บทที่ 2

สมการบัญชีและงบดลุ ๒หน่วยที่ Accounting Equation ครูผ้สู อน นางนรรี ตั น์ สิงห์นันถ์ ตาแหนง่ ครู วถิ ยฐานะ ครชู านาญการ

หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี 2 สมการบญั ชีและงบดลุ สินทรัพย์ (Assets) หมายถงึ สงิ่ ท่ีมตี ัวตน หรอื ไมม่ ีตัวตนอันมมี ลู คา่ ซ่งึ บุคคลหรือกจิ การเป็นเจา้ ของ หรอื สามารถถอื เอาประโยชนไ์ ด้จาก กรรมสิทธ์ิในอสงั หาริมทรัพย์ สังหารมิ ทรพั ย์ สทิ ธเิ รียกร้องมลู คา่ ที่ไดม้ า รายจ่ายทเ่ี กดิ สทิ ธิ และรายจา่ ยของงวดบญั ชีถดั ไป 1. สินทรัพยท์ ี่เปน็ ตัวเงินหรอื เทยี บเทา่ เงิน เชน่ เงินสด และต๋ัวเงนิ รบั ต่าง ๆ 2. สินทรพั ยท์ ีเ่ ปน็ สทิ ธเิ รียกร้อง เช่น ลูกหนี้ 3. สินทรพั ยท์ ี่มตี วั ตน เช่น ที่ดิน อาคาร รถยนต์ 4. สนิ ทรัพยท์ ไ่ี มม่ ตี ัวตน เชน่ สิทธิบัตร ลขิ สทิ ธิ์ สมั ปทาน 5. รายจ่ายที่จา่ ยไปแล้วจะให้ประโยชนต์ อ่ งวดบญั ชถี ดั ไป ไดแ้ ก่ คา่ ใชจ้ า่ ยลว่ งหนา้ ประเภทตา่ ง ๆ เช่น ค่าโฆษณาจ่ายล่วงหน้า สินทรัพยส์ ามารถแบง่ ออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่ 1. สินทรัพยห์ มุนเวียน (Current Assets) หมายถงึ สินทรัพย์ที่มีสภาพคล่อง สามารถจะเปลี่ยนเปน็ เงินสด เช่น เงินสด เงนิ ฝากธนาคาร เป็นต้น หรือสนิ ทรัพย์อ่นื ทเ่ี ปลีย่ นเปน็ เงนิ สดได้เร็ว โดยปกตจิ ะไมเ่ กิน 1 ปี เช่น ต๋ัวเงินรับ ลกู หนก้ี ารค้า สินค้าคงเหลอื เป็นตน้ 2. สนิ ทรัพย์ไม่หมนุ เวยี น (Non – Current Assets) หมายถึง สินทรพั ยท์ ี่ไมส่ ามารถเปลี่ยนเป็นเงนิ สดไดโ้ ดยเร็วซ่งึ มรี ะยะเวลามากกว่า 1 ปี เชน่ เงนิ ลงทุนระยะยาว เงนิ ให้กยู้ ืมระยะยาวและการลงทนุ ในหนุ้ สามญั ของบริษทั ตา่ ง ๆ เปน็ ต้น สนิ ทรพั ยถ์ าวร (Fixed Assets) หรอื เปน็ สนิ ทรัพยท์ ี่มตี วั ตน มลี ักษณะการใช้ งานทีค่ งทน และมีอายุการใช้งานนานเกินกวา่ 1 ปี เช่น ทดี่ ิน อาคาร อุปกรณ์ รถยนต์ เปน็ ตน้ สินทรพั ย์ไม่มี ตวั ตน (Intangible Assets) หมายถึง สินทรพั ยท์ ่ีไมม่ รี ปู รา่ งไม่สามารถจับต้องได้ทางกายภาพ แตส่ ามารถตี ราคาให้มมี ลู ค่าเปน็ เงนิ ตรา และถอื กรรมสทิ ธิ์ได้ เชน่ เครอ่ื งหมายการคา้ สิทธิบตั ร ลิขสทิ ธิ์ คา่ ความนิยม เปน็ ตน้ หนี้สิน (Liability) หมายถึง ภาระผกู พนั ในปจั จบุ นั ของกิจการท่ีต้องจ่ายชําระคืนแก่บุคคลภายนอก ในอนาคต ภาระผกู พนั ดงั กลา่ วเปน็ ผลของเหตกุ ารณใ์ นอดตี ซงึ่ การชําระภาระผูกพนั นั้นคาดวา่ จะสง่ ผลให้ กิจการสูญเสียทรัพยากรท่ีมีประโยชน์เชงิ เศรษฐกจิ เช่น เจา้ หน้ีการค้า เงินกู้ เงนิ เบิกเกินบญั ชี เจา้ หนจี้ ํานอง เป็นตน้ หนสี้ ินแบง่ ออกเปน็ 2 ประเภท ได้แก่ 1. หนี้สินหมนุ เวยี น (Current Liabilities) หมายถึง ภาระผกู พนั ท่ีกจิ การต้องชําระคืนภายใน ระยะเวลา ไมเ่ กนิ 1 ปี เชน่ เจา้ หนีก้ ารคา้ เงินเบกิ เกนิ บัญชีธนาคาร เงนิ กูย้ ืมจากธนาคารระยะสัน้ ตั๋วเงนิ จ่าย เป็นตน้ 2. หนี้สินไมห่ มุนเวียน (Non – Current Liabilities) หมายถงึ หนสี้ นิ ซ่งึ มีระยะเวลาการชาํ ระคืนเกิน กว่า 1 ปี หรอื เกนิ กว่ารอบระยะเวลาการดาํ เนิน งานตามปกตขิ องกจิ การ เช่น เงนิ กูร้ ะยะยาว หนุ้ กู้ พนั ธบัตร เงนิ กู้ เป็นตน้ สว่ นของเจ้าของ (Owner’s equity) หมายถงึ ส่วนไดเ้ สยี คงเหลือในสินทรัพยข์ องกิจการหลงั จาก หักหนี้สิน ท้ังสิ้นออกแลว้ กรรมสทิ ธิ์ที่เจ้าของกิจการมใี นสินทรพั ย์ เรียกวา่ สินทรพั ยส์ ุทธิ (สินทรัพย์ – หนสี้ นิ ) สว่ นของเจ้าของกิจการแบ่งได้ 3 ประเภท

1. กิจการเจา้ ของคนเดียว 2. หา้ งหุน้ สว่ น 3. บริษทั จํากดั จะเหน็ ไดว้ า่ เปน็ สมการทแี่ สดงความสัมพนั ธร์ ะหวา่ งสนิ ทรัพย์ หนี้สนิ และส่วนของเจา้ ของ (ทุน) น่นั เอง

งบดลุ (Balance Sheet) งบดลุ หมายถงึ รายงานทแี่ สดงฐานะทางการเงินของกิจการ ณ วนั ใดวนั หน่ึงซึ่งประกอบดว้ ย สนิ ทรัพย์ หน้สี นิ และสว่ นของเจา้ ของ ซึง่ องคป์ ระกอบเหลา่ นอ้ี าศัยความสัมพันธ์ของสมการบญั ชี ประเภทของงบดุล 1. งบดุลแบบบัญชี (Accounting Form) งบดุลแบบบัญชใี ชแ้ บบฟอร์มคล้ายกบั บัญชีแยกประเภท ซ่ึงมลี กั ษณะคล้ายตัว T แบง่ ออกเป็น 2 ดา้ น ทางด้านซา้ ยมือ จะแสดงรายการของสนิ ทรัพย์ สว่ นด้านขวามอื จะแสดงรายการของหน้สี นิ และส่วนของเจา้ ของ 2.งบดลุ แบบรายงาน (Report Form)