ປະຫວັດສາດພົວພັນສາກົນ 2

ເອກະສານປະກອບການສອນ ປະຫວດັ ສາດພວົ ພນັ ສາກນົ II ກມຸ່ ວຊິ າສະເພາະ ສາ້ ງຄູມດັ ທະຍມົ ສາຂາຄປູ ະຫວດັ ສາດ ລະບບົ 12+4 ປີ 4 ຮຽບຮຽນໂດຍ: ອຈ ປທ ພງົ ສະຫວດັ ສລິ ິປນັ ຍາ ວິທະຍາໄລຄູ ດງົ ຄາຊາ້ ງ 2021-2022

ຄານາ ເອກະສານປະກອບການຮຽນການສອນວິຊາປະຫວັດສາດພົວພັນສາກນົ 2 ໄດ້ຮຽບຮຽງມາຈາກ ການສັງ ລວມບັນດາເອກະສານຕຸ່າງໆເພ່ືອນາໃຊ້ເຂົາ້ ເປັນເອກະສານປະກອບການຮຽນການສອນວິຊາ ປະຫວັດສາດພົວພັນ ສາກນົ 2 ສາລບັ ນັກສຶກສາຄລູ ະບົບ 12+4 ສາຍສ້າງຄມູ ດັ ທະຍມົ ສາຂາ ຄູປະຫວັດສາດ. ການຮຽບຮຽງ ແລະ ຈັດ ລຽງເນົ້ອໃນວິຊາແມຸ່ນໄດ້ອີງໃສຸ່ໂຄງຮຸ່າງຫັກສູດລາຍວິຊາທີື່ກົມສ້າງຄູ ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ການົດ ອອກມາ. ເນ້ົອໃນໄດ້ເວ້ົາເຖິງສົງຄາມໂລກຄັົ້ງທີ 2 ໂດຍສັງເຂບ, ການພວົ ພັນສາກົນຫັງສງົ ຄາມໂລກຄັ້ົງທີ 2 ຈົນ ເຖງິ ປັດຈບນັ . ເອກະສານປະກອບການຮຽນການສອນເຫ້ັົມນົີ້ເພ່ືອແນໃສຸ່ເຮັດໃຫ້ນັກສຶກສາຄູທື່ີຮຽນຈົບຈາກສະຖາບັນ ສ້າງຄູ ມີສະມັດຖະພາບດີ, ມີຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈລາຍວຊິ າທ່ຕີື ົນເອງສອນຢ່າງເລກິ ເຊ່ິງື , ຮູ້ຈັກໝນູ ໃຊວ້ ທິ ີ ສອນແບບຫາຍຮບູ ຫາຍສີ, ມຄີ ວາມຊານານໃນການສອນ, ມີນ້າໍ ໃຈຮກັ ອາຊີບແພງເດັກ, ມຄີ ວາມຮບັ ຜິດຊອບໃນ ການພດັ ທະນາອາຊບີ ຄຂູ ອງຕນົ . ຫວງັ ຢ່າງຍງ່ິື ວຸ່າຄູ ອາຈານ, ນັກສຶກສາຄູ ແລະ ພາກສຸ່ວນອື່ນໆຫາກຍັງພບົ ເຫນັ ບັນຫາໃດໜືງ່ຶ ທບີື່ ່ເໍ ໝາະສມົ , ບສໍ່ ອດຄຸ່ອງ ແລະ ບທໍ່ ັນສະພາບການ, ກະລນາປະກອບຄາຄິດຄາເຫນັ ຂອງຕົນເພອື່ ຊຸວ່ ຍປັບປງເຮັດໃຫເ້ ອກະ ສານ ປະກອບການຮຽນການສອນເຫັົ້ມນີົສ້ ມົ ບູນ ແລະ ມີປະສດິ ທິຜນົ ຍງ່ືິ ຂຶົ້ນເພືອ່ ການປັບປງການຈດັ ຮຽບຮຽງເອກະສານ ໃນຄົງ້ັ ຕໍ່ໄປ.

ສາລະບານ ໜາ້ ທີ ບົດທີ 1......................................................................................................................... 1 ສົງຄາມໂລກຄົງັ້ ທີ 2 ໂດຍສງັ ເຂບ ........................................................................................... 1 1. ສາເຫດທີືພ່ າໃຫເ້ ກດີ ສງົ ຄາມ.......................................................................................... 1 1.1 ວກິ ິດການທາງດ້ານເສດຖະກດິ .................................................................................. 1 1.2 ການກາເນີດລດັ ທຊິ າດນຍິ ມົ .................................................................................... 1 1.3 ຄວາມອຸ່ອນແອ ແລະ ຂາດປະສິດທິພາບຂອງອງົ ການສນັ ນບິ າດຊາດ ....................................... 1 2. ການດາເນີນສງົ ຄາມ ................................................................................................... 2 2.1 ສະໜາມຮົບເອີຣົບ................................................................................................ 2 2.2 ສະໜາມຮບົ ອາຟຣກິ ກາເໜອ ແລະ ເອີຣບົ ໃຕ້ ................................................................. 5 2.3 ສະໜາມຮບົ ອາຊີຕາເວນັ ອອກ ແລະ ມະຫາສະໝດປາຊີຟິກ ................................................. 6 3. ຜົນຂອງສງົ ຄາມ ........................................................................................................ 9 3.1 ດ້ານການເມອງ ................................................................................................. 10 3.2 ດາ້ ນເສດຖະກດິ ................................................................................................. 10 1.3 ດາ້ ນສງັ ຄມົ ...................................................................................................... 10 ບດົ ທີ2 ........................................................................................................................ 12 ການພົວພັນສາກນົ ຫງັ ສງົ ຄາມໂລກ ແຕຸ່ 1945-1980 ................................................................. 12 1. ການສ້າງຕັົງ້ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ .............................................................................. 12 1.1 ຈດປະສງົ ແລະ ຫກັ ການສາ້ ງຕງັ້ົ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ.................................................. 13 1.2 ໜ້າທືຂ່ີ ອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ .......................................................................... 14 2. ອົງປະກອບຂອງອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ.......................................................................... 14 2.1 ສະມັດຊາໃຫຍຸ່ (General Assembly) .................................................................... 14 2.2 ຄະນະມນົ ຕີຄວາມໝົ້ນັ ຄົງ (Security Council) .......................................................... 15 2.3 ສານັກງານເລຂາທກິ ານ ........................................................................................ 16 2.4 ຄະນະມນົ ຕີ ເສດຖະກດິ ແລະ ສງັ ຄມົ ........................................................................ 18 2.5 ສານຍຕິທາລະຫວາຸ່ ງປະເທດ ຫ ສານໂລກ (International Court of Justice) ...................... 18 2.6 ຄະນະມົນຕີພິທກັ (Trusteeship Council) ............................................................... 19 2.7 ທະບວງການພເິ ສດ (Specialized Agencies) ........................................................... 19 3. ຄວາມຂດັ ແຍຸ່ງລະຫວາຸ່ ງ 2 ລະບບົ ການເມອງ..................................................................... 21

3.1 ລະບົບເສລີນຍິ ົມ ................................................................................................ 22 3.2 ລະບບົ ສງັ ຄມົ ນິຍມົ .............................................................................................. 22 4. ຄວາມຂດັ ແຍຸ່ງລະຫວາຸ່ ງໂລກເສລີກບັ ໂລກສັງຄມົ ນຍິ ມົ .......................................................... 23 5. ການສາ້ ງຕັ້ງົ ກມຸ່ ສາພນັ ທາງການທະຫານຂອງ 2 ລະບບົ ການເມອງໂລກ....................................... 25 5.1 ກມຸ່ ການທະຫານປ້ອງກັນອດັ ລັງຕກິ ເໜອ (NATO) ...................................................... 25 5.2 ກມຸ່ ທະຫານປ້ອງກນັ ອາຊີຕາເວັນອອກສຽຸ່ ງໃຕ້ (SEATO)............................................... 26 5.3 ກມຸ່ ສນົ ທິສນັ ຍາວຊ (Warsaw).............................................................................. 28 ສນັ ຍາລັກຂອງກມຸ່ ສົນທິສນັ ຍາວຊ (Warsaw) .................................................................. 28 ແຜນທີສ່ື ະມາຊກິ ກຸ່ມສົນທສິ ນັ ຍາວຊ (Warsaw)................................................................ 29 6. ການກາເນດີ ແລະ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງຂະບວນການປດົ ປ່ອຍຊາດ ......................................... 29 7. ການເຂາົ້ ແຊກແຊງທາງດາ້ ນການເມອງຂອງປະເທດມະຫາອານາດຕໍປ່ ະເທດທ່ກີື າລງັ ພັດທະນາ ແລະ ດອ້ ຍ 29 ພດັ ທະນາ.................................................................................................................. 29 ບົດທີ3 ........................................................................................................................ 31 ການພົວພັນສາກນົ ແຕປຸ່ ີ 1980 ຫາປັດຈບັນ............................................................................. 31 1. ການພົວພນັ ລະຫວາຸ່ ງປະເທດອດສະຫະກາ ແລະ ປະເທດໂລກທີ 3............................................. 31 2. ການຮວຸ່ ມກຸ່ມຂອງປະຊາຊາດຕ່າຸ ງໆເພ່ືອຜນົ ປະໂຫຍດທາງດ້ານເສດຖະກດິ ແລະ ການເມອງ............ 32 3. ບດົ ບາດຂອງອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດໃນການແກບ້ ັນຫາຕຸາ່ ງໆ................................................. 34 3.1 ລັກສະນະການແກ້ໄຂບນັ ຫາຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ................................................. 34 3.2 ຂໍ້ຈາກັດໃນການແກໄ້ ຂບັນຫາຂອງອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດໃນການແກໄ້ ຂບນັ ຫາສາກົນ ............. 34 3.3 ການແກ້ໄຂບນັ ຫາໃນປະເທດຕຸ່າງໆ .......................................................................... 34 4. ສະພາບຂອງໂລກໃນຍກປດັ ຈບນັ .................................................................................. 34

ບດົ ທີ 1 ສງົ ຄາມໂລກຄງ້ົັ ທີ 2 ໂດຍສງັ ເຂບ 1. ສາເຫດທພ່ີື າໃຫເ້ ກດີ ສງົ ຄາມ ພາຍຫັງສົງຄາມໂລກຄ້ັົງທີ 1 ໄດ້ສ້ົິນສດລົງ ໄດ້ມີການເຊັນສົນທິສັນຍາແວກຊາຍ ວຊິງຕັນ ທ່ືີມີຜົນເຮັດ ໃຫ້ ການແບ່ງຸ ໂລກໃນເມື່ອກ່ອຸ ນມາຮອດເວລານົີບ້ ່ໍເໝາະສົມອກີ ແລວ້ . ທັງນີ້ົກເພາະວຸ່າບນັ ດາປະເທດທືີ່ປະລາໄຊໃນ ສົງ ຄາມໄດ້ມີການພັດທະນາ ມີການຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງວຸ່ອງໄວສົມທົບກັບການເຕີບໃຫຸ່ຍຂອງບັນດາປະເທດທຶນ ນິຍົມເຊ່ັນ: ປະເທດອີຕາລີ, ປະເທດຍື່ີປ່ນ. ດ້ວຍເຫດນ້ົັນເພ່ືອແບຸ່ງໂລກຄນໃໝຸ່ຕາມແບບຟາຊິດ ກຸ່ມນ້ີົຈື່ຶງສາພັນ ກັນເຂົ້າ ເພ່ືອທັບມ້າງສັນຍາແວກຊາຍ-ວຊິງຕັນ ຂອງຈກັ ກະພັດດ້ວຍການໃຊ້ສົງຄາມເປັນເຄ່ືອງມ ສະນັ້ົນ, ຈ່ືຶງເວົ້າ ໄດວ້ ່າຸ ມີ 3 ສາເຫດທື່ີພາໃຫເ້ ກີດສງົ ຄາມໂລກຄົ້ັງທີ 2 ມດີ ່ັງນີຄ້ົ : 1.1 ວກິ ິດການທາງດ້ານເສດຖະກິດ ເກດີ ຈາກຂໍ້ຕົກລົງໃຫ້ມີການໃຊ້ໜ້ີົສົງຄາມລະຫວຸ່າງປະເທດທືີ່ໄດຮ້ ັບໄຊຊະນະກັບປະເທດທ່ີືປະລາໄຊ ອີກ ສາເຫດໜ່ຶືງແມຸ່ນເກີດວິກິດການທາງດ້ານເສດຖະກິດເກີດຈາກການແຂຸ່ງຂັນກັນຜະລິດຢ່າງບ່ໍມີຂອບເຂດຂອງປະ ເທດມະຫາອານາດທຜື່ີ ະລິດສິນຄ້າອອກມາຫາຍເກີນຄວາມຕ້ອງການຂອງຜູ້ຊມົ ໃຊ້ ຍອ້ ນເຫດຜນົ ດງ່ັ ກ່າຸ ວນີຈົ້ ງຶ່ື ເຮັດ ໃຫພ້ ວກນາຍທຶນພະຍາຍາມຊອກຫາທກວທິ ີທາງເພື່ອຫດຸຼ ພ້ົນອອກຈາກວກິ ິດການດ່ັງກຸ່າວດ້ວຍການບັງຄັບລັດຖະ ບານເຂົ້າໄປຄວບຄມການຜະລິດທັງໝົດ ແຕ່ວຸ ິກິດການນ້ົີແກໄ້ ຂບນັ ຫາໄດ້ແຕພຸ່ ຽງຊວັ່ົ ຄາວເທົັ່ານັ້ນົ ບ່ໍສາມາດແກໄ້ ຂ ບັນຫາແບບຍນຍງົ ໄດ້ ມີແຕ່ຫຸ ນົ ທາງດຽວທສ່ືີ າມາດແກໄ້ ຂບັນຫາໄດທ້ ງັ ໝດົ ຄ: ການເຮັດສົງຄາມຍາດເອົາ ຕະຫາດ ຈາໜຸ່າຍສນິ ຄາ້ ໃນໂລກ. ວກິ ິດການທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ ຄົ້ັງນີໄ້ົ ດ້ນາໄປສຸູ່ການປຽ່ ນແປງທາງດາ້ ນສັງຄມົ ການເມອງ ກບ່ສໍ າມາດແກ້ໄຂບນັ ຫາໂດຍສັນຕໄິ ດ້ ຈາຕ້ອງໃຊກ້ າລງັ ເຂ້ົາມາແກໄ້ ຂອນັ ເປນັ ການຈດູ ສະນວນສງົ ຄາມໃນຄງ້ັົ ນົີ້. 1.2 ການກາເນດີ ລັດທຊິ າດນິຍມົ ທິດສະດີນິຍົມນ້ົີແມຸ່ນມີຢູ່ໃນບັນດາປະເທດທື່ີຂະຫຍາຍຕົວໃໝຸ່ທື່ີພະຍາຍາມ ຕ້ອງການຄວາມເປນັ ໃຫຸ່ຍ ເປັນຕ້ົນແມຸ່ນປະເທດອີຕາລີ ທື່ີຕ້ອງການສ້າງຄວາມເປັນໃຫຸ່ຍຄກັບຈັກກະພັດໂຣແມັງໃນສະໄໝບູຮານ ເພື່ອຂະ ຫຍາຍອານາເຂດຄວບຄມແຖບທະເລເມດເີ ຕລາເນ. ອີກຢ່າງໜຶື່ງແມຸ່ນເຢຍລະມັນມີຄວາມຄຽດແຄ້ນໃນສົນທິສັນຍາແວກຊາຍເຊິ່ືງປະຊາຊົນເຢຍລະມັນຖວຸ່າ ມນັ ບ່ໍມຄີ ວາມຢດຕທິ າຈ່ງຶື ພາໃຫເ້ ກດີ ທິດສະດຊີ າດນຍິ ມົ ທືີ່ວາຸ່ : ດ້ວຍຄວາມເໜອກວາຸ່ ທາງດ້ານຊົນເຜາົັ່ ແລະ ຄວາມ ນິຍົມຊາດຢ່າງຮນແຮງຂອງຍ່ືີປ່ນອັນພາໃຫ້ເກີດຄວາມເຊື່ອທື່ວີ ຸ່າ: ການໃຊ້ສົງຄາມເປັນເຄ່ືອງມໃນການສ້າງຄວາມ ຍືິງ່ ໃຫຸຍ່ ໃຫ້ແກປຸ່ ະເທດຊາດເປນັ ສິ່ງື ທຖ່ືີ ກຕອ້ ງ ແລະ ທິດສະດີທືວີ່ າຸ່ : ສ້າງວົງໄພບູນແຫຸງ່ ອາຊີ ຫ ອາຊີສາລບັ ຄນົ ອາຊີ ບນັ ຫານີົ້ໄດນ້ າໄປສຂູຸ່ ້ຂໍ ັດແຍງຸ່ ທຍືີ່ ິ່ືງໃຫຸ່ຍໃນເວລາຕໍ່ມາ. 1.3 ຄວາມອອຸ່ ນແອ ແລະ ຂາດປະສດິ ທພິ າບຂອງອງົ ການສນັ ນບິ າດຊາດ ພາຍຫັງສົງຄາມໂລກຄງັົ້ ທີ 1 ສນ້ິົ ສດລົງກໄດມ້ ກີ ອງປະຊຼຸມແວກຊາຍ ເກີດຂ້ນຶົ ໃນກອງປະຊຸຼມນົ້ີໄດຕ້ ກົ ລົງ ໃຫມ້ ກີ ານສ້າງຕ້ັງົ ອົງການສັນນິບາດຊາດຂນົ້ຶ ໃນວັນທີ 28 ເມສາ ຄ.ສ 1919 ເພືອ່ ປອ້ ງກນັ ແລະ ຮັກສາສັນຕິພາບ ໂລກ. ອົງການສນັ ນິບາດຊາດບສໍ່ າມາດຄໍາ້ ປະກນັ ເອກະລາດຂອງສະມາຊກິ ໄດ້, ບໍສ່ າມາດແກ້ໄຂບນັ ຫາຕຸາ່ ງໆ ແລະ ວິກິດການຕຸ່າງໆທີື່ເກີດຂນົຶ້ ໄດ້ ຍ້ອນບັນດາປະເທດມະຫາອານາດບ່ໍປະຕິບັດຕາມລະບຽບ ແລະ ບຫ່ໍ ົວຊາຕກ່ໍ ັບຂໍ້ກາ ນົດຕຸ່າງໆຂອງອົງການສັນນບິ າດຊາດ ເພາະອງົ ການສັນນິບາດຊາດບ່ໍສາມາດແກໄ້ ຂ ບັນຫາ ແລະ ຮັກສາສດິ ຜົນປະ ໂຫຍດຂອງບັນດາປະເທດສະມາຊິກໄດ້ ເຊືິ່ງມນັ ສະແດງອອກໃນກລະນີຍືີ່ປ່ນບກເຂົາ້ ປະເທດຈີນ ໃນປີ ຄ.ສ 1937 1

ໂດຍບ່ໍປະກາດສົງຄາມ, ສົງຄາມກາງເມອງຢູ່ສະເປນ ໃນປີ ຄ.ສ 1936, ກລະນີອີຕາລີ ບກເຂົ້າ ເອທີໂອປີ ໃນປີ ຄ.ສ 1935. 2. ການດາເນນີ ສງົ ຄາມ ສົງຄາມໂລກຄົັ້ງທີ 2 ເປັນສົງຄາມທືີ່ມີຂອບເຂດກວ້າງຂວາງ, ຄວບຄມດນິ ແດນໃນຫາຍພາກສຸ່ວນ. ສົງ ຄາມຄງົັ້ ນົ້ີໄດ້ລະເບີດຂນ້ົຶ ຍອ້ ນຟາຊິດເຢຍລະມັນບກໂຈມຕີ ໂປໂລຍຢາ່ ງກະທັນຫັນໂດຍບໍ່ປະກາດສົງຄາມ ໃນວນັ ທີ 1 ກັນຍາ ຄ.ສ 1939. ມາຮອດວັນທີ 3 ກັນຍາ ຄ.ສ 1939 ອັງກິດ ແລະ ຝຣ່ັງ ໄດ້ປະກາດສົງຄາມກັບເຢຍລະ ມັນ ອັນເປັນຂີດໝາຍເເຫຸ່ງການກາເນີດສົງຄາມໂລກຄ້ົັງທີ 2 . ສົງຄາມໄດ້ແຜຸ່ຂະຫຍາຍໄປທ່ັົວໂລກ ແລະ ກິນ ເວລາເຖິງ 6 ປີ ຈ່ືຶງສົ້ິນສດລົງໃນວັນທີ 2 ກັນຍາ 1945 ເຊງິ່ື ມຂີ ົງເຂດການຕ່ໍສກູ້ ນັ ຢູ່ 3 ສະໜາມຮບົ ໃຫຸ່ຍທື່ີຈະນາ ສະເໜີດັງ່ ຕໍ່ໄປນີົ້. 2.1 ສະໜາມຮບົ ເອຣີ ບົ ເປີດສາກສົງຄາມໂລກຄັ້ົງທີ 2 ທາອິດແມ່ນຸ ສະໜາມຮົບເອີຣົບເອີຣົບຕາເວັນຕົກ ຈາກເຫດການທ່ືີເຢຍລະ ມັນ ໄດ້ບກໂຈມຕີໂປໂລຍ ໃນວັນທີ 1 ກັນຍາ ຄ.ສ 1939 ແບບສາຍຟ້າແມບ ອັນເຮັດໃຫ້ຝຣັ່ງ ແລະ ອັງກດິ ທີື່ ເປັນທະມິດກບັ ໂປໂລຍ ຈາຕອ້ ງໄດ້ປະກາດສົງຄາມກັບ ເຢຍລະມັນ ໃນວັນທີ 3 ກັນຍາ ຄ.ສ 1939, ຄາປະກາດ ຂອງ ອາເທິກຣິນວດ ຜ້ແູ ທນຂອງອັງກິດ ໄດ້ເວົ້າວຸ່າ: ທກນາທີທືີ່ຫ້າຊ້າໄປໝາຍເຖິງການສູນເສຍຊີວິດ ແລະ ຜົນ ປະໂຫຍດຂອງຊາດເຮົາ ແລະ ຄາປະກາດຂອງ ແຊມເບີແວນ ຕ່ໍສົງຄາມໃນການຕັດສິນໃຈເຮັດສົງຄາມກບັ ເຢຍລະ ມນັ ວາຸ່ : ທກສ່ງືິ ທກຢ່າງທີ່ຂື າ້ ພະເຈາ້ົ ໄດກ້ ະທາມາ ທກສື່ິງທກຢ່າງທືີ່ຂາ້ ພະເຈ້ົາຫວັງ ແລະ ເຊືອ່ ມາຕະຫອດໃນຕາ ແໜຸ່ງທື່ີພັງພິນາດໄປໝົດແລ້ວ ໃນວັນທີ 22 ມິຖຸຼນາ ຄ.ສ 1941 ເຢຍລະມັນໄດ້ເປີດສະໜາມຮົບໃໝຸ່ທາງດ້ານ ຕາເວັນອອກບກໂຈມຕີເຂ້ົາໂຊວຽດດ້ວຍການບກເຂ້ົາເຂດ ເບໂລຣູດຊີ (Byelorussia) ທ່ືີເມອງແບສ (Brest) ໂດຍບໍໄ່ ດ້ປະກາດສງົ ຄາມຕາມແຜນຂອງ ບາກບາໂຣ ອັນເປັນຜົນເຮັດໃຫ້ ໂຊວຽດກ້າວເຂົາ້ ສສຸູ່ ົງຄາມໂລກຄົັ້ງທີ 2 ຮວຸ່ ມກັນກັບຝ່າຍພັນທະມິດ. ຕາມແຜນການຮົບນ້ີົເຢຍລະມັນໄດ້ບກໂຈມຕີເຂາ້ົ ໂຊວຽດເຖິງ 192 ກອງພົນ ໂດຍ ແບ່ງຸ ອອກເປນັ 3 ປກີ ຄ: - ທາງພາກເໜອນາພາໂດຍ ທາຸ່ ນນາຍພນົ ວອນລບິ (VonLip) ໄດເ້ ຂາ້ົ ຍຶດເອົາເມອງຣກີ າ (Riga) ເພອ່ື ບກເຂ້ົາເມອງ ເລນນິ ກຣາດ - ທາງພາກກາງບນັ ຊາໂດຍນາຍພົນ ວອນບອກ (VonBoc) ບກເຂົ້າເບໂລຣດຊີ ແຕຖຸ່ ກກອງທັບໂຊວຽດ ຕຕີ າ້ ນຄນໃນບົ້ນັ ຮບົ ເມອງສະໂມແລນ (Smolensk) ເພ່ອື ເດີນທາງສມຸູ່ ົດສະກູ. - ທາງພາກໃຕບ້ ັນຊາໂດຍນາຍພນົ ຣັນແທັດ (Randtede) ບກເຂົ້າທາງເມອງກີແອຟັ ຕາມເສນ້ົັ ທາງ ຕາ ກັນ ຣອັກ - ຄາກອຟ - ເຄິຣສ ເຂ້ົາສຸູ່ອູແກຣນ. ໃນປີ ຄ.ສ 1941 ກອງທັບນາຊີ ເຢຍລະມນັ ທັງສາມປກີ ກສາມາດບກຍຶດເຂົ້າສຸໃູ່ ຈກາງດນິ ແດນໂຊວຽດ, ດາເນນີ ການປດິ ລ້ອມຕວົ ເມອງເລນນິ ກຣາດ ແລະ ເຄື່ອນທັບເຂ້ົາໄປອກີ ປະມານ 20 KM ຈະເຖິງເຂດຕວົ ເມອງມດົ ສະກູ. ຕາມແຜນການເຄອ່ື ນຍາ້ ຍຂອງຮດິ ແລ ແລວ້ ຈະໄປເດີນສວນສະໜາມຢູ່ຈະຕລັດແດງ ແຕຸຄ່ ວາມຫວງັ ຂອງຮດິ ແລ ຕ້ອງພງັ ທະລາຍລງົ ເພາະແຜນການບກໂຈມຕແີ ບບສາຍຟ້າແມບຂອງຮດິ ແລ ບໍ່ໄດຮ້ ບັ ຜນົ ສາເລດັ ຫງັ ຈາກບກ ໂຈມຕີອີກຄງົັ້ ໃໝໃຸ່ ນເດອນຕລາ ຫາ ເດອນພະຈິກ ຄ.ສ 1941 ດ້ວຍການໃຊ້ກາລັງພົນເຖງິ 84 ກອງພົນ ແຕຸ່ກບໍ່ ໄດ້ຮບັ ຜນົ ສາເລດັ ຍອ້ ນກອງທບັ ໂຊວຽດໄດດ້ າເນນີ ການຕ່ໍສູ້ຕ້ານຄນຢ່າງພລິ ະອາດຫານ ສມົ ທົບກບັ ລະດໜູ າວທືີ່ ກາຍເປັນອປະສກັ ໃນການເຄ່ອື ນທບັ ຂອງກອງທບັ ນາຊເີ ຢຍລະມນັ ແລະ ຄວາມບ່ຊໍ ານຊິ ານານໃນພນົ້ ທືໃ່ີ ນເຂດ 2

ດ່ັງກ່າຸ ວເຮດັ ໃຫກ້ ອງທບັ ນາຊີ ຂອງເຢຍລະມນັ ປະລາໄຊ, ທະຫານຫາຍຄົນຖກຂ້າຕາຍ ແລະ ຖກຈັບເປັນຊະເລີຍ ເສິກອີກຫາຍແສນຄນົ ການປະລາໄຊຂອງກອງທບັ ຮິດແລໃນລະດໜູ າວ ຄ.ສ 1941 ນຄ້ົີ າ້ ຍຄການ ປະລາໄຊຂອງ ກອງທບັ ນາໂປລີ ແຫງຸ່ ຝຣ່ັງ. ຮິດແລ ຜນູ້ າຟາຊດິ ເຢຍລະມັນ ມາຮອດລະດູຮ້ອນ ປີ ຄ.ສ 1942 ຮິດແລ ໄດ້ລະດົມກາລັງພົນອີກຄັ້ົງໃໝຸ່ເປີດ ສາກບກໂຈມຕີເຂ້ົາໂຊ ວຽດ ດ້ວຍການບກຍຶດເອາົ ເຂດ ເຊບາສະໂຕຣໂປນ ແລະ ບກເຂາົ້ ຕີ ສະຕາລິນກຣາດ ໂດຍໃຊກ້ າລງັ ພນົ 240 ກອງ ພນົ , ບັນຊາໂດຍນາຍພົນ ວອນໂປລສ ການສູ້ຮົບເປັນໄປຢາ່ ງດເດອດເພອ່ື ຍຶດເອົາເປ້ົາໝາຍທີ່ຕື ັ້ງົ ໄວ້. ພາຍຫງັ ທ່ີືຍຶດ ຄອງເຊບາສະໂຕຣໂປນແລ້ວກອງທັບນາຊີກມຸ່ງໜ້າເຂ້ົາຍຶດສູນກາງອດສາຫະກາຂອງໂຊວຽດ ທາງຝ່ັງຕາເວັນຕົກ ແມຸ່ນ້ໍາໂວນກາ, ດາເນີນການປິດລ້ອມຕວົ ເມອງສະຕາລິນກຣາດ ເຖິງ 90 ວັນ ແຕກຸ່ ຖກກອງທັບ ແລະ ປະຊາຊົນ ສະຕາລິນກຣາດ ຕ້ານຄນຢາ່ ງອົງອາດກາ້ ຫານ. ໃນວນັ ທີ 1 ພະຈິກ ຄ.ສ 1942 ກອງທັບໂຊວຽດ ໄດ້ດາເນີນການ ຕອບໂຕ້ຢ່າງແຂງແຮງ, ດາເນີນການປິດລ້ອມກອງທັບເຢຍລະມັນ. ຮອດວັນທີ 2 ກມພາ ຄ.ສ 1943 ກອງທັບ ພເິ ສດທີ 6 ຂອງ ເຢຍລະມັນ ຈານວນ 330.000 ຄົນ ໄດຖ້ ກທາລາຍ ໃນນ້ັົນ 2/3 ຖກຂາ້ ຕາຍ ແລະ ມີ 1/3 ຖກ ຈບັ ພ້ອມດ້ວຍນາຍພົນ 24 ຄົນ. ໃນເດອນດຽວກນັ ນີົກ້ ອງທັບໂຊວຽດກສາມາດຍດຶ ເມອງ ເມອງຣອສຕອຟ ແລະ ເມອງຄາກົບ ຄນມາໄດ.້ ເວົ້າລວມແລ້ວແຕຸ່ ປີ ຄ.ສ 1942-1943 ກອງທັບແດງໂຊວຽດໄດ້ເປັນເຈົ້າການໃນການບກໂຈມຕີທະ ຫານຟາຊິດເຢຍລະມນັ ຕາມແນວຮບົ ທື່ີມຄີ ວາມຍາວປະມານ 1.700 KM ນບັ ແຕປຸ່ ະເທດແຟັງລງັ ຮອດ ກຣິມເມ, ກອງທບັ ຟາຊດິ ໄດຖ້ ກກອງທະຫານກອງທບັ ແດງໂຊວຽດ ບກໂຈມຕີຈນົ ບໍ່ສາມາດຕັ້ງົ ທ່າຸ ສູ້ຮບົ ໄດ້ອກີ . ນບັ ແຕວຸ່ ັນທີ 19 ພະຈິກ ຄ.ສ 1942 ຫາ ວັນທີ 24 ທັນວາ ຄ.ສ 1943 ກອງທັບນາຊີ ໄດ້ຖກປັດເຂຸຍ່ ອອກຈາກວົງສູ້ຮົບເຖິງ 112 ກອງພົນ, ທະຫານຖກດັບສູນເຖິງ 800.000 ຄົນ, ເຮອບິນຖກທາລາຍເຖິງ 3.000 ລາ, ປືນກົນໜັກ 3

10.000 ກະບອກ, ລົດຖັງ 4.500 ຄັນ ແລະ ລົດຂົນສົ່ັງ 70.000 ຄັນ ການສູນເສຍຂອງເຢຍລະມັນ ຄັົ້ງນີ້ົໄດ້ ເຮດັ ໃຫ້ກອງທັບເຢຍລະມັນເລີມື່ ມີຄວາມອ່ອຸ ນແອລງົ . ການຕ່ສໍ ້ຂູ ອງໂຊວຽດ ແລະ ກອງທບັ ນາຊີ ສະໝໍລະພູມເອີຣົບ ໄດ້ດເດອດຂຶ້ົນອີກຄ້ົັງໃໝຸ່ ຫັງຈາກທີື່ຝ່າຍສາພັນທະມິດ ໂດຍສະເພາະແມຸ່ນທະຫານ ຂອງອາເມຣກິ າ ໄດ້ຍົກພົນຂຶ້ນົ ບກທນື່ີ ອກມັງດີຂອງປະເທດຝຣັ່ງ ເປນັ ຜົນສາເລັດ ໃນວັນທີ 6 ມິຖຸຼນາ ຄ.ສ 1944 ເຊືິງ່ ເອ້ີົນວາຸ່ “ວນັ ດເີ ດ” ໝາຍເຖງິ ວັນແຫງຸ່ ການຮົບທີື່ດເດອດທືສ່ີ ດ ລະຫວຸາ່ ງກອງທັບສາພັນທະມິດ ກັບກອງທັບນາ ຊເີ ຢຍລະມັນ ໃນສະໜາມຮົບຝຣ່ັງ. ຈາກນົນ້ັ ຕມ່ໍ າໃນວັນທີ 19 ສງິ ຫາ ຄ.ສ 1944 ກອງທັບພນັ ທະມິດກສາມາດ ປດົ ປ່ອຍຕົວເມອງປາຣີ ສາເລດັ . ວນັ ທີ 25 ສິງຫາ ຄ.ສ 1944 ກອງທັບສາພັນທະມິດກຍົກພົນຂນົ້ຶ ບົກທື່ີ ໂປຣວັງ ພາກໃຕ້ຂອງຝຣັ່ງ ຂັບໄລຸ່ທະຫານນາຊີເຢຍລະມັນ ຈົນຮອດຊາຍແດນເຢຍລະມັນ ອັນເປັນແນວປ້ອງກັນໃຫຍຸ່ທື່ີ ສດຂອງດຸ່ານຮບົ ສູດທາ້ ຍຂອງຮິດແລ. ພາຍຫັງທ່ືີກອງທັບພັນທະມດິ ຍົກພົນຂ້ົຶນບກົ ຢູ່ ຝຣັ່ງ ແລ້ວກໄດ້ເປີດແນວຮບົ ທີ 2 ຂ້ົນຶ ໃນວັນທີ 23 ມິຖຼຸ ນາ ຄ.ສ 1944 ກອງທັບແດງ ໂຊວຽດ ກເປີດສາກບກໂຈມຕີຢ່າງເປັນການໃຫຍຸ່ ຢູ່ເທິງສະໜາມຮົບເຂດແມຸ່ນ້ໍາ ວດິ ສະຕນູ ໃກກ້ ບັ ຕວົ ເມອງ ວາກໂຊວີ ດວ້ ຍການໃຊກ້ າລງັ ເຖງິ 200.000 ຄນົ . ກອງທບັ ແດງໂຊວຽດໃຊ້ເວລາຮົບ ເກອບ 6 ເດອນຄ: ແຕຸ່ເດອນ ສິງຫາ ຄ.ສ 1944 ຫາ ວັນທີ 2 ມັງກອນ ຄ.ສ 1945 ກອງທັບແດງສາມາດບກ ໂຈມຕີເຂົ້າໄປຈົນເຖິງແມຸ່ນ້ໍາໂອແດ ທືີ່ເປັນແນວຮົບດຸ່ານສດທ້າຍຂອງຮິດແລ ທື່ີມີໄລຍະຫຸ່າງຈາກກງແບັກແລັງ ປະມານ 64 KM. ຈອມພນົ ສະຕາລິນ ໄດ້ຖະແຫຸ່ງການເຖງິ ໄຊຊະນະຂອງກອງທບັ ແດງໂຊວຽດ ທີື່ບກຈາກກງວາກ ໂຊວີ ເຖິງແມຸ່ນ້ໍາ ໂອແດ ເປັນໄລຍະທາງ 344 ໄມ ຫ 553,88 KM, ສັງຫານທະຫານເຢຍລະມັນໄດ້ 350.000 ຄົນ ຈັບໄດ້ເປັນສະເລີຍເສິກ 800.000 ຄົນ, ທາລາຍເຄ່ືອງບິນ 3.000 ລາ, ລົດຖັງ4.500 ຄັນ ແລະ ປືນໃຫຸ່ຍ 15.000 ກະບອກ. ໃນຂະນະທີື່ສະພາບການທາງການທະຫານກາລັງມີຜົນດີໃຫ້ແກຸ່ຝ່າຍສາພັນທະມິດນົັ້ນ, ມາໃນເດອນ ສິງຫາ ຄ.ສ 1944 ປະເທດສາພັນທະມດິ ປະກອບມີ ອັງກິດ, ຈີນ, ໂຊວຽດ ແລະ ອາເມຣິກາ ໄດ້ເປີດກອງປະຊຼຸມ ຂນຶົ້ ຢູ່ດາບາເຕີນໂອກ (ຊືຕ່ ກຶ ຫັງໜືຶ່ງຢູ່ນອກນະຄອນ ວຊງິ ຕັນ) ເພ່ືອປກຶ ສາຫາລກຸ່ຽວກັບບັນຫາເຮັດໃຫ້ສງົ ຄາມສົ້ິນ ສດລງົ ແລະ ບັນຫາກຸ່ຽວກັບອົງການຈັດຕ້ັົງສາກົນ (ສະຫະປະຊາຊາດ). ວັນທີ 11 ກມພາ ຄ.ສ 1945 ຜູ້ນາຂອງ ສາມມະຫາອານາດຄ: ນາຍພນົ ສະຕາລິນ ນາຍກົ ລັດຖະມົນຕີໂຊວຽດ, ຣດສະແວນ ປະທານາທິບດີອາເມຣິກາ ແລະ ເຊີກຊິນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີອັງກິດ ໄດ້ເປີດກອງປະຊຼຸມຂົຶ້ນຢູ່ທືີ່ຢານຕາ ໃນແຫມກຣີເມ ຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ ເພື່ອລົງມະຕິດັບສູນຟາຊິດ, ດັ່ງນ້ັົນ, ຮອດວັນທີ 19 ເມສາ ຄ.ສ 1945 ຈອມພົນຈູຄອບ ໄດ້ນາພາກອງທັບແດງ ໂຊວຽດບກໂຈມຕີເຂ້ົາແບັກແລງັ ເຊື່ິງເປັນທີື່ໝັ້ົນສດທ້າຍ ຂອງພວກຟາຊິດ, ຮດິ ແລ ໄດ້ຂ້າຕົວຕາຍໃນອົບມງ ທ່ືີ 4

ເປັນບຸ່ອນບັນຊາການໃຫຍຸ່ຂອງເຢຍລະມັນ ໃນຄນວັນທີ 30 ເມສາ ຄ.ສ 1945. ຈາກນົັ້ນ ເວລາ 15 ໂມງ 1 ນາທີ ຂອງວັນທີ 8 ພຶດສະພາ ຄ.ສ 1945 ນາຍພົນເຮອກາກໂດນິກ ໄດ້ປະກາດຍອມຈານົນຢ່າງບ່ໍມີເງື່ອນໄຂຕ່ໍ ພນັ ທະມິດ ອນັ ໄດເ້ ປັນການຢດຕິສົງຄາມໂລກຄັງ້ົ ທີ 2 ຢູ່ເທງິ ພາກພນົ້ ເອຣີ ບົ . 2.2 ສະໜາມຮບົ ອາຟຣກິ ກາເໜອ ແລະ ເອຣີ ບົ ໃຕ້ ກຸອ່ ນສງົ ຄາມໂລກຄົັ້ງທີ 2 ເກີດຂຶນ້ົ ນັນ້ົ ອຕີ າລີ ມີອານານຄິ ມົ ຢອູ່ ານານິຄມົ ຢູ່ອາຝຣກິ ກາເໜອ 3 ແຫ່ງຸ ຄ: ລີບ,ີ ໂຊມາລີ ແລະ ເອທີໂອປີ ເຊງ່ິື ອຕີ າລີ ຫາກຍດຶ ໄດ້ໃນປີ ຄ.ສ 1936. ນອກຈາກນຍີົ້ ັງມີ ອານບານີ ໃນເອີຣົບ ພາກໃຕ້ອີກ. ໃນທັດສະນະຂອງອຕີ າລີ ນັ້ນົ ອານານຄິ ົມດັງ່ ກ່າຸ ວ ມຈີ ານວນໜ້ອຍເກີນໄປ ບສໍ່ ມົ ສັກສຂີ ອງປະເທດ ມະຫາອານາດ. ດ້ວຍເຫດນົ້ີພາຍຫັງທືີ່ອີຕາລີ ໄດ້ປະກາດສົງຄາມກັບ ອັງກິດ-ຝຣັ່ງ ໃນວັນທີ 10 ມິຖຸຼນາ ຄ.ສ 1940 ກອງ ທັບອີຕາລີ ກໄດ້ເປີດສາກບຽດຍຶດເອົາ ປະເທດໂຊມາລີ ດ້ວຍການບກໂຈມຕີທະຫານ ອັງກິດ ທີທື່ ະເລແດງ. ພາຍໃນ 2 ອາທິດ ກອງທັບອັງກິດກຖກບັງຄັບອອກຈາກ ໂຊມາລີ. ຈາກນົັ້ນກອງທັບອີຕາລີ ກມຸ່ງໜ້າເຂ້ົາສູຸ່ ປະເທດເອຢິບ ໃນເດອນ ກັນຍາ ຄ.ສ 1940 ແລະ ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະທີ່ືເມອງ ເມຊາມາຣູ, ແຕຸ່ມາຮອດວັນທີ 11 ພະຈິກ ຄ.ສ 1940 ກອງທັບເຮອອັງກິດ ໄດ້ໂຈມຕີຖານທັບເຮອນອີຕາລີຢູ່ໂຕຣັນໂຕ, ສາມາດທາລາຍເຮອ ປະຈັນບານຂອງອີຕາລີໄດ້ 3 ລາ, ເຮອລາດຕະເວນ 2 ລາ ແລະ ເຮອຂົນສັ່ງົ ອີກ 2 ລາ ໂດຍໄດຮ້ ັບການຊຸ່ວຍເຫອ ຈາກອິນເດຍ, ກອງທັບອັງກິດກໄດ້ບກຈໂຈມຕກີ ອງທະຫານ ອີຕາລີ ໃນເດອນ ທັນວາ ຄ.ສ 1940. ຮອດເດອນ ກມພາ ຄ.ສ 1941 ກອງທັບອັງກິດ ກສາມາດ ເອົາຊະນະກອງທັບອີຕາລີ ເຊ່ິືງມີກາລັງພນົ ເຖິງ 10 ກອງພນົ ແລະ ໄດ້ຈັບສະເລີຍເສິກໄດ້ ເຖິງ 113.000 ຄົນ, ຍຶດປືນໄດ້ 1.300 ກະະບອກ ແລະ ຍຶດລົດຖັງໄດ້ 100 ຄັນ. ຈາກ ນັ້ົນກອງທັບອັງກິດກເຄ່ືອນທັບເຂົ້າປະເທດໂຊມາລີ, ເອທີໂອປີ ຄນໃນເດອນເມສາ ຄ.ສ 1941. ໄປພ້ອມໆກັບ ການບກຍຶດ ອາຟຣິກກາຕາເວັນອອກ, ຢູ່ເທິງແຫມບານກັງ ອີຕາລີ ກເປີດສົງຄາມຂົ້ຶນອີກ ດ້ວຍການບກຍຶດເອົາ ປະເທດເກຣັກ ໃນເດອນຕລາ ຄ.ສ 1940 ໂດຍໃຊ້ອານບານີ ເປັນຖານທັບ. ໃນບ້ັົນຮົບນົ້ີກອງທັບ ອີຕາລີ ໄດ້ປະ ເຊີນໜ້ າກັບການ ຕໍ່ຕ້ານຄນຢ່າງອົງອາດກ້າຫ ານຂອງກ ອງທັບເກຣັກ . ໂດຍໄດ້ຮັບການຊຸ່ວຍເຫອຈາກ ກອງທັບເຢຍລະມັນ ກອງທັບອີຕາລີ ຈ່ືຶງສາມາດຍຶດເກຣັກໄດ້ ລວມເວລາໃນການຕໍ່ສູ້ ນານເຖິງ 8 ເດອນຈືຶ່ງ ສາມາດສາເລັດ. ໃນເວລາດຽວກັນນ້ົີ,ກອງທັບ ເຢຍລະມັນ ພາຍຫັງທີ່ືໄດຮ້ ັບໄຊຊະນະຢູ່ຮົງກາຣີ, ບູນກາຣີ ແລະ ຣູ ມານີ ໃນຕົ້ນ ປີ ຄ.ສ 1941 ກ ໄດ້ສົັ່ງກາລັງບກເຂົ້າຍຶດຄອງຢູໂກສະວາກີ ແຕຸ່ກຖກກອງທັບຢູໂກສະລາວີຕ້ານຄນ ຢ່າງແຂງແຮງ, ຮິດແລ ຈື່ຶງໄດ້ມີການປ່ຽນແຜນ ການດ້ວຍການໃຊ້ເຄ່ືອງບິນຖ້ິົ ມລະເບີດລົງໃສຸ່ຕົວເມອງ ແບນກຣາດ ເປນັ ການໃຫຸ່ຍສົມຄວນສມົ ທບົ ກາລງັ ສູ້ຮບົ ພາກພົ້ນດິນ 20 ກອງພນົ ຈຶື່ງສາມາດເຂົາ້ ຍຶດເອາົ ຕວົ ເມອງ ຕຸ່າງໆຢູໂກສະວາກໄີ ດ້. ວັນທີ 8 ພະຈິກ ປີ ຄ.ສ 1942 ກອງທບັ ອັງກິດ ແລະ ອາເມຣິກາ ໄດຮ້ ຸ່ວມກັບ ກອງທັບ ຝຣັ່ງເສລີ ຍົກ ພົນຂ້ົຶນບົກເປັນຜົນສາເລັດຢູ່ທີື່ເມອງ ກາຊາບລັງກາ ຂອງມາຣົກ ກອງທັບຂອງຝ່າຍ ຟາຊິດ ກເລ່ືີມມດມົນ ເພາະ ການຮົບປະລາໄຊຕະຫອດມາ ເຊັ່ນ: ກອງທະຫານລົດຖັງຂອງເຢຍລະມັນທືີ່ບັນຊາໂດຍນາຍພົນຮອມແມນ ທື່ີຕັດ ກາລັງການລາລຽງຂົນສ່ັົງອາວດຍດທະພັນຂອງຝ່າຍພັນທະມິດ ໂດຍສະເພາະອາເມຣິກາ ທີ່ືເຂ້ົາໄປຊຸ່ວຍໂຊວຽດ ເພອ່ື ຕໍຕ່ ້ານເຢຍລະມັນ ແຕຸຖ່ ກກອງທັບອງັ ກິດດາເນີນການບກໂຈມຕີຕະຫອດເວລາ. ສດທ້າຍ ນາຍພົນ ຮອມແມນ ກຕ້ອງຍອມວາງອາວດ ພ້ອມກັບທະຫານຈານວນ 300.000 ຄົນ ໃນ ເດອນ ພດຶ ສະພາ ໃນປີ ຄ.ສ 1943 ອນັ ເປນັ ຜນົ ເຮດັ ໃຫສ້ ະໜາມຮົບໃນອາຟຣິກກາເໜອ ສນິົ້ ສດລງົ . 5

ຫງັ ຈາກນົນັ້ ກອງທັບຝາ່ ຍພນັ ທະມດິ ກບກເຂ້າົ ທະເລເມດີເຕລະເນ ແລະ ສາມາດຍຶດເກາະຊຊິ ິນ ຂອງອີຕາ ລີ ໄດ້ໃນເດອນ ກລະກົດ ປີ ຄ.ສ 1943 ພາຍໃນເວລາ 39 ວັນ. ໄປພ້ອມໆກັບການບກໂຈມຕີທາງພາກພົ້ນດິນ, ກອງທັບສາພນັ ທະມິດກໂຈມຕີ ອີຕາລີທາງອາກາດ ຕາມສະຖານທ່ີືທາງອາກາດຕຸ່າງໆ ລວມທງັ ກງໂຣມ. ຕໍ່ໜ້າສະ ພາບການນົັ້ນ ຊາວອຕີ າລີ ກໄດປ້ ະນາມໂຈມຕີ ມດໂຊລນີ ີ ຢ່າງຮນແຮງ. ໃນທ່ສືີ ດກຕອ້ ງຍອມສະຫະຕາແໜ່ງຸ ໃນ ວັນທີ 24 ກລະກດົ ປີ ຄ.ສ 1943 ແລ້ວອີຕາລີ ກມກີ ານສ້າງຕັ້ງົ ລັດຖະບານໃໝຸ່ຂົ້ຶນ ນາພາໂດຍ ປີໂຕຣໂບໂດກລີ ໂອ ໄດ້ມີການເຈລະຈາສັນຍາສະຫງົບເສິກ ໃນວັນທີ 3 ກັນຍາ ປີ ຄ.ສ 1943 ເປັນການສ້ິົນສດສົງຄາມຢູ່ເຂດ ອາຟຣິກກາເໜອ ແລະ ເອຣີ ບົ ໃຕ້. 2.3 ສະໜາມຮບົ ອາຊຕີ າເວນັ ອອກ ແລະ ມະຫາສະໝດປາຊຟີ ກິ ນັບແຕຸ່ ຍປື່ີ ່ນ ຍຶດເອົາເຂດແມນຈູ ຂອງຈີນໄດສ້ າເລັດ ແລະ ດາເນີນສົງຄາມກັບ ຈນີ ຈນົ ສາມາດຍຶດເອົາ ເມອງຊາຍຝັ່ງທະເລຂອງຈີນໄດທ້ ັງໝົດໃນເດອນ ທັນວາ ຄ.ສ 1938 ແລ້ວຍີື່ປ່ນກພະຍາຍາມແຜຸ່ອິດທິພົນເຂົ້າສຸູ່ ອາຊີຕາເວັນອອກສຽຸ່ ງໃຕ້ ດວ້ ຍການຮຽກຮອ້ ງໃຫ້ປະເທດຕຸ່າງໆໃນເອີຣບົ ເຊນ່ັ : ອງັ ກິດ, ຝຣງ່ັ , ໂຮນລັງ. ຕອບສະ ໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງຈັກກະພັດ ຍືີ່ປ່ນ ຕາມທິດສະດີ “ອາຊີເປັນຂົງເຂດຄົນອາຊີ” ແຕຸ່ວຸ່າທັງໝົດນ້ົັນຖກອາ ເມຣິກາ ເປັນຜູ້ຂັດຂວາງ ແລະ ດາເນີນການຕໍ່ຕ້ານຍີື່ປ່ນ, ອັນເປັນສາເຫດເຮັດໃຫ້ຍີ່ືປ່ນ ມີຄວາມຄຽດແຄ້ນຕໍ່ ອາ ເມຣິກາ ແລວ້ ມີການກະກຽມກາລງັ ເພ່ືອເຮັດສງົ ຄາມ. ຮບູ ພາບການຕໍ່ສໃູ້ ນອາຊີຕາເວນັ ອອກ ເດອນ ມຖິ ຸຼນາ ປີ ຄ.ສ 1940 ຍື່ີປນ່ ໄດ້ເຂົາ້ ຮວຸ່ ມສົງຄາມກັບ ເຢຍລະມັນ ແລະ ອຕີ າລີ ໂດຍມີເນອ້ົ ໃນວາຸ່ : “ຈະຊວຸ່ ຍເຫອເຊິ່ືງກັນແລະກັນ ທາງດ້ານການເມອງ, ການທະຫານ ແລະ ເສດຖະກິດ ຫາກປະເທດໃດໜ່ຶືງຖກຮກ 6

ຮານຈາກພາຍນອກ”. ໃນເວລາທີ່ສື ົງຄາມເກີດຂ້ນົຶ ຢເູ່ ອີຣບົ ຍປືີ່ ່ນກຂະຫຍາຍອານາດຢ່ແູ ຖບທະວີບອາຊຢີ ່າງວຸ່ອງໄວ ເພາະວຸ່າ ອັງກິດ ແລະ ຝຣ່ັງ ຕ້ອງໄດ້ສມກາລັງຢູ່ພາກເໜອເອຣີ ົບ, ບໄໍ່ ດ້ເອົາໃຈໃສຸ່ອານານິຄົມຢູ່ອາຊີ ກາຍເປັນໂອ ກາດອັນດີໃຫ້ແກຸ່ການຂະຫຍາຍອານາເຂດຂອງຍື່ີປ່ນ. ເດອນ ກລະກົດ ປີ ຄ.ສ 1941 ຍື່ີປ່ນ ກໄດ້ເຄ່ືອນກາລັງ ເຂາ້ົ ບກຍຶດອິນດູຈີນ, ໄທ, ມຽນມາ , ອິນໂດເນເຊຍ ແລະ ຖານທັບອັງກິດ ທ່ືີສງິ ກະໂປ ແຕທຸ່ ັງໝົດຖກອາເມຣິກາ ຂດັ ຂວາງ ອັນເປນັ ສາເຫດເຮັດໃຫ້ປະເທດຍືີ່ປນ່ ທາການບກໂຈມຕກີ ອງທບັ ເຮອຂອງອາເມຣິກາຢູ່ ອາວເຟີນຣະບົວ ໃນໝູຸ່ເກາະໂອອາຮູ ບລິເວນເກາະຮາວາຍ ແລະ ໂຮໂນລູລູ ໃນວັນທີ 7 ທັນວາ ປີ ຄ.ສ 1941 ເປັນຜົນເຮັດໃຫ້ ກອງທັບເຮອຂອງອາເມຣິກາ ຖກສູນເສຍເປັນຈານວນຫວງຫາຍຄ: ຄນົ ຕາຍ 2.343 ຄົນ ແລະ ບາດເຈັບ 1.200 ຄນົ ເຊງ່ິື ເປນັ ການທາລາຍກາລັງຂອງທະຫານອາເມຣກິ າ ໃນມະຫາສະໝດປາຊຟີ ກິ ລງົ ຢ່າງໜັກໜຸ່ວງ. ຫັງຈາກນັົນ້ ຍປ່ີື ່ນ ກບກຍຶດເອົາດນິ ແດນຕ່າຸ ງໆໃນມະຫາສະໝດປາຊຟີ ກິ ເຊ່ັນ: ເກາະກວມ, ເກາະເວກ, ຟີ ລບິ ປິນ ໃນເດອນ ທັນວາ ປີ ຄ.ສ 1941 ແລະ ຍຶດເອົາສິງກະໂປ ຈາກອັງກດິ ໃນວັນທີ 15 ກມພາ ປີ ຄ.ສ 1942 ແລ້ວສບຕປ່ໍ ະຕິບັດແຜນການເພືອ່ ກຽມບກຍຶດເອາົ ເກາະອົດສະຕາລີ. ພາຍຫງັ ທື່ີສາເລັດ ໃນການຍຶດເອົາອານານິຄົມ ຂອງ ປະເທດຕາເວັນຕກົ ໝົດແລວ້ ຍປືີ່ ່ນຈື່ຶງໄດສ້ ະໜັບສະໜູນ ໃຊ້ຊາວພ້ົນເມອງເຂ້ົາມີສວຸ່ ນຮຸ່ວມດວ້ ຍຄາຂວນັ ທືີ່ ວຸ່າ: “ວງົ ໄພບູນມະຫາອາຊີບົວລະພາ” ແລະ ມຍີ ດໂທບາຍວຸ່າຈະມອບເອກະລາດໃຫ້ແກຸ່ປະເທດເຫາົັ່ ນັນົ້ ແລວ້ ສ້າງຕງ້ົັ ລດັ ຖະບານຂຶົນ້ ເພື່ອຮບັ ໃຊ້ຈດປະສົງຂອງຍືປ່ີ ່ນ. ສຸວ່ ນບນ້ັົ ຮບົ ມະຫາສະໝດປາຊີຟິກນັົ້ນ ໃນໄລຍະທາອິດຂອງສົງຄາມ ກອງທັບເຮອອັນຍືິ່ງໃຫຸ່ຍຂອງຍືີ່ປ່ນ ສາມາດຄວບຄມທະເລຈີນໃຕ້ໄວ້ໝົດ ຈົນສາມາດທີ່ືຈະເຂ້ົາຮກຮານອົດສະຕາລີໄດ້. ສຸ່ວນມະຫາສະໝດປາຊີຟິກ ຕອນເໜອ ກອງທບັ ເຮອ ຍ່ປືີ ່ນ ກຄວບຄມເສ້ົັນທາງການເດນີ ເຮອໄດເ້ ທິງເກາະ ມິດເວ ຂອງອາເມຣກິ າ ເຖິງຢາ່ ງໃດ ກຕາມກອງທັບເຮອຂອງຍ່ີືປນ່ ກຄອງຄວາມເປັນເຈົ້າທາງການທະເລພຽງ 6 ເດອນທາອດິ ຂອງສງົ ຄາມເທ່າັົ ນນົັ້ ກໝົ ດອິດທິພນົ ເນ່ືອງຈາກການປະລາໄຊຢາ່ ງໜັກໜຸວ່ ງ ໃນການສູຮ້ ົບກັບກອງທັບອາເມຣກິ າ ໃນເດອນເມສາ ປີ ຄ.ສ 1942 ເທິງສະໜ າມຮົບຄລານ ລະຫວຸ່າງ ອົດສະຕາລີ ກັບໝຸູ່ເກາະຊາໂລມົງ ກອງທັບອາເມຣິກາໄດ້ໂຈມຕີ ກອງທັບ ຍື່ີປ່ນຢ່າງໜັກ ກອງທັບຍີ່ືປ່ນຈາຕ້ອງໄດ້ສູນເສຍເຮອຮົບບັນທກເຄ່ືອງບິນ 1 ລາ, ເຮອ ປະຈານບານ 2 ລາ ເຮອລາດຕະເວນ 4 ລາ ແລະ ເຄື່ອງບິນສູ້ຮົບ 322 ລາ, ນອກຈາກນ້ີົ ກອງທັບຍ່ີືປ່ນຍັງປະລາໄຊໃນບລິເວນ ເກາະມິດເວ ອີກ. ເດອນ ພຶດສະພາ ປີ ຄ.ສ 1942. ນັບແຕນຸ່ ັົ້ນມາກອງທັບເຮອຍືີ່ປ່ນບ່ໍສາມາດດາເນນີ ການສູ້ຮົບ ໃນທະເລອີກຕ່ໄໍ ປ ແລະ ກາຍເປນັ ຝາ່ ຍຕົັ້ງຮບັ ໃນການບກໂຈມຕຂີ ອງກອງທັບເຮອອາເມຣກິ າ. ໃນປີ ຄ ສ 1944 ກອງທັບເຮອອາເມຣິກາ ກໄດບ້ ກຍຶດເອົາບັນດາໝເູຸ່ ກາະຕຸາ່ ງໆ ຈາກຍ່ີືປ່ນຄນໄດ້ ເຊນັ່ : ເກາະມາກລານ, ເກາະກາໂລຣິນ ແລະ ໝເຸູ່ ກາະມາຣິອານ, ຮອດ ເດອນຕລາ ຄ.ສ 1944 ອາເມຣິກາ ກໄດ້ສາເລັດ ການຍດຶ ເອາົ ຟລີ ິບປິນ ຄນມາ ແລະ ຕົ້ນປີ ຄ.ສ 1945 ຍ່ືີປ່ນໄດ້ສນູ ເສຍໝເຸູ່ ກາະ ໂອກິນາວາ ແລະ ເກາະກິວຊວິ ໃຫ້ ແກຸ່ອາເມຣິກາ. ພາຍຫັງສູ້ຮົບກັນເປັນເວລາ 90 ວັນ. ຈາກນ້ັົນກອງທບັ ອາກາດ ແລະ ຝງູ ບິນຂອງອາເມຣິກາຈາກ ຖານທບັ ຕຸ່າງໆ ກໄດບ້ ນິ ທາລາຍຕວົ ເມອງຫາຍຕວົ ເມອງທວ່ັົ ປະເທດຍປ່ີື ່ນເຮັດໃຫ້ປະເທດຍ່ືີປນ່ ຖກເສຍຫາຍຢ່າງໜັ ກໜວຸ່ ງຄ: ໂຮງງານອດສະຫະກາ 550 ແຫຸງ່ ຖກທາລາຍ, ເສ້ົັນທາງຄມົ ມະນາຄມົ ຖກຕັດຂາດ. ວນັ ທີ 6 ສິງຫາ ປີ ຄ.ສ 1945 ປະທານາທິບດີ ທຣູແມນ ແຫຸ່ງສະຫະລັດອາເມຣິກາ ກໄດ້ຕັດສນິ ໃຈຖ້ົິມ ລະເບີດ ປຣາມານູ (ລະເບີດນິວເຄັຣຍ) ຖິົ້ມໃສຸ່ເມອງຮິໂຣຊິມາ, ວັນທີ 8 ສິງຫາ ຄ ສ 1945 ໂດຍປະຕິບັດຕາມ ສັນຍາປົດສະດາ ສະຫະພາບໂຊວຽດກປະກາດສົງຄາມກັບຍີ່ືປ່ນ ແລະ ມາຮອດ ວັນທີ 9 ສິງຫາ ຄ.ສ 1945 7

ກອງທັບແດງໂຊວຽດກໄດເ້ ປີດສາກບກໂຈມຕທີ ະຫານຍປືີ່ ່ນ ຢແູ່ ມນຈູຣີ, ເກາົ ຫີ ແລະ ປົດປ່ອຍເອາົ ພາກຕາເວນັ ຕົກ ສຽຸ່ ງເໜອຂອງປະເທດຈີນ. ໃນວນັ ດຽວກນັ ນອ້ີົ າເມຣກິ າ ກໄດນ້ າເອົາລກູ ລະເບີດປຣາມານູ (ລະເບີດນິວເຄຣັ ຍ) ລູກ ທີ 2 ຖ້ິມົ ໃສ່ເຸ ມອງນາກາສະກີ ໃນວນັ ທີ 9 ສິງຫາ ປີ ຄ.ສ 1945. ອນັ ໄດເ້ ຮດັ ໃຫປ້ ະຊາຊົນຍປ່ີື ່ນຜ້ທູ ີ່ືບໍ່ມຄີ ວາມຜິດ ຫຍງັ ຕອ້ ງສູນເສຍຊີວິດເຖິງ 360.000 ຄົນ ແລະ ທາລາຍອາຄານບ້ານເຮອຢ່າງຮາບກ້ຽງ, ການຖົິ້ມລະເບີດປຣາ ມະນູ ຂອງອາເມຣິກາຄ້ັົງນ້ົີ ໄດ້ຖກຊາວໂລກກຸ່າວປະນາມເພາະເປັນການກະທາທື່ີບ່ໍສົມຄວນທືີ່ອາເມຣິກາຈະຕ້ອງ ກະທາແບບນີົ້. ລະເບີດປຣາມະນູ “ແຟດແມນ” ລະເບີດປຣາມະນູທຖື່ີ ກຖມົ້ີ ລົງ ເມອງ ຮໂິ ຣຊມິ າ ແລະ ນາກາສະກີ ຂອງຍ່ີືປ່ນ ດວ້ ຍອານາດທາລາຍລ້າງຢ່າງມະຫາສານ ຂອງລະເບດີ ປຣາມະນູ ສມົ ທົບກບັ ການປະລາໄຊຂອງກອງທັບ ຍື່ປີ ນ່ ໃນເຂດກວາງຕງ ຈາກການບກໂຈມຕຂີ ອງກອງທັບແດງໂຊວຽດ ເຮັດໃຫຍ້ ່ືີປນ່ ຈາຕ້ອງປະກາດຍອມຈານນົ ໃນວນັ ທີ 15 ສິງຫາ ຄ.ສ 1945 ເປນັ ຈດຈບົ ຂອງສົງຄາມໂລກຄັົ້ງທີ 2 ຢດຕລິ ງົ . ຫງັ ຈາກສຮູ້ ບົ ກນັ ເປນັ ເວລາ 6 ປີ ໃນສະໜາມຮົບໃຫຍຂຸ່ ອງ 3 ທະວີບ. ຜົນເສຍຫາຍຂອງການຖົ້ມິ ລະເບີດປຣາມະນູ 8

3. ຜນົ ຂອງສງົ ຄາມ ສົງຄາມໂລກຄັົ້ງທີ 2 ໄດ້ເປີດສາກຂ້ຶົນ ໃນວັນທີ 1 ກັນຍາ ຄ.ສ 1939 ແລະ ສ້ິົນສດລົງໃນວັນທີ 2 ກັນຍາ ປີ ຄ.ສ 1945 ຖວຸ່າກິນເວລາເຖິງ 6 ປີ ເປັນສົງຄາມທ່ືີໃຫຸ່ຍ ທີ່ືນາໃຊ້ອາວດທ່ືີທັນສະໄໝເຊິື່ງບໍ່ເຄີຍມີມາ ກຸ່ອນໃນປະຫວັດສາດໂລກ ມັນໄດ້ທາລາຍຊີວິດ ແລະ ຊັບສິນເປັນຈານວນຫວງຫາຍ ມັນໄດ້ສົັ່ງຜົນຕໍ່ລະບອບ ເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ການເມອງ-ການປົກຄອງຂອງໂລກ ແລະ ສັ່ງົ ຜົນຕ່ໍຈິດໃຈຂອງປະຊາດໃນໂລກ ຈົນບ່ໍສາມາດ ປະເມນີ ຄ່າຸ ເປນັ ຕວົ ເລກໄດ.້ ມີປະເທດທເືີ່ ຂ້ົາຮວຸ່ ມສງົ ຄາມ 61 ປະເທດ ມີຈານວນພນົ 1.7 ຕົ້ ຄົນ, ມີທະຫານເສຍ ຊີວິດ 32.000.000 ຄົນ, ປະຊາຊົນເສຍຊີວິດ 26.000.000 ຄົນ, ເສຍອົງຄະ 30.000.000 ຄົນ ແລະ ຫາຍ ລ້ານຄົນຂາດທີ່ືພັກ, ໃນນັ້ົນຜູ້ທີື່ໄດ້ຮັບເຄາະກາ ແລະ ເສຍຫາຍຈາກສົງຄາມຫາຍກວຸ່າປະເທດອື່ນໃດໃນໂລກຄ ສະຫະພາບໂຊວຽດ ເຊື່ິງມີຄົນເສຍຊີວິດທັງມົດ 17 ລ້ານຄົນ, ໃນນົ້ັນມີທະຫານເສຍຊີວິດໃນສະໜ າມຮົບ 6.115.000 ຄົນ, ບາດເຈັບ 14.012.000 ຄົນ, ຕົວເມອງຖກທາລາຍ 1.700 ແຫຸ່ງ, ນາໃຊ້ທຶນທັງໝົດ 4.000 ຕົ້ ໂດລາ ໃນນັົນ້ ບນ່ໍ ັບເງນິ ເດອນທະຫານ. ຕາຕະລາງສມົ ທຽບລະຫວາຸ່ ງ ສົງຄາມໂລກຄົັງ້ ທີ 1 ແລະ ສງົ ຄາມໂລກຄງັົ້ ທີ 2 ລາຍການ ສງົ ຄາມໂລກຄງັ້ົ ທີ 1 ສງົ ຄາມໂລກຄງົັ້ ທີ 2 ປະເທດທ່ີືເຂົາ້ ຮວຸ່ ມສົງຄາມ 36 ປະເທດ 61 ປະເທດ ຈານວນພນົ ເຂົາ້ ຮຸ່ວມ 1 ຕ້ົ ຄນົ 1,7 ຕ້ົ ຄນົ ທນຶ ທີນື່ າໃຊ້ 388 ຕົ້ ໂດລາ 4.000 ຕ້ົ ໂດລາ ໄລຍະເວລາ 4 ປີ 3 ເດອນ 6 ປີ ຈານວນຄົນເສຍຊວີ ດິ 10 ລ້ານຄນົ 58 ລາ້ ນຄນົ ໄຊຊະນະສົງຄາມຂອງສະຫະລດັ ອາເມຣກິ າ 2 ກັນຍາ 1945 ສນ້ົິ ສດສົງຄາມໂລກຄງັ້ົ ທີ 2 ຫັງຍປ່ືີ ນ່ ຍອມລງົ ນາມຍອມຈານນົ 9

3.1 ດາ້ ນການເມອງ ຫັງສົງຄາມໂລກຄ້ັົງທີ 2 ສິ້ົນສດລົງການເມອງການປົກຄອງໄດ້ມີການປ່ຽນແປງ ໃນຫາຍປະເທດ ເຊ່ັນ: ເຢຍລະມັນຖກຕັດແບຸ່ງອອກເປັນ 4 ເຂດ ( 1 ສິງຫາ ຄ.ສ 1945) ກຄເຂດຕາເວັນອອກປົກຄອງໂດຍໂຊວຽດ ແລະ ອີກ 3 ເຂດແມຸ່ນປົກຄອງໂດຍ 3 ປະເທດມະຫາອານາດ (ອາເມຣິກາ, ອັງກິດ ແລະ ຝຣັ່ງ), ເກົາຫີກຖກແບຸ່ງ ອອກເປັນ 2 ເຂດຄ: ພາກເໜອປົກຄອງໂດຍໂຊວຽດ ແລະ ພາກໃຕ້ປົກຄອງໂດຍສະຫະລັດອາເມຣິກາ , ສຸ່ວນ ບັນດາຫົວເມອງຂ້ຶົນຂອງບັນດາຈັກກະພັດໄດ້ລກຮົ້ຂົຶ້ນຕ່ໍສູ້ຍາດເອົາເອກະລາດ ອິດສະຫະພາບຢ່າງລຽນຕິດ ໂດຍ ສະເພາະແມຸນ່ ຢ່ທູ ະວີບອາຊີ, ອາຟຣິກກາ, ອາເມຣິກາລາຕິນ ການປ່ຽນແປງດັ່ງກາຸ່ ວນ້ັົນໄດ້ກໃຫ້ເກີດຄວາມຂດັ ແຍຸ່ງ ທື່ີເລິກເຊ່ືິງກວຸ່າເກັ່ົາໂດຍ ສະເພາະແມຸ່ນກຸ່ມປະເທດທີື່ມີລະບອບການເມອງທີ່ືແຕກຕຸ່າງກັນ ເຊັ່ນ: ລະບອບເສລີ ປະຊາທິປະໄຕ ໂດຍມີສະຫະລັດອາເມຣິກາເປັນຜູ້ນາ ແລະ ລະບອບສັງຄົມນິຍົມ (ຄອມມູນິດ) ໂດຍມີສະຫະພາບ ໂຊວຽດເປັນຜູ້ນາ ແຕເຸ່ ຖິງຢ່າງໃດກຕາມທາຸ່ ອຽຸ່ ງຂອງສງັ ຄົມໂລກກມີຄວາມພະຍາຍາມໄປໃນທາງທື່ີສາ້ ງສັນຕິພາບ ອດິ ສະຫະພາບ ແລະ ຮບັ ປະກນັ ສດິ ທິມະນດຂອງບັນດາຊາດຕຸ່າງໆໃນໂລກ. ການປ່ຽນແປງການເມອງຫັງສົງຄາມໂລກຄັົ້ງທີ 2 3.2 ດາ້ ນເສດຖະກດິ ງບົ ປະມານທີື່ໃຊ້ເຂ້ົາໃນການນເຮັດສົງຄາມລວມທັງຝ່າຍທືີ່ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະ ແລະ ຝ່າຍທືີ່ປະລາໄຊ ລວມ ເປັນເງິນໄດ້ 4.000 ຕົ້ ໂດລາ ສະຫະລັດ (ບໍ່ນບັ ເງິນເດອນທະຫານ) ປະເທດທືີ່ຊະນະໃນສົງຄາມໄດ້ຕິດໜົ້ີຕຸ່າງປະ ເທດເປັນຈານວນຫວງຫາຍເພາະວຸ່າໃນຊຸ່ວງເຮັດສົງຄາມພວກເຂົາໄດ້ກູ້ຢືມເງິນມາເພື່ອຊົ້ອາວດ ແລະ ສະບຽງ ອາຫານ ມາຮບັ ໃຊໃ້ ນການເຮດັ ສົງຄາມ ເຊັ່ນ: ຝຣ່ງັ , ອັງກິດ, ອຕີ າລ.ີ . (ສາລັບຈານວນ ເງິນທີ່ືກ້ຢູ ືມບສ່ໍ າມາດລະບ ໄດ້) ດ່ັງນັົ້ນ, ເມ່ືອສົງຄາມໂລກຄ້ົັງທີ 2 ສ້ົິນສດລົງ ປະເທດທ່ືີຖກປະລາໄຊລ້ວນແຕຸ່ຖກບັງຄັບໃຫ້ໃຊ້ຈຸ່າຍຄຸ່າເສຍ ຫາຍ (ໃຊໜ້ ົ້ີສົງຄາມ). ແຕຸ່ບາງປະເທດຊາພັດຖກປະເທດມະຫາອານາດເຂົ້າມາຍາດແຍຸ່ງສະແດງອິດທິພົນໃຫ້ເຫັນ ຄ: ຂຂໍ້ ັດແຍຸງ່ ໃນກງເບລີ ິນຂອງເຢຍລະມັນ, ບັນຫາຂອງຈີນ, ບັນຫາເກາົ ຫີ. ນອກຈາກນີົ້ ຫັງສົງຄາມສະຫະລັດອາ ເມຣິກາ ຍັງໄດ້ວາງນະໂຍບາຍຟົື້ນຟູເສດຖະກິດຂອງບັນດາປະເທດຕຸ່າງໆ ທ່ີືໄດ້ຮັບຄວາມເສຍຫາຍຈາກສົງຄາມ ພ້ອມກນັ ນ້ົັນຍງັ ມນີ ະໂຍບາຍໃຫ້ກຢູ້ ືມເງນິ ເພື່ອນາເອົາໄປບູລະນະປະເທດຊາດຂອງຕນົ . 1.3 ດາ້ ນສງັ ຄມົ 3.3.1 ດາ້ ນບວກ ເຮດັ ໃຫບ້ ັນດາປະເທດຫົວເມອງຂນ້ົຶ ແລະ ເຄ່ືິງຫົວເມອງຂນຶົ້ ທເ່ີື ຄຍີ ຕກົ ຢູໃ່ ຕອ້ ິດທິພົນຂອງບນັ ດາປະເທດ ຈກັ ກະພັດລ້ວນແຕຸ່ພາກັນລກຮຂ້ົ ົນຶ້ ຕໍ່ສຍູ້ າດເອົາເອກະລາດ ອິດສະຫະພາບເພອ່ື ສ້າງປະເທດຕນົ ຂ້ຶນົ ເຊັນ່ : - ປະເທດຫວຽດນາມ: ໄດສ້ າ້ ງຕັ້ົງປະເທດຕົນຂ້ນຶົ ເອີນ້ົ ວາຸ່ : ປະເທດສາທາລະນະລດັ ປະຊາທິປະໄຕ 10

ປະຊາຊນົ ຫວຽດນາມ ໃນວັນທີ 2 ກລະກດົ ປີ ຄ.ສ 1946. - ປະເທດຈນີ : ໄດ້ສາ້ ງຕງົັ້ ປະເທດຕນົ ຂຶ້ົນ ເອນ້ີົ ວາຸ່ : ປະເທດສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົ ຈີນ ໃນວັນທີ 1 ຕລາ ປີ ຄ.ສ 1949. - ປະເທດກຍບາ: ໄດສ້ ້າງຕ້ງັົ ປະເທດຕນົ ຂົ້ນຶ ເອນີົ້ ວາຸ່ : ປະເທດສາທາລະນະລັດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊົນກູ ບາ ໃນວັນທີ 1 ມັງກອນ ປີ ຄ.ສ 1999. ສຸ່ວນຢທູ່ ະວີບອາຟຣິກກາ ເຊ່ືິງໃນເມືອ່ ກຸ່ອນຕກົ ຢູ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງ ຂອງຈກັ ກະພັດກລວ້ ນແລ້ວແຕຸ່ ພາກນັ ລກຮຂ້ົ ນົ້ຶ ຕສ່ໍ ຍູ້ າດເອາົ ເອກະລາດ. 3.3.2 ດາ້ ນລບົ ສງົ ຄາມເຮັດໃຫສ້ ັງຄົມເກດີ ມຄີ ວາມສບັ ສົນວ້ນວາຍ ປະຊາຊນົ ລມົ້ ຕາຍ ເປນັ ຈານວນຫວງຫາຍ ໂດຍສະ ເພາະແມຸ່ນປະເທດທຖີື່ ກປະລາໄຊໃນສງົ ຄາມ ເດ່ັນກວາຸ່ ໝແູຸ່ ມຸ່ນ: ເຢຍລະມນັ , ຍື່ປີ ນ່ ປະຊາຊນົ ມີຄວາມທກຍາກ, ຂາດທຢ່ີື ູ່ອາໄສ, ຂາດສະບຽງອາຫານ, ຈິດໃຈຂອງປະຊາຊນົ ສວຸ່ ນຫາຍມຄີ ວາມໝດົ ຫວງັ . ສັງຄົມຂອງບາງປະເທດ ກມກີ ານປ່ຽນແປງໄປອນັ ເນືອ່ ງມາຈາກມກີ ານປຽ່ ນແປງລັດຖະບານ ແລະ ຮູບແບບການປກົ ຄອງ ບນັ ດາຕົວເມອງ ຕ່າຸ ງໆໄດຮ້ ບັ ຜົນກະທົບຈາກການໃຊລ້ ະເບີດທືີ່ຮາ້ ຍແຮງຂອງບັນດາປະເທດມະຫາອານາດ. ຄາຖາມຄນ້ົ ຄວາ້ : 1. ສາເຫດທືພີ່ າໃຫສ້ ົງຄາມໂລກຄງົ້ັ ທີ 2 ລະເບດີ ຂນຶົ້ ໃນປີ ຄ.ສ 1939-1954 ມາຈາກເງືອ່ ນໄຂໃດ? 2. ການດາເນີນສງົ ຄາມໂລກຄງັົ້ ທີ 2 ເປນັ ຄແນວໃດ? (ຈົ່ງັ ອະທິບາຍ) 3. ສົງຄາມໂລກຄົງັ້ ທີ 2 ມຜີ ນົ ສະທອ້ ນແນວໃດ ຕໍ່ກບັ ສງັ ຄມົ ມະນດໃນໂລກ (ອະທບິ າຍ) 4. ຈົັງ່ ປຽບທຽບລະຫວຸ່າງສົງຄາມໂລກຄ້ົງັ ທີ 1 ແລະ ຄງ້ັົ ທີ 2 ມີຄແນວໃດ? 11

ບດົ ທີ 2 ການພວົ ພນັ ສາກນົ ຫງັ ສງົ ຄາມໂລກ ແຕຸ່ 1945-1980 1. ການສາ້ ງຕງ້ັົ ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ທງຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ❖ ຄວາມໝາຍຂອງອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ (United Nations Organization) ເປັນອົງການລະຫວຸ່າງປະເທດ ສ້າງຂ້ົຶນ ເພືອ່ ດາລົງຮັກສາສັນຕິພາບ ແລະ ຄວາມໝັ້ົນຄົງຂອງໂລກ. ພ້ອມທັງສົ່ງັ ເສີມຄວາມຮວຸ່ ມມ ແລະ ຄນນະພາບຊວີ ິດ ທີື່ດີຂອງມວນມະນດໂລກ, ອົງການສະຫະປະຊາຊາດສາ້ ງຕັງົ້ ຂນົຶ້ ໃນວັນທີ 24 ຕລາ 1945 ແລະ ຖເອົາວັນນ້ີົເປັນ “ວັນສະຫະປະຊາຊາດ” ມີສານັກງານໃຫຍຸ່ຕ້ັົງຢູ່ເມອງນິວຢອກ ສະຫະລັດອາເມຣິກາ. ປະຈບັນມີສະມາຊິກທັງໝົດ 193 ປະເທດ (ສະຖິຕິ ປີ 2015). ແຜນທ່ືີສະມາຊກິ ຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ❖ ທມີື່ າຂອງອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ກາເນີດຈາກແນວຄິດຂອງມະຫາອານາດ ໃນຊຸ່ວງສົງຄາມໂລກຄົ້ງັ ທີ 2 ທ່ືີເຫັນ ຄວາມສາຄັນໃນການຈັດລະບຽບໃນການພົວພັນລະຫວຸ່າງຊາດຄນໃໝຸ່ ດ້ວຍການຈັດຕົ້ັງອົງການລະຫວຸ່າງປະເທດ ຂົຶ້ນ ເພື່ອເປັນກົນໄກໃນການແກ້ໄຂກລະນີພິພາດລະຫວຸ່າງປະເທດ ແລະ ຮັກສາສັນຕິພາບອັນຖາວອນຂອງໂລກ ໂດຍເລີ່ມື ຈາກ: - ການຮຸ່ວມກັນລົງນາມ “ຄາປະກາດລອນດອນ” (London Declaration) ໃນວັນທີ 12 ມິຖຸຼນາ ປີ ຄ.ສ 1941 ມຜີ ູແ້ ທນ 13 ປະເທດເຂາ້ົ ຮວຸ່ ມທື່ກີ ງລອນດອນ ປະເທດອງັ ກິດ. 12

- ການຮຸ່ວມມກັນລົງນາມ “ກົດບັດອັດລັງຕິກ” (Atlantic Charter) ໃນວັນທີ 14 ສິງຫາ ປີ ຄ.ສ 1941 ລະຫວຸ່າງ ປະທານາທິບດີ ຣສເວ ແຫ່ງຸ ສະຫະລັດອາເມຣກິ າ ກບັ ນາຍົກລດັ ຖະມົນຕີ ເຊຊີ ນິ ແຫງຸ່ ອັງກດິ . - ການລງົ ນາມໃນ “ຄາປະກາດເອກະລາດ” ໃນວນັ ທີ 1 ມັງກອນ ປີ ຄ.ສ 1942 ທ່ືີກງວຊິງຕນັ ທາອິດມີ ພຽງແຕຸ່ ສະຫະລັດອາເມຣິກາ, ອັງກດິ , ໂຊວຽດ ແລະ ຈນີ ທີ່ືເຂົ້າຮ່ວຸ ມ ແລະ ຕ່ໍມາກມີຫາຍປະເທດທີື່ລົງນາມເຂົ້າ ຮ່ວຸ ມ ເຊິງ່ື ມີເນອ້ົ ໃນກຸ່ຽວກັບບນັ ຫາສນັ ຕພິ າບໂລກ. - ການລົງນາມໃນ “ຄາປະກາດແຫຸ່ງມົດສະກູ” (Moscow Declaration) ໃນວັນທີ 30 ຕລາ ປີ ຄ.ສ 1943 ຂອງຜູ້ ແທນ 4 ປະເທດຄ: ຈີນ, ໂຊວຽດ, ອງັ ກດິ ແລະ ອາເມຣກິ າ. - ການປະຊຸຼມທີ່ື: “ດາບາຕັນໂອກສ” (Dum barton Oaks) ລະຫວຸ່າງວັນທີ 21 ສິງຫາ ຫາ ວັນທີ 7 ຕລາ ຄ.ສ 1944 ຂອງຜູ້ແທນ 4 ປະເທດຄ: ຈີນ, ໂຊວຽດ, ອັງກິດ ແລະ ອາເມຣິກາ ໄດ້ຮຸ່ວມປະຊຸຼມກຸ່ຽວ ກັບ ການຮ່າຸ ງກົດບດັ ຂອງສະຫະປະຊາຊາດ. - ການປະຊຼຸມທີື່ “ຢັນຕາ” ໃນວັນທີ 4-11 ກມ ພາ ປີ ຄ.ສ 1945 ທີື່ເມ ອງ ຢັນຕາ (Yalta) ໃນ ແຫມກຣິມເມ ຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ ມີຜູ້ແທນ 3 ປະເທດເຂ້ົາຮຸ່ວມຄ: ປະທານາທິບດີ ແຟຣງຄິນ, ຣູສເວວ ແຫຸ່ງສະຫະລັດອາເມຣິກາ, ຈອມພົນ ສະຕາລິນ ແຫຸ່ງສະຫະພາບໂຊວຽດ ແລະ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ເຊີຊິນ ແຫຸ່ງ ອງັ ກດິ ໄດ້ພອ້ ມພາກັນພິຈາລະນາແກ້ໄຂໂຄງສາ້ ງຂອງອງົ ການສະຫະປະຊາດ. - ການປະຊຸຼມທ່ືີ “ຊານຟຣານຊິສໂກ” (San Francisco) ໃນວັນທີ 25 ເມສາ ຫາ ວັນທີ 25 ມິຖຸຼນາ ປີ ຄ ສ 1945 ເພືອ່ ພິຈາລະນາ ແລະ ຮັບຮອງຮຸ່າງກດົ ບັດ ຂອງສະຫະປະຊາຊາດເຊ່ືິງມີຜູ້ແທນ ເຂົ້າຮຸ່ວມ 50 ປະເທດ ເຂາ້ົ ຮວຸ່ ມ ຕ່ໍມາໂປໂລຍກໄດເ້ ຂົາ້ ຮ່ວຸ ມໃນວັນທີ 24 ມິຖນຸຼ າ ຄ.ສ 1945 ເພີື່ມເປັນ 51 ປະເທດ. - ກອງປະຊຼຸມ “ປະກາດກົດບັດສະຫະປະຊາຊາດຢ່າງເປັນທາງການ” ໃນວັນທີ 24 ຕລາ ປີ ຄ.ສ 1945 ແລະ ກຖກເອົາວັນນ້ເົີ ປນັ ວັນສ້າງຕ້ັົງອົງການສະຫະປະຊາຊາດຈນົ ມາຮອດ ປດັ ຈບນັ . ຮບູ ພາບກຸ່ຽວກັບກອງປະຊມຸຼ ສ້າງຕັ້ງົ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ 1.1 ຈດປະສງົ ແລະ ຫກັ ການສາ້ ງຕງົັ້ ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ກ. ຈດປະສງົ ຂອງການສາ້ ງຕງົ້ັ ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ - ເພືອ່ ຮັກສາສັນຕິພາບ ແລະ ຄວາມໝັົ້ນຄົງປອດໄພລະຫວຸ່າງປະເທດ, ຮຸ່ວມມກັນດາເນີນມາດຕະການ ຢ່າງເຂ້ັົມງວດໃນການປ້ອງກັນ, ກາຈັດການກະທາທ່ີເື ປັນການຮກຮານ ຫ ຄກຄາມສັນຕພິ າບ ຫາວທິ ີສະກັດກນັົ້ ກ ລະນຂີ ໍ້ພິພາດລະຫວາຸ່ ງຊາດໂດຍສນັ ຕິວິທີ. 13

- ເພື່ອສັ່ງົ ເສີມຄວາມສາພັນລະຫວຸ່າງຊາດໂດຍຍຶດຫັກການຄວາມສະເໝີພາບ ແລະ ສິດທໃິ ນການເລອກ ທດິ ທາງໃນການປົກຄອງຕົນເອງເປນັ ຫກັ . - ເພື່ອເປັນສູນກາງສາລັບການປະສານງານຂອງນາໆຊາດທັງໝົດປວງໃນການດາເນີນງານໃຫ້ບນັ ລຈດປະ ສົງເປາົ້ ໝາຍຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ. - ເພ່ືອບນັ ລຄວາມຮຸ່ວມມລະຫວຸ່າງປະເທດ ໃນການແກໄ້ ຂບນັ ຫາທາງດ້ານເສດຖະກດິ , ສັງຄົມ, ວັດທະ ນະທາ ແລະ ມະນດສະທາ ສັ່ົງເສີມໃຫ້ທກຊາດເຄົາລົບສິດທິມະນດຕະຫອດເຖິງເສລີພາບຂ້ົັນພ້ົນຖານ, ໂດຍບໍ່ຈາ ແນກຄວາມແຕກຕຸ່າງທາງດ້ານເຊ້ອົ ຊາດ, ຜວິ ພນັ , ເພດ, ສາສະໜາ ແລະ ພາສາ. ຂ. ຫກັ ການຂອງອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ - ຫັກການແຫຸ່ງຄວາມສະເໝີພາບໃນອະທິປະໄຕ: ທກລັດມີຄວາມສະເໝີພາບກນັ ໃນອານາດອະທິປະໄຕ ປະເທດສະມາຊິກສະຫະປະຊາຊາດຈື່ຶງມີສິດສຽງເທັ່ົາທຽມກັນບວ່ໍ າຸ່ ຈະເປັນນປະເທດໃຫຸຍ່ ຫ ນອ້ ຍ. - ຫັກການຄວາມໝ້ົັນຄົງຮຸ່ວມກັນ: ປະເທດສະມາຊິກຕ້ອງລວມກາລັງກັນເພ່ືອຮັກສາຄວາມສັນຕິພາບ ແລະ ຄວາມໝັົນ້ ຄົງໄວ້ ໂດຍຕ້ອງຍອມຮັບ ແລະ ປະຕິບັດຕາມຂ້ຜໍ ູກພັນຕາມກົດບັດໂດຍສະເພາະຄາວິນິດໃສຂອງ ຄະນະມົນຕີຄວາມໝັົ້ນຄົງລະຫວຸ່າງປະເທດ. - ຫັກການເອກະພາບລະຫວຸ່າງມະຫາອານາດ: ກົດບັດໃຫ້ຄວາມຮັບຜິດຊອບແກຸ່ມະຫາອານາດ 5 ປະ ເທດທ່ືີເປັນສະມາຊິກຖາວອນຂອງຄະນະມົນຕີຄວາມ ໝັົ້ນຄົງລະຫວຸ່າງປະເທດ ແລະ ໃຫ້ສິດໃນການຢັບຢົັ້ງ (ສະຫະລດັ ອາເມຣິກາ, ລດັ ເຊຍ, ອງັ ກດິ , ຝຣງ່ັ ແລະ ຈນີ ). - ຫັກການບໍ່ໃຊ້ກາລັງ ແລະ ລະງັບຂ້ໍພິພາດໂດຍສັນຕິວິທີ: ເພ່ືອຈາກັດຄວາມຂັດແຍຸ່ງທັງຫາຍໃຫ້ຢູ່ໃນ ຂອບເຂດບໍ່ມີການກະທົບກັບສັນຕພິ າບ. - ຫັກຄວາມເປັນສາກົນຂອງອົງກອນ: ເປີດກ້ວາງໃຫ້ແກຸ່ບັນດາລັດ ທີື່ຮັກສັນຕິພາບທັງຫາຍ ແລະ ໃຫ້ ປະເທດທ່ືບີ ໍ່ເປັນສາມະຊິກປະຕິບດັ ຕາມຫັກການຂອງສະຫະປະຊາຊາດເທົ່າັ ທ່ືີຈາເປນັ ແກຸກ່ ານຮັກສາສນັ ຕພິ າບ. - ຫັກການເຄົາລົບເຂດອານາດສານພາຍໃນ: ບມ່ໍ ຂີ ໍ້ຄວາມໃດໃນກດົ ບດັ ທື່ີໃຫອ້ ານາດແກຸ່ສະຫະປະຊາຊາດ ເຂົາ້ ແຊງແຊກກິດຈະການທື່ຢີ ູໃ່ ນເຂດອານາດພາຍໃນລດັ . 1.2 ໜາ້ ທຂ່ືີ ອງອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດມີໜ້າທື່ີຫັກຄຮັກສາຄວາມສະຫງົບ, ຮັກສາສັນຕິພາບ ແລະ ຄວາມໝົ້ັນຄົງລະ ຫວຸ່າງປະເທດ, ສົັ່ງເສີມສິດທິມະນດ, ພັດທະນາເສດຖະກິດສັງຄົມ, ປົກປັກຮັກສາສິື່ງແວດລ້ອມ ແລະ ການໃຫ້ ຄວາມຊຸ່ວຍເຫອດ້ານມະນດສະທາໃນກລະນມີ ຄີ ວາມທກຍາກທີ່ືເກດີ ຈາກໄພພິບັດທາງທາມະຊາດ. 2. ອງົ ປະກອບຂອງອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ 2.1 ສະມດັ ຊາໃຫຍຸ່ (General Assembly) ສະມັດຊາໃຫຍຸ່ ເປັນໜຸ່ວຍງານຫັກ, ເປັນສະຖານທືີ່ປະຊຸຼມໃຫຍຸ່ຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ແລະ ເປັນສູນ ກາງຂອງການເຄ່ືອນໄຫວກິດຈະກາທົັ່ວໄປ. ປັດຈບັນໜຸ່ວຍງານນີ້ົມີສະມາຊິກທັງໝົດ 193 ທຸ່ານ ແຕຸ່ລະປະເທດ ສະມາຊກິ ຈະສ່ັງົ ຜູແ້ ທນເຂ້າົ ຮຸວ່ ມໃນສະມດັ ຊາໃຫຍຢຸ່ າ່ ງເທ່ັາົ ທຽມກັນ. ສະມັດຊາໃຫຍຸຈ່ ະມີການປະຊມຸຼ ສະໄໝສາມັນປລີ ະຄງ້ົັ ໂດຍການດົ ເອົາວັນອັງຄານອາທິດທີສາມຂອງເດອນ ກັນຍາໃນທກໆປີ ແລະ ຈະດາເນີນກອງປະຊຸຼມພາຍໃນ 2 ອາທິດ. ການປະຊຼຸມແຕຸ່ລະຄ້ົັງກອງເລຂາທິການສະຫະ ປະຊາຊາດ ຈະແຈ້ງໃຫຮ້ ູລ້ ວຸ່ ງໜ້າກອຸ່ ນ 60 ວນັ . ຜແູ້ ທນປະເທດສະມາຊກິ ທຈ່ືີ ະເຂ້ົາຮວຸ່ ມປະຊມຸຼ ຈະຕ້ອງໄດແ້ ຈງ້ ລາຍຊື່ຄະນະຜແູ້ ທນຂອງຕນົ ກຸ່ອນການເປດີ ກອງປະຊຼຸມຢ່າງຊ້າສດໜືຶ່ງອາທິດ, ໂດຍແມຸ່ນປະມກລັດ, ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫ ລັດຖະມົນຕີກະຊວງການ ຕຸ່າງປະເທດເປັນຜແູ້ ຕຸ່ງຕັົ້ງ. 14

ຫ້ອງປະຊຸມຼ ສະມດັ ຊາໃຫຸ່ຍຂອງສະຫາປະຊາຊາດ ➢ ອານາດໜາ້ ທຂ່ີື ອງສະມດັ ຊາໃຫຍຸ່ - ພິຈາລະນາ ແລະ ໃຫ້ຄາແນະນາໃນບນັ ຫາຕຸ່າງໆ ພາຍໃນຂອບເຂດຂອງກົດບດັ ສະຫະປະຊາຊາດ ລວມ ທງັ ເລອກຕົງ້ັ ຄະນະມນົ ຕີ, ເລຂາທກິ ານ ແລະ ຕລາການປະຈາສານອກີ - ພິຈາລະນາກຸ່ຽວກັບບັນຫາການຮັກສາສັນຕິພາບ ແລະ ຄວາມໝົ້ັນຄົງລະຫວຸ່າງປະເທດ ລວມທັງຫັກ ການໃນການຫຼຸດຜຸ່ອນກາລງັ ອາວດ ແລະ ຂໍ້ບງັ ຄັບຕຸ່າງໆ. - ພຈິ າລະນາລາຍງານກຽຸ່ ວກັບອົງກອນຕາຸ່ ງໆຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ລວມທັງຄະນະມົນຕີຄວາມໝ້ົັນຄົງທີື່ ສະເໜີລາຍງານປະຈາປີ ແລະ ລາຍງານພເິ ສດຕຸ່າງໆ. - ການດົ ການປະຊມຸຼ ຂອງສະມດັ ຊາໃຫຍຸ່ ທື່ີເອນີົ້ ວຸ່າ: ການປະຊຼຸມສະໄໝສາມັນ. - ການລົງມະຕຄິ ະແນນສຽງ ຕາມຫັກການສະມັດຊາ ການົດໃຫ້ປະເທດໜຶ່ງື ມີສດິ ລົງມະຕຄິ ະແນນສຽງພຽງ ແຕສຸ່ ຽງດຽວເທາັ່ົ ນນ້ົັ . ສາລັບການວິນໃິ ສທ່ັົວໄປແມນຸ່ ຖເອົາຄະແນນສຽງສຸ່ວນຫາຍເປັນປະຊາມະຕ.ິ 2.2 ຄະນະມນົ ຕຄີ ວາມໝນົັ້ ຄງົ (Security Council) ຄະນະມົນຕີຄວາມໝ້ັົນຄົງ ເປັນໜຸ່ວຍງານຫັກເຮັດໜ້າທີື່ໃນການຈັດການກຸ່ຽວກັບຄວາມໝ້ົັນຄົງ ແລະ ຕດັ ສນິ ໃຈວນິ ິດໄສກຸ່ຽວກບັ ຂໍພ້ ພິ າດ, ຂັດແຍ່ງຸ ຂອງປະເທດສະມາຊິກຂອງຄະນະມົນຕີຄວາມໝ້ັນົ ຄົງ. ສະມາຊິກຂອງຄະນະມົນຕີຄວາມໝົັ້ນຄົງ ມີ 15 ປະເທດ ເຊ່ືິງ ແບຸ່ງອອກເປັນ 2 ປະເພດຄ: ສະມາຊິກ ຖາວອນ ແລະ ສະມາຊກິ ບຖ່ໍ າວອນ. - ສະມາຊກິ ຖາວອນ (Permanent Member) ປະກອບມີ 5 ປະເທດມະຫາອານາດຄ: ສະຫະລັດອາເມຣິ ກາ, ລດັ ເຊຍ, ອັງກດິ , ຝຣັງ່ ແລະ ຈນີ . - ສະມາຊິກບ່ໍຖາວອນ (Non-Permanent Member) ປະກອບມີ 10 ປະເທດ ເຊືິ່ງຄັດເລອກມາຈາກ ປະເທດສະມາຊິກຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ໂດຍການຄັດເລອກຈາກສາມັດຊາໃຫຸ່ຍ ດ້ວຍການໝູນຕາມຕົວ ອກັ ສອນພາສາອັງກິດ ໂດຍມີວາລະດາລົງຕາແໜຸ່ງຄົັ້ງລະ 2 ປີ ແຕ່ບຸ ່ໍມີສດິ ເຂົ້າຮັບການເລອກຕັ້ົງຊາໍ້ ອກີ ໃນທັນທີທືີ່ ພົ້ນຈາກຕາແໜຸ່ງ. 10 ປະເທດຂອງສະມາຊິກບໍ່ຖາວອນໃນປະຈບັນ (ຄ ສ 2019) ປະກອບມີ: ປະເທດຊາດ, ປະເທດໄນຈີເລຍ, ປະເທດແອງໂກລາ, ປະເທດຈແດນ, ປະເທດມາເລເຊຍ, ປະເທດຊີລີ, ປະເທດເວເນຊູເອລາ, ປະເທດນິວຊີແລນ, ປະເທດສະເປນ ແລະ ປະເທດລີທວົ ເນຍ. 15

ຫ້ອງປະຊຸຼມຄະນະມົນຕຄີ ວາມໝ້ນັົ ຄງົ ຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ➢ ໜາ້ ທຂ່ືີ ອງຄະນະມນົ ຕຄີ ວາມໝນັົ້ ຄງົ - ພິຈາລະນາແກໄ້ ຂກລະນີພິພາດລະຫວາຸ່ ງຊາດໂດຍສນັ ຕິ - ເປນັ ຜູ້ສະເໜີຮບັ ເອາົ ສະມາຊກິ ໃໝຸ່ ແລະ ສະເໜີແຕຸ່ງຕົັງ້ ເລຂາທິການໃຫ່ຍຸ ຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ແລະ ເຮດັ ໜາ້ ທຮືີ່ ວຸ່ ມກັນກັບສະມັດຊາໃນການເລອກຕັງົ້ ຜ້ພູ ິພາກສາປະຈາສານຍຕທິ າລະຫວາຸ່ ງຊາດ. 2.3 ສານກັ ງານເລຂາທກິ ານ ສານກັ ເລຂາທກິ ານເປັນອົງການຫັກຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ມີເລຂາທິການສະຫະປະຊາຊາດເປັນຜູບ້ ລິຫານ ເຊິື່ງເຮດັ ໜ້າທ່ືບີ ລິການແກຸ່ອງົ ການອື່ນໆຂອງສະຫະປະຊາຊາດດາເນີນງານ ແລະ ບລິຫານໂຄງການຂອງອົງການຕຸາ່ ງ ໆ ທສີ່ື ະຫະປະຊາຊາດວາງໄວ.້ ເຈົ້າໜ້າທີື່ ທືີ່ເຮັດວຽກໃນສານັກງານເລຂາທິການສະຫະປະຊາຊາດນົ້ີປະກອບດ້ວຍ ບກຄນົ ຈາກປະເທດຕຸ່າງໆທີື່ວາງຕົນເປັນກາງ ບ່ໍເຂົ້າກັບປະເທດໃດໜື່ຶງ ແລະ ເຮັດວຽກເພື່ອຜົນປະໂຫຍດຂອງສະ ຫະປະຊາຊາດ. ສານກັ ເລຂາທິການສະຫາປະຊາຊາດ ➢ ອານາດ ແລະ ໜາ້ ທຂ່ືີ ອງສານກັ ເລຂາທກິ ານ ລວບລວມ ແລະ ກະກຽມເລື່ອງລາວຄວາມເປັນມາຂອງບນັ ຫາຕຸ່າງໆ ເພ່ືອໃຫ້ຜູ້ເຂ້າົ ຮວຸ່ ມປະຊຼຸມໄດ້ສກຶ ສາຂ້ໍ ມນູ ຄວາມຈິງ, ວິນິດໄສໄດ້ຢ່າງຖກຕ້ອງ ແລະ ຕ້ອງໄດ້ດາເນີນການຕາມມະຕິຂອງສາມັດຊາເຮັດໜາ້ ທໃີື່ ນການແປ ເອກະສານ, ເປນັ ນາຍພາສາ, ໂຕ້ຕອບຈົດໝາຍ, ພິມລາຍງານ ແລະ ຜະລດິ ເອກະສານຫສະໝດ, ຖະແຫຸງ່ ຂຸາ່ ວການ ປະຊຸຼມ ແລະ ເຜີຍແຜຸ່ຜົນງານຂອງສະຫະປະຊາຊາດ. ນອກຈາກນົ້ີຍັງຕ້ອງໄດ້ຈັດວາລະກອງປະຊຼຸມຂອງສະມັດຊາ ໃຫຍຸ່ ແລະ ຄະນະມົນຕີຄວາມໝນ້ັົ ຄງົ . ຜນູ້ າໜ່ວຸ ຍງານນົ້ຄີ ເລຂາທິການໂດຍແມນຸ່ ສະມັດຊາໃຫຸ່ຍເປນັ ຜແູ້ ຕງຸ່ ຕງ້ົັ . 16

ອັງຕນຍີ ູ ກູແຕຣິສ (António Guterres) ເລຂາທກິ ານສະຫະປະຊາຊາດຄົນປັດຈບັນ (2016 ຮອດປດັ ຈບັນ) ເລຂາທິການຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ມີໜ້າທ່ີືຮັບຜິດຊອບໃນການບລຫິ ານ ແລະ ດາເນີນງານໃນສານັກງານ ເລຂາທກິ ານ ຜູ້ທເ່ີື ຂາົ້ ດາລງົ ຕາແໜງຸ່ ນ້ົີແມຸ່ນຖກແຕຸ່ງຕົັງ້ ຈາກ ສະມດັ ຊາໃຫຍຸ່ໂດຍຜຸ່ານການສະເໜີຂອງຄະນະມົນຕີ ຄວາມໝັົນ້ ຄົງ, ເລຂາທກິ ານຂອງສະຫະປະຊາຊາດຈະດາລງົ ຕາແໜຸ່ງຄ້ົງັ ລະ 5 ປີ (1 ວາລະ). ຜູ້ທື່ຈີ ະດາລງົ ຕາແໜຸ່ງ ນົ້ແີ ມຸ່ນຕອ້ ງໄດ້ມາຈາກປະເທດສະມາຊິກບ່ໍຖາວອນຂອງຄະນະມົນຕີຄວາມໝັົ້ນຄົງ. ລາຍຊເ່ື ລຂາທກິ ານຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ແຕລຸ່ ະວາລະ ລ/ດ ຮບູ ພາບ ຊ່ື ແລະ ນາມສະກນ ໄລຍະເວລາດາລງົ ຕາ່ໍ ແໜງຸ່ ປະເທດ ໝາຍເຫດ 1 ທຸາ່ ນ ທຣິກເວີ ລີ 2/2/1964 -10/11/1952 ນເວ ລາອອກ (Trygve Lie) ທາຸ່ ນ ດາກ ຮາມາດເຮລີ 10/4/19/1953-18/9/1961 ສະວິ ເສຍຊວີ ດິ ອບດັ ຕິ (Dag ເດັນ ເຫດຍົນຕົກທ່ີື ໂຣ 2 Hammarskjöld) ດີເຊຍເໜອ (ປະເທດແຊມເບຍ ທຸ່ານ ອຕູ້ ັນ່ 30/11/1961-31/12/1971 ມຽນມາ ສະຫະສດິ ຫງັ ຄບົ 3 (U Thant) ວາລະ ທຸ່ານ ຄວດ ວັດໄຮ 1/1/1972-31/12/1981 ອອສເຕຍ ຈນີ ໃຊ້ສິດທຢິ ດຢັົ້ງ 4 (Kurt Waldheim) ການດາລົງຕ່ໍາແໜຸ່ ງສະໄໝທີ 3 ທາຸ່ ນ ຈາວີເອີສ ເປເຣດ 1/1/1982-31/12/1991 ເປລູ ປະຕິເສດທ່ືຈີ ະດາ 5 ເດ ກເູ ອຍາສ ລງົ ຕາ່ໍ ແໜຸ່ງວາລະ (Javier Pérez de ທີ 3 Cuéllar) ທາຸ່ ນ ບຕູ ຣດົ ບຕູ ຣົດ 1/1/1992-31/12/1996 ເອຢບິ ສະຫະລດັ ໃຊສ້ ິດທິ 6 ຊາລີ ຢດຢົ້ງັ ການ ດາ (Boutros Boutros- ລງົ ຕໍາ່ ແໜງຸ່ ສະ Ghali) 17

ທຸ່ານ ໂຄຟີ ແອນນນັ 1/1/1997-31/12/2006 ໄໝທີ 2 ການາ 7 (Kofi Annan) ບນັ ກີ-ມູນ 1/1/2007-31/12/2016 ເກາົ ຫີ 8 (Ban Ki-moon) ໃຕ້ ອງັ ຕນີຍູ ກູແຕຣິສ 1/1/2016- ປອກ ຕຍການ 9 (António Guterres) 2.4 ຄະນະມນົ ຕີ ເສດຖະກດິ ແລະ ສງັ ຄມົ ຄະນະມົນຕີເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ ເປັນອງົ ການຫັກຂອງສະຫະປະຊາຊາດເພື່ອເຮັດໜາ້ ທືີ່ໃນການແກໄ້ ຂ ບັນຫາ ແລະ ສັງ່ົ ເສີມການຮຸ່ວມມລະຫວຸ່າງປະເທດທາງດ້ານເສດຖະກດິ , ສັງຄົມ-ວັດທະນະທາ ແລະ ສິດທິມະນດ ລວມທງັ ວຽກງານພດັ ທະນາໃນດາ້ ນຕຸ່າງໆທສ່ືີ ະມັດຊາໃຫຍມຸ່ ອບໃຫ.້ ຄະນະມົນຕເີ ສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ ປະກອບດວ້ ຍສະມາຊກິ 54 ປະເທດ ເຊງືິ່ ຜຸ່ານການຄັດເລອກ ໂດຍ ສາມດັ ຊາສະຫະປະຊາຊາດ ສະມາຊກິ ຂອງແຕຸ່ລະປະເທດຈະດາລງົ ຕາແໜຸ່ງໄດ້ 3 ປີ. ໃນແຕຸ່ລະປີຈະມສີ ະມາຊກິ ຄົບ ການດົ ແລະ ລາອອກຈາກຕາແໜຸ່ງ 18 ປະເທດ. ສະມາຊິກເຕຸ່ລະປະເທດຂອງຄະນະມນົ ຕີເສດຖະກິດ ແລະ ສງັ ຄົມ ຈະມຜີ ູແ້ ທນໄດ້ພຽງ 1 ຄນົ , ການເລອກຕງົັ້ ສະມາຊິກແມຸ່ນໃຊຫ້ ັກການກະຈາຍຕາມເຂດພມູ ສີ າດ. ການລົງຄະແນນສຽງສະມາຊກິ ຂອງແຕຸ່ລະປະເທດຂອງຄະນະມນົ ຕີເສດຖະກິດ ແລະ ສງັ ຄມົ ຈະມີຄະແນນ ສຽງ 1 ຄະແນນສຽງ ຄາວິນດິ ໄສຂອງຄະນະມນົ ຕີເສດຖະກດິ ແລະ ສັງຄມົ ຖເອົາສຽງສວຸ່ ນຫາຍຂອງປະເທດສະມາ ຊກິ ທີ່ືມາປະຊຼມຸ ແລະ ລົງຄະແນນສຽງເປນັ ປະຊາມະຕິ. ການປະຊຸຼມຂອງໜຸ່ວຍງານ ການົດປີໜຶງ່ື 2 ຄ້ັົງ, ຄງ້ັົ ທາອິດ ຈະປະຊຸມຼ ຢູນ່ ວິ ຢອກ (New York) ແລະ ຄງ້ົັ ທີ 2 ແມນຸ່ ຢູ່ ເຈນີວາ (Geneva) ຫ ເອ້ີນົ ວາຸ່ ເຊີແນວ. 2.5 ສານຍຕທິ າລະຫວາຸ່ ງປະເທດ ຫ ສານໂລກ (International Court of Justice) ສານຍຕິທາລະຫວຸ່າງປະເທດ ເປັນອົງການໜ່ຶງື ຂອງສະຫະປະຊາຊາດທ່ືີມສີ ານັກງານໃຫຸ່ຍຕົ້ັງຢູກ່ ງເຮກ ປະ ເທດໂຮນລງັ , ອານາດໜາ້ ທື່ຂີ ອງສານຍຕິທາລະຫວຸ່າງປະເທດແມນຸ່ ໃຫ້ຄາແນະນາກຸ່ຽວກບັ ກົດໝາຍ ແລະ ຕີຄວາມ ໝາຍກຸ່ຽວກັບກົດໝາຍໃຫແ້ ກຸ່ທະບວງ ແລະ ຂະແໜງການຕາຸ່ ງໆຂອງສະຫະປະຊາຊາດ, ພິຈາລະນາຂ້ໍຂັດແຍຸ່ງໃນ ທາງກົດໝາຍລະຫວຸ່າງລັດໂດຍຍຶດຖຄວາມສະໝັກໃຈຂອງຄູກລະນີເປັນປະເດັນສາຄັນ. ສານຍຕິທາລະຫວຸ່າງປະ ເທດມີອານາດໃນການພຈິ າລະນາພິພາກສາຄະດີກຕ່ໍເມອ່ື ຄຸູ່ພພິ າດໃຫ້ຄວາມເຫນັ ຕກົ ລົງຍິນຍອມເທັາ່ົ ນ້ນັົ . ສານຍຕິທາລະຫວຸ່າງປະເທດປະກອບດ້ວຍຜູ້ພພິ າກສາ 15 ທຸາ່ ນ ໂດຍມີອານາດຢ່ໃູ ນຕາແໜຸ່ງຄົັງ້ ລະ 9 ປີ, ບກຄົນທື່ີປະກອບເຂົາ້ ເປັນສະມາຊິກຜູພ້ ພິ າກສານັົ້ນແມນຸ່ ສະມັດຊາໃຫຸ່ຍ ແລະ ຄະນະມນົ ຕີຄວາມໝັນ້ົ ຄງົ ຂອງສະຫະ ປະຊາຊາດເປນັ ຜູ້ຄັດເລອກ. ການລົງຄະແນນສຽງໃນບັນຫາຕຸ່າງໆການົດເອົາສຽງສຸວ່ ນຫາຍຂອງຜພູ້ ິພາກສາທື່ີເຂ້ົາ ປະຊຼຸມ ແຕຸ່ຕ້ອງມີຜ້ເູ ຂົ້າຮວຸ່ ມປະຊມຸຼ ບຫ່ໍ ຼຸດ 9 ທຸ່ານ, ຖ້າມີຄະແນນສຽງເທາ່ົັ ກັນໃຫ້ປະທານເປັນຜູ້ຊົີ້ຂາດ, ການພິຈາ ລະນາຄະດີຕ້ອງກະທາແບບເປດີ ເຜີຍ. 18

ສານຍຕທິ າລະຫວາຸ່ ງປະເທດ ຕົັ້ງຢູ່ໃນພະລາຊະວງັ ສນັ ຕພິ າບ ຢູ່ກງເຮກ ປະເທດໂຮນລັງ 2.6 ຄະນະມນົ ຕພີ ທິ ກັ (Trusteeship Council) ຄະນະມົນຕພີ ິທັກ ເປນັ ໜຸ່ວຍງານທເືີ່ ຮັດໜ້າທ່ທີື າງດ້ານການປົກຄອງເບືິງ່ ແຍງດິນແດນໃນການພທິ ັກຊາດ ຄປະເທດທີື່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບເອກະລາດທີ່ືສົມບູນ. ສະມາຊິກຂອງອົງການນ້ົີປະກອບດ້ວຍປະເທດທີເຮັດໜ້າທ່ືີໃນ ການຄມ້ ຄອງບວກກັບປະເທດທເືີ່ ປນັ ສະມາຊກິ ຖາວອນຂອງຄະນະມົນຕຄີ ວາມໝັນ້ົ ຄົງ ແລະ ປະເທດອືນ່ ໆເທາັົ່ ທີື່ຈາ ເປນັ ເພ່ືອໃຫມ້ ຈີ ານວນເທ່ົາັ ກັນຂອງປະເທດທປ່ີື ກົ ຄອງ ແລະ ບ່ປໍ ົກຄອງ. ໜ້າທື່ີຂອງຄະນະມົນຕີພິທັກແມຸ່ນພິຈາລະນາຄາລາຍງານຂອງປະເທດທືີ່ເຮັດໜ້າທ່ີືປົກປັກຄອງດິນແດນ ແລະ ເຮັດຂໍ້ສະເໜີແນະ ເພື່ອດາເນີນການໃຫ້ດິນແດນໃນພິທັກຈະເລີນກ້າວໜ້າ, ສາມາດປົກຄອງຕົນເອງໄດ້ ຫ ເປັນເອກະລາດ. ພຈິ າລະນາຄາຮອ້ ງອທອນຈາກເອກະຊົນ ຫ ບກຄນົ ໃນດິນແດນພິທັກ ຫ ດິນແດນອື່ນໆ. ດາເນີນ ການຈັດສງົັ່ ຄະນະຜູ້ແທນໄປຢ້ຽມຢາມດິນແດນໃນການຄ້ມຄອງຂອງຄະນະມົນຕີພທິ ັກ ເພອ່ື ສາຫວດສະພາບການ ຕາຸ່ ງໆໃນທອ້ ງຖ່ືິນນົນັ້ ໆ. 2.7 ທະບວງການພເິ ສດ (Specialized Agencies) ນອກຈາກອົງປະກອບ 6 ຢາ່ ງແລວ້ ຍັງມີທະບວງພເິ ສດອີກ 17 ທະບວງການ ອງີ ຕາມຂ້ໍ 57 ຂອງກົດບັດ ສະຫະປະຊາຊາໄດ້ກຸ່າວເຖິງອົງການຊານານພິເສດໄວ້ວຸາ່ : ອງົ ການລະຫວ່າຸ ງປະເທດຕຸ່າງໆທ່ໄີື ດ້ສະຖາປານາຂົຶ້ນດວ້ ຍ ການຕົກລົງລະຫວາຸ່ ງລດັ ຖະບານ ແລະ ມີຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບລະຫວຸ່າງປະເທດຢ່າງກ້ວາງຂວາງ ໃນດາ້ ນເສດຖະກິດ ສັງຄົມ, ວັດທະນະທາ, ການສກຶ ສາ, ອະນາໄມ ແລະ ອ່ນື ໆທກື່ີ ຸ່ຽວຂ້ອງຕ້ອງມີຄວາມສາພັນກບັ ອົງການສະຫະປະຊາ ຊາດ ອົງການເຫົ່ັານີົ້ຫັງຈາກໄດ້ນາເຂ້ົາມາສູຸ່ຄວາມສາພັນກັບສະຫະປະຊາດເອີົ້ນວຸ່າ: ອົງການຊານານພິເສດ ເຊ່ືິງ ປະກອບມດີ ່ັງນີ:້ົ 1). ອງົ ການອາຫານ ແລະ ການກະເສດ ແຫຸ່ງສະຫະປະຊາຊາດ (Food and Agriculture Organization ືຼຫ FAO): ອງົ ການນ້ີົໄດຮ້ ັບການສ້າງຕັງ້ົ ຂຶ້ນົ ຢາ່ ງເປນັ ທາງການໃນວັນທີ 16 ຕລາ ປີ ຄ.ສ 1945 ມສີ ານັກງານຕ້ົງັ ຢູ່ ກງວຊງິ ຕັນ ຕມໍ່ າ ໃນປີ ຄ.ສ 1951 ໄດຍ້ ້າຍສູນກາງມາຕັົ້ງຢູ່ກງໂຣມ ປະເທດອີຕາລີ. ເຊ່ືິງມີໜາ້ ທີ: ຍົກລະດບັ ທາງ ດ້ານໂພຊະນາການ ແລະ ມາດຕະຖານການຄອງຊີບຂອງປະຊາຊາດໃນໂລກໃຫມ້ ປີ ະສິດທິພາບ. 2). ທະບວງການພະລັງງານ ແລະ ປາລະມະນູລະຫວຸ່າງປະເທດ (International Atomic Energy ຫ IAEA). ສາ້ ງຂນົຶ້ ໃນປີ ຄ.ສ 1957 ທ່ືີ ວຽນນາ ປະເທດ ອອກສະເຕເລຍ. 3). ອງົ ການການບນິ ພນົ ລະເຮອນລະຫວາຸ່ ງປະເທດ (International Civil Aviation Organization ຫ ICAO): ໃນປີ ຄ.ສ 1945 ໄດ້ລງົ ນາມໃນອານສັນຍາເພື່ອກຕົງັ້ ອງົ ການນີທ້ົ ືນີ່ ະຄອນຊີກາໂກ ແຕວຸ່ ່າຸ ອງົ ການນໄີ້ົ ດ້ ຮັບການສາ້ ງຕົ້ງັ ຂຶນ້ົ ຢາ່ ງເປັນທາງການ ໃນວັນທີ 4 ເມສາ ປີ ຄ.ສ 1947. ປັດ ຈບັນສະມາຊິກຂອງອົງການນີົ້ລວມມີ 19

160 ປະເທດ ມສີ ານກັ ງານຕັງົ້ ຢປູ່ ະເທດການາດາ. ມຈີ ດປະສງົ : ເພ່ືອໃຫກ້ ານບນິ ມີຄວາມປອດໄພ, ມຄີ ວາມເປນັ ລະບຽບຮຽບຮອ້ ຍ, ມປີ ະສິດທິພາບໃນການບິນ ແລະ ການປະຢດັ ງບົ ປະມານໃນການຂນົ ສງົັ່ ທາງອາກາດ. 4). ກອງທຶນລະຫວຸ່າງປະເທດພື່ອການພັດທະນາກະສິກາ (International Fund for Agricultural Development ຫ IFAD): ສາ້ ງຕງ້ົັ ຂນົຶ້ ໃນປີ ຄ.ສ 1977 ມາຮອດ ປີ ຄ.ສ 1990 ມີສະມາຊິກ 143 ປະເທດ. ຕ້ງັົ ຢູ່ ກງໂຣມ ປະເທດອີຕາລ.ີ 5). ອງົ ການແຮງງານລະຫວຸ່າງປະເທດ (International Labor Organization ຫ ILO): ສາ້ ງຕົງັ້ ຂຶົ້ນໃນ ປີ ຄ.ສ 1946 ທືເີ່ ຈນີວາ ປະເທດສະວດິ ເຊແີ ລນ, ມາຮອດ ປີ ຄ.ສ 1990 ມີສະມາຊກິ 150 ປະເທດ. 6). ອົງການການຄ້າທາງທະເລ (International Maritime Organization ຫ IMO): ສ້າງຕງ້ັົ ຂົຶ້ນໃນປີ ຄ.ສ 1948 ທື່ີລອນດອນ ປະເທດອັງກິດ ມາຮອດ ປີ ຄ.ສ 1990 ມສີ ະມາຊກິ 133 ປະເທດ. 7). ກອງທຶນການເງິນລະຫວຸ່າງປະເທດ (International Monetary Fund ຫ IMF): ສ້າງຕ້ົັງຂ້ຶົນໃນປີ ຄ.ສ 1945 ທວ່ືີ ຊງິ ຕັນ ດີຊີ ສະຫະລັດອາເມຣກິ າ ມາຮອດ ປີ ຄ.ສ 1990 ມີສະມາ ຊິກ 151 ປະເທດ. 8). ສະຫະພາບໂທລະຄົມມານະຄົມລະຫວຸ່າງປະເທດ (International Telecommunication Union ຫ ITU): ສ້າງຕົັງ້ ຂ້ນຶົ ໃນປີ ຄ.ສ 1947 ທີປື່ າລີ ປະເທດຝຣງັ່ ໄດ້ລງົ ນາມເຂາົ້ ຮ່ວຸ ມ ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ໃນ ປີ ຄ.ສ 1965 ມາຮອດ ປີ ຄ.ສ 1990 ມີສະມາຊກິ 166 ປະເທດ. 9). ອົງກ ານສຶກ ສາວິທ ະຍ າສ າດ ແ ລະ ວັດ ທ ະນະທ າແ ຫຸ່ ງສະຫ ະປະຊ າຊ າດ (United Nations Educational, scientific and Cultural Organization ຫ UNESCO): ສ້າງຕັົ້ງຂຶ້ນົ ໃນປີ ຄ.ສ 1946 ທີປ່ື າລີ ປະເທດຝຣງັ່ ມາຮອດປີ ຄ.ສ 1990 ມສີ ະມາຊກິ 158 ປະເທດ. 10). ອົ ງ ກ ານ ພັ ດ ທ ະ ນ າ ອ ດ ສ ະ ຫ ະ ກ າ ແ ຫຸ່ ງ ສ ະ ຫ ະ ປ ະ ຊ າຊ າ ດ (United Nations Industrial Development Organization ຫ UNIDO : ສ້າງຕັ້ົງຂົຶ້ນໃນປີ ຄ.ສ 1967 ທີື່ວຽນນາ ປະເທດອອດສະເຕເລຍ ມາຮອດ ປີ ຄ.ສ 1990 ມສີ ະມາຊິກ 150 ປະເທດ. 11). ອົງການທຸ່ອງທຸ່ຽວໂລກ (World Tourism Organization ຫ WTO): ສ້າງຕັົ້ງຂຶົ້ນໃນປີ ຄ.ສ 1974 ທນືີ່ າຄຣດິ ປະເທດແອັດສະປາຍ. 12). ສະຫະພາບໄປສະນສີ າກນົ (Universal Postal Union ຫ UPU): ສ້າງຕງ້ົັ ຂ້ນົຶ ໃນປີ ຄ.ສ 1874 ທື່ີ ກງແບຣນ ປະເທດສະວິດເຊີແລນ ໄດ້ລົງນາມເຂ້ົາຮຸ່ວມ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ໃນປີ ຄ.ສ 1874 ມາຮອດ ປີ ຄ.ສ 1990 ມສີ ະມາຊິກ 169 ປະເທດ. 13). ທະນາຄານໂລກ (World Bank Group ຫ WB): ສ້າງຕັ້ົງຂ້ົຶນໃນປີ ຄ.ສ 1944 ທີື່ວຊິງຕັນ ດີຊີ ສະຫະລດັ ອາເມຣິກາ ໄດ້ລົງນາມເຂ້າົ ຮຸວ່ ມ ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ໃນປີ ຄ.ສ 1945. 14). ອົງການອາຫານໂລກ (World Food Program me ຫ WFP): ສາ້ ງຕ້ງັົ ຂຶົ້ນໃນປີ ຄ.ສ 1963 ທກືີ່ ງ ໂຣມ ປະເທດອີຕາລີ. 15). ອົງການອະນາໄມໂລກ (World Health Organization ືຫຼ WHO) : ສ້າງຕົ້ັງຂຶົ້ນໃນປີ ຄ.ສ 1948 ທີືເ່ ຈນວີ າ ປະເທດສະວດິ ເຊີແລນ ມາຮອດປີ ຄ.ສ 1990 ມີສະມາຊິກ 160 ປະ ເທດ. 16). ອົງການຊັບສິນທາງພູມປັນຍາແຫຸ່ງໂລກ (World Intellectual Property Organization ຫ WMO): ສ້າງຕົັ້ງຂ້ຶົນໃນປີ ຄ.ສ 1974 ທ່ີືເຈນີວາ ປະເທດສະວິດເຊີແລນ ມາຮອດ ປີ ຄ.ສ 1990 ມີສະມາຊິກ 124 ປະເທດ. 20

17). ອົງກ ານອ ຕ ນິຍົ ມ ວິທ ະຍ າໂລກ (World Meteorological Organization ຫ WMO): ສາ້ ງຕົງ້ັ ຂົ້ຶນໃນປີ ຄ.ສ 1950 ທເ່ືີ ຈນີວາ ປະເທດສະວິດເຊແີ ລນ ໄດ້ລົງນາມເຂ້ົາຮຸວ່ ມ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ໃນ ປີ ຄ.ສ 1950 ມາຮອດ ປີ ຄ.ສ 1990 ມີສະມາຊິກ 160 ປະເທດ. 3. ຄວາມຂດັ ແຍງຸ່ ລະຫວາຸ່ ງ 2 ລະບບົ ການເມອງ ຄວາມຂດັ ແຍງຸ່ ລະຫວາຸ່ ງປະເທດມະຫາອານາດ ໂດສະເພາະແມຸ່ນສະຫະພາບໂຊວຽດ ກບັ ສະຫະລດັ ອາເມຣິ ກາເຊ່ງິື ມສີ າເຫດຫາຍປະການດງັ່ ນົີ:້ ກ. ບນັ ຫາກຽຸ່ ວ ກບັ ເຢຍລະມນັ ຄວາມຂັດແຍ່ງຸ ສະຫວຸ່າງສະຫະລດັ ອາເມຣິກາ ກັບ ສະຫະພາບໂຊວຽດໃນ ກລະນີບນັ ຫາເຢຍລະມັນ ເລືີ່ມ ຕົ້ນມາຈາກລະບອບການປກົ ຄອງຂອງເຢຍລະມນັ , ການປະຕຮິ ູບເງິນຕາ ແລະ ການສ້າງກາແພງແບັກແລັງ. ➢ ດາ້ ນການປກົ ຄອງ ເຢຍລະມັນທັງສອງຝ່າຍບໍ່ສາມາດຕົກລົງກັນໄດ້ ມາຮອດວັນທີ 5 ພຶດສະພາ ປີ ຄ.ສ 1949 ເຢຍລະມັນ ຕາວັນຕກົ ໄດປ້ ະກາດຕນົ ອອກເປັນ “ສະຫະພັນສາທາລະນະລດັ ເຢຍລະມັນ”, ໃນວນັ ທີ 7 ຕລາ ປີ ຄ.ສ 1949 ເຢຍ ລະມັນຕາເວນັ ອອກກໄດປ້ ະກາດຕົນ “ເປນັ ປະເທດສາທາລະນະລັດ ປະຊາທປິ ະໄຕເຢຍລະມນັ ”. ➢ ການປະຕຮິ ບູ ເງນິ ຕາ ມາໃນວນັ ທີ 18 ມິຖຼຸນາ ປີ ຄ.ສ 1948 ປະເທດມະຫາອານາດຕາເວນັ ຕົກໄດ້ດາເນີນການປະຕິຮບູ ເງນິ ຕາ ໃນເຂດຍຶດຄອງຂອງຕົນ ແລ້ວເອົາມານາໃຊ້ຢູ່ແບັກແລັງຕາເວັນຕົກ ການປະຕິຮູບເງິນຕາຄັົ້ງນົ້ີ ໄດ້ສ່ັົງຜົນກະທົບຕໍ່ ການຈາລະຈອນເງິນຕາຢູ່ເຂດຕາເວັນອອກມັນໄດ້ເປັນການສ້າງການເສຍຫາຍອັນໃຫຍຸ່ຫວງຕ່ໍເສດຖະກິດເຢຍລະ ມັນຕາເວັນອອກ ການກະທາດງ່ັ ກຸ່າວໄດ້ຖກສະຫະພາບໂຊວຽດ ຕໍ່ຕ້ານຄນເພື່ອເປັນການປົກປ້ອງການຈາລະຈອນ ເງິນຕາ ແລະ ເສດທະກິດຂອງເຢຍລະມັນຕາເວັນອອກ ມາດຕະການທືີ່ສະຫະພາບໂຊວຽດໃຊ້ໃນການຕ່ໍຕ້ານຄົັ້ງນົີ້ ເລືີ່ມຂນົ້ ໃນວັນທີ 1 ມີນາ ປີ ຄ.ສ 1945 ດວ້ ຍການເພມີ່ື ທະວກີ ານກວດກາການຂົນສົັ່ງສນິ ຄ້າ ແລະ ການເຂົາ້ ອອກ ຂອງປະຊາຊົນເຂດຕາເວັນອອກ ໂດຍສະເພາະແມ່ນຸ ຢູ່ ແບັກແລງັ ຕາເວັນຕົກໄດ້ມີການປະຕບິ ັດຢ່າງເຂັົມ້ ງວດ. ➢ ການສາ້ ງກາແພງແບກັ ແລງັ ການທ່ືເີ ຢຍລະມນັ ຖກແບງຸ່ ອອກເປັນສອງປະເທດນັ້ນົ ໄດ້ເຮດັ ໃຫດ້ ນິ ແດນດ່ັງກາຸ່ ວກາຍເປນັ ເຂດປະເຊນີ ໜາ້ ກັນ ຂອງສອງລະບອບການເມອງໃຫຸ່ຍໃນໂລກ ເປັນບອຸ່ ນທື່ີທງັ ສອງຝ່າຍທືີ່ຕຸ່າງແຂ່ງຸ ຂັນກັນເພອື່ ພສິ ູດວ່າຸ : ຮູບແບບ ການປົກຄອງຂອງໃຜຈະດີກວຸ່າກັນ. ມາຮອດປີ ຄ.ສ 1961 ເພ່ືອປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ແລະ ຮັບປະກັນຄວາມ ປອດໄພຂອງກງແບັກແລັງຕາເວັນອອກ ລັດຖະບານເຢຍລະມັນ ຕາເວັນອອກໄດ້ສ້າງກາແພງລະຫວຸ່າງຊາຍແດນ ແບັກແລັງຕາເວັນຕົກ ກັບແບັກແລັງຕາເວັນອອກ ເຊິື່ງມີຄວາມຍາວເຖິງ 155 ກິໂລແມັດ. ສະຫຼຸບແລ້ວ ບັນ ຫາເຢຍລະມັນຫງັ ສົງຄາມໂລກຄົ້ງັ ທີ 2 ໄດ້ກາຍເປັນຈດໜືຶ່ງທສືີ່ າ້ ງຄວາມຂັດແຍຸ່ງລະຫວາຸ່ ງປະເທດມະຫາອານາດ. ຂ. ບນັ ຫາສະຫາລດັ ອາເມຣກິ າດາເນນີ ນະໂຍບາຍສະກດັ ກນ້ັົ ລດັ ທຄິ ອມມນູ ດິ ນັບແຕຸ່ປີ ຄ.ສ 1947 - ປີ ຄ.ສ 1948 ຢູ່ດິນແດນເອີຣົບຕາເວັນອອກ ໄດ້ມີການເຊັນສັນຍາຊຸ່ວຍເຫອ ເຊິງ່ື ກັນ ແລະ ກນັ ລະຫວາຸ່ ງສະຫະພາບໂຊວຽດກບັ ບັນດາປະເທດ ເອີຣົບຕາເວັນອອກ ເນອົ້ ໃນຂອງສົນທສິ ັນຍາດ່ັງ ກຸ່າວແມຸ່ນໄດ້ແນໃສຸ່ການຊຸ່ວຍເຫອກັນທາງດ້ານການທະຫານ ແລະ ການຮຸ່ວມມກັນທາງດ້ານເສດຖະກິດ , ການ ເມອງ ແລະ ວດັ ທະນະທາ, ເຫດການດັ່ງກ່າຸ ວນ້ີົໄດ້ເຮດັ ໃຫ້ປະເທດມະຫາອານາດຕາເວນັ ຕົກເກີດຄວາມບ່ໍພໃຈ ໂດຍ ສະເພາະແມນຸ່ ປະທານາທບິ ດີ ທຣູແມນ ແຫ່ງຸ ສະຫາລັດອາເມຣິກາ ມີຄວາມຫວາດລະແວງຕໍ່ສະຫະພາບໂຊວຽດຂົ້ຶນ 21

ຕ່ມື ແລະ ໂຄສະນາວຸ່າສະຫະພາບໂຊວຽດກາລັງເຜີຍແຜຸ່ລັດທິຄອມມູນິດ ແລະ ຕ້ອງການຂະຫຍາຍດິນແດນເພ່ືອ ຄອບຄອງໂລກ. ການທື່ີອາເມຣິກາເຜີຍແຜຸ່ທິດສະດີ ເພ່ືອຕຕໍ່ ້ານການຂະຫຍາຍອິດທິພົນຂອງຄອມມູນິດສາກົນໂດຍມີຈດ ປະສົງຕີຕ້ານສະຫະພາບໂຊວຽດ ແລະ ເພ່ືອຂະຫຍາຍອິດທິພົນກວມໂລກ ມັນໄດ້ກາຍເປັນຈດໜຶ່ືງທືີ່ພາໃຫ້ການ ພວົ ພັນສາກນົ ຫັງສົງຄາມໂລກຄ້ັງົ ທີ 2 ມີຄວາມເຄັ່ງຕຶງ ທັງເປັນການເຮັດໃຫເ້ ກີດມີຄວາມຫວາດລະແວງ ເຊ່ິງື ກັນ ແລະ ກນັ ຂອງ 2 ມະຫາອານາດໃຫຍຸ່ ໃນໂລກ ກຄສະຫະລັດອາເມຣິກາ ແລະ ສະຫະພາບໂຊວຽດ. 3.1 ລະບບົ ເສລນີ ຍິ ມົ ເສລີນຍິ ົມເປັນປັດຊະຍາການເມອງ ເຊື່ິງເບ່ິືງໂລກວາຸ່ ຕອ້ ງຢູ່ເທິງຫັກການເສລີພາບ ນກັ ເສລີນິຍົມຍອມຮັບ ຄວາມຄດິ ໃນຫາຍມມູ ທ່ີືແຕກຕາຸ່ ງກັນ ແຕ່ໂຸ ດຍທັ່ົວໄປແລວ້ ແມຸ່ນມກີ ານສະໜັບສະໜູນຄວາມຄດິ ທເ່ືີ ສລພີ າບ ບວ່ໍ ຸ່າ ຈະເປັນການປາກເວົ້າ, ສາສະໜາ, ສດິ ທພິ ນົ ລະເມອງ ແລະ ອືນ່ ໆອກີ ຫານດາ້ ນ. ໃນເບ້ອົ ງຕ້ົນເສລີນຍິ ົມເປັນຂະບວນການທາງການເມອງໜ່ືຶງ ທ່ໄີື ດຮ້ ັບການນິຍົມ ໃນໝູຸ່ນກັ ປັດຊະຍາ ແລະ ນັກເສດຖະສາດໃນໂລກຕາເວັນຕົກ ເສລີນິຍົມປະຕິເສດ ຄວາມຄດິ ສາມນັ ໃນເວລານົນ້ັ ເຊັ່ນ: ສິດແບບສບເຊອົ້ ສາຍ, ສາສະໜາປະຈາຊາດ, ລະບອບອາຍາສິດທລິ າດ ແລະ ສດິ ຂອງກະສດັ ຈອນລັອກ ນກັ ປັດຊະຍາ ໃນສະໄໝສະຕະວັດ ທີ 17 ຜກູ້ ໍຕ່ ັງົ້ ປັດຊະຍາເສລີນິຍົມມີແນວຄວາມຄດິ ວາຸ່ ມະນດທກຄົນມສີ ດິ ໃນທາມະຊາດຊວີ ດິ ມສີ ິດເສລີພາບ ແລະ ມີຊັບສນິ ຕາມສັນຊາດຕະຍານ ລັດຖະບານບໍ່ມີສິດລະເມີດສິດທິດ່ັງກຸ່າວ ນັກເສລີນິຍົມຄັດຄ້ານຕໍ່ແນວຄິດຮກັ ສາ ປະເພນີນິຍົມມາເປັນການຄອງແບບປະຊາທິປະໄຕແບບມີຜ້ແູ ທນ ແລະ ຫັກນິຕິທາ ນັກປັດຊະຍາຜູ້ໂດງຸ່ ດງັ່ ໃນການ ປະຕິວັດສະຫະລດັ ອາເມຣິກາ ແລະ ຝຣັ່ງເສດໄດ້ໃຊ້ປັດຊະຍາເສລີນິຍມົ ເພື່ອອ້າງເອົາຄວາມເປັນທາເສລີນິຍົມໄດ້ມີ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຢ່າງໄວວາໂດຍສະເພາະຫງັ ການປະຕວິ ັດຝຣັງ່ ໃນສະຕະວັດທີ 19 ໄດມ້ ກີ ານກ່ໍຕັົ້ງລດັ ຖະບານເສລີ ນິຍົມໃນປະເທດຕຸ່າງໆ ທັງໃນທະວີບເອີຣົບ, ອາເມຣິກາໃຕ້ ແລະ ອາເມຣິກາເໜອ ໃນຊວງນ້ົີເສລີນິຍົມແມຸ່ນມີຄູຸ່ ແຂ່ງຸ ທາງດ້ານອດົມການນົນັ້ ກຄອະນລກັ ນິຍມົ ແຕພຸ່ າຍຫັງເສລນີ ຍິ ົມຮອດການທ້າທາຍທາງອດມົ ການທີ່ືສາຄັນຈາກ ຄຸູ່ແຂຸ່ງໃໝຸ່ນົັ້ນກຄຟາຊິດ ແລະ ລັດທິຄອມມູນິດ ໃນລະຫວຸ່າງສະຕະວັດທີ 20 ຄວາມຄິດເສລີນິຍົມກຍິື່ງມີການ ຂະຫຍາຍຕວົ ເພ່ອື ປະຊາທິປະໄຕເສລນີ ິຍົມເປນັ ຝ່າຍຊະນະໃນສົງຄາມໂລກຄ້ົັງທີ 1 ແລະ ຄ້ັງົ ທີ 2. 3.2 ລະບບົ ສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ໃນຄະນະທື່ີກອງທບັ ຟາຊດິ ພວມຄກຄາມຍຶດຄອງໂລກ ອັນການກະທາທືີ່ໂຫດຮາ້ ຍແບບບ່ໍເຄຍີ ມມີ າກຸ່ອນ ສະຫະພາບໂຊວຽດຄລັດທິສັງຄົມນິຍົມທາອິດຂອງໂລກ ທ່ືີມີຄວາມຍຕິທາ ແລະ ຕຸ່າວປ້ົີນຄວາມກະຫາຍສົງຄາມ ຂອງຝ່າຍຟາຊດິ ລົງ. ບ່ພໍ ຽງແຕຸ່ເທົັ່ານ້ັົນໂຊວຽດຍງັ ສບຕ່ໍປະສານສົມທົບກາລັງຮັກຊາດຂອງບັນດາປະເທດເອີຣບົ ຕາ ເວັນອອກ ຂັບໄລຸ່ພວກຟາຊິດອອກຈາກດິນແດນ ແລະ ກ້າວໄປສຸູ່ໄຊຊະນະຢ່າສົມບູນ. ມັນໄດ້ສະແດງເຖິງພະລັງ ແຮງແຫຸ່ງສັດຈະທາຂອງລັດທສິ ງັ ຄມົ ນິຍມົ . ໄປພ້ອມໆກບັ ການຂັບໄລຸດ່ ັບສນູ ຂອງພວກຟາຊິດຢູນ່ ້ົັນຂະບວນການຂອງພວກຄອມມນູ ິດ, ຂະບວນການ ປະຊາທິປະໄຕຢູ່ເອີຣົບຕາເວັນອອກກໄດ້ລກຂຶ້ົນຕ່ໍສູ້ປົດປ່ອຍຕົນເອງ ແລະ ເດີນຕາມເສົັ້ນທາງແຫຸ່ງຄວາມເປັນເອ ກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ແລະ ສັງຄົມນຍິ ົມໂດຍບ່ໍໄດຮ້ ັບການຊຸ່ວຍເຫອຈາກກອງທັບແດງໂຊວຽດ ອານາດການປົກ ຄອງປະຕິວັດ ຈ່ງືຶ ໄດຮ້ ັບການສ້າງຕງ້ົັ ຂົນຶ້ ແລະ ປະຕິບດັ ລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ຢາ່ ງຈິງຈັງ. ຢູ່ໃນບັນດາປະເທດເອີຣົບຕາເວັນອອກ ນັບແຕຸ່ປີ ຄ.ສ 1946 ເປັນຕົ້ນມາ ອານາດການປົກຄອງໃໝຸ່ໄດ້ ວາງກົດໝາຍໃໝຸ່ອອກມາຫາຍຢ່າງທ່ີືຮັບປະກັນສິດສະເໝີພາບ ແລະ ປ້ອງປົກສິດຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາວຜູ້ ອອກແຮງງານ ເຊັ່ນ: ການປະຕິຮູບທີ່ືດິນ ໂດຍການຍຶດເອົາຕອນດິນຂອງເຈ້ົາທືີ່ດິນມາແບຸ່ງປັນໃຫ້ຊາວນາເພື່ອທາ ການຜະລດິ , ດາເນີນການດດັ ສມົ ກາມະສດິ ຕ່ໍພະຫະນະການຜະລດິ ໂດຍປະກາດໂອນເອົາໂຮງຈກັ ໂຮງງານອດສະຫະ 22

ກາໜັກ ແລະ ທະນະຄານການເງິນມາເປັນຂອງລັດ, ລັດເປັນຜູ້ຄ້ມຄອງດັດສ້າງ ແລະ ກສ້າງລະບົບເສດຖະກິດ ການເມອງໃໝຸ່ຢາ່ ງມແີ ຜນການ, ມາຮອດປີ ຄ.ສ 1984 ບັນດາປະເທດເອຣີ ົບຕາເວັນອອກໄດ້ປະສົບຜນົ ສາເລດັ ໃນ ຂ້ົນັ ພ້ົນຖານໃນການປະຕວິ ັດຊາດ ປະຊາທິປະໄຕ ຈາກນັນ້ົ ແຕຸ່ລະປະເທດ ກໄດ້ເລມ່ີື ເຂ້ົາສ່ກູຸ ານປະຕິວດັ ສັງຄົມນຍິ ົມ. ເວົ້າລວມແລ້ວ ຍ້ອນນະໂຍບາຍເສດຖະກິດມີຄວາມກ້າວໜ້າ ສອດຄຸ່ອງກັບສິດຜົນປະໂຫຍດຂອງປະຊາ ຊົນຜູ້ອອກແຮງງານ ສະນົ້ັນ, ນັບຕັ້ົງແຕຸ່ພາຍຫັງສງົ ຄາມໂລກຄັົ້ງທີ 2 ເປັນຕ້ົນມາ ບັນດາປະເທດຕຸ່າງໆຢູ່ເອຣີ ົບໄດ້ ປະກາດຕົນເອງອອກເດີນຕາມເສັົ້ນທາງສັງຄົມນິຍົມ ເຮັດໃຫ້ສັງຄົມນິຍົມກາຍເປນັ ລະບອບການເມອງໃໝຸ່ທີື່ເຂົັ້ມ ແຂງເອີ້ົນວຸ່າ: ລະບອບສັງຄົມນິຍົມແຫຸ່ງໂລກ ຈາກນ້ັົນກໄດ້ແຜຸ່ກະຈາຍໄປທະວີບອື່ນໆເຊັ່ນ: ອາຊີ (ມົງໂກລີ, ຫວຽດນາມ, ຈີນ, ເກາົ ຫີ), ອາເມຣກິ າລາຕິນ (ກຍບາ), ເອີຣົບ (ໂຊວຽດ, ໂປໂລຍ, ບນູ ກາລີ, ເຊັກໂກສະໂລວາກີ ...) ມາຮອດປີ ຄ.ສ 1975 ປະເທດລາວກໄດ້ຮບັ ການປົດປ່ອຍຢາ່ ງສົມບູນ ໃນວັນທີ 2 ທັນວາ ຄ.ສ 1975 ຈາກນ້ນັົ ກໄດປ້ ະກາດຕົນເດີນຕາມເສົັ້ນທາງການຂະຫຍາຍຕົວແບບສັງຄມົ ນິຍົມໂດຍບ່ໍຜຸ່ານທຶນນິຍົມ ເຮດັ ໃຫ້ປະ ເທດລາວເຮົານອນຢໃູ່ ນວົງຄະນາຍາດຂອງ ສງັ ຄົມນຍິ ົມ. ການກາເນດີ ແລະ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງລະບອບສງັ ຄົມນິຍມົ ມນັ ໄດເ້ ຮັດໃຫ້ການຊງັ່ ຊາກາລງັ ຢູ່ໃນໂລກ ມີການປ່ຽນແປງເຊິ່ືງເປັນບຸ່ອນອີງໃຫ້ແກຸ່ຂະບວນການປົດປ່ອຍຊາດ ແລະ ຂະບວນການປະຊາທິປະໄຕທ່ີືມີຄວາມ ກ້າວໜ້າ. ນັບຕັົ້ງແຕຸ່ປະເທດໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍຈົນຮອດຊຸຼມປີ 80 ຂອງສະຕະວັດທີ 20 ບັນດາປະເທດສັງຄົມ ນຍິ ມົ ໄດ້ມກີ ານພັດທະນາ ແລະ ຂະຫຍາຍຕວົ ໄປຕາມແຕ່ລຸ ະບາດກາ້ ວຂອງແຜນການເຮັດໃຫ້ຊວີ ດິ ການເປນັ ຢຂູ່ ອງ ປະຊາຊົນດີຂົຶ້ນເທ່ືອລະກ້າວ ແຕຸ່ພກ້າວເຂົ້າສູຸ່ ປີ ຄ.ສ 1985 ສັງຄົມນິຍົມໂດຍສະເພາະແມຸ່ນສະຫະພາບໂຊວຽດ ແລະ ບັນດາປະເທດເອຣີ ົບຕາເວັນອອກໄດ້ເລ່ືີມມີການປ່ຽນແປງໃໝຸ່ຕາມທິດສະດີ “ເປເຣສໂຕຣຍກາ ຫ ຈິນຕະນາ ການໃໝຸ່ຂອງກອບບາຊອບ” ອນັ ເປນັ ຜົນເຮດັ ໃຫ້ບນັ ດາປະເທດສັງຄົມນຍິ ົມຕາເວັນອອກ ແລະ ສະຫະພາບໂຊວຽດ ກ້າວສູຸ່ເສັົ້ນທາງທ່ືີຜິດພາດ ພ້ອມດຽວກັນນ້ົັນພວກຈັກກະພັດກສວຍໃຊ້ຊຸ່ອງວຸ່າງທາງທິດສະດີນ້ີົສ້າງຄວາມແບຸ່ງ ແຍກ, ຍຍງົ ໃຫ້ເກີດສະພາບຄວາມວນ້ ວາຍຈົນໃນທ່ີືສດລະບບົ ສັງຄມົ ນິຍມົ ຢູ່ເອຣີ ົບຕາເວນັ ອອກກພງັ ທະລາຍລງົ . ເຖິງຢ່າງໃດກຕາມລັດທິສັງຄົມນິຍົມກຍັງຄົງຖກຮັກສາ ແລະ ເສມີ ຂະຫຍາຍຢ່າງປະດິດສ້າງຢູ່ໃນປະເທດ ຈນີ , ຫວຽດນາມ, ລາວ, ກຍບາ ແລະ ເກົາຫີເໜອ. 4. ຄວາມຂດັ ແຍງຸ່ ລະຫວາຸ່ ງໂລກເສລກີ ບັ ໂລກສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ພາຍຫັງສົງຄາມໂລກຄ້ັົງທີ 2 ສິົ້ນສດລົງ ພ້ອມກັບຄວາມຫາຍານະຂອງບັນດາປະເທດມະຫາອານາດເອີ ຣົບຕາເວັນຕົກ ແລະ ການກ້າວເຂ້ົາສູຸ່ອານາດຂອງສະຫະລັດອາເມຣິກາ ເຊິື່ງມີຖານະທາງເສດຖະກິດທີື່ໝົັ້ນຄົງຈ່ຶືງ ກາຍເປນັ ຜູນ້ າຂອງໂລກເສລ.ີ ໃນຂະນະດຽວກັນ ສະຫະພາບໂຊວຽດກກ້າວຂົ້ຶນສູຸ່ຄວາມມີອານາດ ມີອິດທິພນົ ອັນ ເນືອ່ ງມາຈາກຄວາມປະສົບຜນົ ສາເລັດໃນສົງຄາມໂລກຄັ້ົງທີ 2 ໂດຍສະເພາະການຊຸວ່ ຍເຫອໃນການປົດປ່ອຍບນັ ດາ ປະເທດເອີຣົບຕາເວັນອອກໃຫ້ຫຸຼດພ້ົນອອກຈາກອິດທິພົນຂອງພວກຟາຊດິ ອັນເຮັດໃຫ້ປະເທດເຫ່ົັານັົ້ນຕັດສິນໃຈ ສ້າງຊາດຂອງຕນົ ໄປຕາມເສ້ັົນທາງສັງຄມົ ນຍິ ົມ ຊືຶງ່ ກາຍເປັນຜົນເຮດັ ໃຫ້ສງົ ຄົມນິຍົມກາຍເປນັ ລະບົບການເມອງໜຶ່ືງ ທື່ີມີບົດບາດໃນເວທີສາກົນເຮັດໃຫ້ໂລກຖກແບຸ່ງອອກເປັນ 2 ຄ້າຍ ທ່ືີມີຄວາມຂັດແຍຸ່ງກັນທາງດ້ານອດົມການ ດັງ່ ນ້ົ:ີ - ຄາ້ ຍເສລີປະຊາທິປະໄຕ ໂດຍມສີ ະຫະລດັ ອາເມຣກິ າເປັນຜ້ນູ າ - ຄາ້ ຍສັງຄມົ ນິຍົມ (ຄອມມນູ ດິ ) ໂດຍສະເພາະແມນຸ່ ໂຊວຽດເປັນຜ້ນູ າ 23

ທັງສອງຄາ້ ຍຕຸ່າງກມີຄວາມແຕກຕຸ່າງໃນລະບົບການເມອງ, ລະບບົ ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ ສະນນັົ້ ຈ່ຶືງມີ ຄວາມຂັດແຍຸ່ງກັນ ໂດຍສະເພາະຈັກກະພັດອາເມຣິກາ ໄດ້ພະຍາຍາມເຮັດທກວິທີທາງເພື່ອຫວງັ ບີບຮັດລັດທິຄອມ ມູນິດບໍ່ໃຫ້ຂະຫຍາຍຕົວ ຂະນະດຽວກັນສະຫະພາບໂຊວຽດກໄດ້ພະຍາຍາມສດຂີດເພື່ອປົກປ້ອງ ແລະ ເສີມຂະ ຫຍາຍລັດທິສັງຄມົ ນິຍົມ ດັ່ງນົ້ັນ, ຈຶ່ືງເຮັດໃຫ້ມີຄວາມເຄັ່ງຕຶງໃນສັງຄົມໂລກ ແລະ ນັບມ້ົນັບທະວີຄວາມຮນແຮງ ຂນ້ົຶ ເຊ່ືິງນັກປະຫວດັ ສາດໃຫ້ຂະໜານນາມວຸ່າ: ສົງຄາມເຢັນ. ການປະເຊນີ ໜາ້ ຂອງສອງລະບົບການເມອງ ຫ ເອົ້ີນ ວຸ່າ: ສງົ ຄາມເຢນັ ນັົນ້ ໄດດ້ າເນີນໄປໃນຫາຍຮູບການໂດຍປະສະຈາກການນາໃຊອ້ າວດ ແຕຸ່ຊຸ່ວງຊິງກນັ ໃນດາ້ ນຕຸ່າງໆ ເຊນ່ັ : ❖ ດ້ານອດົມການ: ແຕ່ລຸ ະຝ່າຍຈະພະຍາຍາມໂຄສະນາຊວນເຊື່ອໃຫ້ເຫນັ ຜົນສາເລັດ ແລະ ຄວາມດເີ ລີດຂອງ ອດມົ ການຕົນ. ຝ່າຍໂລກເສລກີ ໂຄສະນາ ເຖິງຊີວິດທີ່ືມີສິດເສລີພາບຢາ່ ງກວ້າງຂວາງຂອງຕົນ. ສຸວ່ ນຝາ່ ຍ ສັງຄົມນຍິ ົມ ກໂຄສະນາເຖິງຊວີ ິດທືີ່ມີຄວາມສເິ ໜີພາບ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊົນ ຝ່າຍຕົນເຄືອ່ ງມໃນການ ປະຕິບັດແມຸ່ນ: ສານັກງານຂຸ່າວສານວັດທະນະທາຂອງແຕຸ່ລະຝ່າຍ ໂຄງການແລກປ່ຽນການສຶກສາ ວດັ ທະນະທາ. ❖ ດາ້ ນການເມອງ: ເພອ່ື ສະແຫວງຫາສາພນັ ທະມດິ ເພອື່ ໄວ້ຕສໍ່ ກູ້ ນັ ໃນເວທີການເມອງລະຫວຸ່າງປະເທດເຊນັ່ : ການຊັກຊວນຮຸ່ວມກ່ມຸ ສົນທິສັນຍາຮຸ່ວມກນັ , ການຈດັ ປະຊຸຼມລະດບັ ນາໆຊາດ ແລະ ການແຂຸ່ງຂັນກນັ ໃນ ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ. ❖ ດ້ານເສດຖະກິດ: ສະແດງອອກໃນການຊຸ່ວຍເຫອທາງດ້ານເສດຖະກິດແກ່ບຸ ັນດາປະເທດພັນທະມິດເຊັ່ນ: ການໃຫ້ກູ້ຢມື ເງິນ ຫ ໃຫ້ການຊວຸ່ ຍເຫອຫ້າ ນອກຈາກນີົ້ ຍັງມີການໃຊ້ມາດຕະການທາງດາ້ ນເສດຖະກິດ ເພ່ືອຕອບໂຕ້ຝ່າຍກົງກັນຂ້າມ ເຊັ່ນ: ການປິດລ້ອມທາງດ້ານເສດຖະກິດ ນອກນີ້ົຍັງມີການຈັດກຸ່ມທາງ ດ້ານເສດຖະກິດ ຊວຸ່ ງຊີງກັນເຊັ່ນ: ໃນຂະນະທືີສ່ ະຫະລັດອາເມຣິກາປະກາດໃຊ້ແຜນການມາກຊານ ໃນປີ ຄ.ສ 1947 ເພື່ອຟ້ືົນຟູເສດຖະກິດເອີຣົບຕາເວັນຕົກ ອັນນາໄປສຸູ່ການກຕ້ັົງອົງການວຸ່າດ້ວຍການຮຸ່ວມມ ທາງດ້ານເສດຖະກິດຂອງເອຣີ ົບ ໃນປີ ຄ.ສ 1948. ສວຸ່ ນສະຫະພາບໂຊວຽດກໄດ້ປະກາດໃຊແ້ ຜນການໂມໂລຕບົ ໃນປີ ຄ.ສ 1947 ແລະ ກາ້ ວໄປສູຸ່ ການຈດັ ຕງ້ັົ ສະພາຊວຸ່ ຍເຫອເຊິງ່ື ກນັ ແລະ ກັນ ທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ ຂ້ຶົນໃນ ປີ ຄ.ສ 1948. ❖ ດາ້ ນການທະຫານ: ມີການສະສົມອາວດທືີ່ນບັ ມນ້ົ ັບທນັ ສະໄໝ ເປັນຈານວນຫວງຫາຍ, ມກີ ານຊອ້ ມຮົບ ເພອ່ື ໃຫ້ຝາ່ ຍກງົ ກັນຂາ້ ມທ້າທາຍປະເຊີນໜ້າ, ການໃຫ້ຄວາມຊຸ່ວຍເຫອທາງດ້ານການທະຫານແກຸ່ພນັ ທະ ມິດເຊັ່ນ: ຊຸ່ວຍເຫອອາວດ, ຊຸ່ຽວຊານການທະຫານ ຕະຫອດຮອດການສົ່ັງກອງທະຫານໄປຊຸ່ວຍເຫອ ພັນທະມິດ ແລະ ການເຊັນສົນທິສັນຍາທາງການທະຫານ ເຊັ່ນ: ເມ່ືອຝ່າຍໂລກເສລີສ້າງຕັົ້ງກຸ່ມ ນາໂຕ້ (NATO) ໃນປີ ຄ.ສ 1949 ແລະ ກຸ່ມ ຊີອາໂຕ້ (SEATO) ໃນປີ ຄ.ສ 1954. ສຸ່ວນຝ່າຍສງັ ຄົມນິຍົມ ກໄດ້ສ້າງຕ້ົັງກຸ່ມສົນທິສັນຍາວາກໂຊວີ ຂ້ົຶນໃນປີ ຄ.ສ 1955 ເພື່ອເປັນການຕອບໂຕ້. ແຕຸ່ຕົກມາຮອດປີ ຄ.ສ 1959 ສະຫະລັດອາເມຣິກາ ກໄດ້ສາ້ ງອົງການນາໆລັດອາເມຣກິ າ ແລະ ກມຸ່ ສນົ ທສິ ນັ ຍາກາງ ຂົ້ຶນອີກ ເພອ່ື ຊ່ວຸ ງຊິງອານາດອິດທພິ ນົ ໃນໂລກ. ❖ ດາ້ ນວທິ ະຍາການ ແລະ ເຕກັ ໂນໂລຊ:ີ ໄດ້ພະຍາຍາມສະແດງຄວາມສາເລັດທາງວິທະຍາສາດ ທໃີື່ ຊເ້ ຕັກໂນ ໂລຊີຊົ້ັນສູງ ເຊ່ັນ: ການຄົ້ນຄິດປະດິດສື່ິງໃໝຸ່, ອາວດທືີ່ທັນສະໄໝ, ການສາຫວດອາວະກາດ...ເພື່ອສ້າງ ສັດທາໃຫແ້ ກປຸ່ ະເທດສະມາຊກິ ຫ ພນັ ທະມິດຕນົ ແລະ ການສ້າງຄວາມຢໍາເກງຂັ່ມົ ຂຝູຸ່ ່າຍກງົ ກັນຂ້າມຕື່ມ ອກີ . 24

5. ການສາ້ ງຕງັົ້ ກມຸ່ ສາພນັ ທາງການທະຫານຂອງ 2 ລະບບົ ການເມອງໂລກ ພາຍຫັງສົງຄາມຄງົ້ັ ທີ 2 ສິ້ນົ ສດລງົ ການເມອງລະຫວາຸ່ ງ 2 ມະຫາອານາດໄດ້ ແບຸງ່ ອອກເປັນ 2 ກຸມ່ ຢາ່ ງ ຊັດເຈນ ຄ: ໂລກເສລີ ແລະ ໂລກສງັ ຄມົ ນຍິ ົມ. ໂລກເສລີ ນ້ນົັ ມີສະຫະລດັ ອາເມຣກິ າເປັນຜນູ້ າ ແລະ ຖຕົນເອງວຸ່າ: ເປນັ ຕາຫວດໂລກ ມີໜາ້ ທ່ີືບດົ ບາດໃນ ການພທິ ັກເສລພີ າບປະຊາທິປະໄຕໃນໂລກ. ສວຸ່ ນໂລກສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ແມຸ່ນມີສະຫະພາບໂຊວຽດເປນັ ຜນູ້ າ ແລະ ຖຕົນເອງວາຸ່ : ເປນັ ຜູ້ປົກຄອງໂລກ ສງັ ຄົມນິຍມົ ແລະ ສະໜັບສະໜູນຂະບວນການຕ່ໍສຂູ້ ອງຊາວກາມະຊບີ ທວ່ັົ ໂລກ. ທງັ ສອງກມຸ່ ນ້ົີ ພະຍາຍາມແຂຸງ່ ຂນັ ອານາດກັນ ແລະ ອດິ ທິພນົ ໂດຍການສະແຫວງຫາປະເທດຕາຸ່ ງໆເຂາົ້ ມາ ເປນັ ພັນທະມດິ ທາງການທະຫານເພ່ອື ຂດັ ຂວາງການຂະຫຍາຍອິດທພິ ົນຂອງຝາ່ ຍກົງກນັ ຂ້າມ. 5.1 ກມຸ່ ການທະຫານປອ້ ງກນັ ອດັ ລງັ ຕກິ ເໜອ (NATO) ຫັງຈາກສະຫະລັດອາເມຣິກາ ປະກາດຫັກການທຣູແມນ ແລະ ແຜນການມາກແຊນ ໃນພາກພ້ົນເສດຖະ ກິດຂອງເອີຣົບແລ້ວ ສະຫະລັດອາເມຣິກາກມີແຜນທີ່ືຈະສາ້ ງພັນທະມິດທາງການທະຫານຂຶົ້ນໃນເອຣີ ົບຕາເວັນຕົກ ເພອື່ ແນໃສ່ກຸ ານເປນັ ມະຫາອານາດຄອງໂລກພຽງຜດູ້ ຽວ. ໂດຍສວຍໃຊ້ນະໂຍບາຍ ເພື່ອຄວາມໝ້ັົນຄົງຮຸ່ວມກັນ ສະຫະລດັ ອາເມຣິກາ ໄດ້ດາເນີນການເຈລະຈາກັບ ປະເທດເອຣີ ບົ ຕາເວັນຕກົ ແລະ ໄດ້ສາ້ ງຕງົ້ັ ຂົຶ້ນ ໃນວັນທີ 4 ເດອນ ເມສາ ປີ ຄ.ສ 1949 ດ້ວຍການລົງນາມໃນສົນ ທິສັນຍາ: ປ້ອງກັນອັດລັງຕິກເໜອ ເຊືິ່ງຮູ້ກັນດີໃນນາມອົງການ ນາໂຕ (NATO) North Atlantic Treaty Organization ມີສານັກງານໃຫຸ່ຍຕ້ົັງຢູ່ກງບຣັດເຊວ ປະເທດເບວຍ້ຽມ ມີ 12 ປະເທດເຂ້ົາຮຸ່ວມຄ: ປະເທດ ເບວຍຽມ, ການາດາ, ແນນມາກ, ຝຣັ່ງ, ໄອແລນ, ອຕີ າລີ, ລັກເຊມເບີກ, ຮອນລັງ, ນເວ, ປັອກຕຍການ, ອັງກິດ ແລະ ສະຫະລດັ ອາເມຣິກາ ຕ່ໍມາໃນປີ ຄ.ສ 1952 ໄດ້ມີອີກ 2 ປະເທດເຂົ້າຮຸ່ວມຄ: ປະເທດເກຣັກ ແລະ ຕວກກີ, ມາຮອດ ປີ ຄ.ສ 1955 ມີເຢຍລະມັນຕາເວັນຕົກເຂ້ົາຮ່ວຸ ມ. ປດັ ຈບັນມີ 30 ປະເທດ. ເນອ້ົ ໃນຂອງສົນທິສັນຍານ້ົີ ແມຸ່ນ: ການໂຈມຕີດ້ວຍກາລັງຕ່ໍປະເທດສະມາຊິກໃນປະເທດໃດໜຶື່ງ ຫ ຫາຍກວາຸ່ ນັົ້ນ ຈະຖກພິຈາລະນາວຸ່າເປັນ ການໂຈມຕຕີ ່ປໍ ະເທດສະມາຊິກທງັ ໝດົ . ສັງລວມແລ້ວ ຈະເຫັນໄດ້ວຸ່າ ຫັກການທຣູແມນ, ແຜນການມາກຊິນ ແລະ ການຈັດຕັົ້ງອົງການນາໂຕ (NATO) ນນ້ັົ ແມຸ່ນເປັນຄວາມພະຍາຍາມຂອງສະຫະລັດອາເມຣິກາ ໃນກຸມ່ ພັນທະມິດທາງການທະຫານໃນເອຣີ ົບ ຕາເວັນຕົກເພອ່ື ຕຕ່ໍ າ້ ນກບັ ອດິ ທພິ ົນຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ. 25

ສນັ ຍາລັກຂອງອົງການນາໂຕ (NATO) ແຜນທີື່ສະມາຊິກຂອງອົງການນາໂຕ (NATO) 5.2 ກມຸ່ ທະຫານປອ້ ງກນັ ອາຊຕີ າເວນັ ອອກສຽຸ່ ງໃຕ້ (SEATO) ພາຍຫງັ ທ່ີຖື ານທື່ີໝົນ້ັ ຂອງຝຣ່ງັ ຢູ່ ດຽນບຽນຟູ ຖກກອງທັບຫວຽດນາມຢດຶ ຄອງໄດ້ ໃນວັນທີ 7 ພຶດສະພາ ປີ ຄ.ສ 1954 ແລ້ວຝຣ່ັງ ຈາເປນັ ຕອ້ ງຖອນຕວົ ອອກຈາກ ອິນດູຈນີ ແລະ ຍອມເຊັນສັນຍາ ເຈນີວາ (ເຊແີ ນວ) ໃນ ເດອນ ພຶດສະພາ ປີ ຄ.ສ 1954 ໂດຍອັງກດິ ແລະ ສະຫະພາບໂຊວຽດ ເປນັ ປະທານກອງປະຊຼມຸ ຮ່ວຸ ມກນັ ຜນົ ການ ປະຊມຼຸ ທ່ືີ ເຈເນວາ ກຸ່ຽວກັບບັນຫາອິນດູຈີນນ້ົັນໄດ້ມີການລງົ ນາມໃນຂໍ້ຕກົ ລົງຢດຕຄິ ວາມຮນແຮງລະຫວຸ່າງ ຝຣັ່ງ ກັບ ສາມຊາດອິນດູຈີນ (ລາວ, ຫວຽດນາມ ແລະ ກາປູເຈຍ) ພ້ອມທັງຖະແຫງການໃຫ້ 3 ຊາດອິນດູຈີນ (ລາວ, 26

ຫວຽດນາມ ແລະ ກາປູເຈຍ) ເປັນເອກະລາດ. ສຸ່ວນຫວຽດນາມທ່ືີແບຸ່ງອອກເປັນ 2 ພາກນ້ົັນຈະມີການເລອກຕົັ້ງ ເພືອ່ ລວມຫວຽດນາມທງັ ສອງເຂົ້າກນັ ພາຍໃນ 2 ປ.ີ ຈາກໄຊຊະນະຂອງ 3 ຊາດ ອິນດູຈນີ (ລາວ, ຫວຽດນາມ ແລະ ກາປູເຈຍ) ເຮັດໃຫ້ປະເທດຕ່າຸ ງໆຄ: ອາ ເມຣກິ າ, ອງັ ກດິ , ຝຣ່ງັ , ອດົ ສະຕາລີ, ນິວຊແີ ລນ, ຟລີ ິບປນິ , ປາກິດສະຖານ ແລະ ໄທ ຮວຸ່ ມມກັນຈດັ ຕງົັ້ ສົນທິສນັ ຍາປ້ອງກັນຮຸ່ວມກນັ ໃນອາຊີຕາເວນັ ອອກສຽຸ່ ງໃຕ້ ຫ ເອ້ີນົ ວຸາ່ : ຊີໂຕ້ (SEATO) Southeast Asia Treaty Organization ຂ້ນົຶ ຕາມສນັ ຍາມະນີລາ. ໃນ ວນັ ທີ 8 ກນັ ຍາ ປີ ຄ.ສ 1954 ມີຈດປະສງົ ເພ່ືອປ້ອງກນັ ການຮກ ຮານຂອງຄອມມູນດິ ຕໍກ່ ັບປະເທດຕຸ່າງໆໃນອາຊຕີ າເວນັ ອອກສຸຽ່ ງໃຕ້. ສນັ ຍາລັກຂອງອົງການຊີອາໂຕ (SEATO) ແຜນທີ່ືສະມະຊກິ ຂອງອົງການຊໂີ ຕ້ (SEATO) ນັບແຕນຸ່ ້ົນັ ມາ ສະຫະລດັ ອາເມຣິກາ ກເຂ້ົາແຊກແຊງກດິ ຈະການພາຍໃນຂອງ ຫວຽດນາມໃຕ້ດວ້ ຍການສະ ໜັບສະໜູນໃຫ້ ໂງດິນດຽມ ຂ້ຶົນດາລົງຕາແໜຸ່ງເປັນ ປະທານາທິບດີຫວຽດນາມ ແລະ ທູ້ມເທເງິນເປັນຈານວນ ມະຫາສານໃຫ້ລັດຖະບານ ຫວຽດນາມໃຕ້ ເພ່ືອຟ້ືົນຟເູ ສດຖະກດິ ແລະ ປັບປງກາລງັ ແນໃສຸ່ຕາ້ ນລັດທິຄອມມູນິດ. ການເຂົ້າແຊກແຊງຫວຽດນາມຂອງສະຫະລັດອາເມຣິກາ ໄດ້ສ້າງຄວາມບ່ໍພໃຈໃຫ້ແກຸ່ ສະຫະພາບໂຊວຽດ ແລະ ຈນີ . ເຖງິ ຢ່າງໃດກຕາມ ການປົກຄອງຂອງຫວຽດນາມໃຕທ້ ືໄ່ີ ດ້ຮບັ ການສະໜັບສະໜູນຈາກສະຫະລັດອາເມຣິກາກ ໄດເ້ ຮັດໃຫ້ອາເມຣິກາເກີດຄວາມບໍເ່ ຊື່ອໝັ້ົນ ແລະ ຄິດວາຸ່ ຫວຽດນາມໃຕ້ຈະພຸ່າຍແພຫ້ ວຽດນາມເໜອ ຈາກນ້ົັນອາ ເມຣິກາ ກມີແຜນຂະຫຍາຍຂອບເຂດສົງຄາມ ເຂົ້າໄປໃນດິນແດນຫວຽດນາມເໜອດ້ວຍການເພື່ີມກາລັງຈາກ 27

12.000 ຄນົ ມາເປນັ 22.000 ຄົນ ແລະ ແຕງຸ່ ຕົ້ັງປະທານຄະນະເສນາທິການທະຫານເປນັ ເອກອັກຄະລາຊະທູດອາ ເມຣິກາປະຈາກງໄຊງອຸ່ ນ. ການແຕຸ່ງຕັົ້ງປະທານຄະນະເສນາທິການທະຫານເປັນເອກອັກຄະລາຊະທູດຂອງ ເມຣິກາປະຈາກງໄຊງຸ່ອນ ຂອງສະຫະລັດອາເມຣກິ າຄງ້ັົ ນົີ້ ເຮດັ ໃຫ້ສະຫະລດັ ອາເມຣກິ າ ເຂົ້າໄປພວົ ພັນໃນສົງຄາມຫວຽດນາມເທອື່ ລະເລັກເທື່ອ ລະນ້ອຍ ໃນທ່ີສື ດກາຍເປນັ ຜ້ສູ ູ້ຮບົ ໂດຍກົງ. ເຊື່ງິ ຫວຽດນາມຖວຸ່າສະຫະລດັ ອາເມຣິກາເປນັ ຜຮູ້ ກຮານໂດຍກງົ ອັນ ເປັນຜນົ ເຮັດໃຫຫ້ ວຽດນາມເໜອຕອ້ ງດາເນນີ ສງົ ຄາມຕໄ່ໍ ປເພອ່ື ລວມຊາດເຂົ້າກັນໃຫ້ເປັນອນັ ໜືງຶ່ ອັນດຽວ. 5.3 ກມຸ່ ສນົ ທສິ ນັ ຍາວຊ (Warsaw) ການທື່ີສະຫະລັດອາເມຣິກາດຶງເອົາປະເທດຕຸ່າງໆໃນເອີຣົບຕາເວັນຕົກເຂົ້າເປັນພັນທະມິດ ເພື່ອແນຸ່ໃສຸ່ຕ່ໍ ຕາ້ ນກບັ ສະຫະພາບໂຊວຽດນົ້ັນ ເຮັດໃຫສ້ ະຫະພາບໂຊວຽດ ເກີດມີຄວາມຫວາດລະແວງສະຫະລດັ ອາເມຣກິ າ ແລະ ພນັ ທະມິດຂອງອາເມຣກິ າໃນເອີຣບົ ຕາເວັນຕົກ. ການທືີ່ອາເມຣິກາກບັ ບັນດາປະເທດເອຣີ ົບຕາເວັນຕກົ ສ້າງຕງ້ົັ ກຸ່ມ ເປນັ ພນັ ທະມດິ ທາງການທະຫານນົ້ີເຮດັ ໃຫມ້ ຜີ ນົ ກະທບົ ສະເທອນຕໍ່ຄວາມໝນົັ້ ຄງົ ຂອງຫະພາບໂຊວຽດ ແລະ ບນັ ດາ ປະເທດພນັ ທະມດິ ຈືຶ່ງດາເນີນການຕຕ່ໍ ້ານຄນດ້ວຍການດາເນນີ ການສາ້ ງຕງ້ົັ ອງົ ການຂຸ່າວສານຂນົຶ້ ເພື່ອປະສານງານ ກຸ່ຽວກັບຂຸ່າວສານ ແລະ ຂ້ໍມູນຕຸ່າງໆ ໃນບັນດາປະເທດສັງຄົມນິຍົມ ໂດຍສະເພາະແມຸ່ນໃນບັນດາປະເທດເອີ ຣົບ ຕາເວັນອອກ ໄດ້ມີການຈດັ ຕງ້ັົ ສະພາ ຫ ໂຄງການຮຸ່ວມມຊຸ່ວຍເຫອເຊິື່ງກັນ ແລະ ກັນ ທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ ຂ້ນົຶ ໃນ ເດອນ ມັງກອນ ປີ ຄ.ສ 1949 ເຊິື່ງມີຈດປະສົງໃຫ້ຄວາມຮຸ່ວມມ ແລະ ຊຸ່ວຍເຫອທາງເສດຖະກິດແກຸ່ປະເທດ ສະມາຊິກ. ໃນວນັ ທີ 14 ພຶດສະພາ ປີ ຄ.ສ 1955 ສະຫະພາບໂຊວຽດໄດ້ຈັດຕ້ົັງກມຸ່ ທາງການທະຫານຂ້ຶົນ ເອີ້ົນວຸ່າ: ກຸ່ມສົນ ທິສັນຍາ ວຊ ຫ ກມຸ່ ວາກໂຊວີ ກຸ່ມນ້ປົີ ະກອບດ້ວຍ ບັນດາປະເທດໃນເອຣີ ົບຕາເວນັ ອອກ ມີ 8 ປະເທດຄ: ປະເທດແອວເບເນຍ, ບູນກາລ,ີ ເຊໂກສະໂລວາກີ, ເຢຍລະມັນຕາເວັນອອກ, ຮົງກາລີ, ໂປແລນ, ໂຮມານີ, ສະຫະ ພາບໂຊວຽດ ເຊ່ືິງກຸ່ມດັ່ງກຸ່າວໂດຍມສີ ະຫະພາບໂຊວຽດເປັນຜູ້ນາໃນການປະສານວຽກງານທາງດ້ານການທະຫານ ແລະ ຍດທະສາດ. ສັນຍາລັກຂອງກມຸ່ ສນົ ທສິ ນັ ຍາວຊ (Warsaw) 28

ແຜນທສືີ່ ະມາຊກິ ກມຸ່ ສນົ ທສິ ນັ ຍາວຊ (Warsaw) ສະຫຸບຼ ແລ້ວ ການສ້າງຕງ້ົັ ກຸ່ມພນັ ທະມິດທາງດາ້ ນການທະຫານຂອງສະຫະລັດອາເມຣກິ າຄ: ອົງການນາໂຕ (NATO) ແລະ ກຸ່ມການສ້າງຕ້ົັງກຸ່ມພັນທະມິດທາງດ້ານການທະຫານຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດຄ: ກຸ່ມສັນຍາວຊ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ການພວົ ພັນສາກົນໃນ ຊຼມຸ ປີ 1950-1960 ເຄງ່ັ ຕຶງ. 6. ການກາເນດີ ແລະ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງຂະບວນການປດົ ປ່ອຍຊາດ ກອຸ່ ນສົງຄາມໂລກຄ້ົັງທີ 2 ມີຫາຍປະເທດທຢືີ່ ູ່ ທະວບີ ອາຊີ, ທະວີບອາຝຣິກກາ ແລະ ອາເມຣິກາລາຕິນ ທີື່ ຕກົ ເປັນຫົວເມອງຂຶົ້ນ ແລະ ເຄິ່ືງເມອງຂົ້ຶນ ຫ ເປັນຕະຫາດຈາໜຸ່າຍສິນຄາ້ ຂອງບັນດາປະເທດຈັກກະພັດແຕຸ່ພາຍ ຫັງສົງຄາມໂລກຄ້ັົງທີ 2 ສົິ້ນສດລົງ ໂລກໄດ້ມີການປ່ຽນແປງກຄການຊ່ັງຊາກາລັງລະຫວຸ່າງສັງຄົມນິຍົມ ກັບທຶນ ນຍິ ົມ ເຊິື່ງມນັ ໄດ້ສ້າງເງ່ືອນໄຂອນັ ດີໃຫ້ແກຸ່ບນັ ດາປະຊາຊາດຕາຸ່ ງໆ ທີ່ືຕົກເປນັ ຫົວເມອງຂຶົນ້ ຂອງບນັ ດາປະເທດຈັກ ກະພັດ ລ້ວນແຕຸ່ພາກັນລກຮ້ົຂົ້ຶນຍຶດອານາດ ຍາດເອົາເອກະລາດ ອິດສະຫະພາບ ຢ່າງເນ່ືອງນິດລຽນຕິດ ໂດຍສະ ເພາະແມນຸ່ ຢູ່ບັນດາທະວີບຕຸ່າງໆຄ: ທະວບີ ອາຊີ ມີ: ອິນໂດເນເຊຍ (ຄ.ສ 1950), ຟີລິບປິ (ຄ.ສ 1949), ຈນີ (ຄ.ສ 1949), ມຽນມາ (ຄ.ສ 1950), ກາປູເຈຍ, ຫວຽດນາມ, ສງິ ກະໂປ, ບຣູໄນ, ເກາົ ຫເີ ໜອ, ອນິ ເດຍ ແລະ ຢູ່ຕາເວັນອອກກາງ: ອີລກັ , ປາແລສຕິນ ທະວບີ ອາຝຣກິ ກາ: ອານເຊຣີ, ເອທີໂອປີ ແລະ ອງັ ໂກລາ ທະວບີ ອາເມຣກິ າ: ກຍບາ ແລະ ຊີເລ ບນັ ດາປະເທດເຫາັົ່ ນົີ້ໄດ້ຕສ່ໍ ູ້ ແລະ ສາມາດປດົ ປອ່ ຍຕນົ ເອງໄດໃ້ ນໄລຍະຕ່ໍມາ 7. ການເຂາົ້ ແຊກແຊງທາງດາ້ ນການເມອງຂອງປະເທດມະຫາອານາດຕປໍ່ ະເທດທກີື່ າລງັ ພດັ ທະນາ ແລະ ດອ້ ຍ ພດັ ທະນາ ຍອ້ ນການແຂງຸ່ ຂນັ ກັນກະຈາຍອານາດຂອງສອງຄາ້ ຍລະບບົ ການເມອງມນັ ໄດກ້ າຍເປັນຄວາມຂດັ ແຍຸ່ງຊຸວ່ ງ ຊິງກັນເພື່ອເຂ້າົ ໄປມີບົດບາດໃນຂງົ ເຂດຕຸ່າງໆທນືີ່ ອນຢູໃ່ ນປະເທດທີື່ກາລງັ ພດັ ທະນາ ແລະ ດອ້ ຍພັດທະນາ ໃນຮບູ ແບບການຊ່ວຸ ຍເຫອຕາຸ່ ງໆ ເຮັດໃຫ້ການຕໍ່ສູ້ລະຫວຸ່າງການປົກແບບໃໝຸ່ ແລະ ການປກົ ຄອງແບບເກາັົ່ ເກດີ ຂຶ້ົນໃນແຕຸ່ ລະປະເທດຢາ່ ງຮນແຮງ ດເດອດຂ້ົຶນກວາຸ່ ເກາັົ່ ເຊນັ່ : ສົງຄາມອິນດູຈີນ, ມຽນມາ, ຊເີ ລຍ, ອັງໂກລາ, ກຍບາ ເຫ່ົັານີົ້ ເປນັ ຕົນ້ . 29

ຄາຖາມຄນ້ົ ຄວາ້ : 1. ການສາ້ ງຕງ້ົັ ຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດມີຈດປະສົງເພືອ່ ຫຍງັ ? 2. ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດມີໜາ້ ທຄີື່ ແນວໃດ? 3. ຄວາມຂດັ ແຍງຸ່ ລະຫວາຸ່ ງ 2 ລະບບົ ການເມອງເປນັ ຄແນວໃດ? 4. ການສາ້ ງຕງັ້ົ ກມຸ່ ສາພນັ ທາງການທະຫານຂອງ 2 ລະບົບການເມອງມຈີ ດປະສງົ ຄແນວໃດ? 30

ບດົ ທີ 3 ການພວົ ພນັ ສາກນົ ແຕປຸ່ ີ 1980 ຫາປດັ ຈບນັ 1. ການພວົ ພນັ ລະຫວາຸ່ ງປະເທດອດສະຫະກາ ແລະ ປະເທດໂລກທີ 3 ກຸ່ມປະເທດໂລກທີ 3 ໝາຍເຖິງປະເທດທີ່ືໄດ້ຮັບເອກະລາດໃໝຸ່ພາຍຫັງ ສົງຄາມໂລກຄັ້ົງທີ 2 ທີ່ືບໍ່ຕ້ອງ ການຕົກຢູ່ໃຕ້ອານາດຂອງສອງມະຫາອານາດ ຈ່ງຶື ໄດລ້ ວມກຸມ່ ໃໝຂຸ່ ນົ້ຶ ແລະ ບນັ ດາປະເທດເປັນກາງ (ບໍ່ຟກັ ໄຟຝ່າຍ ໃດ). ໂດຍມຈີ ດປະສງົ ຫກີ ເວ້ນົັ ຄວາມໂດດດ່ຽຸ ວທາງການເມອງທີ່ືເປນັ ຂໍ້ສະດວກໃນການແຊກແຊງອານາດ ຫີກລຽງ ການຕົກຢູ່ພາຍໃຕກ້ ານປົກຄອງຂອງປະເທດມະຫາອານາດ, ສາ້ ງຖານະບົດບາດຂອງຕນົ ເພ່ອື ຄໍ້າຢັນກັບປະເທດມະ ຫາອານາດໃນເວທີສາກົນ ແລະ ເປັນການຍາດແຍຸ່ງເອົາຄວາມຊຸ່ວຍເຫອຈາກປະເທດມະຫາອານາດຢ່າງປອດໄພ ໂດຍສວຍໃຊ້ຂ້ໍຂັດແຍຸ່ງຂອງມະຫາອານາດ. ໃນເດອນ ເມສາ ປີ ຄ.ສ 1955 ບັນດາປະເທດໂລກທີ 3 ໄດ້ປະຊຼຸມ ກນັ ຢປູ່ ະເທດ ອິນໂດເນເຊຍ ລວມມີ 29 ປະເທດ ຈາກອາຊີ ແລະ ອາຝຣິກກາ ກອງປະຊຸມຼ ໄດຮ້ ຸວ່ ມກນັ ຮບັ ຮອງເອາົ 5 ຫັກການຢູ່ຮຸ່ວມກັນໂດຍສັນຕິ ເປັນຂໍ້ປະຕບິ ັດລະຫວຸ່າງຊາດ ແລະ ຕໍ່ມາກມີກອງປະຊຸມຼ ອກີ ຫາຍຄົັ້ງພ້ອມທງັ ປະ ເທດສາມະຊິກກເພມີື່ ຂນຶ້ົ ເຊັນ່ : ໃນ ປີ ຄ.ສ 1957 ໄດມ້ ສີ ະມາຊກິ 44 ປະເທດ ມາໃນປີ ຄ.ສ 1964 ມີສາມະຊິກ 47 ປະເທດ. ພ້ອມກັນນົ້ຍີ ງັ ມກີ ານສ້າງກມຸ່ ເພື່ອຊວຸ່ ຍເຫອເຊິງື່ ກັນ ແລະ ກັນເຊ່ັນ: ສະມາຄົມປະຊາຊາດອາຊຕີ າເວັນ ອອກສຸ່ຽງໃຕ້ (ອາຊຽນ) ຂ້ົຶນໃນວັນທີ 8 ສິງຫາ ປີ ຄ.ສ 1967, ກຸ່ມຜູ້ຄ້ານໍ້າມັນ, ກຸ່ມ 77 ສ້າງຂຶົ້ນໃນປີ ຄ.ສ 1963 ເປັນກຸ່ມທສືີ່ ້າງຂ້ຶົນເພືອ່ ພັດທະນາເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ ຂອງປະເທດທີື່ດ້ອຍພດັ ທະນາ. ແຜນທີ:ື່ ສະມາຄົມປະຊາຊາດອາຊີຕາເວນັ ອອກສຸ່ຽງໃຕ້ (ອາຊຽນ) 31

2. ການຮວຸ່ ມກມຸ່ ຂອງປະຊາຊາດຕາຸ່ ງໆເພອື່ ຜນົ ປະໂຫຍດທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ ແລະ ການເມອງ ສາລບັ ຮບູ ແບບການລວມກຸມ່ ອກີ ຮບູ ແບບໜ່ຶືງທີປ່ື ະເທດມະຫາອານາດມກີ ານ ຮວຸ່ ມມເພືອ່ ຜົນປະໂຫຍດ ທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ ການເມອງກຄມີການພວົ ກັບອົງການສາກົນຂອງປະເທດໂລກທີ 3 ເປນັ ຕ້ນົ ແມຸ່ນສະມາຄົມປະ ຊາຊາດອາຊີຕາເວັນອອກສຽຸ່ ງໃຕ້ (ອາຊຽນ) ໂດຍມີ ອາຊຽນ+3, ອາຊຽນ+6, ອາຊຽນ+8, ອາຊຽນ+9 • ອາຊຽນ + 3 3 ຈນີ ເກາົ ຫີໃຕ້ ຍປີື່ ່ນ • ອາຊຽນ + 6 6 ຈີນ ເກົາຫໃີ ຕ້ ຍີື່ປນ່ ອອດສະເຕເລຍ ອິນເດຍ ນວິ ຊີແລນ 32

• ອາຊຽນ + 8 8 • ອາຊຽນ + 9 ເກົາຫີໃຕ້ ຍປີ່ື ່ນ ອອດສະເຕເລຍ • ນວິ ຊີແລນ ຣັດເຊຍ ສະຫະລດັ ອາເມຣກິ າ ຈນີ 9 ອິນເດນ • ອາຊຽນ+9 ຈີນ ເກົາຫີໃຕ້ ຍື່ີປ່ນ ອອດສະເຕເລຍ ອນິ ເດຍ ນວິ ຊແີ ລນ ຣັດເຊຍ ສະຫະລດັ ອາເມຣິກາ ການາດາ ໃນການຮຸວ່ ມມຂອງ ອາຊຽນ+3, ອາຊຽນ+6, ອາຊຽນ+8 ແລະ ອາຊຽນ+9 ແມນຸ່ ເພອື່ ຜົນປະໂຫຍດ ທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ , ການເມອງ ແລະ ການພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນດ. 33

3. ບດົ ບາດຂອງອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດໃນການແກບ້ ນັ ຫາຕາຸ່ ງໆ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ມີບດົ ບາດໃນການຮັກສາສັນຕິພາບ, ມີບົດບາດໃນການສົັ່ງເສມີ ຄວາມຮຸ່ວມມ ລະຫວາຸ່ ງປະເທດໃນການພດັ ທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄມົ ແລະ ມບີ ດົ ບາດໃນການຮັກສາສດິ ທມິ ະນດ. 3.1 ລກັ ສະນະການແກໄ້ ຂບນັ ຫາຂອງອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດໄດກ້ າ້ ວເຂາົ້ ມາມີບດົ ບາດໃນການແກ້ໄຂບນັ ຫາຂໍ້ພິພາດ ແລະ ຂຂໍ້ ັດແຍງຸ່ ລະຫວຸາ່ ງ ປະເທດໃນຫາຍບນັ ຫາ ມກີ ານຮວຸ່ ມມທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ ແລະ ສງັ ຄມົ ມກີ ານສ່ົັງເສີມສດິ ທມິ ະນດ 3.2 ຂ້ໍຈາກດັ ໃນການແກໄ້ ຂບນັ ຫາຂອງອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດໃນການແກໄ້ ຂບນັ ຫາສາກນົ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດມີໜ້າທືີ່ສາຄັນກຄຮັກສາສັນຕິພາບ ລະງບັ ຂໍ້ພິພາດຕຸ່າງໆລະຫວຸ່າງປະເທດໂດຍ ທາງກົງ ແລະ ທາງອອ້ມ ດ້ວຍວິທີແບບສັນຕິເຊນັ່ : ການເຈລະຈາທາງການທູດ, ການໄກຸ່ເກຸ່ຍ, ການປານີປານອມ ແລະ ອ່ືນໆ ແຕຸ່ອົງການສະຫະປະຊາຊາດບມ່ໍ ີສດິ ແລະ ອານາດທ່ີືຈະເຂົາ້ ໄປກ້າວກຸ່າຍກດິ ຈະການພາຍໃນຂອງແຕຸ່ລະ ປະເທດທເື່ີ ປັນສາມະຊກິ , ບສໍ່ າມາດໃຊອ້ າວດ ແລະ ຄວາມຮນແຮງໃນການແກ້ໄຂບນັ ຫາໃດໜືຶງ່ ໄດ.້ 3.3 ການແກໄ້ ຂບນັ ຫາໃນປະເທດຕາຸ່ ງໆ ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດແມນຸ່ ມີໜ້າທື່ຫີ ັກຄຮັກສາສັນຕິພາບຂອງໂລກຖ້າຫາກວາຸ່ ປະເທດໃດໜຶື່ງຂອງສະ ມາຊິກສະຫະປະຊາຊາດຫາກມີບນັ ຫາໃດໜຶ່ງື ລະຫວາຸ່ ງຊາດ ສະຫະປະຊາຊາດກມີໜ້າທໃ່ີື ນການເຂົ້າໄປໄກເຸ່ ກຍ ແກ້ ໄຂບນັ ຫາໂດຍສນັ ຕິວິທີຕາມຄາສະເໝີຂອງປະເທດນັົ້ນໆ ຕົວຢ່າງ: ການແກ້ໄຂຄວາມຂັດແຍງຸ່ ຢູ່ແຫມເກົາຫີ, ບັນ ຫາອິດສະລະເອວ, ບັນຫາອຸ່າວເປີເຊຍ, ຢູ່ໂຊມາເລຍ ແລະ ອ່ືນໆ. ນອກຈາກນົີ້ຍັງມີການຫຼຸດຜຸ່ອນ ແລະ ກາຈດັ ອາ ວດທີ່ືທັນສະໄໝ ເຊັ່ນ: ອາວດນິວເຄຍ, ຫ້າມການທົດລອງນິວເຄຍ ແລະ ອື່ນໆ ເຮັດໃຫ້ໂລກມີສະຖຽນລະພາບ ແລະ ຄວາມປອດໄພຈາກສງົ ຄາມນວິ ເຄຍ. ນອກຈາກນີ້ົກຍັງມຫີ າຍບັນຫາທເ່ີື ກດີ ຂົຶ້ນທ່ີືອົງການສະຫະປະຊາຊາດໄດ້ ແກ້ໄຂ. 4. ສະພາບຂອງໂລກໃນຍກປດັ ຈບນັ ຫັງການພັງທະລາຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ ເຮັດໃຫສ້ ະພາບການພວົ ພັນຂອງໂລກໃດ້ມີການປ່ຽນແປງໄປ ໃນທາງທື່ດີ ຂີ ຶ້ົນ ໂດຍສະເພາະການປະເຊນີ ໜ້າຂອງສອງລະບົບການເມອງ. ເຮັດໃຫ້ບັນດາປະເທດຕາຸ່ ງໆມີການເປີດ ກວ້າງໃນການຮວຸ່ ມມເຊິືງ່ ກັນ ແລະ ກັນຫາຍຂົນຶ້ ບນົ ພ້ນົ ຖານການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງເຕັກນິກວທິ ະຍາສາດທ່ືທີ ນັ ສະ ໄໝ. ເຖິງຢ່າງໃດກຕາມຄວາມຂັດແຍຸ່ງກຍັງຄົງມີຢູ່ແຕຸ່ສະແດງອອກໃນຮູບການທ່ືີບໍ່ຮນແຮງ ສຸ່ວນຫາຍແມຸ່ນຮູບ ແບບການຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ການເມອງ ເປັນຫັກ ເຮັດໃຫ້ບນັ ດາປະເທດໂລກທີ 3 ໄດ້ມີບົດ ບາດໃນເວທສີ າກນົ ໂລກຫາຍຂ້ົຶນ. ໃນປັດຈບັນໂລກກາລງັ ປະເຊີນໜ້າກບັ ບັນຫາທາ້ ທາຍທື່ີຫາກຫາຍເປັນຕ້ນົ ແມຸນ່ ບັນຫາອາວດນວິ ເຄຍ, ວິ ກິດການທາງດ້ານເສດຖະກິດ, ການຂາດແຄນວັດຖຸຼດບິ , ໄພພິບດັ ທາງທາມະຊາດ ແລະ ບນັ ຫາກການຮາ້ ຍຕຸ່າງໆທ່ືີ ເກີດຂນຶົ້ ນອກຈາກນີ້ົຍັງມີບັນຫາລຸ່ວງລະເມີດສິດທິມະນດ, ບັນຫາຄວາມຂັດແຍຸ່ງລະຫວຸ່າງໂລກອາລັບ ກັບໂລກ ຕາເວັນຕົກ. ສັງຄົມໃນປັດຈບັນມີຄວາມກ້າວໜ້າມີການພັດທະນາທາງດ້ານເທັກໂນໂລຊີ ເອ້ີົນໄດ້ວຸ່າຍກໂລກາພິວັດ ໄດ້ມີການປັບປ່ຽນໂຄງສາ້ ງທາງດ້ານເສດຖະກິດ, ສງັ ຄົມ ແລະ ການເມອງ ເຮັດໃຫ້ປະເທດຕ່າຸ ງໆໃນໂລກຕ້ອງໄດ້ ເພື່ິງພາອາໄສກັນ ໂລກທີື່ເຄີຍກວ້າງໃຫຸ່ຍກເບ່ິືງຄວຸ່ານ້ອຍລົງ ດິນແດນທ່ືີຢູ່ຫຸ່າງໄກກສາມາດຕິດຕ່ໍກັນໄດ້ໂດຍງຸ່າຍ ສາມາດຮບັ ຮູ້ຂ້ໍມູນຂຸ່າວສານຕຸ່າງໆໄດ້ໂດຍງຸ່າຍດາຍ ຄວາມກ້າວໜ້າທາງດ້ານເທັກໂນໂລຊີໄດ້ເຮດັ ໃຫຄ້ ົນມີຄວາມ 34

ກ້າວໜ້າໃນຫາຍໆດ້ານທກຢ່າງໃນການເຮັດວຽກແມຸ່ນສະດວກສະບາຍດ້ວຍລະບບົ ເອເລັກໂຕນິກ ແລະ ຄອມພິວ ເຕີ, ມສີ ະຖຕິ ິບັນທຶກໄວ້ວາຸ່ ນບັ ແຕຸ່ອິນເຕີເນັດ ເປັນທືີຮ່ ູ້ຈກັ ຂອງຊາວໂລກພຽງ 4 ປີ ກມີຜູ້ເຂົ້າມາໃຊງ້ ານອນິ ເຕີເນັດ ເຖິງ 50 ລ້ານຄນົ ທ່ັວົ ໂລກ. ເທກັ ໂນໂລຊີ ໄດນ້ າເຮົາເຂົ້າສ່ໂູຸ ລກໃໝຸ່ ແລະ ສາ້ ງໂອກາດໃໝຸ່ໆໃຫ້ແກມຸ່ ະນດ ຢ່າງມະ ຫາສານໃນຫາຍດາ້ ນ ເຊ່ນັ : ດາ້ ນການສຶກສາ ເທັກໂນໂລຊີໃໝໄຸ່ ດ້ເຮດັ ໃຫ້ໂອກາດໃນການສກຶ ສາຂອງຄົນຂະຫຍາຍ ຕວົ ຢາ່ ງບໍມ່ ຂີ ອບເຂດເຮົາສາມາດຮຽນຮໄູ້ ດ້ໃນທກບອຸ່ ນ ບໍວ່ ຸ່າຢບູ່ ຸ່ອນໃດໃນໂລກຜຸ່ານໂລກອອນລາຍ. ຄາຖາມຄນ້ົ ຄວາ້ : 1. ການຮຸ່ວມກມຸ່ ຂອງປະຊາຊາດຕຸ່າງໆມຈີ ດປະສົງແນວໃດ? 2. ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດມບີ ດົ ບາດຄແນວໃດແດ່?ຸ 3. ປັດຈບັນໂລກໄດມ້ ກີ ານປຽ່ ນແປງໄປຄແນວໃດ? 35

ເອກະສານອາ້ ງອງີ ສະເຫີມສກັ ພາບດດີ ແລະ ເດຊານລາດ ແສນດວງເດດ. ປະຫວດັ ສາດໂລກສະໄໝໃໝ,ຸ່ ສນູ ພດັ ທະນາຄູ, 11+3, ປາກປາສັກການພມິ , 1998. ສະເຫີມສກັ ພາບດດີ, ການພົວພັນສາກນົ , ເອກະສານປະກອບການຮຽນການສອນສາຫັບພາກວຊິ າ ປະຫວັດສາດ ຄ.ວ.ຄ 2001. ສກສນັ ໄຊຍະວງົ ພວົ ພນັ ສາກົນ 2 ເອກະສານປະກອບການຮຽນການສອນສາຫບັ ຄປູ ະຫວດັ ສາດ ມຊ 2009. ຈັນທະລາດ ພພູ ິພັກ ຂະບວນການປົດປ່ອຍຊາດທົັວ່ ໂລກ ເອກະສານປະກອບການຮຽນການສອນ ຄະນະສຶກສາສາດ ມະຫາວທິ ະຍາໄລແຫງຸ່ ຊາດ. ສະເຫມີ ສກັ ພາບດດີ ແບບຮຽນປະຫວດັ ສາດໂລກ ສາລບັ ໂຮງຮຽນສ້າງຄູ ລະບົບ 8+3 ປີທີ 1: 1998. ປານອມພອນ ຖ່ິືນໄພສນົ , ລາໄພ ວົງໄຊ ວິທະຍາສາດສງັ ຄົມ 1 ສາຍສາ້ ງຄປູ ະຖມົ 2009. 36

ໂຄງຮາຸ່ ງຫກັ ສດູ ລາຍວຊິ າ ວຊິ າ: ປະຫວັດສາດການພົວພນັ ສາກນົ II ຫັກສດູ ສາ້ ງຄມູ ດັ ທະຍມົ ລະບບົ 12+4 ລະຫດັ ວຊິ າ: 0906703 ລະບບົ -ພາກຮຽນ ລະບບົ 4 ປີ ພາກຮຽນທີ 1 ປີ 4 ຈານວນຊົ່ັວໂມງ 64 ຊ່ົັວໂມງ ໜຸ່ວຍກດິ 3(2-2-0) ອະທບິ າຍໜວຸ່ ຍກດິ ວຊິ ານີົ້ ປະກອບດວ້ ຍ 3 ໜຸ່ວຍກດິ ໃນນ້ົັນມີ 2 ຊ່ົັວໂມງບນັ ລະຍາຍຕໍ່ອາທດິ ໃນ 16 ອາທດິ ແລະ 2 ຊົ່ັວໂມງພາກປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈິງຕ່ໍອາທດິ ໃນ 16 ອາທິດ. ລວມທງັ ໝົດເທ່ົັາ ກັບ 64 ຊ່ັົວໂມງ ຈດປະສງົ ເມື່ອຮຽນວຊິ ານ້ີົແລວ້ ນັກສຶກສາຄຈູ ະສາມາດ: 1. ອະທບິ າຍໄດ້ ສາເຫດຂອງສົງຄາມໂລກຄ້ົງັ ທີ 2 ແລະ ການດາເນີນສົງຄາມໂລກຄ້ງົັ ທີ 2 ໄດ້. 2. ວິເຄາະ ແລະ ອະທິບາຍໄດກ້ ຸ່ຽວກບັ ເຫດການຕຸ່າງໆທື່ີສາຄັນໃນ ການເມອງໂລກຕ່ໍກັບ ການພົວພນັ ສາກນົ . 3. ອະທິບາຍໄດກ້ ຽຸ່ ວກບັ ຜົນກະທບົ ຂອງການພວົ ພັນສາກນົ ຕໍ່ກັບສງັ ຄົມໂລກໃນປັດຈບນັ . ເນອົ້ ໃນຫຍ້ໍ ວຊິ ານີົ້ຮຽນຮູ້ກຽຸ່ ວກັບການພວົ ພັນຂອງປະເທດມະຫາອານາດທີ່ືພາໃຫເ້ ກດີ ສງົ ຄາມໂລກຄັົ້ງ ການດາເນີນການ ທີ 2 ແລະ ການພວົ ພນັ ພາຍຫງັ ໂລກຄງ້ົັ ທີ 2 ຈນົ ເຖງິ ປັດຈບັນພອ້ ມທັງຜົນກະທົບຕໍ່ກັບສົງ ຄາມໂລກ. ສອນ ແຜນການສອນ ວຊິ ານີ້ປົ ະກອບມີ 3 ບດົ ແຕຸ່ລະບົດມີຫາຍຫວົ ຂ້ໍຍຸອ່ ຍ, ວທິ ສີ ິດສອນແບບບັນລະຍາຍ, ສາ ອາທິດທີ 1 ມະນາຄົນ້ ຄວາ້ ຮຸ່ວມກັນເປັນກຸ່ມຫເປນັ ບກຄນົ ພາຍໃນຫອ້ ງ ຈາກນ້ົນັ ຄູຕົ້ັງຄາຖາມໃຫ້ນັກ ຮຽນຄົ້ນຄວ້ າແລວ້ ຂ້ົຶນລາຍງານໃນຫອ້ ງຮຽນຈາກນັົ້ນຄູສະຫບຼຸ ຄນ. ອາທດິ ທີ 2 ບົດທີ 1 ອາທດິ ທີ 3 ສົງຄາມໂລກຄົງ້ັ ທີ 2 ໂດຍສັງເຂບ 1. ສາເຫດຕ້ົນຕທືີ່ພາໃຫເ້ ກດີ ສງົ ຄາມ ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ ໃຊວ້ ິທກີ ານສອນແບບບນັ ຍາຍປະສມົ ປະສານກັບການສົນທະນາດວ້ ຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄ້ົນຄວ້າ ແລ້ວຂົ້ນຶ ມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜໃູ້ ຫ້ຄາແນະນາພອ້ ມທງັ ສະຫຼຸບ. ບດົ ທີ 1 (ຕ)່ໍ ສງົ ຄາມໂລກຄົ້ງັ ທີ 2 ໂດຍສງັ ເຂບ 2. ການດາເນີນສົງຄາມ 3. ຜົນຂອງສງົ ຄາມ ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ ໃຊວ້ ິທີການສອນແບບບນັ ຍາຍປະສມົ ປະສານກັບການສົນທະນາດວ້ ຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄົນ້ ຄວ້ າແລວ້ ຂົ້ນຶ ມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜໃູ້ ຫຄ້ າແນະນາພອ້ ມທັງສະຫບຸຼ . ບົດທີ 2 37

ອາທດິ ທີ 4 ການພົວພັນສາກົນພາຍຫງັ ສົງຄາມໂລກແຕຸ່ປີ 1945 ເຖງິ 1980 ອາທດິ ທີ 5 1. ການສ້າງຕງ້ົັ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ອາທິດທີ 6 1.1. ຈດປະສົງ ແລະ ຫັກການສາ້ ງຕງັົ້ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ອາທິດທີ 7 1.2. ໜາ້ ທື່ີຂອງອງົ ການ ສປຊ ອາທິດທີ 8 ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ ໃຊ້ວທິ ກີ ານສອນແບບບັນຍາຍປະສມົ ປະສານກບັ ການສົນທະນາດວ້ ຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄົ້ນ ຄວ້າ ແລວ້ ຂຶົ້ນມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜູໃ້ ຫ້ຄາແນະນາພອ້ ມທງັ ສະຫຸຼບ. ບດົ ທີ 2 (ຕ)່ໍ ການພົວພນັ ສາກນົ ພາຍຫງັ ສົງຄາມໂລກແຕຸ່ ປີ 1945 ເຖງິ 1980 2. ອົງປະກອບຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ ໃຊວ້ ທິ ີການສອນແບບບັນຍາຍປະສົມປະສານ ກບັ ການສນົ ທະນາ ດວ້ ຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄນ້ົ ຄວ້າ ແລວ້ ຂຶ້ົນມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜໃູ້ ຫ້ຄາແນະນາພ້ອມທງັ ສະຫຼຸບ. ບດົ ທີ 2 (ຕ)່ໍ ການພວົ ພນັ ສາກນົ ພາຍຫງັ ສງົ ຄາມໂລກແຕຸ່ ປີ 1945 ເຖງິ 1980 3. ຄວາມຂດັ ແຍຸ່ງລະຫວາຸ່ ງສອງລະບົບການເມອງ 3.1. ລະບບົ ເສລິນິຍມົ ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ ໃຊວ້ ິທີການສອນແບບບນັ ຍາຍປະສມົ ປະສານ ກບັ ການສົນທະນາ ດ້ວຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄ້ົນຄວ້າ ແລ້ວຂົນ້ຶ ມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜູໃ້ ຫຄ້ າແນະນາພອ້ ມທັງສະຫຼບຸ . ບົດທີ 2 (ຕ)່ໍ ການພົວພນັ ສາກນົ ພາຍຫງັ ສົງຄາມໂລກແຕຸ່ປີ 1945 ເຖງິ 1980 3.2 ລະບບົ ສງັ ຄມົ ນິຍມົ 4. ຄວາມຂດັ ແຍຸ່ງລະຫວຸ່າງໂລກເສລີກບັ ໂລກສັງຄມົ ນິຍົມ ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ ໃຊວ້ ິທກີ ານສອນແບບບັນຍາຍປະສມົ ປະສານ ກບັ ການສົນທະນາ ດ້ວຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄົ້ນ ຄວ້າ ແລວ້ ຂນ້ົຶ ມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜໃູ້ ຫຄ້ າແນະນາພອ້ ມທັງສະຫຸບຼ . ບົດທີ 2 (ຕ)່ໍ ການພວົ ພນັ ສາກນົ ພາຍຫງັ ສົງຄາມໂລກແຕຸ່ປີ 1945 ເຖງິ 1980 5. ການສ້າງຕັງ້ົ ກມຸ່ ສາພນັ ທາງການທະຫານຂອງສອງລະບບົ ການເມອງໂລກ. 5.1. ກຸ່ມການທະຫານປອ້ ງກັນອດັ ລງັ ຕິກເໜອ (NATO) ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ ໃຊວ້ ທິ ີການສອນແບບບັນຍາຍປະສົມປະສານ ກັບການສົນທະນາ ດ້ວຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄົ້ນ ຄວ້າ ແລ້ວຂນຶົ້ ມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜໃູ້ ຫ້ຄາແນະນາພ້ອມທັງສະຫຼຸບ. ບົດທີ 2 (ຕ)່ໍ ການພວົ ພັນສາກົນພາຍຫງັ ສງົ ຄາມໂລກແຕຸ່ປີ 1945 ເຖິງ 1980 5. ການສາ້ ງຕົັງ້ ກມຸ່ ສາພນັ ທາງການທະຫານຂອງສອງລະບບົ ການເມອງໂລກ. 5.2 ກຸ່ມການທະຫານປອ້ ງກນັ ອາຊຕີ າເວັນອອກສຸ່ຽງໃຕ້ (SEATO). ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ 38

ອາທິດທີ 9 ໃຊວ້ ທິ ີການສອນແບບບນັ ຍາຍປະສມົ ປະສານ ກບັ ການສນົ ທະນາ ດວ້ ຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄນ້ົ ອາທິດທີ 10 ຄວ້າ ແລວ້ ຂຶົ້ນມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜູໃ້ ຫ້ຄາແນະນາພ້ອມທງັ ສະຫຸບຼ . ອາທິດທີ 11 ອາທິດທີ 12 ບົດທີ 2 (ຕ)ໍ່ ອາທິດທີ 13 ການພົວພນັ ສາກນົ ພາຍຫງັ ສງົ ຄາມໂລກແຕຸ່ປີ 1945 ເຖງິ 1980 5.3. ກຸ່ມສນົ ທສິ ນັ ຍາວາກຊ (Warsaw pact). 6. ການກາເນດີ ແລະ ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງຂະບວນການປົດປ່ອຍຊາດ. ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ ໃຊວ້ ທິ ີການສອນແບບບນັ ຍາຍປະສົມປະສານ ກັບການສນົ ທະນາ ດ້ວຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄົ້ນ ຄວ້າ ແລວ້ ຂນ້ົຶ ມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜໃູ້ ຫ້ຄາແນະນາພ້ອມທງັ ສະຫບຼຸ . ບດົ ທີ 2 (ຕ)ໍ່ ການພວົ ພນັ ສາກົນພາຍຫງັ ສງົ ຄາມໂລກແຕຸ່ປີ 1945 ເຖິງ 1980 6. ການກາເນດີ ແລະ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງຂະບວນການປດົ ປ່ອຍຊາດ. ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ ໃຊວ້ ທິ ກີ ານສອນແບບບັນຍາຍປະສົມປະສານ ກັບການສົນທະນາ ດ້ວຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄົ້ນ ຄວ້າ ແລ້ວຂນຶົ້ ມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜໃູ້ ຫຄ້ າແນະນາພ້ອມທັງສະຫຸຼບ. ບົດທີ 2 (ຕ)ໍ່ ການພົວພນັ ສາກນົ ພາຍຫງັ ສົງຄາມໂລກແຕຸ່ປີ 1945 ເຖິງ 1980 7. ການເຂາ້ົ ແຊກແຊງທາງດ້ານການເມອງຂອງປະເທດມະຫາອານາດຕຸ່ ກບັ ປະເທດກາລງັ ພັດທະນາ ແລະ ດອ້ ຍພດັ ທະນາ. ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ ໃຊວ້ ິທກີ ານສອນແບບບນັ ຍາຍປະສົມປະສານ ກບັ ການສົນທະນາ ດ້ວຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄົ້ນ ຄວ້າ ແລວ້ ຂຶົ້ນມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜູໃ້ ຫຄ້ າແນະນາພອ້ ມທັງສະຫຼຸບ. ບດົ ທີ 3 ການພົວພນັ ສາກົນແຕຸ່ປີ 1980 ຫາປດັ ຈບັນ 1. ການພົວພັນລະຫວາຸ່ ງປະເທດອດສາຫະກາ ແລະ ປະເທດໂລກທີ 3 (ປະເທດກາລງັ ພດັ ທະນາ ແລະ ດອ້ ຍພັດທະນາ) ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ ໃຊ້ວິທກີ ານສອນແບບບນັ ຍາຍປະສມົ ປະສານ ກັບການສົນທະນາ ດວ້ ຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄນ້ົ ຄວ້າ ແລ້ວຂນ້ົຶ ມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜໃູ້ ຫ້ຄາແນະນາພອ້ ມທັງສະຫຸບຼ . ບົດທີ 3 ການພວົ ພັນສາກນົ ແຕຸ່ປີ 1980 ຫາປດັ ຈບັນ (ຕໍ່) 2. ການຮຸ່ວມກຸ່ມຂອງປະຊາຊາດຕຸ່າງໆເພື່ອຜົນປະໂຫຍດທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ ສງັ ຄມົ ແລະ ການເມອງ. 3 ບດົ ບາດຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດໃນການແກໄ້ ຂບັນຫາຕຸາ່ ງໆໃນໂລກ. 3.1. ລກັ ສະນະການແກໄ້ ຂບນັ ຫາຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ : ໃຊວ້ ີທີການສອນໂດຍການບນັ ຍາຍ, ອະພິປາຍ, ສນົ ທະນາ, ແບງຸ່ ກຸ່ມຄົນ້ ຄວາ້ ແລ້ວຂຶ້ົນ ມາລາຍງານ, ໂດຍອາຈານເປນັ ຜແູ້ ນະນາ ແລະ ສະຫບຸຼ . 39

ອາທິດທີ 14 ບົດທີ 3 ອາທດິ ທີ 15 ການພົວພນັ ສາກົນແຕຸ່ປີ 1980 ຫາປດັ ຈບັນ (ຕໍ່) ອາທິດທີ 16 ການປະເມີນຜົນ 3.2 ຂ້ໍຈາກດັ ຂອງການສະຫະປະຊາຊາດໃນການໄຂບັນຫາ. ເອກະສານອ້າງອງີ ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ ໃຊວ້ ິທກີ ານສອນແບບບນັ ຍາຍປະສົມປະສານ ກບັ ການສນົ ທະນາ ດວ້ ຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄ້ົນ ຄວ້າ ແລ້ວຂນ້ຶົ ມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜໃູ້ ຫ້ຄາແນະນາພ້ອມທງັ ສະຫຼຸບ. ບົດທີ 3 ການພົວພັນສາກົນແຕຸ່ປີ 1980 ຫາປດັ ຈບນັ (ຕ)ໍ່ 3.3 ການແກ້ໄຂບນັ ຫາໃນປະເທດຕຸ່າງໆ ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ ໃຊ້ວທິ ກີ ານສອນແບບບັນຍາຍປະສົມປະສານ ກັບການສົນທະນາ ດວ້ ຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄົນ້ ຄວ້າ ແລວ້ ຂນຶົ້ ມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜູໃ້ ຫ້ຄາແນະນາພອ້ ມທງັ ສະຫບຸຼ . ບດົ ທີ 3 ການພວົ ພັນສາກົນແຕຸ່ປີ 1980 ຫາປດັ ຈບນັ (ຕໍ)່ 4 ສະພາບການຂອງໂລກໃນຍກປະຈບນັ ກດິ ຈະກາປະຈາບດົ ໃຊວ້ ິທີການສອນແບບບັນຍາຍປະສົມປະສານ ກັບການສນົ ທະນາ ດ້ວຍການແບຸ່ງກມຸ່ ຄົນ້ ຄວ້າ ແລ້ວຂນ້ຶົ ມາລາຍງານ. ໂດຍອາຈານເປັນຜູໃ້ ຫຄ້ າແນະນາພອ້ ມທັງສະຫບຸຼ . 1. ການຂົນ້ຶ ຫອ້ ງຮຽນ 10 % 2. ນກັ ສກຶ ສາມສີ ຸ່ວນຮວຸ່ ມ 30 % 3. ກວດກາກາງພາກ 20 % 4. ເສງັ ຈບົ ໜຸ່ວຍກດິ 40 % ພາສາລາວ: 1. ສະເຫີມສັກ ພາບດດີ ແລະ ເດຊານລາດ ແສນດວງເດດ. ປະຫວັດສາດໂລກສະໄໝ ໃໝຸ່ , ສູນພດັ ທະນາຄ,ູ 11+3, ປາກປາສກັ ການພິມ, 1998. 2. ສະເຫມີ ສັກ ພາບດດີ. ການພວົ ພັນສາກນົ . ເອກະສານປະກອບການຮຽນການສອນສາ ຫັບພາກ ວຊິ າປະຫວດັ ສາດ ຄ.ວ.ຄ 2001. 3. ວຽງວິຈດິ ສດທເິ ດດ ແລະ ບນທະວີ ສສາພັນໄຊ. ແບບຮຽນປະຫວດັ ສາດຊັນົ້ ມ 5, ວິສະຫາກິດ, ພິມຈາໜາຸ່ ຍສຶກສາ, 1998. ພາສາຕຸ່າງປະເທດ. 4. ທະນູ ແກວ້ ໂອພາດ, ປະຫວດັ ສາດໂລກ, ສານັກພິມສຂະພາບໃຈ, ພ.ສ 2549. 5. ປຣຊິ າ ສວິ ິໄລ, ສງົ ຄາມໂລກຄ້ົັງທີ I - II, ກງເທບໂອດຽນສະໂຕ, 1990. ຜູ້ຂຽນ 6. ມານົບ ເມກປະຍທູ ອງ, ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ໂອວຽນສໂຕຣ, 1990 ສກສັນ ໄຊຍະວງົ ຄສສ. ມຊ. 021 770 473; 20 58623158 [email protected] 40