วงจรอิเล็กทรอนิกส์

งานไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์เบื้องต้น หน่วยที่ 12 วงจรอิเล็กทรอนิกส์ พ ร ชั ย ศ รี วิ จ า ร ณ์ ไฟฟ้ากำลัง วิทยาลัยเทคนิคชุมพร

แผนการจัดการเรยี นรู้มุง้ เน้นสมรรถนะ หน่วยที่ 12 สอนครั้งที่ 13-14 ชือ่ หน่วย จำนวน 8 ชัว่ โมง วงจรอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ 1. หัวข้อเรอ่ื ง 12.1 ความร้เู บ้อื งตน้ ในการประกอบวงจรอิเล็กทรอนิกส์ 12.2 แผ่นวงจรพิมพ์ 2. สาระสำคญั การออกแบบและการประกอบวงจรอิเล็กทรอนิกส์ขั้นตอนที่สำคัญที่สุดจะเป็นการพิสูจน์ความรู้ ความสามารถที่ได้จากการเรียนในภาคทฤษฎีในแต่ละวิชา โดยเฉพาะจากการเรียนในรายวิชาอุปกรณ์ อิเล็กทรอนิกส์มาใช้ให้เกิดประโยชน์ในทางปฏิบัติ หรือนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน และจะต้องมีความเข้าใจ เกย่ี วกับการทำงานของวงจร สามารถตรวจสอบการทำงานหรือแก้ไขปญั หาทีเ่ กิดขึ้นได้ จงึ จะนำไปสู่การพัฒนา ให้ดีขึน้ ใหต้ รงกับความตอ้ งการในการใช้งานตอ่ ไป 3. สมรรถนะหลกั (สมรรถนะประจำหนว่ ย) แสดงความรเู้ กี่ยวกบั วงจรอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ 4. สมรรถนะย่อย (สมรรถนะการเรยี นรู้) สมรรถนะทั่วไป (ทฤษฎี) 1. แสดงความรู้เก่ียวกบั ความรู้เบื้องตน้ ในการประกอบวงจรอเิ ล็กทรอนิกส์ สมรรถนะทีพ่ งึ ประสงค์ (ทฤษฎี) เมือ่ ผเู้ รยี นไดศ้ ึกษาเนื้อหาในบทนี้แล้ว ผู้เรียนสามารถ 1. อธิบายความรเู้ บื้องต้นในการประกอบวงจรอิเล็กทรอนิกส์ไดถ้ กู ตอ้ ง สมรรถนะท่วั ไป (ปฏิบตั )ิ 1. แสดงทักษะการสรา้ งแผน่ วงจรพมิ พ์ สมรรถนะที่พงึ ประสงค์ (ปฏิบตั )ิ เมอื่ ผู้เรียนไดฝ้ ึกปฏิบัติในบทนี้แล้ว ผูเ้ รียนจะมีทักษะ 1.สร้างแผน่ วงจรพิมพ์ไดถ้ ูกต้อง

แผนการจัดการเรียนรมู้ ุ้งเนน้ สมรรถนะ หนว่ ยที่ 12 สอนครัง้ ท่ี 13-14 ชอ่ื หน่วย จำนวน 8 ชั่วโมง วงจรอเิ ลก็ ทรอนิกส์ 5. กจิ กรรมการเรียนการสอน ในการจัดการเรยี นการสอนรายวชิ างานไฟฟา้ และอิเลก็ ทรอนิกส์เบอื้ งต้น ได้กำหนดกิจกรรมการ เรยี นการสอนให้ผู้เรยี นได้เกิดการเรยี นรู้โดยใช้กระบวนการจัดการเรียนการสอนแบบ MIAP และใชเ้ ทคนคิ การ จดั การเรยี นรู้แบบ Active Learning แบบการเรียนร้แู บบร่วมมอื (Collaborative learning group) โดยมี ขน้ั ตอนการจดั กิจกรรมการเรียนการสอน ดงั น้ี กิจกรรมการเรียนการสอน (สอนครั้งที่ 13) เวลา 4 ชวั่ โมง/สปั ดาห์ 1. ครูผู้สอนชแี้ จงรายละเอียดเก่ียวกบั ช่อื หน่วยการเรียนร้/ู หัวขอ้ การเรียนรู้ สมรรถนะการเรยี นรู้ ประจำหนว่ ย การวดั และประเมนิ ผลการเรียน คณุ ลกั ษณะอันพึงประสงค์ และข้อตกลงในการ จัดการเรียนการสอน 2. ครผู ู้สอนแสดงตัวอย่างเกีย่ วกับวงจรอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ 3. ครผู สู้ อนถา่ ยทอดความรู้ ในหนว่ ยที่ 12 วงจรอิเล็กทรอนกิ ส์ 4. ครผู ู้สอนแสดงใบงานการสร้างแผน่ วงจรพิมพ์ พร้อมอธิบายขั้นตอนการปฏิบัติตามใบงาน 5. ครผู สู้ อนให้ผ้เู รยี นแบ่งกลมุ่ และปฏบิ ตั ติ ามขัน้ ตอนใบงานวงจรอิเลก็ ทรอนกิ ส์ 6. ครูผสู้ อนประเมนิ ผลการปฏบิ ัติงานของผ้เู รียน และใหผ้ เู้ รยี นชว่ ยกนั สรุปสาระสำคัญของเร่ืองที่ เรียนประจำสัปดาห์ ครูเน้นย้ำใหผ้ ูเ้ รียนตระหนกั ถงึ หลักปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี งในส่วนของความ รบั ผดิ ชอบในด้านการเรียน ตระหนักถึงความมวี นิ ัย ตรงต่อเวลา และมจี ิตอาสาในการปฏิบัติงาน ร่วมกนั ในการทำงาน ในเรื่องวงจรอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ กจิ กรรมการเรียนการสอน (สอนครัง้ ที่ 14) เวลา 4 ช่ัวโมง/สปั ดาห์ 1. ครผู ู้สอนชี้แจงรายละเอียดเกี่ยวกับ ช่ือหน่วยการเรียนร/ู้ หัวข้อการเรยี นรู้ สมรรถนะการเรียนรู้ ประจำหนว่ ย การวัดและประเมินผลการเรียน คณุ ลกั ษณะอันพงึ ประสงค์ และข้อตกลงในการ จดั การเรียนการสอน 2. ครผู ู้สอนแสดงตวั อย่างเก่ยี วกับวงจรอเิ ล็กทรอนิกส์ 3. ครผู ู้สอนถา่ ยทอดความรู้ ในหน่วยที่ 12 วงจรอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ 4. ครูผสู้ อนแสดงใบงานการสร้างแผ่นวงจรพิมพ์ พร้อมอธิบายขั้นตอนการปฏิบตั ติ ามใบงาน 5. ครผู สู้ อนใหผ้ ูเ้ รยี นแบ่งกลุ่ม และปฏบิ ัตติ ามขัน้ ตอนใบงานวงจรอิเล็กทรอนิกส์ 6. ครูผู้สอนประเมินผลการปฏิบัตงิ านของผูเ้ รียน และใหผ้ ู้เรียนชว่ ยกนั สรปุ สาระสำคญั ของเรอ่ื งท่ี เรยี นประจำสัปดาห์ ครูเน้นย้ำใหผ้ ู้เรียนตระหนักถึงหลักปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพียงในสว่ นของความ รบั ผิดชอบในด้านการเรยี น ตระหนกั ถึงความมวี ินยั ตรงต่อเวลา และมีจติ อาสาในการปฏิบัติงาน ร่วมกันในการทำงาน ในเรื่องวงจรอิเล็กทรอนิกส์

แผนการจดั การเรยี นรู้มุง้ เน้นสมรรถนะ หน่วยที่ 12 สอนคร้งั ท่ี 13-14 ชอื่ หน่วย ช่วั โมงรวม 8 ชั่วโมง วงจรอเิ ล็กทรอนิกส์ 6. สอ่ื การสอน 1. เอกสารประกอบการสอน 2. เอกสารประกอบการเรียน 3. สอ่ื นำเสนอ Power Point 7. งานท่ีมอบหมาย /กิจกรรม ให้นกั เรยี นทำแบบฝกึ หดั เสรมิ ทักษะ ท้ายหนว่ ยการเรียนที่ 12 8. การวัดและประเมินผล วิธกี าร เครื่องมอื เกณฑ์ วัดผล/ประเมนิ ผล -ทำแบบฝึกหัดเสริม -ผา่ นเกณฑร์ ้อยละ 60 ทกั ษะทา้ ยหน่วย -แบบฝกึ หัดเสรมิ ทักษะ สมรรถนะท่ีพงึ ประสงค์ -ปฏบิ ตั ติ ามใบงาน ท้ายหนว่ ย -ผ่านเกณฑร์ ้อยละ 80 -แบบประเมนิ ผลการ 2.คุณลักษณะอนั พงึ -ประเมินคุณลักษณะอัน ปฏิบตั ิงาน ประสงค์ พงึ ประสงค์ -แบบประเมิน คณุ ลักษณะอนั พงึ ประสงค์

วงจรอิเลก็ ทรอนิกส์ เนื้อหาสาระการสอน/การเรียนรู้ 12.1 วงจรอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์เบือ้ งต้น วงจรอิเล็กทรอนิกส์ที่ผลิตออกมาใช้งาน มีมากมายหลายชนิด หลายประเภท และมีวงจร ท่ี หลากหลาย ถกู นาไปใชป้ ระโยชน์ในงานดา้ นต่างๆ ปัจจุบนั มีผผู้ ลิตวงจรอิเลก็ ทรอนิกส์ออกมาใชง้ านในรูป ของชุดประกอบอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Kit) ออกจาหน่ายมากมาย เหมาะสาหรับผูส้ นใจทางด้าน อิเลก็ ทรอนิกส์ เพ่ือศึกษาทาความเขา้ ใจ และทาให้เกิดความรู้ ความเพลิดเพลิน และความสนุกสนาน การ สร้างชุดประกอบอิเลก็ ทรอนิกส์ดว้ ยตวั เองทาไดไ้ ม่ยาก โดยนาวงจรอิเล็กทรอนิกส์ และลายวงจรพิมพ์ท่ีมี ผูอ้ อกแบบไว้ ไดเ้ ผยแพร่ให้นาไปใชง้ านไดใ้ นวารสารต่างๆ นามาสร้างลายวงจรพิมพด์ ว้ ยตวั เองตามวิธีใน หัวขอ้ ที่ 12.1 ใชว้ ิธีกระดาษถ่ายเอกสารลอกลาย นาไปใช้ประกอบวงจร พร้อมท้งั ทดลองการทางานของ วงจร การนาไปสร้างด้วยตัวเองจะทาให้เกิดความรู้ความเขา้ ใจมากข้ึน วงจรอิเล็กทรอนิกส์เบ้ืองตน้ ที่ น่าสนใจมีหลายวงจรดงั น้ี 15.1.1 แหล่งจ่ายแรงดนั ไฟตรงคงที่ แหลง่ จ่ายแรงดนั ไฟตรงคงท่ี คือแหล่งจ่ายกาลงั (Power Supply) ทาหนา้ ที่จ่ายแรงดนั ไฟตรง คงที่ออกมา นาไปใช้จ่ายแรงดันไฟตรงให้วงจรไฟฟ้าและวงจรอิเล็กทรอนิกส์ต่างๆ วงจรแบบเบ้ืองตน้ ประกอบดว้ ยหมอ้ แปลงกาลงั ชนิดลดแรงดนั ไดโอด ตวั เก็บประจุ ฟิ วส์ และเตา้ เสียบพร้อมสายไฟ สามารถ ประกอบเป็ นวงจรจ่ายแรงดนั ไฟตรงได้ 3 แบบ คือ วงจรจ่ายแรงดนั ไฟตรงแบบคร่ึงคลื่น วงจรจ่ายแรงดนั ไฟ ตรงแบบเต็มคลื่น และวงจรจ่ายแรงดนั ไฟตรงแบบบริดจ์ ท้งั 3 แบบมีหนา้ ที่การทางานเหมือนกนั คือแปลง แรงดนั ไฟสลบั เป็นแรงดนั ไฟตรง แตกต่างเฉพาะในส่วนของการจดั วงจรแปลงแรงดนั ใชข้ ้วั หมอ้ แปลงกาลงั และใช้จานวนไดโอดไม่เท่ากนั รวมถึงการจดั รูปแบบวงจรแตกต่างกนั ในหัวขอ้ น้ีจะกล่าวเฉพาะวงจร แหล่งจ่ายแรงดนั ไฟตรงคงท่ีแบบบริดจ์ ลกั ษณะวงจรและลายวงจรพิมพ์ แสดงดงั รูปที่ 12.1 220VAC 220V 1 D1 D2 + 9V D4 - 0V +C 2 2,200 F 9V D3 25V 0V (ก) วงจร

วงจรอิเลก็ ทรอนิกส์ D1 +C + 2 - 1 + 1 D2 - D3 2 D4 (ข) ลายวงจรพิมพด์ า้ นวางอปุ กรณ์ (ค) ลายวงจรพิมพด์ า้ นลายทองแดง รูปที่ 12.1 วงจรจา่ ยแรงดนั ไฟตรงคงที่แบบบริดจ์ จากรูปท่ี 12.1 แสดงวงจรจ่ายแรงดนั ไฟตรงคงท่ีแบบบริดจ์ การทางานของวงจรอธิบายได้ ดงั น้ี แรงดนั ไฟสลบั 220 VAC จ่ายผ่านหมอ้ แปลงกาลงั เพ่ือลดแรงดนั ลงให้เหลือ 9 V จ่ายออกขดลวดทาง ขดทุติยภูมิที่ 9 V และ 0 V ส่งออกไปให้ไดโอด 4 ตัว D1, D2, D3 และ D4 ไดโอดท้ังสี่ทาหน้าที่กาจัด แรงดนั ไฟสลบั ซีกลบทิ้งไป ยอมให้เฉพาะแรงดนั ไฟสลบั ซีกบวกผ่านไปให้ตวั เก็บประจุ C ทาการประจุ แรงดนั ซีกบวกเก็บไว้ และคายประจุแรงดนั ซีกบวกออกมาควบคมุ ใหไ้ ดแ้ รงดนั ไฟตรงคงที่จ่ายออกเอาตพ์ ุต บนบวกลา่ งลบมีคา่ ประมาณ 12.7 V การนาลายวงจรพิมพใ์ นรูปที่ 15.1 (ค) ไปสร้างแผ่นวงจรพิมพด์ ว้ ยวิธีถ่ายเอกสารลอกลาย ตอ้ งกลบั ดา้ นลายวงจรพิมพใ์ หเ้ ป็นตรงขา้ ม คอื ตอ้ งมีลายวงจรพมิ พเ์ ช่นเดียวกบั รูปท่ี 12.1 (ข) ถึงจะสามารถ ใชง้ านได้ แต่ถา้ ใชว้ ิธีซิลคส์ กรีน ใช้วิธีฟิ ล์มไวแสง หรือใช้ปากกากนั น้าเขียนลายวงจร สามารถใชง้ านได้ ทนั ที 12.1.2 เครื่องหร่ีไฟฟ้า เครื่องหร่ีไฟฟ้า (Dimmer) เป็นวงจรอิเลก็ ทรอนิกส์ที่ใชค้ วบคุมการจ่ายกาลงั ไฟฟ้าไปให้ภาระ ในปริมาณมากหรือน้อย สามารถนาเคร่ืองหรี่ไฟฟ้าไปใช้งานแตกต่างกันหลายหนา้ ที่ เช่น หร่ีแสงสว่าง หลอดไฟ (Light Dimmer) ปรับความเร็วมอเตอร์ (Motor Speed Control) และปรับความร้อนเครื่องทาความ ร้อน (Heater Dimmer) เป็ นต้น วงจรแบบเบ้ืองต้นประกอบด้วย ไตรแอก ไดแอก ตัวเก็บประจุ และตัว ตา้ นทาน ลกั ษณะวงจรและลายวงจรพิมพ์ แสดงดงั รูปท่ี 12.2 220VAC 1A100VkRW1 G A2 60W HT32 A1 4A 600V R1 10kW 22C0n1 F 250V (ก) วงจร

วงจรอเิ ลก็ ทรอนิกส์ A1 G 100kW A2 220nF 10kW 220VAC 1A (ข) ลายวงจรพิมพด์ า้ นวางอปุ กรณ์ (ค) ลายวงจรพิมพด์ า้ นลายทองแดง รูปที่ 12.2 เครื่องหร่ีแสงสวา่ งหลอดไฟ จากรูปท่ี 12.2 แสดงวงจรเครื่องหร่ีแสงสว่างหลอดไฟ ตวั ไตรแอกทาหนา้ ท่ีเป็ นสวิตช์ชนิด ควบคมุ ไดท้ ี่ขาเกต (G) ควบคมุ ใหห้ ลอดไฟติดสวา่ ง การทางานของวงจรอธิบายไดด้ งั น้ี เมื่อจ่ายแรงดนั ไฟสลบั 220 V เขา้ วงจร ในคร้ังแรกไตรแอกยงั ไม่ทางาน ตวั เก็บประจุ C1 จะประจุแรงดนั ไวจ้ นถึงค่าแรงดันเบรกโอ เวอร์ (Breakover Voltage) ของตวั ไดแอก ไดแอกยอมให้แรงดนั จาก C1 จ่ายไปกระตุน้ ขา G ของไตรแอก ตวั ไตรแอกเป็นสวิตชต์ อ่ วงจร มีแรงดนั ไฟสลบั 220 V จ่ายไปใหห้ ลอดไฟ หลอดไฟติดสวา่ งตลอดเวลา การปรับความสวา่ งของหลอดไฟ ข้ึนอยู่กบั การปรับเปล่ียนค่าความตา้ นทาน VR1 ถา้ ปรับค่า ความตา้ นทาน VR1 มีค่ามาก ทาให้ C1 ประจุแรงดนั ชา้ ถึงค่าแรงดนั เบรกโอเวอร์ของตวั ไดแอกชา้ ช่วงเวลา ในการทางานของไตรแอกต่อแรงดนั ไฟสลบั น้อย หลอดไฟสว่างนอ้ ย ถา้ ปรับค่าความตา้ นทาน VR1 มีค่า นอ้ ย ทาให้ C1 ประจุแรงดนั ไดเ้ ร็วข้ึนถึงคา่ แรงดนั เบรกโอเวอร์ของตวั ไดแอกเร็ว ช่วงเวลาในการทางานของ ไตรแอกต่อแรงดนั ไฟสลบั มากข้ึน หลอดไฟสวา่ งมากข้ึน การนาลายวงจรพิมพใ์ นรูปที่ 12.2 (ค) ไปสร้างแผ่นวงจรพิมพด์ ว้ ยวิธีการถ่ายเอกสารลอก ลาย ตอ้ งกลบั ดา้ นลายวงจรพิมพใ์ ห้เป็นตรงขา้ มก่อนใชง้ าน (ลายวงจรพมิ พจ์ ะเหมือน กบั ลายวงจรในรูปที่ 12.2 ข) 12.1.3 สวิตช์ทางานด้วยแสง สวิตช์ทางานด้วยแสง (Light Switch) เป็ นสวิตช์อิเล็กทรอนิกส์ท่ีใชแ้ สงสว่างเป็ นตวั ช่วย ควบคุมการปิ ดเปิ ดหน้าสัมผสั สวิตช์ให้วงจรทางานหรือหยุดทางาน การทางานของวงจรเป็ นไปอย่าง อตั โนมตั ิ วงจรแบบเบ้ืองตน้ ประกอบดว้ ย ทรานซิสเตอร์ ตวั ตา้ นทานเปลี่ยนค่าตามแสง (LDR) รีเลย์ ไดโอด ไดโอดเปล่งแสง ตวั เก็บประจุ และตวั ตา้ นทาน ลกั ษณะวงจรและลายวงจรพิมพ์ แสดงดงั รูปท่ี 12.3

วงจรอิเลก็ ทรอนิกส์ VR1 R2 D1 +12 V 220VAC 10kW 680W 1N4001 NC R3 LED C 1.8kW R1 Q1 NO 12VDC LDR 1.8kW BC548 (ก) วงจร 1.8kW +- 680W 1N4001 LDR 10kW C NO NC 1.8kW +- (ข) ลายวงจรพิมพด์ า้ นวางอุปกรณ์ (ค) ลายวงจรพมิ พด์ า้ นลายทองแดง รูปที่ 12.3 วงจรสวิตชท์ างานดว้ ยแสง จากรูปท่ี 12.3 แสดงวงจรสวิตชท์ างานดว้ ยแสง เป็นชนิดในขณะไม่มีแสงสวา่ งวงจรทางาน และในขณะมีแสงสวา่ งวงจรไมท่ างาน การทางานของวงจรอธิบายไดด้ งั น้ี แรงดนั ไฟตรง 12 V จ่ายใหว้ งจร วงจรจะทางานหรือไม่ทางานข้ึนอยู่กบั ตวั LDR ไดร้ ับแสงหรือไม่ ถา้ ขณะมีแสงมาตกกระทบตวั LDR ค่า ความตา้ นทานในตวั LDR ต่า มีแรงดนั ไฟตรงบวกตกคร่อมตวั LDR นอ้ ย จ่ายเป็นไบแอสตรงใหท้ รานซิสเตอร์ Q1 นอ้ ยยงั ไม่ถึงจุดทางาน ทรานซิสเตอร์ Q1 ไม่ทางาน ตวั LED ดบั รีเลยไ์ ม่ทางาน ไม่มีแรงดนั ไฟสลบั 220 V จ่ายใหห้ ลอดไฟ หลอดไฟดบั เมื่อไม่มีแสงมาตกกระทบตวั LDR ค่าความตา้ นทานในตวั LDR สูงมาก มีแรงดนั ไฟตรง บวกตกคร่อมตัว LDR มาก จ่ายเป็ นไบแอสตรงไปให้ทรานซิสเตอร์ Q1 มากถึงจุดทางาน ทาให้ ทรานซิสเตอร์ Q1 ทางาน มีกระแสไหลผ่าน LED และรีเลย์ ทาให้ตวั LED ติดสว่าง และรีเลยท์ างาน ต่อ หนา้ สมั ผสั C และ NO เขา้ ดว้ ยกนั มีแรงดนั ไฟสลบั 220 V จ่ายใหห้ ลอดไฟ ทาใหห้ ลอดไฟติดสวา่ ง ตัวต้านทานปรับเปลี่ยนค่าได้ VR1 เป็ นตัวปรับเปลี่ยนความไวในการทางานของวงจร สามารถปรับเพิ่มหรือลดความเขม้ ของแสงที่ส่องมาตกกระทบตวั LDR ส่งไปควบคุมให้วงจรเร่ิมการ ทางาน คือทาใหว้ งจรทางานท่ีแสงมืดมากหรือมืดนอ้ ยได้ ปรับใหเ้ หมาะสมกบั การใชง้ านได้ การนาลายวงจร

วงจรอเิ ลก็ ทรอนิกส์ พิมพใ์ นรูปท่ี 12.3 (ค) ไปสร้างแผน่ วงจรพมิ พด์ ว้ ยวธิ ีการถ่ายเอกสารลอกลาย ตอ้ งกลบั ดา้ นลายวงจรพิมพใ์ ห้ เป็นตรงขา้ มก่อนใชง้ าน (ลายวงจรพมิ พจ์ ะเหมือนกบั รูปที่ 12.3 ข) 15.1.4 วงจรไฟกะพริบ วงจรไฟกะพริบ หรือวงจรอะสเตเบิลมลั ติไวเบรเตอร์ (Astable Multivibrator) เป็นวงจรท่ี สามารถควบคุมให้หลอดไฟติดและดับได้ด้วยตัวเอง นาไปใช้เป็ นวงจรไฟกะพริบแบบต่างๆ วงจรแบบ เบ้ืองตน้ ประกอบดว้ ย ทรานซิสเตอร์ ไดโอดเปล่งแสง ตวั เก็บประจุ และตวั ตา้ นทาน ลกั ษณะวงจรและลายวงจร พมิ พ์ แสดงดงั รูปท่ี 12.4 +12 V LED1 R2 R2 LED2 R1 200kW 200kW 1kW R1 +C C+ 1kW Q1 2N3904 10 F 25V 10 F 25V Q2 2N3904 10F (ก) วงจร 1kW - - 2N3904 2N3904 10F 200kW 200kW 1kW +LED1 LED2 + + + (ข) ลายวงจรพมิ พด์ า้ นวางอุปกรณ์ (ค) ลายวงจรพมิ พด์ า้ นลายทองแดง รูปที่ 12.4 วงจรไฟกะพริบ จากรูปที่ 12.12 แสดงวงจรไฟกะพริบ การทางานของวงจรอธิบายไดด้ งั น้ี แรงดนั ไฟตรง 12 V จ่ายเขา้ วงจร ส่งผลให้ LED1 และ LED2 ทางานเปล่งแสงติดดบั สลบั ไปสลบั มา ตามสภาวะการทางานของ ตวั ทรานซิสเตอร์ นน่ั คือ เม่ือ Q1 ทางาน LED1 ติดสวา่ ง LED2 ดบั และเม่ือ Q2 ทางาน LED2 ติดสว่าง LED1 ดบั สลบั ไปสลบั มาตลอดเวลา ความเร็วในการกะพริบติดและดบั ข้นึ อยกู่ บั ค่าความจุของตวั เก็บประจุ C และ ค่าความตา้ นทานของตวั ตา้ นทาน R2 สามารถคานวณเวลาในการกะพริบไดด้ ว้ ยสูตรคานวณโดยประมาณดงั น้ี

วงจรอเิ ลก็ ทรอนิกส์ T = 0.56 R2 C จากคา่ ที่ใชง้ านจะได้ T = 0.56  200  103 W  10  10-6 F = 1.12 วนิ าที เม่ือตอ้ งการเปล่ียนคา่ ความเร็วในการกะพริบ ใหเ้ ปลี่ยนคา่ C และ R2 หากใชค้ า่ ท้งั สองมาก ข้ึน เวลาในการกะพริบจะชา้ ลง และใชค้ ่าท้งั สองนอ้ ยลง เวลาในการกะพริบจะเร็วข้ึน ถา้ ใชค้ ่า C และ R2 ท้งั สองดา้ นไม่เท่ากนั การกระพริบของ LED1 และ LED2 จะมีความเร็วไม่เท่ากนั การนาลายวงจรพิมพใ์ นรูปที่ 12.4 (ค) ไปสร้างแผ่นวงจรพิมพด์ ว้ ยวิธีการถ่ายเอกสารลอกลาย ตอ้ งกลบั ดา้ นลายวงจรพิมพใ์ หเ้ ป็นตรงขา้ ม ก่อนใชง้ าน (ลายวงจรพิมพจ์ ะเหมือนกบั รูปท่ี 12.4 ข)

201010050 ไฟฟ้ากำลัง วิทยาลัยเทคนิคชุมพร