สุภาษิตและคำพังเพย

พสแุภังลเาะพษคยิตาํ

สภุ าษิต หมายถงึ คํากลา่ วทมี คี ตคิ วรฟง มจี ดุ มงุ่ หมายเพือการสัง สอน เตอื นสตใิ ห้ไดค้ ิด แบง่ ออกเปนสองประเภท คือ ๑.เมอื อา่ น หรอื ฟงแลว้ สามารถเขา้ ใจเนื อความไดท้ นั ที โดยไมต่ อ้ ง แปลความหมาย ตคี วามหมายเชน่ ไกง่ ามเพราะขนคนงามเพราะแตง่ ๒.เมอื อา่ น หรอื ฟงแลว้ ไมส่ ามารถเขา้ ใจเนื อความนั นในทนั ที ตอ้ ง นึ กตรกึ ตรอง ตอ้ งแปลความ ตคี วามหมายเสียกอ่ นจงึ จะทราบเนื อ แทข้ องคําเหลา่ นั น เชน่ ผบี า้ นไมด่ ผี ปี ากพ็ ลอย

สํานวน หมายถงึ โวหาร ทาํ นองพดู ถอ้ ยคําทเี รยี บเรยี ง ถอ้ ยคําทไี ม่ ถกู ไวยากรณ์แตร่ บั ใชเ้ ปนภาษาทถี กู ตอ้ ง การแสดงถอ้ ยคําออกมา เปนขอ้ ความพิเศษเฉพาะภาษาหนึ ง ๆ สํานวนไทย จะมคี วามหมายโดยนั ย เปนลกั ษณะความหมายเชงิ อุปมาเปรยี บเทยี บ จะไมแ่ ปลความหมายตรงตามตวั อกั ษร จงึ ฟง แลว้ มกั จะ ไมไ่ ดค้ วามหมายของตวั มนั เอง ตอ้ งนํ าไปประกอบกบั บคุ คล กบั เรอื ง หรอื เหตกุ ารณ์จงึ จะไดค้ วามหมายเปน คติ เตอื นใจ เชน่ เดยี วกบั คําทเี ปนสภุ าษิต คําพังเพย หมายถงึ ถอ้ ยคําทเี รยี บเรยี งขนึ มา แฝงคตเิ ตอื นใจหรอื ขอ้ คิดสะกดิ ใจให้นํ าไปปฏบิ ตั ไิ ด้ เปนความหมายกลางๆ คือ ไมเ่ น้ น การสังสอน และ เนื อหาของใจความนั นกไ็ มจ่ ําเปนวา่ จะตอ้ งเปน ความดี หรอื ความจรงิ แท้ แน่ นอน

ความแตกตา่ งของ สภุ าษิต สํานวน และคําพังเพย สภุ าษิต จะไมม่ กี ารเสียดสีหรอื ตชิ มอยา่ งคําพังเพย เปนถอ้ ยคําที แสดงหลกั ความจรงิ เปนทยี อมรบั กนั โดยทวั ๆ ไป ภาษิตนี ยงั มี ความหมายรวมไปถงึ สัจธรรม คําสังสอนทเี ปนความจรงิ อนั เทยี ง แทท้ างศาสนาดว้ ย เชน่ ตนเปนทพี ึงแห่งตน เปนตน้

ตวั อยา่ งสภุ าษิตและคําพังเพย ๑.กบเลอื กนายสํานวนสภุ าษิต \"กบเลอื กนาย\" ความหมาย : หมายถงึ การชา่ งเลอื ก ชา่ งสรรหาเพือทจี ะให้ไดใ้ น สิงทตี นหวงั หรอื มคี วามตอ้ งการ เปนคนเลอื กมาก แตท่ า้ ยสดุ กลบั ไดข้ องทไี มต่ อ้ งการหรอื ไมม่ คี ่าอะไรเลย

๒.กระตา่ ยตนื ตมู สํานวนสภุ าษิต \"กระตา่ ยตนื ตมู \" ความหมาย: สํานวนนี หมายถงึ อาการตนื ตกใจในเหตกุ ารณ์ทสี รุป ขนึ เองอยา่ งไมม่ เี หตผุ ล ตนื ตกใจโดยไมค่ ิดถงึ เหตผุ ลวา่ เกดิ อะไรขนึ กนั แน่ ดว่ นสรุปอะไรงา่ ยๆ

๓.กาคู่กา หงส์คู่หงส์สํานวนสภุ าษิต \"กาคู่กา หงส์คู่หงส์\" ความหมาย : สํานวนสภุ าษิตนี หมายถงึ คนทมี รี ะดบั ฐานะเทา่ เทยี ม กนั ยอ่ มเหมาะสมทจี ะอยเู่ คียงขา้ งกนั คบค้าสมาคมกนั ตวั อยา่ ง เมอื วานนี ฉันไปงานแตง่ งานของคุณยอดชายกบั คุณศรสี ดุ า ดแู ลว้ ชา่ ง เปนคู่บา่ สาวทเี หมาะสมกนั จรงิ ๆ ดงั สํานวนไทยทวี า่ ” กาคู่กา หงส์ คู่หงส์ ” ฝายเจา้ บา่ วเปนลกู เจา้ สัวและมบี อ่ นามนั ส่วนฝายเจา้ สาวก็ ลกู ส.ส. เห็นแลว้ น่ าอจิ ฉาซะจรงิ

๔.กนิ จนพงุ แตก สํานวนสภุ าษิต \"กนิ จนพงุ แตก\" ความหมาย : สํานวนสภุ าษิตนี หมายถงึ รบั เงนิ สินบน ทาํ หน้ าทโี ดย ทจุ รติ มามากจนเรอื งแดงออกมาเปนทรี ูก้ นั ไปทวั ทมี าของสํานวน สํานวนนี มที มี าจากเรอื งมหาเวสสันดรชาดก เมอื ตอนทชี ชู กโลภ มากกนิ อาหารไมห่ ยดุ จนกระทงั พงุ แตกตาย เปรยี บเปรยไดก้ บั พวก ทคี ิดคดทจุ รติ ดว้ ยการรบั สินบนมามากจนในทสี ดุ มคี นรูเ้ ห็น ทาํ ให้ เรอื งแดงออกมาให้รูโ้ ดยทวั กนั

๕.ขวานผา่ ซาก สํานวนสภุ าษิต \"ขวานผา่ ซาก\" ความหมาย : สํานวนนี หมายถงึ พดู ตรงๆอยา่ งจรงิ ใจ แตม่ กั พดู โดย ไมเ่ ลอื กกาลเทศะและบคุ คล ทาํ ให้ไมเ่ ปนทพี อใจแกผ่ อู้ นื ทมี าของ สํานวน – ไมท่ ราบแน่ ชดั