M3-หน่วย1_กฎหมายแพ่งและอาญา

หนา้ ท่ีพลเมอื ง วัฒนธรรมและการดารงชีวติ ในสังคม ๑หน่วยการเรยี นรู้ท่ี กฎหมายแพ่งและอาญา จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ • อธิบายความแตกตา่ งของการกระทาความผิดระหว่างคดอี าญาและคดีแพง่ ได้

กฏหมายแพง่ และพาณิชย์ เป็นกฎหมายที่บังคับความสัมพันธ์ระหว่างเอกชนด้วยกัน เกี่ยวข้องกับชีวิตประจาวันเป็น อยา่ งมาก นับตงั้ แตเ่ กิดจนถงึ ตาย ลักษณะการกระทาความผดิ ทางแพ่ง ซ่งึ เปน็ ลักษณะเกยี่ วกับเรอ่ื ง บคุ คล ทรัพย์สนิ มรดก เอกเทศ ครอบครัว สญั ญา

ความผดิ ทางแพง่ ๑. เปน็ เร่ืองระหว่างเอกชน ๒. เปน็ การล่วงละเมิด และ ต่อเอกชนดว้ ยกนั ไมม่ ี ทาให้เกิดความเสยี หายแก่ ผลเสียหายตอ่ สังคม ชีวติ ร่างกาย จติ ใจ เสรภี าพ ทรัพยส์ ิน ช่อื เสียง ไม่ว่าการกระทานน้ั จะโดยเจตนาหรือประมาท ผกู้ ระทากต็ อ้ งรับผดิ ซ่ึงการ ลงโทษผกู้ ระทาผดิ โดยการชดใชค้ า่ สนิ ไหมทดแทนความเสยี หายซึง่ เปน็ เร่อื ง เกีย่ วกับทรพั ย์สินของบุคคล

นติ กิ รรม สญั ญา การทบ่ี คุ คลแสดงเจตนากระทาไปโดยประสงคจ์ ะให้ นิตกิ รรมประเภทหนง่ึ ที่เกิดจากการตกลงก่อความ มผี ลผกู พนั ใชบ้ ังคับไดต้ ามกฎหมาย ผูกพันในทางกฎหมายระหวา่ งบคุ คลตง้ั แตส่ องฝ่าย ขน้ึ ไป

ลกั ษณะของสญั ญา ซ้ือขาย เป็นสญั ญาท่ผี ู้ขายโอนกรรมสทิ ธใิ์ ห้กับผู้ซอ้ื โดยผูซ้ ้ือไดใ้ ช้ราคาทรัพย์สินนน้ั กบั ผขู้ ายเพ่ือเปน็ การตอบแทน สญั ญา ผซู้ ้อื ผูข้ าย ขายบ้านพร้อมทดี่ นิ

อสังหาริมทรพั ย์ ทรพั ยส์ ินทีซ่ ื้อขายกันได้ สังหารมิ ทรพั ย์ ทรัพย์ท่เี คลื่อนทีไ่ มไ่ ด้ ได้แก่ ทดี่ ินและ ทรพั ย์ที่อยตู่ ดิ กับที่ดิน มีลกั ษณะเปน็ การ ถาวร รวมถึงสิทธิจานองทดี่ นิ ทรัพยท์ เี่ คลอื่ นทีไ่ ด้ รวมถึงสทิ ธิอัน เกย่ี วกับทรพั ย์สินน้ัน เชน่ ช้าง มา้ โต๊ะ เก้าอ้ี เปน็ ต้น

ทรพั ยส์ นิ ทซี่ ือ้ ขายกนั ไม่ได้ • สาธารณสมบตั ขิ องแผน่ ดิน • ทรัพย์สินท่ีกฎหมายหา้ มมีไว้ • สิทธิท่ีซึ่งกฎหมายห้ามโอน ในครอบครอง • ท่วี ดั และท่ีธรณสี งฆ์ • สทิ ธิท่จี ะได้รบั บาเหน็จ บานาญ จากทางราชการ • ทรพั ย์สนิ ทไ่ี ด้มาโดยขอ้ กาหนด หา้ มโอน

อสงั หาริมทรัพย์ แบบของสัญญาซื้อขาย สงั หาริมทรพั ย์ ตอ้ งทาเปน็ หนังสอื และจดทะเบียนตอ่ พนกั งานเจ้าหน้าที่ • ทดี่ นิ อาคาร บ้านเรือน • จะตอ้ งทาสัญญาเป็นหนงั สือลง ลายมอื ชอื่ ผู้ทชี่ าระหนไ้ี ว้ มิฉะนน้ั จะฟอ้ งร้องบังคับคดไี มไ่ ด้ • เรือ แพท่อี ย่อู าศัย และสัตว์พาหนะ • มีราคาซื้อขายต้ังแต่ สองหมน่ื บาทข้ึน ไป มีหลักฐานการซอื้ ขายเปน็ อย่าง ใดอย่างหนึง่ และลงลายมอื ฝา่ ยที่ตอ้ ง ชาระหน้ไี ว้เป็นลายลักษณอ์ กั ษร

หนา้ ที่และความรับผิดชอบของผขู้ าย • ตอ้ งส่งมอบทรพั ยส์ ินให้แก่ผู้ซอ้ื ตามขอ้ ตกลง • หากทรพั ย์สนิ เส่ือมราคาหรอื เสือ่ มประโยชน์ในการใชส้ อยโดยท่ผี ู้ ซื้อไมร่ ู้มาก่อน ผขู้ ายจะต้องรบั ผดิ ชอบ หน้าทแ่ี ละความรบั ผดิ ชอบของผซู้ อื้ • ต้องรบั มอบทรพั ย์สนิ ทซ่ี ือ้ ไวแ้ ละจ่ายเงินตามสัญญา • หากพบเห็นความชารุดในทรัพย์สินที่ได้ซ้ือ ผู้ซื้อมีสิทธิท่ีจะยัง ไม่ชาระราคา เวน้ แต่ผูข้ ายจะหาประกันทส่ี มควรมาให้

ก้ยู มื • สัญญาซึ่งบุคคลหนึ่งเรียกว่าผู้กู้ ได้ขอยืมเงินจานวนหน่ึงตามที่ได้กาหนดไว้จาก บุคคลอีกคนหนงึ่ เรียกว่าผใู้ หก้ ู้ และผู้กู้ตกลงคืนเงินจานวนดังกล่าวแก่ผู้ให้กู้ตาม เวลาท่ีกาหนด ผู้ใหก้ ู้ ผกู้ ู้

หลักฐานในการกู้ยืม • ตอ้ งลงลายมือช่อื ผ้กู ู้เปน็ ลายลักษณอ์ กั ษร หากมีการกูย้ ืมเงนิ เกิน ๒,๐๐๐ บาท • หากไมม่ ีหลักฐานการก้ยู ืมเงนิ จะฟ้องร้องบงั คับคดไี ม่ได้ • กรณีที่ผู้กู้ไมส่ ามารถเขยี นหนังสอื ได้ จะต้องมลี ายพมิ พ์นว้ิ มือของผู้ก้ปู ระทบั ตราในหนังสอื ดงั กลา่ วด้วย โดยทม่ี ีพยานลงลายมอื ชื่อรบั รองลายนว้ิ มอื อยา่ งน้อย ๒ คน

การชาระหนก้ี ูย้ ืมเงนิ หลกั ฐานเปน็ หนงั สือที่มีข้อความแสดงว่า ผใู้ หก้ ู้ไดร้ บั ขาระหนเี้ งินกู้ จานวนน้ันแล้ว พร้อมทัง้ ลายมือชอื่ ผู้ให้กู้ มกี ารเวนคืนเอกสารอันเป็นหลกั ฐานแห่งการกยู้ มื เงิน กล่าวคอื ผใู้ ห้ กู้จะต้องส่งมอบสญั ญากหู้ รือหลกั ฐานการกยู้ มื เงินแกผ่ ้กู ู้ มกี ารเพกิ ถอนในเอกสาร กลา่ วคือ มกี ารบนั ทกึ ขอ้ ความลงในหนงั สือสัญญาก้หู รอื ผู้ใหก้ ้บู ันทึกลงในหลกั ฐานการกู้ยมื เงินนั้น วา่ ไดเ้ ลกิ สญั ญานนั้ แลว้

การคดิ ดอกเบย้ี การใหก้ ูย้ มื เงิน • กฎหมายกาหนดใหผ้ ู้กู้คดิ ดอกเบย้ี สูงสุดได้ไม่เกินรอ้ ยละสบิ ห้า ต่อปี เวน้ แต่ ในสว่ นของธนาคาร สถาบันการเงิน กฎหมาย กาหนดให้คดิ ดอกเบยี้ มากกวา่ นนั้ • หากผใู้ ห้กู้คดิ ดอกเบยี้ เกินกวา่ อตั ราทกี่ ฎหมายกาหนด จะมี ผลให้ดอกเบีย้ เป็นโมฆะท้งั หมด คือ ไม่มีสิทธิไดด้ อกเบี้ยเลย • กรณีทเ่ี ขยี นอตั ราดอกเบ้ียในสัญญากยู้ มื เงินไว้วา่ ใหด้ อกเบี้ย ตามกฎหมาย ผใู้ หก้ ูม้ สี ทิ ธิเรียกดอกเบี้ยไดใ้ นอตั ราร้อยละเจ็ด ครึ่งต่อปี

หลกั เกณฑ์การเช่า เช่าทรพั ย์ ๑. การเช่าสังหาริมทรัพย์ไม่จาเป็นต้องมีหลักฐาน เป็นหนังสือ แม้จะเป็นการเช่าสังหาริมทรัพย์ชนิด พิเศษ กไ็ มต่ ้องมหี ลักฐานการเช่าเปน็ หนังสือ ๒. การเช่าอสงั หาริมทรัพย์ จะตอ้ งมีหลกั ฐานเปน็ หนงั สือ ลงลายมือชือ่ ผู้รบั ผดิ มฉิ ะนนั้ จะ ฟ้องรอ้ งกันไม่ได้ ๓. หากการเช่ามรี ะยะเวลาเกนิ กว่าสามปี หรอื ตลอดอายขุ อง ผู้เช่าหรอื ผ้ใู หเ้ ช่า ตอ้ งจดทะเบยี น ต่อเจ้าพนักงานเจ้าหนา้ ท่ี

หนา้ ทขี่ องผ้เู ชา่ และผู้ให้เชา่ หนา้ ที่และความรบั ผิดชอบของผู้ให้เช่า • ตอ้ งส่งมอบทรัพย์สนิ ในสภาพทซ่ี ่อมแซมดีแลว้ ใหแ้ ก่ผู้เชา่ • หากส่งมอบในสภาพท่ไี ม่เหมาะสมแก่การใชง้ านผเู้ ชา่ มีสทิ ธิยกเลกิ สัญญาได้ • ตอ้ งรบั ผดิ ชอบซอ่ มแซมในสง่ิ จาเป็น • หากผ้เู ชา่ ไม่ชาระค่าเชา่ ผู้ให้เชา่ สามารถบอกยกเลกิ สัญญาได้ หน้าที่และความรับผดิ ชอบของผู้เช่า • ต้องจา่ ยคา่ เช่าตามที่ตกลงกบั ผใู้ หเ้ ชา่ • จะใช้ทรัพยส์ นิ ทีเ่ ช่าใช้ในกจิ การทไี่ ม่ได้กาหนดในสญั ญาไมไ่ ด้ • ต้องสงวนทรพั ยส์ นิ ทเ่ี ช่าให้เหมือนกับทรพั ย์สนิ ของตน • ต้องยอมให้ผใู้ ห้เชา่ ตรวจดทู รพั ย์สินท่ีเชา่ เป็นครั้งคราว

เชา่ ซอ้ื หลกั เกณฑ์ของสัญญาเชา่ ซื้อ • เปน็ เจ้าของกรรมสิทธ์ิในทรัพยท์ ใ่ี หเ้ ช่า ผู้ใหเ้ ช่าซือ้ • มอบทรัพย์สนิ ใหผ้ เู้ ชา่ นาไปใชป้ ระโยชน์ • ผู้ให้เช่าซื้อให้คามั่นว่าจะขายทรัพย์สินหรือให้ทรัพย์สินนั้นตกเป็น กรรมสทิ ธข์ิ องผเู้ ช่า • ในกรณีท่ผี เู้ ช่าซ้ือไม่ชาระเงินงวดสองคราวตดิ ต่อกัน ผใู้ ห้เช่ามี สิทธิท่ีจะบอกเลิกสญั ญาได้ และมีสทิ ธิที่จะรบั เงนิ ทไ่ี ด้ใชม้ าแลว้ พรอ้ มกับมสี ิทธิท่จี ะกลับเขา้ ครองทรัพยส์ ินที่ใหเ้ ชา่ ซือ้ น้ันได้ ผ้เู ชา่ ซอ้ื • ต้องชาระเงินตอบแทนให้แก่ผู้ให้เช่าจนครบถ้วนตามจานวนที่ ไดต้ กลง กันไว้ • จะบอกเลิกสัญญาในเวลาใดเวลาหนึง่ กไ็ ด้ โดยมอบทรพั ย์สนิ กลับคืนใหแ้ ก่เจา้ ของตนเอง

กระบวนการยตุ ธิ รรมทางแพ่ง ศาลพิจารณารบั คาฟอ้ ง การเรมิ่ ต้น ของกระบวนการยตุ ธิ รรมทาง แพง่ ในศาลชนั้ ตน้ ศาลพจิ ารณาคดี ศาลนัดสบื พยาน ศาลนดั พจิ ารณาคดี และมีคาพพิ ากษา พยานฝ่ายจาเลย สืบพยานฝ่ายโจทก์ โจทกห์ รือจาเลยอาจอทุ ธรณ์คาพพิ ากษา เจ้าพนักงานบงั คับคดีทาหน้าทบ่ี ังคบั ของศาลช้ันตน้ ตอ่ ศาลอุทธรณ์ คดีตามคาพพิ ากษาหรือคาส่งั ศาล ศาลฎกี าตามลาดับ หมายเหตุ : กรณกี ารเสนอคดีเปน็ คารอ้ ง เชน่ กรณีผู้จัดการมรดก เป็นตน้

กฏหมายอาญา เป็นกฎหมายท่ีกาหนดว่าการกระทาใดเป็นการกระทาความผิดโดยชัดแจ้ง และ กาหนดบทลงโทษทางอาญา สาหรับความผิดนั้น การลงโทษจะหนักหรือเบา จะต้องพิจารณา จากการกระทาของบุคคลนั้นๆ ลักษณะการกระทาความผดิ ทางทางอาญาและความรับผิดทางอาญา • กระทาโดยเจตนา ผูก้ ระทารูส้ านึกในการเคล่ือนไหวร่างกาย และประสงค์ต่อผลท่ีเกิดตามทคี่ ดิ ไว้ • กระทาโดยประมาท การกระทาโดยปราศจากความระมัดระวงั หากสร้างความเสียหายต่อผู้อืน่ จะต้องได้รบั โทษ ตามกฎหมาย • กระทาโดยไม่เจตนา การกระทาโดยรูส้ านึก แต่ไม่ประสงคต์ ่อผลของการกระทาวา่ จะเกดิ ขึ้น

โทษทางอาญา ประหารชีวิต จาคุก ระดบั ที่ ๑ กกั ขัง ระดบั ที่ ๒ ปรบั ระดับท่ี ๓ ระดับท่ี ๔ ริบทรพั ย์สิน ระดับท่ี ๕

ลักษณะตา่ งๆ ของการกระทาความผดิ ทางอาญา ๑ ๒ ๓ ๔ ลกั ทรพั ย์ วงิ่ ราวทรัพย์ ชงิ ทรัพย์ ปลน้ ทรัพย์ การเอาทรพั ย์ของ การฉกฉวยเอาซ่งึ หน้า การลกั ทรพั ย์ของผ้อู น่ื การที่คนตง้ั แต่สามคน ผู้อนื่ ไปโดยท่ี เปน็ การเอาไปต่อหน้า โดยการใชก้ าลงั หรอื อาวุธ ขึ้นไปรว่ มมือกนั ชิง โดยไม่มคี วามเกรงกลวั ทารา้ ยเจ้าของทรพั ย์ ทรัพย์ของผูอ้ ื่น เจา้ ของไม่ยนิ ยอม หรอื ขวู่ ่าจะใช้กาลงั หรอื อาวุธทาร้ายเจ้าของ ทรพั ย์

ความผดิ เกยี่ วกบั ชีวติ และร่างกาย • ความผดิ ฐานทาให้คนตาย ไม่ว่าจะกระทาโดยวิธีการใดกต็ ามยอ่ มมีความผิดท้งั สิ้น ซ่ึงโทษที่ จะไดร้ ับน้นั ข้ึนอยกู่ บั วา่ กระทาโดยเจตนาหรือไม่ • ความผิดฐานทาร้ายร่างกาย การทาให้ผูอ้ ่ืนได้รับอันตรายต่อร่างกายหรือจิตใจ ถือเป็ น ความผดิ อาจไดร้ ับโทษแตกต่างกนั ไป แลว้ แต่อนั ตรายท่ีผอู้ ่ืนไดร้ ับ • ความผดิ ที่กระทาโดยประมาทต่อชีวติ และร่างกายไม่ว่าจะเป็นการทาใหผ้ อู้ ื่นถึงแก่ความตาย ทา ใหผ้ อู้ ื่นไดร้ ับอนั ตรายสาหสั หรือไดร้ ับอนั ตรายแก่ร่างกายและจิตใจ ยอ่ มมีความผิด โดยโทษ ข้ึนอยกู่ บั ผลของการกระทาความผิด

กระบวนการยุติธรรมทางอาญา การเร่มิ ต้นของกระบวนการยุตธิ รรมทางอาญาในกรณีผเู้ สยี หายแจ้งความต่อตารวจ การเรมิ่ ต้น กรณีผ้เู สียหายแจง้ ความต่อตารวจ ตารวจสอบสวนคดี ของกระบวนการยตุ ธิ รรมทาง เสนอเหน็ สมควรสงั่ ฟอ้ ง อาญาในศาลชัน้ ตน้ สง่ สานวนไปยงั อยั การ อยั การส่งั ฟ้องผ้ตู ้องหา อัยการกลัน่ กรองคดี เจา้ หนา้ ที่ราชทณั ฑ์ ดาเนินการ ส่งฟอ้ งศาลช้ันตน้ ตามคาพพิ ากษา ศาลรบั ฟ้องเเละดาเนนิ การ ศาลพจิ ารณาคดเี เละ พิจารณาคดีสบื พยาน มีคาพิพากษาลงโทษ จาเลยสามารถมีคาอทุ ธรณ์ไปยังศาลอุทธรณ์เเละศาลฎีกาตามลาดับ

การเริ่มต้นของกระบวนการยตุ ิธรรมทางอาญาในกรณีผเู้ สียหายฟ้องคดีตอ่ ศาล การเริ่มตน้ กรณผี ู้เสยี หายฟอ้ งคดตี ่อศาล ศาลจะสง่ั ไตส่ วนมลู ฟ้อง ของกระบวนการยตุ ิธรรมทาง อาญาในศาลชั้นตน้ ศาลพิจารณาคดี สืบพยานโจทก์ คดมี ีมลู คดีไม่มมี ลู ศาลพิจารณาคดี สบื พยานจาเลย ศาลมคี าพิพากษา ลงโทษจาเลย ใหศ้ าล ศาลพพิ ากษา ประทบั ฟอ้ ง ยกฟอ้ ง เจ้าหน้าทรี่ าชทัณฑ์ ดาเนนิ การตามคาพพิ ากษา โจทก์และจาเลยสามารถอทุ ธรณค์ าพิพากษาไปยงั ศาล อทุ ธรณแ์ ละศาลฎีกาตามลาดบั