chapter4 หลักและวิธีการพัฒนาชุมขน

บทท่ี 4 หลกั และวธิ กี ารพฒั นาชุมขน การพฒั นาชมชนมีปรัชญา แนวความคิด และลกั ษณะเป็นของตนเอง ดงั ไดก้ ลา่ วมา แลว้ ในบทท่ี 3 ปรัชณาและแนวความคิดคงั กลา่ วน้ี ถูกนาํ มาใชเ้ ป็นแนวทางในการกาํ หนดเป็น หลกั การและวิธีการพฒั นาชุมชนท่ีใหค้ วามสาํ คญั ต่อคนในฐานะเป็นศนู ยก์ ลางของการพฒั นา การพฒั นาชมชนจึงมง่ เน็นการพฒั นาคนใหม้ ีความรู้ ความสามารถ จนสามารถพงึ ตนเองไดค้ มี ส่วนร่วมในกิจกรรมการพฒั นา สามารถรับช่วงของการพฒั นาจากคนรุ่นก่อนและดาํ เนินการ ใหค้ ยี งิ่ ข้นึ ได้ ในบทท่ี 4 น้ี จะเป็นการศึกษาเก่ียวกบั หลกั การพฒั นาชุมชน และวธิ ีการพฒั นา ชุมชนตามลาํ คบั หลกั การพฒั นาชุมชน หลกั การพฒั นาชุมชนท่ีนิยมใชค้ นั โดยทว่ั ไปเป็นหลกั การพฒั นาชุมชนที่องคก์ ารสห- ประชาชาติกาํ หนคข้ึน (บญั . วิ๕๓๓ณหอตะ อร 55อ0ตอตนอ์ สต4 5๐181 /เปี ล. 1960 : 8 - 13) มี 10 ประการ คอื 1. การพฒั นาชุมชนตอ้ งตอบสนองความตอ้ งการอนั แทจ้ ริงของประชาชนในชุมชน ดว้ ยการริเริ่มจากประชาชน และเร่ิมค้นั จากโครงการงา่ ยไปสู่โครงการที่ยากข้ึน 2 การพฒั นาชุมชนมีลกั ษณะเป็นโครงการเอนกประสงค์ ตอ้ งอาศยั ความร่วมมือของ นกั วิชาการหลายสาขาวิชา และผเู้ กี่ยวขอ้ งหลายฝ่าย 3 คารพฒั นาชมชนตอ้ งเปล่ียนแปลงเจตคดติของประชาชนไปพร้อมๆ กบั กิจกรรมดา้ น อื่นๆ 4. การพฒั นาชุมชนตอ้ งใหป้ ระชาชนเขา้ มามีส่วนร่วมในการพฒั นาชุมชนอยา่ งเตม็ ที่ เพอื่ เป็นการสร้าง พลงั ชุมชนและองคก์ รของประชาชนข้ึน

5. คารพฒั นาชุมชนตอ้ งคน้ หาและพฒั นาผนู้ าํ ชุมชนในคา้ นต่าง ๆ ตามลกั ษณะของ กิจกรรมและความจาํ เป็นของแตล่ ะชุมชน 6. การพฒั นาชุมชนตอ้ งยอมรับในสถานภาพ บทบาทของสตรี และเยาวชน เปิ ด โอกาสใหไ้ ดเ้ ขา้ มามีส่วนร่วมในการพฒั นาชุมชนใหม้ ากท่ีสุด เพราะสตรีและเยาวชนมีผลตอ่ การขยายตวั ของงานและการรับช่วงของงานพฒั นาชุมชนไดเ้ ป็นอยา่ งดี 7. การพฒั นาชุมชนของประชาชนจะประสบความสาํ เร็จอยา่ งเตม็ ท่ี ถา้ หากรัฐบาลมี ความพร้อมและใหก้ ารสนบั สนุนอยา่ งจริงจงั 8. การพฒั นาชุมชน ตอ้ งมีนโยบายและการวางแผนต้งั แตร่ ะดบั ประเทศถึงระดบั ทอ้ งถ่ิน โดยการบริหารงานทุกระดบั จะตอ้ งมีความคลอ่ งตวั และมีประสิทธิภาพอยา่ งแทจ้ ริง 9 การพฒั นาชุมชนตอ้ งสนบั สนนใหอ้ งคก์ รของภาคเอกชน องคก์ ารอาสาสมคั รต่าง ๆ ท้งั ในระดบั ทอ้ งถิ่น ระดบั ชิวิตงเละนาํ นาชาติไดเ้ ขา้ มามีส่วนร่วมในการคารพฒั นาดว้ ย 10. การพฒั นาชุมชนตอ้ งมีการวางแผนให้เกิดการพฒั นาพร้อม ๆ กนั ท้งั ในระดบั ทอ้ งถ่ิน และระดบั ชาติหรือระดบั ประเทศ วิธกี ารพฒั นาชุมชน จากปรัชญา แนวความคิด ความหมาย ลกั ษณะ และหลกั การของการพฒั นาชุมชน จะเห็นไดว้ า่ การพฒั นาชุมชนโคยแทจ้ ริงแลว้ คอื การพฒั นาคนไนชุมชนนนั เอง การพฒั นา ชุมชนอาจจะกระทาํ ได้ 3 วิธีการ คอื 1. การใหก้ ารศึกษาแก่ชุมชนเพอื่ การพฒั นาชุมชน (Community Education for Development) เป็นการกระตด้นั และส่งเสริมใหป้ ระชาชนในชุมชนไดเ้ รียนรู้และศึกษาร่วมกนั ในขอ้ เทจ็ จริงต่าง ๆ เพ่อื ให้เกิดความเขา้ ใจและตระหนกั ถึงปัญหาความคอ้ งการทีแทจ้ ริงของ

ชุมชน ตลอดจนสามารถคนั หาและกาํ หนควิธีการต่าง ๆ ในการแกไ้ ขปัญหาเหลา่ นนั ไดอ้ ยา่ งมี ประสิทธิภาพและประสิทธิผลคว้ ยตนเอง (ฝ่ายวิชาการ กรมการพฒั นาชุมชน. 253123) 2 การจดั ระเบียบชุมชน (Community Organization) การจดั ระเบียบชุมชน เป็นวิธีการ พฒั นาชุมชนท่ีสาํ คญั อีกวธิ ีการหน่ึง เป็นกระบวนการส่งเสริมความสมั พนั ธ์และความรวมมอ ระหวา่ งปัจเจกชนต่อปัจเจกชนในชุมชน ระหวา่ งกล่มุ ชนตอ่ กลุม่ ชน หรือระหวา่ งปัจเจกชนกบั กลมุ่ ชนในชุมชน (สัญญา สัญญาวิวฒั น.์ 2526 : 107 -108) 3. การดาํ เนินงานในลกั ษณะของกระบวนการ การพฒั นาชุมชนมีลกั ษณะประการหนึง คอื เป็นกระบวนการ คงั นนั วิธีการพฒั นาชุมชนวธิ ีการหน่ึง คือ การดาํ เนินงานในลกั ษณะของ กระบวนกถารการใหก้ ารศึกษาแก่ชุมชนเพื่อการพฒั นาชุมชนการศึกษาเก่ียวกบั การใหก้ ารศึกษาแก่ชุมชน เพ่ือ การพฒั นาชุมชนที่กล่าวถึงในบทน้ีจะครอบคลมเร่ือง ความสาํ คญั ลกั ษณะ รปแบบของการใหก้ ารศึกษา ผเู้ ขา้ รับการศึกษา ผใู้ หก้ ารศึกษา เน้ือหาสาระของหลกั สูตร และวธิ ีการใหก้ ารศึกษา วธิ ีการพฒั นาชุมชน จากปรัชญา แนวความคิด ความหมาย ลกั ษณะ (และหลกั การของการพฒั นาชุมชน จะเห็นไดว้ า่ การพฒั นาชุมชนโดยแทจ้ ริงแลว้ คือ การพฒั นาคนในชุมชนนนั่ เอง การพฒั นา ชุมชนการใหก้ ารศึกษาแก่ชุมชนเพ่อื การพฒั นาชุมชนการศึกษาเกี่ยวกบั การใหก้ ารศึกษาแก่ชุมชน เพ่อื การ พฒั นาชุมชนท่ีกล่าวถึงในบทน้ีจะครอบคลุมเรื่อง ความสาํ คญั ลกั ษณะ รูปแบบของการใหก้ ารศึกษา ผเู้ ขา้ รับ การศึกษา ผใู้ หก้ ารศึกษา เน้ือหาสาระของหลกั สูตร และวิธีการใหก้ ารศึกษาการใหก้ ารศึกษาแก่ชุมชนเพ่อื การ พฒั นาชุมชนคารศึกนาเกี่ยวคงั การใหชก้ ารศึกษาแก่ชมชน เพ่ือการพฒั นาชุมชนท่ีกลา่ วถึงในบทนีจะครอบคลุม เรื่อง ความสาํ คญั ลกั ษณะ รูปแบบของการใหก้ ารศึกษา ผเู้ ขา้ รับการศึกษา ผใู้ หก้ ารศึกษา เน้ือหาสาระของ หลกั สูตร และวิธีการใหก้ ารศึกษา

การจดั ระเบียบชุมชน การจดั ระเบียบชุมชน เป็นวิธีการที่จะปรับปรุงเปลี่ยนแปลงและพฒั นาบุคคล กลมุ่ และ ชุมชนใหส้ ามารถแกไ้ ขปัญหาและตอบสนองความตอ้ งการของชุมชนได้ (ยพุ า วงศช์ ยั . 2520 : 184) การจดั ระเบียบชุมชน มีจุดประสงค์ ข้นั ตอน หลกั การจดั การคาํ เนินการจดั และการเลือก กลวธิ ีในการจดั บทสรุป หลกั การและวธิ ีการพฒั นาชุมชน เป็นการนาํ ปรัชญาและแนวความคดิ ของการพฒั นา ชุมชน ซ่ึงเป็นนามธรรมมาแสดงใหเ้ ห็นเป็นรูปธรรม จากปรัชญาและแนวความคิดฑีไหความ สาํ คญั แก่คนในชุมชน 'โดยมีเป้าหมายเพ่อื พฒั นาคนใหม้ ีศกั ยภาพในการพึงตนเอง หลกั การ และวิธีการพฒั นาชุมชนก็มีเป้าหมายเพอ่ื ใหค้ นหรือประชาชนในชุมชนเป็นศนู ยก์ ลางของการ พฒั นา กล่าวคือ เป็นผรู้ ิเริมและดาํ เนินการพฒั นาชุมชน และเป็นผไู้ ดร้ ับผลการพฒั นาชุมชน ซ่ึงจะเห็นไดจ้ ากหลกั การมีส่วนร่วมของประชาชน การพ่ึงดนเอง การทาํ งานร่วมกนั เป็นกลุ่ม การคน้ หาและพฒั นาผนู้ าํ ความเขา้ ใจในวฒั นธรรมของชุมชน ประชาธิปไตยในการคาํ เนิน งาน การสมทบ และการขยายผล และการจดั การชุมชน ต่างถว้ นใหป้ ระชาชนในชุมชนมีส่วน ร่วมในการคาํ เนินงานใหม้ ากที่สุด นอกจากน้ี วธิ ีการที่นาํ มาใชใ้ นการพฒั นาชุมชน คือ การให้ การศึกษาแก่ชมชนเพอื่ การพฒั นาชุมชน การจดั ระเบียบชุมชน และการคาํ เนินงานในลกั ษณะ 'ของกระบวนการ กเ็ นน้ การมีส่วนร่วมของประชาชนเพ่ือการพฒั นาชุมชนเช่นเคดียวกนั อยา่ งไร กต็ าม เม่ือจะนาํ หลกั การและวิธีการพฒั นาชุมชนไปใช้ จะตอ้ งคาํ นึงถึงความเหมาะสมของ ชมชน ประชาชน ผนู้ าํ กลุม่ และองคก์ รของชุมชนท่ีจะพฒั นาคดว้ ย เพราะหลกั การและวิธีการ บางอยา่ งอาจจะเหมาะสมกบั ชุมชนแห่งหน่ึง แต่อาจจะไม่เหมาะสมกบั ชุมชนอีกแห่งหน่ึงก็ได้