หลักสูตรท้องถิ่น เรื่องข้าวเกรียบว่าว พรไพลิน 074

หลกั สตู รทอ้ งถ่ิน เรอื่ ง ข้าวเกรยี บวา่ ว โรงเรียนบา้ นศรีนาม่าน ตาบลพงษ์ อาเภอสนั ตสิ ุข จังหวัดนา่ น สานักงานเขตพ้นื ที่การศึกษาประถมศกึ ษาน่าน เขต ๑

หลกั สูตรท้องถิ่น “ข้าวเกรียบว่าว” ความสาคัญของหลกั สูตรทอ้ งถน่ิ หลกั สตู รท้องถนิ่ เปน็ หลักสูตรทสี่ ถานศึกษา จัดทาข้นึ ตามวตั ถุประสงคท์ ี่เกย่ี วกบั สภาพปญั หาในชุมชน และสังคม ภูมิปัญญาท้องถ่ิน กาหนดให้ผู้เรียนในระดับการศึกษาข้ันพ้ืนฐานได้เรียนรู้เก่ียวกับ เนื้อหาที่ เกี่ยวข้องกับทอ้ งถนิ่ ท่ตี นอาศยั อยใู่ นดา้ นเศรษฐกจิ สังคม ส่ิงแวดลอ้ ม ประเพณวี ฒั นธรรม ตลอดจนอาชีพ และ ภูมิปัญญาท้องถ่ินในด้านทฤษฎีการปฏิบัติท้ังในและนอกห้องเรียน เพ่ือให้ผู้เรียนได้ เห็นคุณค่าของท้องถิ่น ตนเองร้จู ักรักและหวงแหนความเป็นไทยในทอ้ งถ่ินตนเอง ซ่ึงสอดคล้องกับพระราชบญั ญตั ิการศึกษาแหง่ ชาติ มาตราท่ี 27 ที่มุ่งเน้นความเป็นไทยความเป็นพลเมืองท่ีดีของชาติการ ดารงชีวิต และการประกอบอาชีพ ตลอดจนเพ่อื การศึกษาต่อในระดับสงู ต่อไป หลักสูตรท้องถ่ิน ข้าวเกรียบว่าว เป็นหลักสูตรท่ีเน้นการปฏิบัติเพ่ือนให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้ที่ หลากหลายจากแหลง่ เรยี นรู้ ภมู ปิ ัญญาทอ้ งถน่ิ หรือปราชญ์ชาวบา้ นท่อี ยรู่ อบๆ ในชุมชนบา้ นศรนี าม่าน ตาบล พงษ์ อาเภอสันตสิ ขุ จังหวดั นา่ น จึงจดั ทาหลักสูตรทอ้ งถ่ินน้ีขึน้ มา

ที่ต้งั และสภาพชมุ ชนโรงเรยี นบ้านศรนี าม่าน โรงเรียนบ้านศรีนาม่าน ตัง้ อยู่ที่ เลขท่ี ๕๖ หมู่ ๗ ตาบลพงษ์ อาเภอสันตสิ ุข จังหวัดนา่ น ระยะห่าง จากที่ว่าการอาเภอสันติสุต ประมาณ ๕ กิโลเมตร ห่างจากตัวจังหวัดน่าน ๓๙ กิโลเมตร โรงเรียนบ้านศรีนา มา่ นกลุ่มโรงเรียนสันติสุข สานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานา่ น เขต 1 กระทรวงศึกษาธิการ ต้ังข้ึน เมอ่ื วนั ท่ี ๑ มนี าคม พ.ศ.๒๕๒๒ โดยเดิมมนี ายคา ก๋าวงศ์ เป็นผู้ใหญ่บ้านได้ทาเร่อื งขอจดั ตัง้ โรงเรยี นข้นึ เพราะ เด็กต้องเดินทางไปโรงเรียนไกลถงึ โรงเรียนบ้านศรีบุญเรือง และโรงเรียนบ้านป่าแดด ซึ่งองค์การบริหารส่วน จงั หวัดน่าน ได้อนุมัติงบประมาณจัดต้งั โรงเรียนขนึ้ โดยมีนายมา โลนันท์ และคณะได้บริจาคท่ดี ินเน้ือที่ ๖ ไร่ ๓ งาน ๓๕ ตารางวา และในปี ๒๕๓๘ โรงเรียนได้รับอนุมัติให้ดาเนินการจัดการศึกษาถึงระดับมัธยมศึกษา ตอนตน้ ในโครงการโรงเรยี นขยายโอกาสทางการศึกษา ปจั จบุ นั โรงเรยี นมีการจัดการศกึ ษา ๔ ระดับ คือ ระดับ ปฐมวัย ระดบั ช่วงช้ันท่ี ๑ ระดบั ชว่ งชนั้ ท่ี ๒ และระดบั ชว่ งช้นั ที่ ๓ นักเรยี นทมี่ าเรยี นโรงเรยี นบ้านศรีนาม่านสว่ นใหญเ่ ป็นนักเรยี นท่อี ยู่ในชมุ ชน และบรเิ วณใกล้เคยี งเขต พื้นท่ีที่รับผิดชอบ ผู้ปกครองส่วนใหญ่มีฐานะยากจน และส่วนใหญ่จะมีอาชีพเกษตรกรรม แต่ผู้ปกครองให้ ความรว่ มมือ กับทางโรงเรียนเปน็ อย่างดี การทาข้าวเกรียบว่าวเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านของคนในตาบลพงษ์ อ.สันติสุข จ.น่าน ในอดีตเป็น อาหารสาหรับกินเล่น แต่ปัจจุบันความนิยมเร่ิมหายไปคนรุ่นใหม่แทบไม่รู้จัก วิธีการทาขนมก็เริ่มจางหายไป โรงเรียนเห็นคุณค่าและความสาคัญของข้าวเกรียบว่าวจึงได้จัดทาหลักสูตรท้องถ่ิน เร่ือง ข้าวเกรียบว่าว ข้ึน เพื่อให้นักเรียนได้รู้จักและอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถ่ินน้ีเอาไว้ อีกทั้งนักเรียนได้ปฏิบัติจริง ในเร่ืองการทางาน การจัดการ เห็นคุณคา่ และมีเจตคตทิ ี่ดตี อ่ งาน ตลอดจนรู้จักการนาสง่ิ ที่มีอย่ใู นท้องถิ่นมาเพ่ิมคุณคา่ เพ่ิมรายได้ นักเรียนได้ออกแบบ ตามจินตนาการ ผเู้ รียนรจู้ กั พ่งึ ตนเอง ดารงชีวิตอยู่ใน สงั คม ได้อย่างมีความสขุ ตามหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง

องคป์ ระกอบสาคัญของกรอบสาระการเรียนรทู้ อ้ งถ่นิ ๑. เปา้ หมาย/จุดเนน้ ๑.๑ พฒั นาผู้เรียนให้มีความรู้ความเขา้ ใจเกยี่ วกบั ท้องถ่นิ ของตนในทุกๆด้าน ๑.๒ พัฒนาผูเ้ รียนให้มีจติ สานกึ ท่ีดมี คี วามรักและหวงแหนในท้องถ่นิ ๑.๓ ส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถนาหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และภูมิปัญญาท้องถิ่นมา ประยกุ ต์ใชใ้ นชวี ิตประจาวนั ได้ ๑.๔ พัฒนาผู้เรียนให้มีคุณธรรม จริยธรรม ๑.๕ ส่งเสรมิ ใหผ้ ู้เรียนมีทกั ษะการดารงชีวิตอยใู่ นสงั คมอย่างมีความสขุ ๒. สาระการเรยี นรู้ท้องถน่ิ สานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษาน่าน เขต ๑ ได้กาหนดขอบเขต ประเด็นสาคัญเพื่อให้ ครผู ู้สอนใช้เป็นแนวทางในการจัดการเรยี นรูใ้ ห้แกผ่ ู้เรยี นได้เรยี นรูเ้ กีย่ วกบั ท้องถ่นิ ดงั นี้ ๒.๑ จุดมุ่งหมาย ๑. เพื่อนาความรู้และทรพั ยากรในท้องถนิ่ มาจดั กจิ กรรมบูรณาการการจัดการเรยี นการสอน ๒. เพ่อื นาความรู้ไปประยุกตใ์ ชใ้ นชีวิตประจาวนั ได้ ๓. เพอื่ ใหเ้ หน็ คณุ คา่ ของทรัพยากรในท้องถิ่น ๔. เพอ่ื ใหเ้ กดิ การเรยี นรูแ้ บบบรู ณาการเกี่ยวกบั ทอ้ งถน่ิ ๒.๒ วตั ถปุ ระสงค์ ๑. เพื่อนาความรู้และทรพั ยากรในทอ้ งถิ่นมาจดั กจิ กรรมการเรยี นการสอนให้แกน่ กั เรยี น ๒. เพื่อให้นกั เรยี นสามารถนาไปประยกุ ตใ์ ชใ้ นชวี ติ ประจาวนั ไดอ้ ย่างถกู ตอ้ งและเหมาะสม ๓. เพอ่ื ใหน้ ักเรียนเหน็ คณุ ค่าของทอ้ งถิ่นตนเอง รกั และหวงแหนทรัพยากรในทอ้ งถิ่นตนเอง ๔. เพอ่ื ให้ชมุ ชน/ท้องถ่นิ /ปราชญช์ าวบ้าน มสี ว่ นร่วมในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ๕. เพอ่ื นาความรแู้ ละทรัพยากรในทอ้ งถิ่นมาสร้างรายไดใ้ หก้ ับตนเองและครอบครวั

โครงสร้างรายวิชาเพิม่ เติมหลักสตู รทอ้ งถน่ิ เร่อื ง ข้าวเกรยี บว่าว ระดบั ชน้ั รายวิชา สาระสาคญั เวลาเรยี น (ช่ัวโมง) ระดับชนั้ ประถมศึกษาปีที่ ๔ เร่อื งราวของขา้ ว ข้าวเกรียบว่าวเป็นอาหาร ระดบั ชั้นประถมศกึ ษาปที ่ี ๕ เกรยี บว่าว พ้ืนบ้านประเภทของขบเค้ียว ๑o ระดบั ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ เป็นขนมทานเลน่ ที่ทามาจากข้าว เหนียวเป็นภูมิปัญญาท้องถ่ินท่ีได้ ๑o ถ่ายทอดมาถงึ ปจั จุบัน ๑o ข้าวเกรยี บวา่ ว ทาจาก ข้าวเหนียวน่ึงสุก น้าตาลปีบ ไข่แดงต้มสุก น้ามัน พืช โขลกและรีดเป็นวงกลม ผึ่ง แดดใหแ้ หง้ ก่อนนามาป้งิ ไฟ พลิก ไปมาด้วยไม้จี จนพองขยายเป็น แผ่นใหญ่ สกุ กรอบ หวานมนั ขา้ วเกรยี บว่าวสรา้ ง ลงมือปฏิบัติทาข้าวเกรียบ รายได้ วา่ ว วางแผนการจาหนา่ ย และทา การจดั จาหนา่ ยข้าวเกรยี บวา่ ว

คาอธิบายรายวชิ า หลักสตู รทอ้ งถิ่น เรื่องข้าวเกรียบว่าว รายวชิ า เรื่องราวของขา้ วเกรยี บว่าว ช้ันประถมศกึ ษาปีท่ี ๔ เวลา ๑๐ ชว่ั โมง ศึกษา ค้นคว้า สังเกต รวบรวมข้อมูล ประวัติความเป็นมา ความรู้ความเข้าใจเบ้ืองต้นเก่ียวกับภูมิ ปัญญาท้องถ่ินของตนเอง ต้องการให้ผู้เรียนได้เรียนรู้และศึกษาส่ิงท่ีอยู่ใกล้ตัวเพ่ือให้เกิดความเข้าใจอย่าง แทจ้ ริง ท้งั ประวตั คิ วามเปน็ มาของขา้ วเกรยี บวา่ ว จนถึงความเกีย่ วขอ้ งของข้าว โดยใช้กระบวนการออกนอกสถานท่ีซึ่งเป็นแหล่งเรียนรูน้ อกสถานที่จริงเพ่ือให้ผู้เรียนได้สัมผัส ได้ ใช้ ทักษะในการคดิ การสอ่ื สารใชก้ ระบวนการกลุม่ ในการแสวงหาความร้แู ละการนาเสนอผลงาน เพ่ือให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับท้องถิ่นของตนเอง เข้าใจประวัติความเป็นมา และมี จิตสานึกในการอนุรักษ์และสืบทอดวัฒนธรรมประเพณี เกิดทักษะ มีความรับผิดชอบ มุ่งม่ันในการทางาน พ่งึ พาตนเองโดย ยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ผลการเรยี นรู้ ๑. ผเู้ รยี นสามารถบอกประวัติความเป็นมาของข้าวเกรยี บวา่ วได้ ๒. ผูเ้ รียนสามารถนาความรทู้ ไ่ี ดไ้ ปเผยแพรใ่ ห้เกิดประโยชน์ ๓. ผู้เรียนสามารถบอกขา้ วท่ีใช้ในการทาขา้ วเกรียบว่าวได้ ๔. ผเู้ รยี นมที กั ษะการใช้ชวี ติ และสามารถนาไปประยกุ ต์ใช้ในชวี ิตประจาวนั ได้รบั รวม ๔ ผลการเรียนรู้

โครงสรา้ งรายวิชาเพิ่มเตมิ หลกั สูตรทอ้ งถ่ินเร่อื ง ข้าวเกรียบว่าว ระดับชนั้ ประถมศึกษาปีที่ ๔ รายวชิ าเรียนรู้เรื่องราวของขา้ วเกรียบวา่ ว เวลา ๑๐ ช่ัวโมง หน่วยการเรยี นรู้ ช่อื หนว่ ยการเรียนรู้ นา้ หนกั เวลา หนว่ ยการเรียนรูท้ ี่ ๑ ภมู ปิ ัญญาชาวบ้าน คะแนน (ชวั่ โมง) หน่วยการเรียนรทู้ ี่ ๒ ประวัตคิ วามเป็นมาของขา้ วเกรียบว่าว หนว่ ยการเรียนร้ทู ี่ ๓ ความเกีย่ วข้องของขา้ ว ๓๐ ๓ รวม ๔๐ ๔ ๓๐ ๓ ๑๐๐ ๑o

คาอธิบายรายวิชา หลกั สตู รทอ้ งถ่นิ เร่ืองข้าวเกรยี บวา่ ว รายวชิ า ข้าวเกรยี บวา่ ว ชัน้ ประถมศึกษาปที ่ี ๕ เวลา ๑๐ ชั่วโมง ศึกษา ค้นคว้า สังเกต รวบรวมข้อมูลในการทาข้าวเกรียบว่าว วัสดุอุปกรณ์ ขั้นตอนวิธีการทาข้าว เกรียบว่าว มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถ่ินกับชุมชนให้กับผู้เรียน และตระหนักรู้ในคุณค่าของภูมิ ปญั ญาท้องถิน่ โดยใช้กระบวนการทางานอย่างเป็นระบบ เห็นความสาคัญ และประโยชน์ของการทางานแล้วนามา วิเคราะห์ ค้นคว้ารวบรวมข้อมูลเก่ียวกับการแสวงหาความรู้ด้วยวิธีการท่ีหลากหลาย และอภิปรายข้ันตอน วธิ กี ารทา เน้นการสอนทล่ี งมือปฏิบัติจรงิ ให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจเก่ียวกับ วัสดุอุปกรณ์ ขั้นตอนวิธีการทาข้าวเกรียบว่าว ตระหนักรู้ใน คุณค่าในภูมิปัญญาท้องถ่ิน และมีความกล้าแสดงความคิดเห็น และสามารถในการสื่อสารในการแลกเปล่ียน เรยี นรู้กบั ชุมชน มีความสนใจใฝ่ร้ใู ฝ่เรียน ทางานด้วยความรับผดิ ชอบ ผลการเรยี นรู้ ๑. ผ้เู รยี นสามารถบอกขน้ั ตอนวธิ กี ารทาขา้ วเกรียบว่าวได้ ๒. ผเู้ รยี นตระหนักรูใ้ นคณุ ค่าของภมู ปิ ัญญาท้องถิน่ ๓. ผเู้ รยี นสามารถทาข้าวเกรียบว่าวได้ ๔. ผเู้ รียนมีทกั ษะการใชช้ ีวิตและสามารถนาไปประยุกตใ์ ชใ้ นชวี ิตประจาวันได้ รวม ๔ ผลการเรยี นรู้

โครงสร้างรายวชิ าเพม่ิ เตมิ หลักสูตรท้องถิ่นเรอ่ื ง ข้าวเกรยี บวา่ ว ระดับชนั้ ประถมศึกษาปีที่ ๕ รายวชิ าเรียนรู้เรอ่ื งราวของข้าวเกรยี บว่าว เวลา ๑๐ ช่ัวโมง หน่วยการเรียนรู้ ชอื่ หนว่ ยการเรียนรู้ นา้ หนัก เวลา หน่วยการเรยี นรู้ท่ี ๑ การแลกเปลย่ี นเรียนรู้ คะแนน (ชั่วโมง) หน่วยการเรียนรู้ที่ ๒ หน่วยการเรียนรูท้ ี่ ๓ วสั ดอุ ุปกรณ์ ๒๕ ๓ หนว่ ยการเรยี นร้ทู ่ี ๔ ขน้ั ตอนวิธีการทา ตระหนักรู้ในคุณคา่ ๑o ๒ รวม ๔o ๓ ๒๕ ๒ ๑๐๐ ๑๐

คาอธิบายรายวิชา หลักสตู รท้องถ่นิ เร่อื งขา้ วเกรียบว่าว รายวิชา ข้าวเกรียบวา่ วสรา้ งรายได้ ช้นั ประถมศึกษาปีท่ี ๖ เวลา ๑๐ ชวั่ โมง ศึกษา ความรู้ ลงมือปฏิบัติ ข้ันตอนการการทาข้าวเกรียบว่าว การวางแผนการจัดจาหน่าย และการ นาข้าวเกรียบวา่ วไปขายเพอื่ เพิ่มรายไดใ้ ห้กับผูเ้ รยี น โดยใช้กระบวนการออกนอกสถานที่ซ่ึงเป็นแหล่งเรียนรู้นอกสถานทจี่ ริงเพ่ือให้ผู้เรียนได้สัมผัส ได้ใช้ ทักษะในการคิด การสือ่ สารใชก้ ระบวนการกลมุ่ ในการแสวงหาความรแู้ ละการนาเสนอผลงาน เพือ่ ให้ผูเ้ รียนมีความรคู้ วามเข้าใจ เกิดทักษะการลงมือปฏิบัติการทาข้าวเกรยี บว่าวอย่างจริงจงั มีการ คิดแก้ปัญหา เกิดการวางแผน มีความรับผิดชอบ มุ่งม่ันในการทางาน โดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพยี ง และการจาหน่ายเพ่ือเสริมสร้างรายไดใ้ หก้ บั ผ้เู รียน ผลการเรียนรู้ ๑. ผู้เรยี นสามารถทาข้าวเกรียบว่าวได้ ๒. ผูเ้ รยี นมีความรู้ด้านการจัดจาหนา่ ยผลิตภัณฑ์ ๓. ผเู้ รียนสามารถหารายไดเ้ สริมให้กบั ตนเองได้ ๔. ผูเ้ รียนมที กั ษะการใชช้ ีวติ และสามารถนาไปประยกุ ตใ์ ชใ้ นชีวิตประจาวันได้ รวม ๔ ผลการเรียนรู้

โครงสร้างรายวิชาเพ่มิ เติมหลักสูตรทอ้ งถ่ินเร่อื ง ข้าวเกรียบวา่ ว ระดับช้นั ประถมศึกษาปที ่ี ๖ รายวิชาเรียนร้เู รอื่ งราวของข้าวเกรยี บวา่ ว เวลา ๑๐ ชั่วโมง หนว่ ยการเรียนรู้ ชื่อหน่วยการเรยี นรู้ น้าหนัก เวลา หน่วยการเรียนรู้ท่ี ๑ ลงมอื ปฏบิ ตั ิขา้ วเกรยี บว่าว คะแนน (ชว่ั โมง) หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ ๒ หน่วยการเรยี นร้ทู ่ี ๓ วางแผนการจาหนา่ ย ๓o ๓ การจดั จาหน่าย ๓o ๓ รวม ๔o ๔ ๑๐๐ ๑๐

หลกั สูตรท้องถนิ่ เรอ่ื ง ข้าวเกรียบวา่ ว จัดทาโดย นางสาวพรไพลนิ โลนันท์ รหสั นสิ ติ 61105010074 เอกการประถมศกึ ษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยศรีนครนิ ทรวโิ รฒ