสอบครั้งนี้ โดยใช้เลือกใช้หลักเกณฑ์การคัดเลือกเป้าหมาย (Key Informants) ด้วยวิธีการ เลือกหัวรับ LNB ประเภท C band แบบสุ่ม (Purposive Sampling) ซึ่งเป็นหัวรับ LNB ที่มี จำหนา่ ยท่ัวไปในทอ้ งตลาด และได้รบั ความนิยมจากผ้บู รโิ ภคในการเลือกซอ้ื จำนวนมาก28 โดยหัวรับ LNB ในที่นี้หมายถึงหัวรับ LNB ที่ไม่มีตัวกรองสัญญาณ 5G หรือ 5G Filter เลย ทำงานในย่าน 3.4 ถึง 4.2 GHz และ หวั รับ LNB_F ในท่นี ี้หมายถึงหวั รบั LNB ทมี่ ตี วั กรองสัญญาณ 5G หรอื 5G Filter ทำงานในยา่ น 3.7 ถงึ 4.2 GHz รูป 26 หัวรับ LNB, LNB_F และ BPF 2.2. ตวั รบั สญั ญาณ TVRO จานรับดาวเทยี มและทวี ีแอลซีดี 27 หวั รับสญั ญาดาวเทยี ม (Low-Noise Block Downconverter + 5G Filter (LNB_F)) ชนิดมตี ัวกรองสญั ญาณ 5G หรอื 5G Filter 28 ผลการสำรวจจากรา้ นค้าปลกี อปุ กรณร์ บั สญั ญาณดาวเทียมในพนื้ ทกี่ รงุ เทพมหานครและต่างจงั หวัดทั้ง 5 ภูมิภาค หน้า | 54

รปู 27 ระบบการรบั สญั ญาณดาวเทียม ในการรับสัญญาณดาวเทียมนั้น คณะวิจัยจะอาศัยจานรับดาวเทียมขนาด 1.5 เมตร (จานดำ) ขนาด มาตรฐานมาใช้รวมสัญญาณเข้าสู่ อุปกรณ์ LNB หรือ LNB_F เพื่อแปลงสัญญาณให้เหมาะสมเข้าไปสู่อุปกรณ์ TVRO และแสดงผลออกมาในรูปแบบสญั ญาณทวี ีตามลำดับ 2.3. เคร่อื งวดั สัญญาณดาวเทยี ม รูป 28 เคร่ืองวดั สัญญาณดาวเทยี ม ในที่น้ีคณะวิจัยใช้เครื่องวัดสัญญาณดาวเทียมตราอักษร Promax ที่มีความสามารถในการ ตรวจเครื่องวิเคราะห์สัญญาณโทรทัศน์ และทีวีดาวเทียม รองรับ DVB – T2 / S2 / C2 จอสัมผัส Touch Screen + ปุ่มควบคุมการทำงาน สเปกตรัมความละเอียดสูง Sweep Rate 70 ms รองรับ HEVC H.265 demodulation 2.4. เครือ่ งวิเคราะห์สเปกตรมั สัญญาณ 5G หนา้ | 55

รปู 29 เคร่อื งวิเคราะหส์ เปกตรมั สญั ญาณ ตราอกั ษร Anritsu ร่นุ Field Master Pro ในที่น้ีคณะวิจัยใช้เครื่องวิเคราะห์สเปกตรัมสัญญาณ ตราอักษร Anritsu รุ่น Field Master Pro (High-Performance RF Spectrum Analyzer) รองรับค่าความถี่ตั้งแต่ 9 KHz ถึง 32 GHz มีค่าข้อกำหนด เฉพาะผลิตภณั ฑด์ ังนี้ หนา้ | 56

รปู 30 การวัดสัญญาณรบกวนสถานฐี าน 5G เครอ่ื งมือวดั ดังกลา่ วได้ถูกออกแบบเฉพาะให้สามารถจับสัญญาณจากสถานีฐาน 5G ครอบคลุมทุกบีม (Beamforming) ของสถานฐี าน 5G 5.1.2 สถานทที่ ดสอบ การทดสอบจะกระทำในพื้นที่ทดสอบ DEPA Sandbox ณ สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล โดย สถานีฐาน 5G จะถูกติดตั้งอยู่ในชั้น 2 ของตัวอาคารสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล ส่วนตำแหน่งของ จานดาวเทียมที่ใช้วัดสัญญาณจะอยู่ที่ลานจอดรถของบริษัท พ.มีทรัพย์ ซึ่งอยู่ห่างจากตำแหน่งของสถานีฐาน 5G ประมาณ 30 เมตร ดงั แสดงในรปู ที่ 8 หน้า | 57

รูป 31 ตำแหนง่ ของสถานีฐาน 5G และจานดาวเทียมสำหรับการทดสอบกรณี Indoor ทส่ี ำนักงานสง่ เสริมเศรษฐกิจดิจิทัล 5.1.3 ผเู้ ขา้ ร่วมทดสอบ 1. บริษทั หัวเวย่ เทคโนโลยี่ (ประเทศไทย) 2. บริษัท เอม็ เจ. แซทเทลไลท์ เซน็ เตอร์ จำกดั (ไอเดยี แซท) 3. บรษิ ัท พีเอสไอ คอรป์ อเรชน่ั จำกัด 4. บริษทั อนิ โฟแซท จำกดั 5. บริษัท ไทยแซท เอก็ ซ์เพิร์ทเอ็นจิเนยี ร่ิง จำกดั 6. บรษิ ทั ไทยคม จำกัด (มหาชน) 5.1.4 วิธีการทดสอบ 1. ทำการปรับคา่ กำลังสง่ ของสถานีฐาน 5G ในรปู แบบของ Indoor ร่นุ 5G pRRU 5935 ของบริษัท Huawei โดยใชค้ า่ สัญญาณดงั นี้ หนา้ | 58

Center Frequency RX Frequency RX Frequency Band IBW Band Band (MHz) (MHz) (MHz) (MHz) 100 3550 3500-3600 3500-3600 Mode Capacity Tx/RX Channel NR 1 carrier 4T4R Center Frequency Band Maximum Output (MHz) Power (mW) 3550 4x250 mW Center Frequency Gain Polarization mode Directivity Band (MHz) (dBi) 3550 4 Linear Omnidirectional หน้า | 59

รูป 32 การตั้งคา่ ให้กับสถานฐี าน 5G ชนดิ ภายในอาคาร ทำให้ได้สเปกตรมั ของการวดั สญั ญาณ 5G IMT ที่ขนาด 100 MHz และค่ากำลงั ส่งสูงสดุ 1 วตั ตด์ งั น้ี 1.1. กรณีทดสอบท่ี 1 (Case 1): LNB = 3400 ถงึ 4200 MHz ➢ ชว่ งความถีส่ ัญญาณ 5G: 3500 ถงึ 3600 MHz ➢ Guard band: - (สญั ญาณ IMT ใช้งานอยู่ในแถบความถี่เดยี วกนั สัญญาณดาวเทียม (Co-Channel)) ➢ LNB: 3400 ถึง 4200 MHz รปู 33 ช่วงความถขี่ องสถานฐี าน 5G ชนดิ ภายในอาคารและความถข่ี องสญั ญาณดาวเทยี ม * คณะวจิ ัยเลือกใชค้ ่ากำลังส่งและแบนด์วดิ ธ์สงู สุดเพอ่ื กำลงั กรณที แ่ี ย่ท่ีสดุ ท่ีเป็นไปได้ (Worst Case) หนา้ | 60

2. ทำการวัดสัญญาณจากสถานีฐาน 5G โดยใช้เครื่องวิเคราะห์สเปกตรัมสัญญาณ ตราอักษร Anritsu ร ุ ่ น Field Master Pro (High-Performance RF Spectrum Analyzer) ร อ ง รั บ ค่าความถี่ตั้งแต่ 9KHz ถึง 32 GHz โดยปรับค่าแบนด์วิทธ์ที่ 100 MHz และนำสายอากาศ Omnidirectional มาวางใกลก้ บั สถานีฐาน 5G แบบภายในอาคาร จากนัน้ บันทึกผล 3. ทำตั้งจานรับดาวเทยี มในบรเิ วณใกล้เคยี ง โดยให้จานนัน้ หนั หวั ไปในทศิ ทางเดยี วกบั สถานีฐาน 5G มากที่สุด โดยมีการวางตำแหน่งตามรูปจุดที่ 1 ถึง 7 โดยร้องขอให้บริษัท เอ็ม เจ. แซทเทลไลท์ เซ็นเตอร์ จำกัด (ไอเดียแซท) บริษัท พีเอสไอ คอร์ปอเรชั่น จำกัด บริษัท อินโฟแซท จำกัด และ บรษิ ัท ไทยแซท เอ็กซ์เพริ ท์ เอ็นจเิ นยี ร่ิง จำกดั เข้ารว่ มทดสอบ หนา้ | 61

รปู 34 การวางตำแหน่งจากรับดาวเทียมตามตำแหนง่ ที่ 1 ถึง 7 4. เริม่ ปรบั ใช้หัวรบั LNB และหัวรบั LNB_F แตล่ ะหวั มาใช้ในระบบการรับสัญญาณดาวเทยี ม โดย เริ่มจากการใช้หัวรบั LNB ปกตยิ า่ นความถี่ 3.4 ถึง 4.2 GHz จากนน้ั จึงใช้หวั รับ LNB_F ชนดิ ท่ีมี ตวั กรองความถี่ 5G ทั้งนี้หากหัวรบั ปกติสามารถรับสญั ญาณโทรทัศน์ผา่ นดาวเทยี มได้ นน่ั หมายความวา่ หัวรบั LNB_F ทมี่ ีประสทิ ธภิ าพมากกวา่ กส็ ามารถรับสัญญาณไดเ้ ชน่ กัน โดย รอ้ งขอให้บริษัท เอ็ม เจ. แซทเทลไลท์ เซ็นเตอร์ จำกัด (ไอเดียแซท) บริษัท พีเอสไอ คอร์ปอเรช่นั จำกัด บรษิ ัท อนิ โฟแซท จำกัด และบริษัท ไทยแซท เอก็ ซ์เพริ ์ทเอ็นจิเนยี รง่ิ จำกัด เขา้ รว่ มทดสอบ 5. ทำการวัดสัญญาณด้วยเครื่องวัดสัญญาณดาวเทียมตราอักษร Promax ที่มีความสามารถใน การตรวจเครื่องวิเคราะห์สัญญาณโทรทศั น์ และทีวดี าวเทียม แล้วทำการบนั ทกึ ผล หน้า | 62

6. ทำการบันทึกค่าที่ได้เป็นแบบอะแนล็อกโดยใช้สายตาวิเคราะห์ว่าภาพสัญญาณทีวีที่รับได้มี ลกั ษณะอยา่ งไรเชน่ ภาพลม้ ภาพเป็นโมเสก ภาพน่ิง ภาพเปน็ ปกติ ตามลำดับ 5.1.5 สมมติฐานในการทำสอบ 1) ในการทดสอบครั้งน้ี คณะวิจยั จะยึดกรณีการทดสอบในสภาวะที่แย่ทส่ี ุดเป็นหลัก กล่าวคือ ในการรับ สัญญาณของดาวเทียมนั้น หน้าจานรับสญั ญาณดาวเทยี มต้องหันไปในทิศทางเดียวกับสายอากาศของ สถานีฐาน 5G ด้วย ทำให้ได้แนวในการขยบั จานรับดาวเทียมในแนวเดียวเท่านั้น เพื่อคงรักษามุมของ จานรับดาวเทยี มให้หนั ไปทางเดียวกับท้ังดาวเทยี มและสถานีฐาน 5G 2) ในการทดสอบนี้จานรับสัญญาณดาวเทียมที่มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5 เมตร ถูกใช้โดยถือว่าเป็น ตัวแทนของจานรับสัญญาณดาวเทียมขนาด 1.8 เมตรและจาน VSAT ด้วย เนื่องจากในการรับ สัญญาณดาวเทียม สัญญาณรบกวน (Noise) จาก IMT จะถูกขยายโดยอัตราขยาย (Gain) ของจาน เปน็ อัตราสว่ นเท่ากนั ทำให้อัตราขยายของจานไมถ่ ูกนำมาคดิ ในการคำนวณตามทฤษฎี 3) ในการทดสอบคร้งั นี้ ถือว่าไม่มีสญั ญาณรบกวนอน่ื ใดจากภายนอก 5.1.6 ขอ้ จำกัดในการทดสอบ 1) พ้ืนทท่ี ดสอบจำเป็นต้องได้รบั อนญุ าตจาก กสทช. ใหเ้ ปน็ พ้นื ท่ี SANDBOX ทำให้คณะวิจัยไม่สามารถ เลือกสถานท่ไี ดเ้ องอยา่ งอสิ ระ จงึ สามารถทำการทดสอบได้ในพื้นทเี่ ดียว ซ่งึ มีระยะการทดสอบใกล้สุด อยทู่ ่ี 25 เมตรและระยะไกลสดุ 60 เมตรเท่านน้ั นอกจากน้นั ในสถานทที่ ดสอบ ยงั พบว่ามีตกึ สงู ขนาด ใหญบ่ ดบงั แนวการรับสัญญาณระหว่างจานรบั ดาวเทียม และดาวเทียม ทำให้มมุ ของจานรบั ดาวเทียม ไม่สามารถปรับใหอ้ ยู่ในแนวรับสญั ญาณเดียวกับกบั ทงั้ ดาวเทยี มและสถานีฐาน 5G 2) อุปกรณ์สถานีฐาน 5G กรณีอยู่ภายในอาคารได้รับการสนับสนุนจากบริษัท Huawei มีเพียงแค่รุ่น เดียวเท่านั้น และค่ากำลังส่งสูงสุดที่ใช้คือ 1 วัตต์ ในกรณีที่ใช้อุปกรณ์รุ่นอื่นอาจได้ผลการทดสอบที่ แตกต่างออกไป 3) จานรับดาวเทียมที่ใช้จะเป็นชนิดที่มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5 เมตร เพียงขนาดเดียวเนื่องจากในการ ทดสอบจะยึดกรณสี ภาวะทีแ่ ย่ท่สี ดุ เปน็ หลัก 5.1.7 ผลการทดสอบ ผลการทดสอบการศึกษาวจิ ยั เพ่ือเสนอแนะนโยบายสาธารณะดา้ นการบริหารคลน่ื ความถส่ี ำหรับกรณี การใช้คลื่นความถี่ร่วมกันระหว่างกิจการโทรคมนาคมเคลื่อนที่สากล เทคโนโลยี 5G และ กิจการอื่นในย่าน ความถี่ 3500 MHz กรณสี ถานฐี าน 5G อยู่ภายในอาคาร (Indoor) พบวา่ คา่ สเปกตรมั ของสถานีฐาน 5G ท่ี วัดไดน้ ้ันมีอยู่ 2 โหมดคอื โหมดสแตนบายส์ (Standby) และโหมดแอคทีฟ (Active Mode) คือสเปกตรัม และกำลังส่งสัญญาณจะถูกส่งแบบเต็มกำลัง โดยในขณะทำการวัดสเปกตรัมของสัญญาณจะต้องอยู่ในโหมด แอคทีฟเสมอ โดยเมื่อวัดสัญญาณจากสถานีฐาน 5G โดยใช้เครื่องวิเคราะห์สเปกตรัมสัญญาณ ตราอักษร หน้า | 63

Anritsu รุ่น Field Master Pro (High-Performance RF Spectrum Analyzer) รองรับค่าความถี่ตั้งแต่ 9 KHz ถึง 32 GHz โดยปรับค่าแบนด์วิทธ์ที่ 100 MHz และนำสายอากาศ Omnidirectional มาวางใกล้กับ สถานีฐาน 5G แบบภายในอาคาร ในโหมด สแตนบายส์ คณะวิจัยวัดค่ากำลังส่งสัญญาณ (Channel Power) ได้ที่ -75 dBm/Hz และในโหมดแอคทีฟ คณะวิจัยวัดค่ากำลังส่งสัญญาณ (Channel Power) ได้ที่ -45 dBm/Hz รูป 35 สเปกตรมั ของสญั ญาณของสถานฐี าน 5G ชนดิ ภายในอาคาร ทั้งน้ีคา่ กำลังสง่ สัญญาณ (Channel Power) ไดท้ ี่ -45 dBm/Hz นั้น สามารถทำให้คณะวิจัยมั่นใจว่า สถานีฐาน 5G ชนิดภายในอาคารนั้นแพร่กระจายสัญญาณมาตามสูตรคือ = 10log10(1000⋅กำลังส่ง (Watt)/แบนด์วิดธ์ของสถานีฐาน) + อัตราขยายายของ Omnidirectional ของสถานีฐาน + อัตราขยายาย ของ Omnidirectional ของสายอากาศเครื่องวัดแบบ Omnidirectional = 1 Watt /100 MHz + 4 dBi + หนา้ | 64

2dBi = -50 + 4 + 2 = -44 dBm /Hz โดยค่าทีค่ ำนวณนั้นใกล้เคียงกับที่วดั ได้มาก ทำให้มั่นใจว่าสัญญาณท่ี วัดได้ตรงตามข้อกำหนดเฉพาะผลติ ภณั ฑ์ของผผู้ ลติ สถานฐี าน 5G ชนดิ ภายในอาคาร จากนนั้ ผลจากการปรับค่าโดยใหจ้ านน้ันหันหัวไปในทศิ ทางเดียวกับสถานีฐาน 5G มากท่สี ุด โดยมกี าร วางตำแหน่งตามรูปจุดที่ 1 ถึง 7 โดยร้องขอให้บริษัท เอ็ม เจ. แซทเทลไลท์ เซ็นเตอร์ จำกัด (ไอเดี ยแซท) บริษัท พีเอสไอ คอร์ปอเรชั่น จำกัด บริษัท อินโฟแซท จำกัด และบริษัท ไทยแซท เอ็กซ์เพิร์ทเอ็นจิเนียริ่ง จำกัด เข้าร่วมทดสอบตั้งจานรับดาวเทียมในบริเวณใกลเ้ คียงพบว่าคณะวิจัยสามารถวางตำแหน่งของอุปกรณ์ ตามรูปไดด้ งั น้ี รูป 36 การวางแนวจานและระยะทดสอบสัน้ สุดท่ี 25 เมตร โดยจากรูป คณะวจิ ยั สามารถแสดงผลเป็นคา่ ตัวเลขมุมกม้ มุมเงยและระยะของสถานีฐาน 5G และ ตำแหน่งดาวเทยี มไดด้ งั น้ี ➢ ตำแหน่งของสถานีฐาน 5G ละติจดู 13.811975 องศาเหนอื ลองตติ ูด 100.561639 องศาตะวนั ออก ความสงู 6 เมตร ➢ ตำแหนง่ จานดาวเทยี ม ละติจูด 13.811838 องศาเหนอื ลองติตูด 100.561820 องศาตะวนั ออก ความสงู 1 เมตร ➢ ทศิ ทางของจานดาวเทียมหนั หน้าเข้าหาสถานีฐาน 5G มุมอาซิมทุ 307.7756 องศา มมุ เงย 11.4196 องศา หน้า | 65

➢ ทศิ ทางของจานดาวเทียมหันหน้าเข้าหาดาวเทยี มไทยคม 6 มุมอาซิมุท 239.6580 องศา มุมเงย 59.7984 องศา ➢ ระยะสน้ั สดุ ระหวา่ งสถานีฐาน 5Gและจานดาวเทียม: 25 เมตร โดยคณะวิจัยได้เก็บค่าสเปกตรัมของสัญญาณดาวเทียมภายหลังปล่อยสัญญาณ 5G เพื่อแสดงว่า คณะวจิ ัยยังสามารถรบั ชมรายการทวี ไี ดท้ กุ ช่องดังรูปตอ่ ไปนี้ และ (ขอ้ มูลตามภาคผนวก ก) รปู 37 สเปกตรมั ของสญั ญาณดาวเทยี มกรณียังไมม่ ปี ล่อยสญั ญาณ 5G จากสถานีฐาน 5G รปู 38 สเปกตรมั ของสญั ญาณดาวเทยี มกรณีปลอ่ ยสญั ญาณ 5G จากสถานฐี าน 5G หน้า | 66

คณะวิจัยพบว่าเมื่อปลอ่ ยสัญญาณ 5G ออกจากสถานีฐาน 5G แล้ว จะทำให้ระดับสเปกตรมั ของ สัญญาณทั้งหมดยกขึ้นมาอย่างเห็นได้ชัด เนื่องจากคณะวิจัยเริ่มทดสอบจากหัวรับ LNB ชนิดที่ไม่มี 5G Filter ก่อน แต่อย่างไรก็ตามระดับสัญญาณที่เพิ่มขึ้น ยังส่งผลให้คณะวิจัยสามารถดูสัญญาณได้ครบ ทุกช่อง ในที่นี้ขอใหด้ ูผลการทดสอบเปน็ ค่าสเปกตรมั ในภาคผนวก ก รูป 39 ตัวอยา่ งภาพจากสญั ญาณดาวเทยี มกรณปี ล่อยสญั ญาณ 5G จากสถานฐี าน 5G ทั้งนี้คณะวิจัยได้นำผลการทดสอบที่ได้มาวาดกราฟความสัมพันธ์ระหว่างค่า Guardband และ ระยะทางส้นั สดุ ทีเ่ ป็นไปได้ดงั กราฟรปู ข้างล่าง รปู 40 สเปกตรมั ของสญั ญาณดาวเทียมกรณปี ล่อยสัญญาณ 5G จากสถานีฐาน 5G จากรูปกราฟ คณะวิจัยพบว่าระยะทางสั้นสุดท่ีวัดได้ 25 เมตร คือเนื่องจากสภาพแวดล้อม ทำให้ คณะทำงานไมส่ ามารถขยบั จานดาวเทียมเข้าใกลส้ ถานีฐาน 5G มากกวา่ น้เี นอื่ งจาก จะโดนตกึ บงั สญั ญาณ หนา้ | 67

ดาวเทียมจากดาวเทียมไทยคม 6 โปรดสังเกตว่าค่า Guard band ระหว่างสัญญาณ 5G และสัญญาณ ดาวเทียมในกรณีคือ 0 MHz เนื่องจากสเปกตรัมระหว่างสัญญาณทั้งสองทับซ้อนกันพอดี สาเหตุท่ีคณะวิจัย สามารถใช้งานความถี่ร่วมกันได้เนื่องจากสัญญาณจากสถานีฐาน 5G ถูกลดทอนลงมามากกว่าจะถึงจานรับ สัญญาณดาวเทียม โดยสามารถคำนวณได้คา่ กำลังส่งสญั ญาณ (Channel Power) ไดท้ ี่ -45 dBm/Hz เมือ่ ถูก ลดทอนโดยผนังประมาณ 10 dB และคา่ Path Loss ทีร่ ะยะทาง 25 เมตรจะไดเ้ ป็น 65.28 dB จากสูตร ทำให้ค่ากำลังรับสัญญาณดาวเทียมจะมีค่าประมาณ -45-10-65.28 = -120.28 dBm/Hz ซึ่งมีค่าต่ำ กว่าค่า Sensitivity ของระบบการรับสัญญาณดาวเทียม ซึ่งค่าดังกล่าวสามารถยืนยันได้จากการนำเอา เครือ่ งวดั สเปกตรัมของสัญญาณไปวดั หน้าจานรบั ดาวเทียมแล้วไม่พบคา่ สัญญาณเน่ืองจากต่ำกว่าระดับ Noise floor ของเครอื่ งทป่ี ระมาณ -110 dBm/Hz จงึ สามารถยืนยนั ไดว้ า่ สัญญาณทว่ี ัดได้ตำ่ กวา่ -110 dBm/Hz รปู 41 สเปกตรมั ของสัญญาณ 5G ทดี่ ้านหน้าจานรับดาวเทยี มทรี่ ะยะ 25 เมตร สำหรับการทดสอบในกรณี Indoor จะทำการบันทึกค่า Signal Quality, C/N margin และค่า Bit error rate ของสัญญาณโทรทัศนผ์ า่ นดาวเทียม หน้า | 68

รปู 42 ผลการทดสอบวัดคา่ คณุ ภาพสัญญาณ LNB แบบไม่มี Filter ตราอกั ษร A หนา้ | 69

รูป 43 กราฟผลการทดสอบวดั คา่ คณุ ภาพสญั ญาณ LNB แบบไมม่ ี Filter ตราอักษร A รปู 44 ผลการทดสอบวดั ค่าคุณภาพสัญญาณ LNB แบบมี Filter ตราอักษร A หนา้ | 70

รูป 45 กราฟผลการทดสอบวดั ค่าคณุ ภาพสัญญาณ LNB แบบมี Filter ตราอกั ษร A รปู 46 ผลการทดสอบวัดคา่ คณุ ภาพสญั ญาณ LNB แบบไมม่ ี Filter ตราอักษร B หนา้ | 71

รูป 47 กราฟผลการทดสอบวดั คา่ คณุ ภาพสญั ญาณ LNB แบบไมม่ ี Filter ตราอักษร B รปู 48 ผลการทดสอบวดั ค่าคุณภาพสัญญาณ LNB แบบมี Filter ตราอักษร B หนา้ | 72

รูป 49 กราฟผลการทดสอบวดั คา่ คณุ ภาพสัญญาณ LNB แบบมี Filter ตราอักษร B **ข้อสังเกต ในการทดสอบวัดค่าคุณภาพสัญญาณ คณะวิจัยจะใช้เกณฑ์การตัดสินหลักจาก ความสามารถในการรับชมภาพจากจอทีวีได้เป็นระยะเวลาอย่างน้อย 30 วินาทีเป็นหลัก โดยมีเกณฑ์ การให้ทั้งสิ้น 4 รูปแบบคือ 1) ภาพปกติ 2) ภาพเป็นโมเสก 3) ภาพกระตุก และ 4) ภาพล้ม โดย คณะวิจัยจะกำหนดให้ผู้ทดสอบใช้แบบฟอร์มในการเลือกกากบาทในช่องที่ผู้ทดสอบพบเห็นจากการ ทดสอบจริงเป็นหลัก ทั้งนี้หากภาพที่ได้เป็นภาพปกติ นั่นหมายความว่าสัญญาณดิจิทัลสามารถ ถูกถอดรหัสจากเคร่อื งรบั ได้อย่างถูกต้อง ดงั นั้นเพอ่ื ความโปรง่ ใสของการเก็บผลข้อมลู จึงมีการบันทึก ผลเป็นค่าพารามิเตอร์ PWR, MER, C/N และ BER ไว้เป็นหลักฐานสำคัญ เพื่อยืนยันว่าผู้ทดสอบ บนั ทึกคา่ ที่ไดอ้ ย่างถูกตอ้ งอยา่ งแท้จรงิ 5.1.8 สรุปผลการทดสอบ ผลการทดสอบแสดงให้เห็นว่าสัญญาณรบกวนจากสถานีฐาน 5G ที่อยู่ภายในอาคารของสถานีฐาน 5G ชนดิ ภายในอาคารรุน่ 5G pRRU 5935 ของบรษิ ทั Huawei ใหค้ า่ กำลงั ส่งท่ีหน้าสถานีฐานที่ -45 dBm/Hz และเมื่อแพร่กระจายไปด้านล่างอาคารที่ระยะ 25 เมตร พบว่าสัญญาณถูกลดทอนลงไปเหลือที่ -120.28 หน้า | 73

dB/Hz ทำให้สัญญาณ (Channel Power) ที่วัดหน้าจานรับดาวเทียมมีขนาดน้อยกว่า -110 dBm/Hz โดย ค่าที่ได้รับดังกลา่ ว สามารถจับได้จากการใชเ้ ครื่องวดั สัญญาณดาวเทยี มยีห่ ้อ Promax เนื่องจากในระบบการ วัดสัญญาณดาวเทียมนั้นมีการใช้จานรับดาวเทียมและหัวรับ LNB ซึ่งภายในมีอุปกรณ์ขยายสัญญาณ LNA ภายใน ทำให้คณะวิจยั เหน็ ระดบั สัญญาณรบกวนสูงขึ้น แต่ที่ระยะ 25 เมตรและค่ากำลังส่งดังกล่าว ยังไม่มีความแรงของสัญญาณพอเพียงที่จะทำให้ระบบภาพดาวเทียมเกิดความเสียหาย ทำให้ยังดูภาพได้ ปกติ และจากการที่คณะวิจัยสามารถใช้หัวรับ LNB ชนิดที่ไม่มี 5G Filter แล้วยังสามารถรับชมสัญญาณ ดาวเทียมไดเ้ ปน็ ปกติ นัน่ หมายความวา่ หัวรบั LNB_F ชนิดท่ีมี 5G หรือดกี ว่า ก็สามารถใช้งานไดป้ กติ 5.2 การทดสอบในกรณีทสี่ ถานฐี าน 5G อยู่ภายนอกอาคาร (Outdoor) การทดสอบในกรณีที่สถานีฐาน 5G อยู่ภายนอกอาคาร จะเป็นการทดสอบในกรณีที่แย่ที่สุด (Worst Case) คือเป็นกรณีที่สถานีฐาน 5G อยู่นอกอาคาร จากนั้นคณะวิจัยจะทำการตั้งจานรับดาวเทียมในบริเวณ ใกลเ้ คยี ง โดยให้จานน้ันหนั หวั ไปในทศิ ทางเดยี วกบั สถานีฐาน 5G มากท่สี ดุ ดงั รปู ที่ 27 รปู 50 ตำแหน่งของสถานฐี าน 5G และจานดาวเทยี มสำหรบั การทดสอบกรณภี ายในอาคารแบบ Worst Case 5.2.1 อปุ กรณใ์ นการทดสอบ สำหรบั การทดสอบในกรณี Outdoor โครงการนีไ้ ด้ทำการกำหนดกรณีทดสอบข้นึ โดยใช้ 1. สถานีฐาน 5G ในรูปแบบของ Outdoor รุ่น 5G AAU5613 ของบริษัท Huawei จำนวน 2 ชดุ โดยใชค้ ่าสญั ญาณดังนี้ หนา้ | 74

รปู 51 สถานฐี าน 5G ภายในอาคาร รนุ่ 5G AAU5613 และ BBU5900 ของบริษัท Huawei 2. ชุดอุปกรณร์ บั สญั ญาณดาวเทยี ม 2.1. หัวรับ Low-Noise Block downconverter (LNB), Low-Noise Block downconverter with 5G Filter (LNB_F) และ Band-Pass Filter (BPF) ทางคณะวิจัยได้จัดหาหัวรับ LNB, LNB_F และ BPF หลากหลายตราอักษรเพื่อใช้ในการ ทดสอบครั้งน้ี โดยใช้เลือกใช้หลักเกณฑ์การคัดเลือกเป้าหมาย (Key Informants) ด้วยวิธีการ เลือกหัวรับ LNB ประเภท C band แบบสุ่ม (Purposive Sampling) ซึ่งเป็นหัวรับ LNB ที่มี จำหน่ายทัว่ ไปในทอ้ งตลาด และไดร้ บั ความนยิ มจากผูบ้ ริโภคในการเลอื กซอ้ื จำนวนมาก29 โดยหัวรับ LNB ในที่นี้หมายถึงหัวรับ LNB ที่ไม่มีตัวกรองสัญญาณ 5G หรือ 5G Filter เลย ทำงานในย่าน 3.4 ถึง 4.2 GHz และ หัวรับ LNB_F ในทนี่ ้หี มายถงึ หวั รับ LNB ทมี่ ตี วั กรองสญั ญาณ 5G หรอื 5G Filter ทำงานในยา่ น 3.7 ถึง 4.2 GHz 29 ผลการสำรวจจากรา้ นคา้ ปลกี อปุ กรณร์ บั สญั ญาณดาวเทียมในพืน้ ทกี่ รุงเทพมหานครและตา่ งจังหวัดท้งั 5 ภูมิภาค หนา้ | 75

รปู 52 หัวรับ LNB และ LNB_F 2.2. ตวั รบั สัญญาณ TVRO จานรับดาวเทียมและทวี ีแอลซดี ี รปู 53 ระบบการรบั สญั ญาณดาวเทียม ในการรับสัญญาณดาวเทียมนั้น คณะวิจัยจะอาศัยจานรับดาวเทียมขนาด 1.5 เมตร (จานดำ) ขนาด มาตรฐานมาใช้รวมสัญญาณเข้าสู่ อุปกรณ์ LNB หรือ LNB_F เพื่อแปลงสัญญาณให้เหมาะสมเข้าไปสู่อุปกรณ์ TVRO และแสดงผลออกมาในรูปแบบสญั ญาณทวี ีตามลำดับ 2.3. เครื่องวดั สัญญาณดาวเทยี ม หนา้ | 76

รูป 54 เครอ่ื งวดั สญั ญาณดาวเทียม ในทนี่ ค้ี ณะวิจัยใช้เครื่องวดั สัญญาณดาวเทียมตราอักษร Promax ท่มี คี วามสามารถในการตรวจเครื่อง วิเคราะห์สัญญาณโทรทัศน์ และทีวีดาวเทียม รองรับ DVB – T2 / S2 / C2 จอสัมผัส Touch Screen + ปุ่ม ควบคุมการทำงาน สเปกตรมั ความละเอยี ดสงู Sweep Rate 70 ms รองรบั HEVC H.265 demodulation 2.4. เครื่องวเิ คราะหส์ เปกตรมั สญั ญาณ 5G รูป 55 เคร่ืองวิเคราะห์สเปกตรมั สญั ญาณ ตราอกั ษร Anritsu รุ่น Field Master Pro ในที่นี้คณะวิจัยใช้เครื่องวิเคราะห์สเปกตรัมสัญญาณ ตราอักษร Anritsu รุ่น Field Master Pro (High-Performance RF Spectrum Analyzer) รองรับค่าความถี่ตั้งแต่ 9KHz ถึง 32 GHz มีค่าข้อกำหนด เฉพาะผลิตภณั ฑ์ดงั น้ี หนา้ | 77

หนา้ | 78

รูป 56 การวดั สัญญาณรบกวนสถานีฐาน 5G เคร่ืองมอื วัดดังกล่าวได้ถูกออกแบบเฉพาะให้สามารถจับสญั ญาณจากสถานฐี าน 5G ครอบคลุมทุกบีม (Beamforming) ของสถานฐี าน 5G 5.2.2 สถานทท่ี ดสอบ การทดสอบวัดสัญญาณสำหรับกรณี Outdoor จะกระทำในพื้นที่ทดสอบ Chula Sandbox ณ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยสถานีฐาน 5G จะถูกติดตั้งอยู่ที่ดาดฟ้าของอาคารจามจุรี 5 ซึ่งภายในสถานี ฐานได้ทำการติดตั้งอุปกรณ์ AAU โมเดล Huawei AAU5613 จำนวน 2 เครื่องเพื่อใช้สำหรับส่งสัญญาณ 5G ที่ความถี่ 3.4 – 3.8 GHz และอุปกรณ์ BBU โมเดล Huawei BBU5900 จำนวน 1 เครื่องเพื่อใช้สำหรับ การเชื่อมต่อโครงข่ายแกน (core network) และควบคุมการทำงานของ AAU ทั้งสอง โดยการเชื่อมต่อของ โครงขา่ ย 5G ท่ีใช้สำหรบั การทดสอบจะแสดงดังรปู ท่ี 35 หนา้ | 79

รูป 57 ตำแหนง่ ของสถานฐี าน 5G และจานดาวเทียมสำหรบั การทดสอบกรณี Outdoor ที่จฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลัย 5.2.3 ผเู้ ขา้ ร่วมทดสอบ 1. บรษิ ทั หวั เวย่ เทคโนโลย่ี (ประเทศไทย) 2. บริษัท ทรู มฟู เอช ยูนิเวอรแ์ ซล คอมมวิ นเิ คชัน่ จำกัด 3. บรษิ ัท ดีแทค ไตรเน็ต จำกดั 4. บรษิ ัท เอม็ เจ. แซทเทลไลท์ เซ็นเตอร์ จำกัด (ไอเดยี แซท) 5. บริษัท พีเอสไอ คอร์ปอเรช่นั จำกัด 6. บริษัท อนิ โฟแซท จำกัด 7. บรษิ ทั ไทยแซท เอ็กซ์เพริ ท์ เอ็นจิเนียร่ิง จำกัด 8. บรษิ ัท ไทยคม จำกัด (มหาชน) 9. บริษัท โทรคมนาคมแหง่ ชาติ จำกัด (มหาชน) 10. บริษทั จเี อม็ เอม็ แกรมม่ี จำกดั 5.2.4 วธิ กี ารทดสอบ 1. ทำการวัดอุปกรณ์ LNB, LNB_F และ BPF โดยโมเดลของอปุ กรณ์ LNB, LNB_F และ BPF จะถูก นำไปทดสอบที่สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ เพื่อหาค่าคุณลักษณะต่าง ๆ ของตัวอุปกรณ์ โดย หนา้ | 80

อุปกรณ์ทั้งหมดที่นำมาทดสอบจำนวน 22 โมเดลจะถูกนำมาวัดหาคา่ คุณลักษณะดังรปู ที่ 35 ซ่ึง ผลที่ได้จากการวัดจะทำให้ทราบถึงช่วงความถี่กลาง Noise floor ความชัน และอื่น ๆ ดังแสดง ในรูปที่ 42 รปู 58 การทดสอบอุปกรณ์ LNB, LNB_F และ BPF ทสี่ ถาบันมาตรวิทยาแหง่ ชาติ รปู 59 คา่ คณุ ลกั ษณะตา่ ง ๆ ที่ไดจ้ ากการวดั อุปกรณ์ ผลการวัดอุปกรณ์ LNB, LNB_F และ BPF ทั้ง 22 โมเดลจะแสดงดังรูปต่อไปนี้ ซึ่งโมเดลของอุปกรณ์ จะถูกแทนดว้ ยตัวอักษร A ถึง V โดยคุณลักษณะต่าง ๆ ทไี่ ดจ้ ากการวดั จะถูกบนั ทกึ ลงในตารางดังรูปที่ 19 หน้า | 81

รปู 60 ผลการวดั อุปกรณ์ LNB, LNB_F และ BPF โมเดล I, D, J, H, F และ E รปู 61 ผลการวดั อปุ กรณ์ LNB, LNB_F และ BPF โมเดล A, B และ C หนา้ | 82

รูป 62 ผลการวดั อุปกรณ์ LNB, LNB_F และ BPF โมเดล T, S, Q, K และ M รปู 63 ผลการวดั อปุ กรณ์ LNB, LNB_F และ BPF โมเดล O, L และ N หนา้ | 83

รูป 64 ผลการวดั อปุ กรณ์ LNB, LNB_F และ BPF โมเดล R, G, U, V และ P รูป 65 ตารางสรุปคา่ คณุ ลักษณะตา่ ง ๆ ของอปุ กรณท์ ไ่ี ดจ้ ากการวดั คา่ 2. ทำการเชื่อมต่อโครงขา่ ยสถานฐี าน 5G โดยไดร้ บั ความอนเุ คราะหจ์ ากบรษิ ัท ทรู มูฟ เอช ยนู ิเวอร์ แซล คอมมิวนิเคชั่น จำกัด ในการใช้สายอากาศ AAU 5613 จำนวน 2 ชุด พร้อม BBU 5900 จำนวน 1 ชุด และเชื่อมต่อโครงข่าย Transmission ผ่านสายไฟเบอร์ออฟติกส์ไปยังตึก Depa โดยผ่านระบบ Transmission ของบริษัท ดีแทค ไตรเน็ต จำกัด ไปเชื่อมต่อยัง Core Network ของบรษิ ัท หวั เว่ย เทคโนโลยี (ประเทศไทย) บนตกึ Depa ดงั รปู ท่ี 43 ถึง 45 หน้า | 84

รูป 66 การติดต้งั สถานฐี าน 5G ท่ใี ชส้ ำหรบั การทดสอบกรณี Outdoor หนา้ | 85

รปู 67 การติดตงั้ ระบบ Transmission ของ DTAC ให้สถานฐี าน 5G ท่ใี ชส้ ำหรับการทดสอบกรณี Outdoor รูป 68 การเชื่อมต่อโครงขา่ ย 5G ท่ีใช้สำหรบั การทดสอบกรณี Outdoor 3. ทำการปรับค่ากำลังส่งของสถานีฐาน 5G ในรูปแบบของ Outdoor รุ่น 5G AAU5613 จำนวน 2 ตัว ของบริษัท Huawei สาเหตุที่ต้องใช้สายอากาศรุ่น AAU5613 จำนวน 2 ชุดเนื่องจาก สายอากาศ 1 ชุดจะสามารถปรับค่าแบนด์วิดธ์ได้ 200 MHz ในที้คณะวิจัยต้องการเพิ่มค่า สัญญาณ 5G ให้ได้ระหว่าง 3.4 ถึง 3.8 GHz จึงต้องใช้สองชุด โดยโครงการนี้ได้ทำการกำหนด กรณีทดสอบขึ้นด้วยการใช้พารามเิ ตอร์ช่วงความถีใ่ ช้งาน LNB, LNB_F และ BPF กับช่วงความถี่ Guard band ในการกำหนดกรณีทดสอบแต่ละกรณี โดยกรณีทดสอบทั้งหมดจะมี 16 กรณีซึ่งมี รายละเอียดดังต่อไปน้ี หนา้ | 86

3.1. กรณีทดสอบท่ี 1 (Case 1): LNB = 3400 ถงึ 4200 MHz 3.1.1. กรณีทดสอบท่ี 1.1 (Case 1.1) ➢ ชว่ งความถี่สญั ญาณ 5G: 3400 ถงึ 3500 MHz ➢ Guard band: 3500 ถงึ 3700 MHz ➢ LNB: 3400 ถงึ 4200 MHz 3.1.2. กรณที ดสอบท่ี 1.2 (Case 1.2) ➢ ชว่ งความถี่สญั ญาณ 5G: 3400 ถงึ 3600 MHz ➢ Guard band: 3600 ถึง 3700 MHz ➢ LNB: 3400 ถงึ 4200 MHz 3.1.3. กรณที ดสอบที่ 1.3 (Case 1.3) ➢ ช่วงความถสี่ ัญญาณ 5G: 3400 ถึง 3700 MHz ➢ Guard band: 0 Hz ➢ LNB: 3400 ถึง 4200 MHz รูป 69 การจัดสรรช่วงความถข่ี องกรณที ดสอบท่ี 1 สำหรับกรณี Outdoor หนา้ | 87

3.2. กรณีทดสอบท่ี 2 (Case 2): LNB, LNB_F, BPF = 3700 ถึง 4200 MHz 3.2.1. กรณที ดสอบที่ 2.1 (Case 2.1) ➢ ช่วงความถี่สญั ญาณ 5G: 3400 ถงึ 3500 MHz ➢ Guard band: 3500 ถงึ 3700 MHz ➢ LNB, LNB_F, BPF: 3700 ถึง 4200 MHz 3.2.2. กรณที ดสอบท่ี 2.2 (Case 2.2) ➢ ช่วงความถี่สัญญาณ 5G: 3400 ถงึ 3600 MHz ➢ Guard band: 3600 ถงึ 3700 MHz ➢ LNB, LNB_F, BPF: 3700 ถึง 4200 MHz 3.2.2.1. กรณที ดสอบที่ 2.22 (Case 2.22) ➢ ชว่ งความถี่สญั ญาณ 5G: 3400 ถงึ 3620 MHz ➢ Guard band: 3620 ถงึ 3700 MHz ➢ LNB, LNB_F, BPF: 3700 ถงึ 4200 MHz 3.2.2.2. กรณที ดสอบที่ 2.23 (Case 2.23) ➢ ช่วงความถส่ี ญั ญาณ 5G: 3400 ถึง 3630 MHz ➢ Guard band: 3630 ถึง 3700 MHz ➢ LNB, LNB_F, BPF: 3700 ถึง 4200 MHz 3.2.3. กรณีทดสอบที่ 2.3 (Case 2.3) ➢ ช่วงความถ่ีสัญญาณ 5G: 3400 ถึง 3700 MHz ➢ Guard band: 0 Hz ➢ LNB, LNB_F, BPF: 3700 ถงึ 4200 MHz หนา้ | 88

รูป 70 การจัดสรรช่วงความถ่ีของกรณที ดสอบท่ี 2 สำหรบั กรณี Outdoor หนา้ | 89

3.3. กรณีทดสอบที่ 3 (Case 3): LNB, LNB_F, BPF = 3800 ถงึ 4200 MHz 3.3.1. กรณที ดสอบที่ 3.1 (Case 3.1) ➢ ชว่ งความถส่ี ัญญาณ 5G: 3400 ถงึ 3500 MHz ➢ Guard band: 3500 ถงึ 3800 MHz ➢ LNB, LNB_F, BPF: 3800 ถึง 4200 MHz 3.3.2. กรณีทดสอบท่ี 3.2 (Case 3.2) ➢ ชว่ งความถส่ี ญั ญาณ 5G: 3400 ถงึ 3600 MHz ➢ Guard band: 3600 ถงึ 3800 MHz ➢ LNB, LNB_F, BPF: 3800 ถงึ 4200 MHz 3.3.3. กรณที ดสอบที่ 3.3 (Case 3.3) ➢ ช่วงความถีส่ ัญญาณ 5G: 3400 ถงึ 3700 MHz ➢ Guard band: 3700 ถงึ 3800 MHz ➢ LNB, LNB_F, BPF: 3800 ถึง 4200 MHz 3.3.4. กรณีทดสอบที่ 3.4 (Case 3.4) ➢ ชว่ งความถ่ีสญั ญาณ 5G: 3400 ถึง 3800 MHz ➢ Guard band: 0 Hz ➢ LNB, LNB_F, BPF: 3800 ถึง 4200 MHz รูป 71 การจดั สรรชว่ งความถ่ีของกรณที ดสอบท่ี 3 สำหรับกรณี Outdoor 3.4. กรณที ดสอบท่ี 4 (Case 4): LNB, LNB_F, BPF = 3900 ถึง 4200 MHz หนา้ | 90

3.4.1. กรณีทดสอบท่ี 4.1 (Case 4.1) ➢ ชว่ งความถีส่ ญั ญาณ 5G: 3400 ถึง 3500 MHz ➢ Guard band: 3500 ถึง 3900 MHz ➢ LNB, LNB_F, BPF: 3900 ถึง 4200 MHz 3.4.2. กรณีทดสอบท่ี 4.2 (Case 4.2) ➢ ช่วงความถส่ี ญั ญาณ 5G: 3400 ถึง 3600 MHz ➢ Guard band: 3600 ถึง 3900 MHz ➢ LNB, LNB_F, BPF: 3900 ถงึ 4200 MHz 3.4.3. กรณีทดสอบที่ 4.3 (Case 4.3) ➢ ชว่ งความถส่ี ัญญาณ 5G: 3400 ถงึ 3700 MHz ➢ Guard band: 3700 ถงึ 3900 MHz ➢ LNB, LNB_F, BPF: 3900 ถงึ 4200 MHz 3.4.4. กรณที ดสอบที่ 4.4 (Case 4.4) ➢ ชว่ งความถี่สญั ญาณ 5G: 3400 ถึง 3800 MHz ➢ Guard band: 3800 ถึง 3900 MHz ➢ LNB, LNB_F, BPF: 3900 ถงึ 4200 MHz รปู 72 การจัดสรรชว่ งความถขี่ องกรณีทดสอบท่ี 4 สำหรบั กรณี Outdoor 4. ทำการวัดสัญญาณจากสถานีฐาน 5G โดยใช้เครื่องวิเคราะห์สเปกตรัมสัญญาณ ตราอักษร Anritsu ร ุ ่ น Field Master Pro (High-Performance RF Spectrum Analyzer) ร อ ง รั บ หนา้ | 91

ค่าความถี่ตั้งแต่ 9KHz ถึง 32 GHz โดยปรับค่าแบนด์วิทธ์ที่ 100 MHz และนำสายอากาศ Omnidirectional มาวางใกล้กับสถานีฐาน 5G แบบภายนอกอาคาร จากนั้นบันทึกผลสัญญาณ 5G คือ แบนดว์ ิดทข์ องสัญญาณ 5G (MHz) และกำลังทใี่ ชใ้ นการสง่ สัญญาณ 5G 5. ตั้งจานรับดาวเทียมในบริเวณใกล้เคียง โดยให้จานนั้นหันหัวไปในทิศทางเดียวกับสถานีฐาน 5G มากท่สี ุด โดยมีการวางตำแหน่งตามระยะทางซ่ึงมีคา่ เป็น 60, 80, 130 150 200 250 และ 280 เมตร โดยร้องขอให้บริษัท เอ็ม เจ. แซทเทลไลท์ เซ็นเตอร์ จำกัด (ไอเดียแซท) บริษัท พีเอสไอ คอร์ปอเรชั่น จำกัด บริษัท อินโฟแซท จำกัด และบริษัท ไทยแซท เอ็กซ์เพิร์ทเอ็นจิเนียริ่ง จำกัด เขา้ ร่วมทดสอบ รปู 73 การวางตำแหน่งของจานรับดาวเทียมตามระยะทาง หน้า | 92

6. ทำการปรับคา่ กำลงั สง่ ของสัญญาณ 5G ซึง่ มคี ่า 1, 10, 50, 100 และ 200 W ตามลำดบั ในแต่ละ ระยะทาง 7. ทำการเปลย่ี นโมเดลของ LBN, LBNF และ BPF ท่มี าจาก vendor ต่าง ๆ รปู 74 การวางตำแหน่งของจานรับดาวเทียมตามระยะทาง หนา้ | 93

รปู 75 การเข้าร่วมสังเกตกุ ารณ์การวัดโดยทุกภาคส่วน 8. ทำการวัดสัญญาณใช้เครื่องวัดสัญญาณดาวเทียมตราอักษร Promax ที่มีความสามารถในการ ตรวจเครื่องวิเคราะห์สัญญาณโทรทัศน์ และทีวีดาวเทียม แล้วทำการบันทึกผล คือ คุณภาพของ สัญญาณ TV (%), C/N (dB), BER, MER, PWR และรนุ่ และตราอักษรของ LBN, LBNF และ BPF ท่ีใชท้ ดสอบ 9. ทำการบันทึกค่าที่ได้เป็นแบบอะแนล็อกโดยใช้สายตาวิเคราะห์ว่าภาพสัญญาณทีวีที่รับได้มี ลักษณะอยา่ งไรเชน่ ภาพลม้ ภาพเปน็ โมเสก ภาพน่งิ ภาพเป็นปกติ ตามลำดับ หนา้ | 94

5.2.5 สมมติฐานในการทำสอบ 1) ในการทดสอบครั้งน้ี คณะวิจยั จะยึดกรณีการทดสอบในสภาวะท่ีแย่ที่สุดเป็นหลัก กล่าวคือ ในการรับ สัญญาณของดาวเทยี มน้นั หนา้ จานรับสัญญาณดาวเทียมต้องหนั ไปในทิศทางเดยี วกบั สายอากาศของ สถานีฐาน 5G ด้วย ทำให้ได้แนวในการขยับจานรับดาวเทียมในแนวเดียวเท่านั้น เพื่อคงรักษามุมของ จานรับดาวเทียมให้หนั ไปทางเดียวกบั ท้ังดาวเทยี มและสถานีฐาน 5G 2) ในการทดสอบ คณะวิจัยได้กำหนดให้กำลังคลื่นที่แพร่กระจายออกมาจากสายอากาศออกมาทุก ทิศทาง ดว้ ยกำลงั สง่ สงู สดุ เทา่ ท่เี ปน็ ไปได้ 3) กำลังส่งของสถานีฐานจะต้องถูกปรับให้มีกำลังส่งสูงสุดคือที่ 200 วัตต์เพื่อให้ใกล้เคียงกับการใช้งาน จรงิ ทป่ี กติจะใชก้ ำลังสง่ สูงสุด 4) ในการทดสอบนี้จานรับสัญญาณดาวเทียมที่มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5 เมตร ถูกใช้โดยถือว่าเป็น ตัวแทนของจานรับสัญญาณดาวเทียมขนาด 1.8 เมตรและจาน VSAT ด้วย เนื่องจากในการรับ สัญญาณดาวเทียม สัญญาณรบกวน (Noise) จาก IMT จะถูกขยายโดยอัตราขยาย (Gain) ของจาน เป็นอตั ราส่วนเทา่ กัน ทำใหอ้ ตั ราขยายของจานไม่ถกู นำมาคดิ ในการคำนวณตามทฤษฎี 5) ในการทดสอบครง้ั นี้ ถอื ว่าไมม่ ีสญั ญาณรบกวนอื่นใดจากภายนอก 5.2.6 ขอ้ จำกดั ในการทดสอบ 1) พน้ื ทที่ ดสอบจำเปน็ ต้องได้รบั อนุญาตจาก กสทช. ใหเ้ ป็นพื้นท่ี SANDBOX ทำใหค้ ณะวิจัยไม่สามารถ เลือกสถานที่ได้เองอย่างอิสระ จึงสามารถทำการทดสอบได้ในพื้นที่เดียว ซึ่งมีระยะการทดสอบใกล้ สุดอยู่ที่ 30 เมตรและระยะไกลสุด 280 เมตรเท่านั้น เนื่องจากหากขยับใกล้กว่า 30 เมตรจะติดกับ ขอบร้วั ของจฬุ าลงกรณ์มหาวิทยาลยั และหากขยับออกมากกว่านน้ั จะติดกับหอประชมุ จุฬา 2) สถานที่ทดสอบที่ใช้มีข้อจำกัด ในบางระยะจะมีอุปสรรค เช่น สระบัวขวางอยู่ ทำให้การทดสอบ ระยะหา่ งระหวา่ ง 130 เมตรและ 80 เมตรไมส่ ามารถกระทำได้ 3) สถานที่ทดสอบมีตึกสูงขนาดใหญ่บดบังแนวการรับสัญญาณระหว่างจานรับดาวเทียม และที่ระยะ ระหว่าง 30 เมตรและ 80 เมตรมีต้นไม้ใหญ่ล้อมรอบ ทำให้อาจเกิดการลดทอนของสัญญาณมากขึ้น และบางระยะไม่เป็นไปตามทฤษฎกี ารลดทอนกำลังของคลืน่ ตามระยะทาง 4) อุปกรณ์สถานีฐาน 5G กรณีอยู่ภายในอาคารได้รับการสนับสนุนจากบริษัท Huawei มีเพียงแค่รุ่น เดียวเท่านน้ั ในกรณีทใี่ ชอ้ ุปกรณร์ นุ่ อนื่ อาจได้ผลการทดสอบทแ่ี ตกตา่ งออกไป 5.2.7 ผลการทดสอบ ในหัวข้อนี้จะกล่าวถึงการทดสอบและบันทึกผล โดยจะดำเนินการทดสอบตามกรณีทดสอบกรณี Outdoor นอกจากนั้น เนื่องจากโมเดลของอุปกรณ์ LNB, LNB_F และ BPF เป็นหนึ่งในพารามิเตอร์ที่จะใช้ ทดสอบการวัดสัญญาณของภาครับดาวเทียม ดังนั้นโมเดลของอุปกรณ์ LNB, LNB_F และ BPF จะถูกนำไป หนา้ | 95

ทดสอบเพื่อหาค่าคุณลักษณะต่าง ๆ ของตัวอุปกรณ์ ซึ่งผลการทดสอบจะถูกกล่าวถึงในหัวข้อนี้เช่นกัน ค่าคุณลักษณะต่าง ๆ ของอุปกรณ์สามารถนำมาใช้ในการหาค่าความสัมพันธ์อื่น ๆ เช่น ความสัมพันธ์ ระหว่างระยะและ Guard band ความสัมพนั ธร์ ะหว่างกำลงั งานส่งสัญญาณ 5G และ Guard Band อนื่ ๆ ซึ่งในการวัดครั้งนี้ คณะวิจัยพบว่าเมื่อคณะวิจัยเปิดสัญญาณของสถานีฐาน 5G ให้มีกำลังส่ง 1 วัตต์ขึ้นไปทีร่ ะยะ 280 เมตร จะทำให้หัวรับ LNB ปกติไม่สามารถใช้งานได้เลย เนื่องจากสัญญาณรบกวน จะเข้าไปสู่หัวรับ LNB ชนิดที่ไม่มีตัวกรองสัญญาณ 5G ถึงแม้ว่าคณะวิจัยจะถอยร่นระยะของจานรับ ดาวเทียมไปจนสดุ ระยะที่ 280 เมตรก็ตาม ดงั นน้ั ผลการวัดจึงเนน้ ท่ีการวัดหัวรับ LNB_F ประเภทต่างๆ เช่น 3.7 ถงึ 4.2 GHz แทนดังแสดง ในรูปต่อไปนี้ ซึ่งเป็นกราฟแสดงความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มของหัวรับ LNB_F และ LNB_F+BPF ท่ี ค่าความถี่ต่างๆ เทียบกับระยะทางสั้นสุด (Protection distance) ระหว่างสถานีฐาน 5G และจานรับ ดาวเทียม ที่ยังทำให้ระบบทีวีดาวเทียม ยังสามารถรับสัญญาณได้โดยภาพไม่ล้ม ไม่เป็นโมเสก และไม่ กระตุก ซึ่งผลในตารางนีจ้ ะเนน้ ที่ค่าแสดงผลแบบแอนะล็อก ซึ่งเกิดจากการบันทึกผลด้วยสายตาว่า สัญญาณ ภาพทรี่ บั ได้ไม่มกี ารผิดเพีย้ นเลยเป็นเวลาอย่างนอ้ ย 30 วนิ าที Guard band 300 250 Guard band(MHz) 200 150 100 20 MHz LNB 3.7-4.2 GHz 30 MHz 50 0 50 100 150 200 250 300 0 Distance(m) P IA FO NL W E รปู 76 กราฟแสดงความสัมพนั ธร์ ะหว่างระยะและ Guard band ภาพที่ 53 แสดงให้เห็นถึงค่าระยะทางสั้นสุด (Protection distance) ระหว่างสถานีฐาน 5G และ จานรับดาวเทียม ที่ยังทำให้ระบบทีวีดาวเทียม ยังสามารถรับสัญญาณได้โดยภาพไม่ล้ม ไม่เป็นโมเสก และไม่ กระตุก ซึ่งจากการวัด คณะวิจัยสามารถสรุปได้ว่าสำหรับหัวรับ LNB_F ความถี่ 3.7 ถึง 4.2 GHz น้ัน ต้องการความถี่ป้องกัน (Guard band) อยู่ที่อย่างน้อย 100 เม็กกะเฮิรตซ์ โดยระยะทางสั้นที่สามารถใช้ หน้า | 96

งานได้คือที่ 130 เมตร ซึ่งค่า Guard band นี้สามารถลดลงได้ หากใช้หัวรับหรือ LNB ที่ดีขึ้นโดยอาจจะ สามารถลดการใช้ Guard band ลงได้ 20 เมกกะเฮิตซ์ที่ระยะ 130 เมตร และสามารถลดการใช้ Guard band ลงได้ 30 เมกกะเฮติ ซท์ ีร่ ะยะ 200 เมตร รูป 77 กราฟแสดงความสมั พันธร์ ะหว่างกำลังงานสง่ สญั ญาณ 5G และ Guard Band ทร่ี ะยะ 280 เมตร รปู 78 กราฟแสดงความสัมพนั ธ์ระหว่างกำลังงานส่งสญั ญาณ 5G และ Guard Band ทีร่ ะยะ 280 เมตร หน้า | 97

รูป 79 กราฟแสดงความสัมพนั ธ์ระหวา่ งกำลังงานส่งสญั ญาณ 5G และ Guard Band ท่รี ะยะ 280 เมตร รปู 80 กราฟแสดงความสมั พันธร์ ะหว่างกำลังงานส่งสญั ญาณ 5G และ Guard Band ที่ระยะ 250 เมตร หนา้ | 98

รปู 81 กราฟแสดงความสัมพันธ์ระหวา่ งกำลังงานส่งสญั ญาณ 5G และ Guard Band ทร่ี ะยะ 250 เมตร จากรูปที่ 54 ถึง 58 คณะวิจัยพบว่าค่ากำลังส่งไม่ส่งผลกระทบต่อ Guard band มากนัก เนื่องจากไม่ว่าคณะวิจัยจะเพิ่มค่ากำลังส่งไปที่เท่าไรระหว่าง 1 วัตต์ถึง 200 วัตต์ คณะวิจัยพบว่าค่า Guard band ทีต่ อ้ งใช้นนั้ ยังคงท่ี สำหรับทรี่ ะยะทดสอบ 200 เมตรและ 250 เมตรตามลำดับ ค่าน้ีเป็นไป ตามสมมุติฐานที่ตั้งไว้ว่า ค่ากำลังส่งมีผลกระทบน้อยกว่าค่าระยะทาง เนื่องจากค่าการลดทอนจากระยะทาง (Path Loss) นน้ั จะลดลงตามคา่ ระยะทางกำลังสอง สำหรับการทดสอบในกรณี Outdoor จะทำการบันทึกค่า Signal Quality, C/N margin และคา่ Bit error rate ของสัญญาณโทรทัศน์ผ่านดาวเทียมดังต่อไปน้ี เพื่อยืนยันว่าระบบรับสัญญาณดาวเทียม สามารถรบั สัญญาณเชิงดจิ ิทลั ได้จรงิ นอกเหนือจากการดดู ้วยสายตาแบบแอนะล็อกก่อนหนา้ นี้ หน้า | 99