เครื่องมือวิเคราะห์การตัดสินใจ (DAT tool)

การผ่าตัดคลอด หรอื การคลอดทางชอ่ งคลอด การให้ขอ้ มูลทางเลอื ก ขอ้ มูล แรงจูงใจ ฉบบั ที่ 3.0 วนั ท่ี 12 ธันวาคม 2563 หน้า 1 จาก 26

ท่านกำลังตงั้ ครรภ์ และสงสัยว่าจะคลอดอย่างไรดี ท่านจะคลอดดว้ ยวธิ ีการผ่าตดั คลอด หรือจะคลอดดว้ ย วธิ ีการธรรมชาติ? คมู่ อื น้ีเป็นข้อมลู บางส่วนท่จี ะชว่ ยทา่ นในการตดั สนิ ใจเลอื ก โรงพยาบาลที่ทา่ นวางแผนจะคลอดมีสว่ นร่วมในโครงการ QUALI-DEC โครงการน้มี ีวัตถุประสงค์ เพ่อื ประเมินประสทิ ธิผลของโปรแกรมการฝกึ อบรมสำหรับบุคลากรทางการแพทย์ในการดูแลสตรี ต้ังครรภ์ คู่มือในปัจจุบันที่แพทย์ให้แก่ท่าน เป็นเครื่องมือท่ีจะช่วยท่านในการตัดสินใจเกี่ยวกับการคลอด โดยในการใช้คมู่ อื น้ีรว่ มกับแพทยข์ องทา่ น จะถอื ว่าท่านยนิ ยอมเขา้ รว่ มในโครงการน้ี การเขา้ ร่วม ของทา่ นในโครงการนี้จะไม่ถูกเปิดเผย และจะไม่มีสิง่ ท่ีสามารถระบุถงึ ตวั ท่านได้ ขอบคณุ สำหรบั การสละเวลา อา้ งอิง: Marylene Dugas, Nils Chaillet, Alexandre Dumont, Caesarean section or Vagi-nal birth, Making an informed choice. 2018 ฉบบั ที่ 3.0 วนั ท่ี 12 ธนั วาคม 2563 หน้า 2 จาก 26

คู่มอื นี้เหมาะสำหรบั ทา่ น หาก • ทา่ นกำลังต้งั ครรภ์ และแพทยข์ องท่านเช่อื วา่ ทา่ นอาจลอง << คลอดทางช่อง คลอด>> ซึ่งเปน็ ทางเลอื กที่ปลอดภัยสำหรบั ท่าน ท่านมีทางเลอื กอะไรบ้าง? • การวางแผนคลอดทางชอ่ งคลอด • การวางแผนผา่ ตดั คลอด ขอ้ มลู เกยี่ วกับค่มู ือเลม่ น้ี ข้อมูลที่อย่ใู นคู่มือเลม่ นี้อา้ งอิงมาจากการวจิ ัยล่าสุดเกย่ี วกับการดูแลปรกิ ำเนดิ วัตถปุ ระสงค์ของคมู่ อื เลม่ น้ีคอื : • เพ่ือช่วยให้ท่านตดั สนิ ใจได้วา่ อะไรคือสิง่ ทส่ี ำคัญตอ่ ทา่ น และมคี วามหมายต่อ ทา่ นมากเพยี งไร • เพื่อทำความเข้าใจเกี่ยวกับความเสี่ยงและประโยชน์จากแต่ละทางเลือก (หมวด <<ขอ้ มูล>>) • เพื่อทราบความพึงพอใจของท่านและความต้องการของท่านต่อทางเลือกเหล่าน้ี (หมวด «แรงจูงใจ») • เพื่อช่วยให้ท่านตัดสินใจบนพื้นฐานของข้อมูลที่เพียงพอร่วมกับแพทย์ของท่าน เกีย่ วกบั การคลอดบุตร โปรดอย่าลมื วา่ ตลอดการตง้ั ครรภ์ของท่าน สถานการณ์ของท่านอาจมกี ารเปลี่ยนแปลง การ คลอดทางช่องคลอด หรือการผ่าตัดคลอดอาจกลายเป็นทางเลือกที่ดีกว่า ในกรณีนี้ การ ตดั สินใจท่ดี เู หมือนจะดที ี่สุดหลังจากทีท่ า่ นไดอ้ า่ นคู่มือเล่มนอ้ี าจจะไม่ใช่ส่ิงท่ีจะเกิดขึ้น แพทย์ ของท่านจะปรึกษาหารอื เร่ืองนก้ี ับท่านหากมีสถานการณ์เชน่ น้เี กดิ ข้นึ ข้อมูลในคู่มือเล่มนี้มีไว้เพื่อช่วยท่านในการตัดสินใจเลือกวิธีการคลอด แต่ไม่ได้แทนท่ี คำแนะนำและการควบคุมดแู ลของแพทย์ ผเู้ ขียนขอปฏเิ สธความรับผิดชอบใด ๆ ทเ่ี กยี่ วกบั การตดั สนิ ใจโดยอาศัยข้อมลู ท่อี ย่ใู นค่มู อื เลม่ นี้ สำหรับข้อมูลเพม่ิ เตมิ โปรดติดต่อแพทย์ของ ทา่ น ฉบบั ท่ี 3.0 วนั ท่ี 12 ธนั วาคม 2563 หนา้ 3 จาก 26

วธิ กี ารใช้ ทา่ นกำลังตง้ั ครรภ์ และกำลังสงสัยว่าทา่ นจะคลอดบุตรอย่างไร ท่านจะคลอดบตุ รด้วยวธิ ีการ ผา่ ตัดคลอด หรอื คลอดทางชอ่ งคลอด คู่มือเลม่ นี้จะชว่ ยให้ท่านเรยี นรู้เกี่ยวกบั ทางเลอื กท่ีทา่ น มีในการคลอดบุตรและชว่ ยใหท้ ่านตัดสนิ ใจได้ดที สี่ ดุ เพ่อื ตวั ท่านและบตุ รของทา่ น 1. ใช้เวลาประมาณ 30 นาที 2. อา่ นคูม่ อื เลม่ นี้อยา่ งละเอยี ด 3. กรอกข้อมลู ในหมวด «แรงจูงใจ» 4. ตรวจสอบให้แน่ใจว่าทา่ นไดน้ ำคมู่ ือเล่มนม้ี าดว้ ยในการนัดพบคร้ังถดั ไป เพ่อื ทท่ี า่ น สามารถใช้ค่มู ือนี้ปรกึ ษาหารือกบั แพทยข์ องทา่ น เนื้อหา หมวดท่ี 1 ขอ้ มูล • ประเภทของทางเลือกทม่ี ี และการนำเสนอความเสย่ี งและประโยชนท์ ีเ่ กย่ี วขอ้ งกบั แตล่ ะทางเลอื ก • ตารางสรปุ ความเส่ยี งและประโยชนจ์ ากแตล่ ะทางเลือก หมวดท่ี 2 แรงจงู ใจ - อะไรคือส่งิ ทสี่ ำคญั ท่สี ุดสำหรบั ท่าน • แบบทดสอบ -- สรุปทางเลือกที่ทา่ นพึงพอใจเป็นพเิ ศษ -- ระบสุ ่งิ ที่สำคญั ท่สี ดุ สำหรับทา่ นเมอ่ื พจิ ารณาเก่ยี วกับการคลอด -- กำหนดทางเลือกการคลอดของทา่ นลงบนแบบประเมนิ ความพึงพอใจต่อวธิ ีการ คลอด (Birth Preference Scale) • คำถาม -- ระบรุ ายการคำถามเพอื่ ถามแพทยข์ องท่านในการนดั พบครั้งถดั ไป ฉบบั ที่ 3.0 วันที่ 12 ธันวาคม 2563 หนา้ 4 จาก 26

1 ขอ้ มูล Vaginal Birth orCaesarean หน้า 5 จาก 26 การคลอดทางชอ่ งคลอด หรือ การผ่าตดั คลอด ฉบบั ที่ 3.0 วันที่ 12 ธันวาคม 2563

การคลอดทางช่องคลอด หรือ การผา่ ตดั คลอด การคลอดทางช่องคลอดคืออะไร? การคลอดทางชอ่ งคลอดหรือการคลอดธรรมชาติ คอื การคลอดท่เี ด็กถูกดันออกจากมดลูกของ มารดาผ่านทางชอ่ งคลอด ซึ่งแตกต่างจากการผา่ ตัดคลอด การผา่ ตัดคลอดท่ีได้วางแผนไว้ล่วงหน้า (a planned caesarean) คืออะไร การผ่าตัดคลอดทไ่ี ด้วางแผนไว้เม่ืออายคุ รรภ์ครบกำหนดคลอด การผา่ ตดั คลอดเปน็ การคลอด โดยการผา่ ตดั ทางหน้าท้อง และมดลูก เมือ่ เง่ือนไขของมารดา และ/หรอื ทารกในครรภ์ไม่ เหมาะสำหรบั การคลอดทางชอ่ งคลอด ในขั้นตอนดำเนนิ การผ่าตดั คลอดมักอยภู่ ายใตก้ ารฉีด ยาชาเขา้ ทางชอ่ งเหนือเยือ่ ห้มุ ไขสนั หลัง (epidural anesthesia) หรอื การฉดี ยาชาเขา้ เยอื่ หุม้ ไขสันหลงั (spinal anesthesia) สำหรับบางกรณีจะดำเนนิ การภายใตก้ ารใหย้ าระงับ ความร้สู กึ ทั้งตัว (general anesthesia) ทำไมจึงเลือกการคลอดทางช่องคลอด? การคลอดทางช่องคลอดเป็นประสบการณ์ที่น่าพงึ พอใจมาก นอกจากน้ีการคลอด ทางชอ่ งคลอดท่ีประสบความสำเรจ็ จะชว่ ยหลกี เลยี่ งภาวะแทรกซอ้ นในอนาคตที่ เก่ยี วขอ้ งกบั แผลผ่าตดั คลอด เวชปฏบิ ตั ไิ ดพ้ ฒั นาขึ้นอยา่ งต่อเนื่องเพอ่ื ทำให้การคลอดทางช่องคลอดปลอดภยั มาก ยิ่งขนึ้ สำหรบั สตรที ่ีพยายามคลอดทางชอ่ งคลอด จะมโี อกาสคลอดทางชอ่ งคลอดอยู่ ท่ีประมาณ 90% แต่มีความเส่ยี งท่ีจะตอ้ งไดร้ บั การผา่ ตดั คลอดในระหว่างเจ็บครรภ์ คลอด ฉบบั ที่ 3.0 วันที่ 12 ธนั วาคม 2563 หน้า 6 จาก 26

สตรี 90 ใน 100 คน ประสบความสำเรจ็ ในการคลอดทางช่องคลอด สำหรับสตรีเกือบ 10 คน ในทกุ ๆ 100 คน จะให้กำเนิดบตุ รโดยการผ่าตัดคลอด เม่ือเริ่มมภี าวะเจบ็ ครรภ์คลอด ฉบบั ท่ี 3.0 วันท่ี 12 ธันวาคม 2563 หนา้ 7 จาก 26

เง่อื นไขในการเลอื กวิธกี ารคลอดทางช่องคลอดมี อะไรบา้ ง? สตรีสว่ นใหญส่ ามารถคลอดทางชอ่ งคลอดได้ โอกาสประสบความสำเร็จในการคลอด ทางชอ่ งคลอดของท่านข้นึ อยกู่ บั ความกา้ วหนา้ ของการต้ังครรภ์ ณ ปจั จบุ นั ของทา่ น แพทย์จะตรวจสอบประวัติทางการแพทย์ของทา่ นและจะใหข้ อ้ มลู ท่จี ำเปน็ ท้ังหมด แก่ท่าน เพอ่ื ท่ที ่านจะไดต้ ดั สนิ ใจวางแผนคลอดทางช่องคลอด หรอื ผา่ ตัดคลอด เง่ือนไขสำหรับการเลอื กวิธีการคลอดทางชอ่ งคลอด › มารดาทต่ี ัง้ ครรภเ์ ด่ียว › ทารกในครรภม์ ีสว่ นนำเปน็ หัว › มารดาทีม่ อี ายคุ รรภ์ 37 สัปดาห์ หรอื มากกว่า เงือ่ นไขทีต่ ้องพจิ ารณาเป็นพิเศษท่ตี ้องปรึกษาหารือกับแพทย์ของท่าน › ทารกในครรภม์ สี ่วนนำเป็นกน้ › นำ้ หนกั โดยประมาณของทารกมากกวา่ 3.5 กโิ ลกรัม (ทารกในครรภ์ตวั ใหญ่กว่าปกติ) › ปากมดลกู ไม่พรอ้ มสำหรบั การคลอด (ไม่เอ้อื ต่อการคลอด) และตอ้ งการการชกั นำใหเ้ กิด การเจ็บครรภ์คลอด ฉบับที่ 3.0 วนั ที่ 12 ธันวาคม 2563 หนา้ 8 จาก 26

ทางเลือกของทา่ นมอี ะไรบ้างหากสภาวะของทา่ นเปล่ยี นไป ในระหวา่ งการตงั้ ครรภ์และการคลอดบตุ ร? • สภาวะของท่านจะได้รับการประเมินโดยแพทย์ตลอดการตัง้ ครรภ์เพ่อื ให้แน่ใจว่า ทา่ นยงั สามารถคลอดทางช่องคลอดได้ • หากสภาวะของท่านเปลี่ยนไปและไม่เอื้อต่อการคลอดทางช่องคลอด แพทย์ จะแจ้งและปรึกษาหารือกับท่านเพื่อประเมินว่าการวางแผนผ่าตัดคลอด จะ ปลอดภัยต่อตวั ทา่ นและทารกมากกว่าหรือไม่ • หากท่านเลือกที่จะลองคลอดทางช่องคลอด ท่านจะได้รับความช่วยเหลือตลอด การคลอด หากมีความจำเป็น อาจใช้การผ่าตัดคลอดโดยทันทีหากเป็นประโยชน์ ตอ่ ตัวท่านและทารก • ในกรณที ก่ี ารคลอดล่าชา้ อาจมคี วามจำเป็นทจ่ี ะต้องผ่าตดั คลอด ฉบบั ที่ 3.0 วันที่ 12 ธันวาคม 2563 หนา้ 9 จาก 26

แบบทดสอบ ถูกต้อง หรือ ไม่ถูกต้อง 1. การคลอดทางช่องคลอดมีความเสี่ยงมากกว่าการ ผ่าตัดคลอดสำหรับมารดาและทารก ถกู ตอ้ ง ไม่ถกู ตอ้ ง 2. การผ่าตัดคลอดไมม่ คี วามเส่ยี งต่อการเกดิ อวัยวะสบื พนั ธุ์หยอ่ น ถูกตอ้ ง ไม่ถกู ตอ้ ง 3. มโี อกาสประสบความสำเรจ็ ในการเลีย้ งลูกดว้ ยนมมารดามากข้ึน หากทา่ นคลอดทางช่องคลอด ถูกตอ้ ง ไม่ถกู ต้อง ฉบบั ที่ 3.0 วันท่ี 12 ธันวาคม 2563 หน้า 10 จาก 26

คำตอบ: 1. ไมถ่ ูกต้อง, การศึกษาเม่ือเร็ว ๆ น้ีแสดงใหเ้ ห็นอย่างชัดเจนว่ามี ความผิดปกติมากขน้ึ ตอ่ สขุ ภาพของมารดาและทารกเมือ่ คลอดดว้ ย วธิ ีการผา่ ตดั คลอด 2. ไมถ่ กู ตอ้ ง, การหยอ่ นของอวยั วะสืบพันธ์ุมกั จะเกิดข้ึนในเดือน สุดท้ายของการตั้งครรภ์เพราะแรงดันของทารกที่ปากมดลกู การ ผ่าตัดคลอดไม่ได้ช่วยป้องกันการหย่อนของอวยั วะสืบพันธ์ุ 3. ถูกตอ้ ง, สตรีจำนวนมากประสบความสำเรจ็ ในการเล้ียงบุตรด้วย นมมารดา นอกจากนก้ี ารศึกษายังระบุว่า เด็กทีไ่ ด้รับนมมารดา เป็นเวลาหลายเดือนจะมีสมรรถภาพในการเรียนดกี ว่า มีแนวคิดอุปทานไปเองแบบผิด ๆ มากมายเกยี่ วกบั ความ ปลอดภยั และประโยชน์ของการผ่าตัดคลอด ควรใชเ้ วลา พิจารณาความเสีย่ งท่ีแท้จริงของการคลอดทางช่องคลอด และการผ่าตัดคลอดสำหรับท่านและบุตรของท่าน รวมถึง การต้ังครรภ์ในอนาคต ความเส่ียงเหล่านี้จะถูกกล่าวถึงใน ตารางถัดไป ฉบบั ที่ 3.0 วนั ท่ี 12 ธันวาคม 2563 หน้า 11 จาก 26

แผนคลอดทางชอ่ งคลอด แผนผ่าตดั คลอด ความหมาย › ทารกถกู ดนั ออกมาจากมดลกู ผ่านทางชอ่ งคลอด › ทารกจะเกดิ จากวธิ กี ารผา่ ตดั › สามารถใช้วธิ ีบรรเทาความเจบ็ ปวด › ข้ันตอนดำเนนิ การผา่ ตดั คลอดอยภู่ ายใตก้ ารฉีดยา › หากมีความจำเปน็ อาจทำการผ่าตดั คลอด ชาเขา้ ทางช่องเหนอื เยือ่ ห้มุ ไขสนั หลัง (epidural › ระยะเวลาทร่ี กั ษาในโรงพยาบาล: ประมาณ 48 anesthesia) หรอื การฉีดยาชาเข้าเยอื่ หุ้มไขสนั หลัง ชว่ั โมง (spinal anesthesia) › อยา่ งไรกต็ าม บางครั้งจำเปน็ ต้องใช้ ยาระงบั ความรู้สกึ ท้งั ตัว (general anesthesia) › ระยะเวลาทรี่ กั ษาในโรงพยาบาล: 3 ถึง 4 วนั ประโยชน์ › การพกั รักษาตวั ในโรงพยาบาลสนั้ กวา่ / ฟนื้ ตวั เร็วขนึ้ › หลกี เลย่ี งความเจบ็ ปวดเนอ่ื งจากการคลอด › ไดร้ ับประสบการณก์ ารคลอดทางช่องคลอด › หลกี เลยี่ งการคลอดลา่ ช้า › สามารถอุ้มประคองบุตรของทา่ นได้ทันที › ลดความเส่ียงในการอยใู่ นสถานการณ์การผา่ ตดั › เพิม่ โอกาสประสบความสำเร็จในการเลย้ี งบุตร คลอดฉกุ เฉนิ ด้วยนมมารดาและประโยชน์อน่ื ทเ่ี กยี่ วขอ้ งในช่วง 3 › หลกี เลยี่ งความเจบ็ ปวดบรเิ วณฝีเยบ็ หลังคลอดบตุ ร เดอื นแรก › หลกี เลย่ี งการใชอ้ ปุ กรณช์ ่วยคลอด (คมี , เครอ่ื งดูด สญุ ญากาศ) › ลดความเสยี่ งทเี่ กย่ี วขอ้ งกับการผา่ ตดั (การตก › ลดความเสย่ี งในการเกิดภาวะกลน้ั ปสั สาวะไม่ได้ใน เลือด) ระยะสั้น › ฟน้ื ตัวเรว็ ขึ้น / เพม่ิ ความคลอ่ งตวั หลงั คลอด › ลดความเสย่ี งของภาวะแทรกซ้อนในระหวา่ ง ตัง้ ครรภใ์ นอนาคต (มดลกู แตก, รกเกาะตำ่ หรือรก เกาะแนน่ ) ความเสยี่ งและความไม่สะดวก › มีความเสยี่ งตอ่ การผา่ ตัดคลอดฉกุ เฉนิ ระหวา่ งการ › การพกั รกั ษาตวั ในโรงพยาบาลนานข้นึ / ฟนื้ ตัว คลอด ชา้ / เจบ็ ปวดหลังการผา่ ตดั › มีความเสี่ยงในการใชอ้ ปุ กรณช์ ่วยคลอด (คมี , เครอ่ื งดูดสุญญากาศ) › ถูกแยกออกจากบตุ รของท่านหลังการคลอด (เพ่อื การ › มีความเสยี่ งเกดิ ความเจบ็ ปวดบรเิ วณฝเี ยบ็ หลงั คลอด ดแู ล, อาการคลนื่ ไส)้ บุตร › การทำงานลำบากหลังการผ่าตัด/ การฟนื้ ตัวช้า › เสยี่ งในการเกิดภาวะกลน้ั ปัสสาวะไม่ได้ชวั่ คราวที่ › ทา่ นอาจตอ้ งการความชว่ ยเหลอื จากคนในครอบครวั เกย่ี วขอ้ งกับการคลอดทางชอ่ งคลอดครัง้ แรก แตเ่ กดิ ในการดูแลท้ังตวั ท่านและบตุ รของทา่ น เฉพาะในชว่ ง 2 ปีแรกหลังจากคลอดบตุ ร (ระยะส้นั ) › ไมส่ ามารถอมุ้ / ดแู ลบตุ รคนอนื่ ๆ ในบ้านได้ เพ่ือ › การคลอดทางชอ่ งคลอดแตล่ ะครั้งจะเพ่ิมความเสยี่ ง รักษาแผลทหี่ นา้ ทอ้ ง ต่อภาวะกลน้ั ปัสสาวะไมอ่ ยู่ (โดยปกตจิ ะเกดิ ในระยะสนั้ › มอี าการปวดหลงั คลอดถาวร › ลดโอกาสประสบความสำเรจ็ ในการเลยี้ งบุตรดว้ ยนม เทา่ น้ัน) มารดา ฉบับท่ี 3.0 วนั ท่ี 12 ธันวาคม 2563 หนา้ 12 จาก 26

› มคี วามเสย่ี งของภาวะแทรกซอ้ นท่รี นุ แรง (ตกเลือด, ผา่ ตัดมดลูก) › ความเสย่ี งของภาวะแทรกซ้อนทเี่ พิม่ ขนึ้ ในระหวา่ ง การตั้งครรภ์ในอนาคต (มดลกู แตก, รกเกาะตำ่ หรอื รก เกาะแนน่ , ปญั หาภาวะเจรญิ พนั ธ์ุ, เสยี่ งต่อการแทง้ ) ความเส่ยี งตอ่ ทารก › ความเสี่ยงของการบาดเจบ็ ของเสน้ ประสาทบรเิ วณ › ภาวะแทรกซอ้ นทางระบบหวั ใจและหลอดเลอื ด- ไหล่ และการบาดเจ็บอน่ื ๆ จากการคลอด › ความเส่ยี งของภาวะแทรกซ้อนของทารกแรกเกิด ระบบหายใจของทารก (การเสยี ชวี ติ [พบยาก], ภาวะขาดออกซิเจน, โรคสมอง, อัมพาต) › ความผดิ ปกตขิ องระบบทางเดนิ หายใจหลงั คลอด (เมอ่ื คลอดเร็วกว่า 39-40 สัปดาหข์ องการตั้งครรภ์) › ความเสี่ยงของโรคอว้ นหรอื โรคภมู แิ พ้เมอื่ อายมุ ากข้ึน ฉบบั ที่ 3.0 วนั ท่ี 12 ธันวาคม 2563 หน้า 13 จาก 26

การชว่ ยท่านเลือกระหวา่ งการคลอดทางชอ่ งคลอดและการผ่าตดั คลอด ทา่ นสามารถปรึกษาแพทย์ลว่ งหน้าเพอ่ื ประเมนิ วา่ เป็นไปได้หรือไมท่ ่จี ะคลอดทางชอ่ งคลอด • ใชเ้ วลาในการตรวจสอบกับแพทยข์ องท่านเกยี่ วกับขอ้ ดี ขอ้ เสยี ของการคลอดทางชอ่ งคลอดหรอื การผ่าตดั คลอด • หากทา่ นยังคงสงสัยเกย่ี วกับประโยชน์ของการคลอดทางชอ่ งคลอด ท่านสามารถขอคำปรึกษาจากแพทย์ ทา่ นอ่ืนได้ หากหลังจากทที่ า่ นไดป้ รึกษาหารอื กับแพทยข์ องทา่ น และทา่ นเลือกท่ีจะวางแผนผ่าตัดคลอด มีความสำคัญที่จะวางแผนการผ่าตัดคลอดหลังจากสัปดาห์ที่ 39 ของการตั้งครรภ์เพื่อลดความเสี่ยงของ ภาวะแทรกซอ้ นในระบบทางเดนิ หายใจสำหรบั บุตรของทา่ น อย่างไรก็ตามโปรดทราบว่า แม้ว่าท่านจะเลือกการผ่าตัดคลอด อาจจะเป็นไปได้ว่าการเจ็บครรภ์คลอดอาจ เริม่ ขน้ึ กอ่ นวนั ทกี่ ำหนดผา่ ตัดคลอด ณ จุดนแี้ พทยข์ องทา่ นจะพจิ ารณารว่ มกบั ท่านอีกครงั้ วา่ เปน็ ไปไดห้ รอื ไม่ ที่จะคลอดทางช่องคลอด ฉบบั ท่ี 3.0 วนั ท่ี 12 ธันวาคม 2563 หน้า 14 จาก 26

สิ่งท่ีควรร้เู พ่ือเตรยี มพร้อมสำหรับการคลอดทางชอ่ งคลอด ในชว่ งการต้ังครรภ์ › ขอความชว่ ยเหลือ (จากมารดา, ญาติ, แพทย)์ › เขา้ โรงเรยี นพ่อแม่หากเป็นไปได้ › มคี วามมนั่ ใจในความสามารถของตวั เองในการคลอด จะหลกี เลีย่ งความเจบ็ ปวดได้อยา่ งไร การบรรเทาความเจ็บปวดสามารถทำไดโ้ ดยวิธีการไมใ่ ชย้ าไดแ้ ก่ การหายใจที่ถกู วธิ ี การมคี นอย่เู ปน็ เพอ่ื นผคู้ ลอด ในช่วงเจบ็ ครรภ์คลอด และการนวด และวธิ ีการใชย้ า ซงึ่ วธิ กี ารดังกลา่ วจะช่วยใหผ้ ู้คลอดบรรเทาการเจ็บปวดได้มาก และมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนนอ้ ยมาก การมีคนอยเู่ ป็นเพอ่ื นผูค้ ลอดในช่วงเจ็บครรภค์ ลอดและช่วงคลอด องคก์ ารอนามยั โลกแนะนำใหม้ คี นอยู่เปน็ เพ่ือนผคู้ ลอดในชว่ งเจ็บครรภค์ ลอดและชว่ งคลอด เพราะจะชว่ ยใหผ้ ู้ คลอดมคี วามเจ็บปวดนอ้ ยลง มีโอกาสตอ้ งผา่ ตัดคลอดนอ้ ยลง และมีความพึงพอใจในการคลอดมากขน้ึ โดยจะมี การเตรยี มตวั ของท้ังผคู้ ลอด และคนท่ีจะอยูเ่ ปน็ เพือ่ นตง้ั แตไ่ ตรมาสที่ 3 ของการตั้งครรภ์ การชกั นำใหเ้ จ็บครรภ์คลอด (หรือการเรม่ิ ต้นของการเจบ็ ครรภ์คลอด) เปน็ ไปไดห้ รอื ไม่ การชกั นำการคลอดเปน็ ไปได้ โดยเฉพาะถ้าปากมดลกู พรอ้ ม จะแนะนำให้รอถงึ สัปดาห์ที่ 41 ของการตง้ั ครรภ์ เพอ่ื เพมิ่ โอกาสการคลอดได้เอง (spontaneous labor) สภาวะทางการแพทย์บางอยา่ งทำให้ตอ้ งมกี ารชักนำ การคลอดกอ่ นสัปดาหท์ ่ี 41 ของการต้งั ครรภ์ เม่ือจำเปน็ ต้องมีการชักนำการคลอดและปากมดลกู ยังไม่พรอ้ ม เปน็ ไปได้ท่ีจะตอ้ ง <<ทำให้ปากมดลกู พรอ้ ม (ripen)>>เสยี กอ่ น ใช้เวลาในการตรวจสอบกบั แพทย์ของท่านเพอ่ื ประเมินว่าการชกั นำการคลอดมคี วามเหมาะสมในกรณขี องทา่ น หรือไม่ และถ้าเป็นเชน่ นนั้ ส่ิงที่เปน็ ประโยชนแ์ ละผลข้างเคยี งมอี ะไรบ้าง การเพม่ิ โอกาสของการคลอดทางชอ่ งคลอด › รอจนกว่าจะเจบ็ ครรภค์ ลอดเอง › เคลือ่ นไหว, เปลยี่ นตำแหนง่ , ลกุ ข้ึน, เดนิ › รบั ประทานอาหารออ่ น และมนี ้ำเพยี งพอเพือ่ รกั ษาพลงั งาน › รบั การนวด พยายามผ่อนคลายระหว่างการบบี ตวั ของมดลกู และการหายใจ › ฟงั ดนตรี › ขอความช่วยเหลอื จากสามี หรือคนทอี่ ยเู่ ป็นเพอ่ื นในระหว่างเจบ็ ครรภ์คลอด ฉบบั ที่ 3.0 วันท่ี 12 ธันวาคม 2563 หนา้ 15 จาก 26

สำหรับรายละเอียดเพม่ิ เตมิ สำหรบั คำถามเกย่ี วกบั สถานการณ์ของท่าน โปรดปรกึ ษาแพทย์ หรอื ติดต่อโรงพยาบาลทที่ า่ นจะคลอด ฉบับท่ี 3.0 วันที่ 12 ธนั วาคม 2563 หนา้ 16 จาก 26

2 แรงจูงใจ ฉบบั ที่ 1.0 วนั ท่ี 3 สงิ หาคม 2563 หน้า 17 จาก 26

แบบทดสอบ: ขน้ั ตอนในการช่ังนำ้ หนักระหว่างข้อดีและข้อเสีย ขน้ั ตอนแรก ส่ิงสำคญั สำหรับทา่ นคืออะไรบา้ งและสำคัญอยา่ งไร วธิ กี ารทำ : • นึกถงึ ส่งิ ที่สำคญั สำหรบั ท่าน (ขอ้ ดแี ละข้อเสยี ) • อา่ นเน้อื หาในแต่ละชอ่ ง (ซึ่งมขี ้อเสนอแนะเพ่ือช่วยใหท้ ่านเริม่ คดิ ทบทวน) • เขียนลงในส่วน <<ความคิดเหน็ ของทา่ น>> ขององคป์ ระกอบอืน่ ๆ ท้ังหมด (ขอ้ ดี, ข้อเสยี ) ทส่ี ำคญั ต่อการตดั สินใจของท่าน • ใสเ่ คร่ืองหมาย «x» ลงในช่องทีส่ อดคล้องกบั ความสำคญั ของแต่ละรายการ - อยา่ ลงั เลท่จี ะกลับไปตรวจสอบข้อมูลสรปุ ของแต่ละทางเลือก (หนา้ 11) เพอื่ เป็น แนวทางในกระบวนการคิด ตัวอยา่ ง: การคลอดทางช่องคลอด มีการฟน้ื ตัวหลงั คลอดอย่างรวดเรว็ การหลกี เลยี่ งการผา่ ตัดคลอดฉุกเฉิน ความคดิ เห็นของทา่ น สามารถสมั ผัสบุตรของท่านไดท้ นั ที ได้รบั อนญุ าตให้อุม้ บตุ รคนอืน่ ๆ ของฉนั ทบี่ ้านได้ ไมม่ อี าการปวดระหวา่ งมีเพศสมั พนั ธ์ ขั้นตอนทส่ี อง วิธกี ารคลอดแบบใดท่ีทา่ นชอบมากกวา่ คดิ คำตอบของทา่ น และใสเ่ ครอื่ งหมาย «x» ในระดับความชอบต่อวธิ ีการคลอดด้านล่าง ชอบวิธกี ารผ่าตัดคลอดมากกวา่ ไม่แน่ใจ ชอบวิธกี ารคลอดทางช่องคลอดมากกวา่ ฉบับที่ 3.0 วนั ที่ 12 ธันวาคม 2563 หนา้ 17 จาก 26

ทางเลอื กของทา่ น ข้นั ตอนแรก สิง่ สำคัญสำหรับทา่ นคืออะไรบ้างและสำคญั อย่างไร ข้อเสนอแนะ สามารถสมั ผสั กับบตุ รของฉันไดท้ นั ที มปี ระสบการณก์ ารคลอดทางช่องคลอด เพ่มิ โอกาสประสบความสำเรจ็ ในการเลย้ี งบตุ รดว้ ยนมมารดา ลดความเสยี่ งที่เกยี่ วข้องกบั การผา่ ตัด (การตก เลอื ด, โรคหลอดเลอื ดสมอง/ลม่ิ เลอื ดอดุ ตนั ) ลดความเสย่ี งสำหรบั การตง้ั ครรภใ์ นอนาคต อย่โู รงพยาบาลนอ้ ยลง มีการฟน้ื ตัวหลงั คลอดอยา่ งรวดเรว็ ลดอาการปวดหลังคลอดและการใช้ยา ลดอาการปวดในระยะคลอด หลกี เลย่ี งการคลอดลา่ ชา้ หลีกเลย่ี งการผา่ ตัดคลอดฉกุ เฉิน ความคิดเห็นของท่าน ขัน้ ตอนทสี่ อง วธิ ีการคลอดแบบใดทีท่ า่ นชอบมากกวา่ คดิ คำตอบของทา่ น และใสเ่ ครอ่ื งหมาย «x» ในระดับความชอบตอ่ วธิ กี ารคลอดด้านลา่ ง ชอบวธิ กี ารผ่าตดั คลอดมากกว่า ไมแ่ น่ใจ ชอบวธิ กี ารคลอดทางช่องคลอดมากกวา่ ฉบับท่ี 3.0 วนั ท่ี 12 ธนั วาคม 2563 หนา้ 18 จาก 26

คำถำมทม่ี ตี ่อแพทยข์ องท่ำน เขยี นคำถามเพ่อื ถามแพทย์ของทา่ นเพอ่ื ชว่ ยท่านในการตัดสินใจ: ฉบบั ท่ี 3.0 วนั ท่ี 12 ธันวาคม 2563 หน้า 19 จาก 26

บนั ทกึ ฉบบั ที่ 3.0 วันท่ี 12 ธนั วาคม 2563 หน้า 20 จาก 26

คำศพั ท์ Asphyxia: ภาวะขาดออกซิเจนไปเลย้ี งร่างกายอย่างรนุ แรงทเี่ กดิ จากการหายใจผดิ ปกติ Birth companion: สตรีทไี่ ดร้ บั การฝกึ อบรมเพอ่ื ช่วยเหลือสนบั สนุนท้งั ทางร่างกายและจติ ใจของสตรีทอี่ ยู่ ในระยะคลอด; การพบสตรีตั้งครรภ์หรือคู่สามีภรรยาในระหว่างตั้งครรภ์ในขณะท่ีปากมดลูกพร้อมเข้าสู่ กระบวนการคลอด (active labor) และขณะคลอดบุตร (delivery) และให้การช่วยเหลือสนับสนุนในช่วง หลงั คลอด Brachial plexus: การบาดเจ็บเส้นประสาทแขนซึ่งเกี่ยวข้องกับความเสียหายของเส้นประสาทในรยางค์ บน และอาจทำให้สญู เสียความรูส้ ึก และ/หรอื สูญเสยี การเคลื่อนไหวบรเิ วณไหล่ แขน หรอื มอื Breech presentation: ทารกส่วนใหญ่จะอยู่ในตำแหน่ง «ส่วนหัวนำ» ในมดลูก อย่างไรก็ตาม บางครั้ง ก้น หรือเท้าของทารกจะปรากฏเป็นส่วนแรกในช่วงการคลอด ซึ่งสิ่งนี้เรียกว่า การคลอดบุตรท่าก้น (breech presentation) Caesarean: ขั้นตอนการผา่ ตดั ทเี่ ก่ยี วขอ้ งกบั การตัดหนงั หน้าท้องของมารดาเพื่อนำทารกในครรภอ์ อกมา การผา่ ตดั คลอดเรยี กอกี อยา่ งหนึ่งวา่ <<การผา่ ท้องคลอด>> Cervix: การเปิดของปากมดลูกเป็นรูปกรวยหรือโคนในช่องคลอด เป็นการยอมให้เข้าถึงภายในมดลูกได้ การขยาย (การเปดิ ) และปากมดลูกบางตัวลง (ลดขนาด) เปน็ สัญญาณของการคลอด Childbirth preparation classes (also called prenatal classes): เป็นหลักสูตรที่จัดทำโดย บคุ ลากรทางการแพทย์ ผูใ้ ห้การอบรมก่อนการคลอด หรอื ผู้ชว่ ยทำคลอด (doula) เพอื่ ใหข้ ้อมูลการคลอด บุตรแกส่ ตรีต้งั ครรภ์ (การฝึกการหายใจ และการจดั การความเจบ็ ปวด ระยะการคลอด การจัดการเกี่ยวกบั การเบง่ และการขับเอาตัวทารกออกมา…) Doula: ผู้ช่วยทำคลอดคือคนที่ติดตาม ช่วยเหลือสนับสนุน แจ้งคู่สามีภรรยา สตรีในขณะที่คลอด (ดูท่ี Birth companion) Effacement: การบางตัวของปากมดลูกภายใต้การหดรัดตัว ด้านข้างช่องคลอดของปากมดลูกและ ด้านข้างของมดลกู ดูเหมอื นว่าจะกลายเปน็ จุดเดยี วกนั Elective caesarean: การผา่ ตดั คลอดทกี่ ำหนดไว้ ไดร้ ับการวางแผนไว้ก่อนระยะเจบ็ ครรภ์คลอด Embolism: ลิ่มเลือดทีไ่ หลเวยี นในหลอดเลือดและสามารถอดุ ตันในหลอดลเลอื ดแดงที่สง่ ไปยงั ปอด Emergency caesarean (in labor): การผา่ ตัดคลอดทเ่ี ร่ิมดำเนนิ การหลังจากเร่ิมเข้าสูร่ ะยะคลอดแล้ว Encephalopathy: สัญญาณและอาการของการทำงานของระบบประสาทผิดปกติในช่วงสองสามวันแรก ของชวี ติ ในทารกทค่ี ลอดครบกำหนด ในสภาวะเชน่ น้มี คี วามยากลำบากในการเรม่ิ และรักษาไวซ้ ึ่งการหายใจ, ฉบับท่ี 3.0 วนั ท่ี 12 ธนั วาคม 2563 หนา้ 21 จาก 26

ระดับความรูส้ ึกตวั นอ้ ยกว่าปกติ, ความตงึ ของกลา้ มเนือ้ , ปฏิกริ ิยาตอบสนองฉบั พลนั และอาจชัก Endometrium: เย่ือที่บผุ นังชัน้ ในของมดลูกและเป็นท่ีฝังตวั ของไข่ทไ่ี ดร้ บั การผสม Epidural: การให้ยาระงบั ความรสู้ ึกเฉพาะส่วน ซึ่งทำให้มารดาไมร่ สู้ ึกถึงความเจ็บปวดจากการคลอดบุตร มัก ถูกใส่เข้าไปใกล้กับไขสันหลัง พร้อมกบั ใส่สิ่งแทรกแซง เช่น การให้สารละลาย ติดเครื่องวัดอัตราการเต้นของ หัวใจของทารกในครรภ์, การหยุดรับประทาน และบางครั้งจะใส่ท่อสวนปัสสาวะ ซึ่งอาจชะลอการดำเนินการ สง่ ผลกระทบตอ่ การหมนุ ตัวของทารกและเพิ่มความเป็นไปในการใชค้ มี หรือเครื่องดูดเพ่อื ชว่ ยทำคลอดทารก Episiotomy: การตดั บรเิ วณฝีเยบ็ ในขณะคลอดบุตรเพื่อช่วยคลอดเมอื่ มขี ้อบงุ่ ชที้ างการแพทย์ Expulsion: เวลาการคลอดบุตรซึ่งเริ่มเมื่อทารกปรากฏออกมาที่ช่องคลอดและจบลงด้วยการที่ร่างกาย ของทารกออกมาจากร่างกายของมารดาอยา่ งสมบรู ณ์ Forceps: อุปกรณท์ ปี่ ระกอบดว้ ยชอ้ นโลหะขนาดใหญ่สองข้าง ใช้คบี ศีรษะทารกเพอ่ื นำทารกออกมา Genital prolapse: การเคลื่อนลงมาของโครงสร้างอุ้งเชิงกรานหนึ่งอย่างหรือมากกว่า (กระเพาะปัสสาวะ มดลูก ช่องคลอด) จากตำแหน่งกายวิภาคปกติไปทางปากช่องคลอด หรือผ่านทางปากช่องคลอด ซึ่งมักจะ เกิดข้นึ เม่ืออุ้งเชิงกรานยุบเนอ่ื งจากน้ำหนักตวั ของทารกในชว่ งตั้งครรภ์ Hemorrhage: อาการตกเลือดคือการรวั่ ไหลของเลอื ดทเ่ี กิดจากการฉกี ขาดของหลอดเลือด Hysterectomy: การผา่ ตดั มดลูกเป็นการผา่ ตัดใหญ่ท่มี ีวตั ถปุ ระสงคเ์ พือ่ นำมดลกู ของสตรอี อก Induction of labor: วิธกี ารทใี่ ชใ้ นการกระตุน้ การหดตวั ของมดลกู ในระหวา่ งตง้ั ครรภ์ กอ่ น การเจบ็ ครรภ์คลอดเรมิ่ ขึน้ เอง; ไม่ควรดำเนินการก่อนสปั ดาห์ท่ี 41 ของการต้ังครรภ์ ยกเว้นมี ข้อบง่ ช้ีทางการแพทย์ Labor: ในระหวา่ งการคลอดบตุ ร แบ่งออกเปน็ 3 ระยะ ระยะแรกเร่มิ ตน้ ดว้ ยมกี ารหดตวั ครงั้ แรก ในชว่ งเวลา นี้ปากมดลูกจะบางลงและจะขยายตัวเต็มที่ (10 ซม.) ระยะที่ 2 คือการขยายตวั ของปากมดลูกแบบเต็มที่จน กระท้งั คลอดบตุ ร; ระยะท่ี 3 คอื ระยะคลอดรกหลงั จากการคลอดบุตร Natural means, vaginal way: การคลอดทางชอ่ งคลอด Perineal tear: การฉกี ขาดระหว่างช่องคลอดและทวารหนกั Perineum: ชุดกล้ามเนื้อระหว่างคลิตอริส (clitoris) และทวารหนัก กล้ามเนื้อชุดนี้รองรับอวัยวะสืบพันธุ์ อวยั วะถา่ ยปัสสาวะ และทวารหนัก Palsy: หมายถึงชนิดของอัมพาตประเภทต่าง ๆ มักเกิดขึ้นพร้อมกับความอ่อนแอ และการสูญเสียความรู้สกึ และไม่สามารถควบคมุ การเคลื่อนไหวของรา่ งกายได้ เช่น การสัน่ Placenta accreta: การเกาะของรกในกล้ามเนื้อมดลูก เป็นเรื่องยากที่จะขับรกออกไป สถานการณ์นี้พบได้ ฉบบั ท่ี 3.0 วันท่ี 12 ธันวาคม 2563 หน้า 22 จาก 26

บ่อยในกรณีทมี่ รี กเกาะบนแผลผา่ ตัด Placenta previa: รกคลุมปากมดลูก การลอกออกอาจทำให้เลือดไหลออกจากเลือดของมารดา (และไม่มี กรณีท่ีเลือดไหลออกจากทารกในครรภ์) สามารถป้องกันไม่ให้ศีรษะของทารกในครรภ์เข้าไปพัวพนั และการ ผ่าตดั คลอดจะไดร้ บั การตดั สินใจโดยทมี แพทย์ Postpartum: ระยะเวลาทนั ทีหลงั จากการคลอดบตุ ร และในสัปดาหห์ ลังคลอด Ripen (Mature): หมายถงึ การทำให้ปากมดลูกนม่ิ และเปิดออก Spinal anesthesia: การเจาะหลงั และการฉดี ยาชาเขา้ ไป Urinary incontinence: ไม่สามารถควบคุมการปสั สาวะและปสั สาวะโดยอตั โนมตั ิ ซงึ่ เกิดข้ึนทง้ั กลางวัน หรอื กลางคืน Uterine muscle (myometrium): กลา้ มเนือ้ มดลกู Uterine rupture: การฉกี ขาดท่แี ผลในมดลูก อาจเกดิ ขึน้ ในระหว่างตง้ั ครรภ์หรือคลอดบุตร Uterus: อวยั วะของระบบสบื พนั ธ์เุ พศหญงิ ทีอ่ อกแบบมาเพือ่ รบั ไข่ในระหว่างการฝงั ตวั และช่วยให้ตัวอ่อนและ ทารกในครรภ์เจรญิ เติบโตจนครบกำหนด Vacuum extraction: เครือ่ งมือชว่ ยดงึ ส่วนของศรี ษะทารกในครรภ์ Vagina, vaginal: อวยั วะสบื พนั ธเุ์ พศหญิง ซึ่งตง้ั อยู่ระหว่างช่องคลอดและมดลูก ฉบับที่ 3.0 วันท่ี 12 ธนั วาคม 2563 หน้า 23 จาก 26

แหล่งขอ้ มูลเพ่มิ เติม ฉบบั ที่ 3.0 วนั ท่ี 12 ธันวาคม 2563 หนา้ 24 จาก 26

ผเู้ ผยแพรเ่ นื้อหา Marylène Dugas, Ph.D. Nils Chaillet, Ph.D. Alexandre Dumont, MD, Ph.D. ผวู้ ิจัย Marylène Dugas, Ph.D. Eric Dubé, M.Sc. คณะกรรมการตรวจสอบ การออกแบบและการผลิต Valérie Laporte, graphic designer Print Service of the University of Montreal (SIUM) กิตติกรรมประกาศ เครื่องมือช่วยในการตัดสินใจนี้ได้รับการพัฒนาโดยใช้รูปแบบของเครื่องมือช่วยการตัดสินใจที่พัฒนา โ ด ย Marylène Dugas, Nils Chaillet แ ล ะ Allison Shorten ท ี ่ ม ี ช ื ่ อ ว ่ า «Giving birth after caesarean, Making an informed choice.» (Dugas, 2016) และ และกลุ่มวิจัยเกี่ยวกับเครื่องมือ ช่วยการตัดสินใจจากสถาบันวิจัย Ottawa Hospital (OHRI) ในสังกัดมหาวิทยาลัยออตตาวา (University of Ottawa) วันที่ ธันวาคม 2018 กำหนดการปรับปรุงครง้ั ต่อไป ธนั วาคม 2023