หน่วยที่ 4

หมำยเหตุ ชอ่ งรายการปรบั ปรุง 1. ตดั บญั ชีสนิ คา้ สง่ –รบั ระหวา่ งกนั 2. ตดั เดินสะพดั สานกั งานใหญ่และสาขา





2. วิธีกำรบญั ชเี มื่อสำนักงำนใหญ่ส่งสนิ ค้ำใหส้ ำขำในรำคำสูงกวำ่ รำคำทุน โดยท่วั ไปวิธีการบญั ชีเมื่อสานกั งานใหญ่ส่งสินคา้ ใหส้ าขาในราคาสูงกว่าราคา ทนุ หรือราคาทนุ บวกส่วนเพ่ิมที่กาหนด สานักงานใหญ่จะบนั ทึกบญั ชีสินคา้ ส่งใหส้ าขาใน ราคาทนุ ณ วนั ทเี่ กิด รายการ ในบางกิจการสานกั งานใหญ่จะสง่ สินคา้ ใหส้ าขาโดยใชร้ าคา ขาย วิธีการบนั ทกึ บญั ชเี ก่ียวกบั กาไรในสินคา้ (สว่ นท่ีเกินกวา่ ราคาทนุ ) 2 วิธี คือ 1. สานักงานใหญ่เปิดบัญชีสินคา้ ส่งไปสาขา–กาไร ทางดา้ นสานักงานใหญ่ จะตอ้ งปิดบญั ชีสนิ คา้ สง่ ไปสาขา–กาไรทงั้ หมด ไปเป็นกาไรของสนิ คา้ ในสว่ นท่ีขายไดถ้ ือเป็น กาไรท่เี กิดขนึ้ แลว้ 2. สานักงานใหญ่เปิดบัญชีสารองกาไรในสินคา้ ท่ีสาขาหรือบญั ชีส่วนเพ่ิมใน ราคาสินคา้ ส่งไปใหส้ าขา สานักงานใหญ่จะโอนปิดบัญชีสารองกาไรในสินคา้ ที่สาขาหรือ บญั ชีส่วนเพิ่มในราคาสินคา้ ส่งไปใหส้ าขา เฉพาะส่วนท่ีขายไดอ้ อกจากบญั ชีส่วนเพิ่มใน ราคาสนิ คา้ สง่ ไปใหส้ าขา

หลกั การบนั ทกึ บญั ชีวิธีการบญั ชีเม่ือสานักงานใหญ่ส่งสินคา้ ใหส้ าขาในราคาสงู กวา่ ราคาทนุ 1. สานกั งานใหญ่สง่ สนิ คา้ ไปใหส้ าขาในราคาสงู กวา่ ทนุ บนั ทกึ บญั ชีดงั นี้

2. สาขาสง่ สนิ คา้ คนื ใหส้ านกั งานใหญ่ บนั ทกึ บญั ชีดงั นี้

3. สานกั งานใหญ่เปิดบญั ชีสินคา้ สง่ ไปสาขา–กาไร ใหป้ ิดบญั ชีสินคา้ ส่งไปสาขา– กาไรทงั้ หมด

ตัวอย่ำง การบันทึกบัญชีวิธีการบญั ชีเม่ือสานักงานใหญ่ส่งสินคา้ ในสาขาในราคาสงู กว่า ราคาทนุ



คำนวณประกอบ คานวณกาไรขาดทนุ ที่สาขา ในสว่ นของสนิ คา้ ที่ขายไดโ้ ดยคานวณตน้ ทนุ ขายที่สาขา

กรณีสานักงานใหญ่ส่งสินคา้ ไปใหส้ าขาในราคาสูงกว่าทุน สานักงานใหญ่ จะตอ้ งตดั บญั ชีตรงขา้ มกนั ใหห้ มดไปหรอื ตดั บญั ชที ี่ไมม่ ผี ลตอ่ การตดั สินใจ ดงั นี้ 1. ตดั บญั ชีเดนิ สะพดั ระหวา่ งกนั 2. ตดั บญั ชีสินคา้ สง่ คนื หรอื รบั คนื ระหวา่ งกนั – สานกั งานใหญ่เปิดบญั ชีสนิ คา้ สง่ ไปสาขา–กาไร

– สานกั งานใหญ่เปิดบญั ชีสว่ นเพิม่ ในราคาสนิ คา้ สง่ ไปใหส้ าขา 3. ตดั บญั ชสี นิ คา้ สง่ หรอื รบั ระหวา่ งกนั – สานกั งานใหญ่เปิดบญั ชีสินคา้ สง่ ไปสาขา–กาไร

– สานกั งานใหญ่เปิดบญั ชีสนิ คา้ สง่ ไปสาขา–กาไร 4.5.1 กำรจดั ทำกระดำษทำกำรเพือ่ ทำงบกำรเงนิ รวมในปี แรกของกำรจดั ตัง้ สำขำ กระดาษทาการทจ่ี ดั ทานีใ้ ชว้ ิธีสานกั งานใหญ่เปิดบญั ชสี ินคา้ สง่ ไปสาขา–กาไรใน ปีแรกของการจดั ตงั้ สาขาโดยใชว้ ธิ ีราคาตน้ ทนุ บวกสว่ นเพ่ิมทกี่ าหนด ตัวอย่ำง ต่อไปนีเ้ ป็นงบทดลอง บริษัท รกั ไทย จากัด ในการจัดทากระดาษการเพ่ือทางบ การเงินรวมในปีแรกของการจดั ตงั้ สาขา โดยมีขอ้ มลู เพมิ่ เตมิ ดงั ตอ่ ไปนี้ 1. สานกั งานใหญ่สง่ สินคา้ ไปใหส้ าขาแจง้ ไปในราคาตน้ ทนุ บวกเพิม่ 25% 2. สนิ คงเหลือสิน้ งวด 31 ธันวาคม 25x9 สานกั งานใหญ่ตีราคาได้ 10,000 บาท สาขาตีราคาได้ 15,000 บาท











รำยกำรปรบั ปรุงและตัดบญั ชี 1. ตดั บญั ชเี ดินสะพดั สาขาและตดั บญั ชเี ดนิ สะพดั สานกั งานใหญ่ 2. ตดั บญั ชสี ินคา้ สง่ ไปใหส้ าขาและบญั ชสี ินคา้ รบั จากสานกั งานใหญ่

3. ปรบั ปรุงสนิ คา้ คงเหลอื ปลายงวดท่ีสาขาโดยแสดงยอดในราคาทนุ ซึง่ เป็ นการ ตดั รายการกาไรระหวา่ งกนั ท่สี านกั งานใหญ่คิดจากสาขา 4. ปรบั ปรุงกาไรสทุ ธิของสาขาใหเ้ ป็นจริงโดยบวกดว้ ยส่วนเพิ่มในราคาสินคา้ สง่ ไปใหส้ าขาเฉพาะสว่ นของสนิ คา้ ที่สาขาขายได้

4.5.2 กำรจัดทำกระดำษทำกำรเพอื่ ทำงบกำรเงนิ รวมในปี ทสี่ องของกำรจัดตัง้ สำขำ ในปีที่สอง สินคา้ คงเหลือปลายงวดท่ีสาขาซึ่งเป็นราคาทุนบวกส่วนเพิ่มท่ี กาหนดจะเป็นสินคา้ คงเหลือยกมาในตน้ ปีของสาขา การทากระดาษทาการเพื่อจดั ทางบ การเงินรวมจะตอ้ งเพิ่มรายการปรบั ปรุงสินคา้ คงเหลือตน้ งวดท่ีสาขาดว้ ยราคาตน้ ทุน เหมอื นกนั ตัวอย่ำง จากตัวอย่างเดิมของบริษัท รักไทย จากัด สมมติปี 25x2 สานักงานใหญ่ ส่ง สินคา้ ราคาทนุ 150,000 บาท ใหส้ าขาโดยแจง้ ไปในราคา 125% ของราคาทนุ ตอ่ ไปนีเ้ ป็น งบทดลองของสานกั งานใหญ่และสาขา





ข้อมูลเพิม่ เติม 1. สนิ คา้ คงเหลือปลายงวดของสานักงานใหญ่ตีราคา 50,000 บาท สาขาตีราคา ได้ 35,000 บาท 2. ในวนั ท่ี 31 ธันวาคม 25x2 สาขาปิดบญั ชีและจดั ทางบกาไรขาดทนุ ปรากฏว่ามี กาไรสทุ ธิ 29,000 บาท แจง้ ใหส้ านกั งานใหญ่ทราบแลว้

สำนักงำนใหญ่ปรับปรุงกำไรขำดทนุ –สำขำ บันทกึ รำยกำรในสมุดรำยวนั ดงั นี้ 1. สานกั งานใหญ่บนั ทกึ รบั ทราบกาไรสทุ ธิของสาขา 2. โอนปิดบญั ชีสินคา้ ส่งไปสาขา–กาไรไปเป็นกาไรของสาขาเฉพาะส่วนที่ขายไดแ้ ละ ขายไมไ่ ด้

3. โอนปิดบญั ชีกาไรในสนิ คา้ คงเหลอื ที่สาขายกมา ซงึ่ เป็นกาไรในสินคา้ คงเหลือ ตน้ งวดเป็นกาไรของสาขา 4. โอนปิดบญั ชีกาไรขาดทนุ –สาขาเขา้ บญั ชกี าไรขาดทนุ การจดั ทากระดาษทาการเพ่อื จดั ทางบการเงนิ รวม ปี 25x2







รำยกำรปรบั ปรุงและตัดบญั ชี 1. ตดั บญั ชเี ดินสะพดั สาขาและตดั บญั ชเี ดนิ สะพดั สานกั งานใหญ่ 2. ตดั บญั ชสี ินคา้ สง่ ไปใหส้ าขาและบญั ชสี ินคา้ รบั จากสานกั งานใหญ่

3. ปรบั ปรุงสนิ คา้ คงเหลอื ตน้ งวดทีส่ าขาใหม้ ียอดคงเหลอื ราคาทนุ 4. ปรบั ปรุงสินคา้ คงเหลือปลายงวดท่ีสาขาโดยแสดงยอดในราคาทนุ ซึง่ เป็ นการ ตดั รายการกาไรระหวา่ งกนั ท่สี านกั งานใหญ่คิดจากสาขา

4.5.3 งบพสิ จู นย์ อดบัญชเี ดนิ สะพัดสำนักงำนใหญ่และสำขำ ในกรณีท่ียอดดลุ ของบญั ชีเดินสะพดั สาขาในสมดุ บญั ชีของสานกั งานใหญ่และ ยอดดลุ ของบญั ชีเดินสะพัดสานักงานใหญ่ในสมดุ บญั ชีของสาขาไม่ตรงกนั ในทางปฏิบัติ เม่ือสิน้ งวดบัญชี สาขาตอ้ งส่งรายละเอียดในบัญชีเดินสะพดั สานักงานใหญ่มาพรอ้ มงบ การเงนิ ใหต้ รวจสอบดสู าเหตทุ บ่ี นั ทกึ ไมต่ รงกนั เชน่ เดียวกบั งบพสิ จู นย์ อดเงินฝากธนาคาร สาเหตทุ ่รี ายการในบญั ชีระหวา่ งกนั มียอดดลุ ไมเ่ ทา่ กนั 1. บนั ทกึ บญั ชดี ว้ ยยอดจานวนเงนิ ไมถ่ กู ตอ้ ง 2. มกี ารลืมบนั ทกึ รายการบางรายการ 3. มีรายการบางรายการที่บนั ทกึ บญั ชฝี ่ายเดยี ว 4. เป็นรายการระหวา่ งทางในชว่ งใกลว้ นั สนิ้ งวดบญั ชี เม่ือสานักงานใหญ่พบว่ามีรายการในบญั ชีไมต่ รงกัน สานกั งานใหญ่อาจจดั ทา งบกระทบยอดเพอ่ื รบั ยอดคงเหลือของบญั ชใี หต้ รงกนั ทงั้ สานกั งานใหญ่และสาขา

รำยกำรในบัญชรี ะหวำ่ งกันมยี อดดุลไม่เทำ่ กนั เชน่ 1. เงนิ สดระหว่ำงทำง – กรณีสานกั งานใหญ่ส่งเงินสดไปสาขาแตส่ าขายงั ไม่ไดบ้ นั ทึกบญั ชี ใหส้ าขาปรบั ปรุงโดย – กรณีสาขาส่งเงินสดไปสานักงานใหญ่แต่สานักงานใหญ่ยังไม่ได้ บนั ทกึ บญั ชใี หส้ านกั งานใหญ่ปรบั ปรุง โดย

2. สนิ คำ้ ระหวำ่ งทำง – กรณีสานกั งานใหญ่สง่ สินคา้ ไปสาขาแตส่ าขายงั ไม่ไดบ้ นั ทึกบญั ชี ใหส้ าขาปรบั ปรุงโดย – กรณีสาขาส่งสินคา้ คืนสานักงานใหญ่แต่สานักงานใหญ่ยังไม่ได้ บนั ทกึ บญั ชีใหส้ านกั งานใหญ่ปรบั ปรุง โดย

3. ค่ำใช้จ่ำยของสำขำทสี่ ำนักงำนใหญ่จ่ำยแทนไป ใหส้ ำขำปรับปรุง โดย 4. กำรเก็บเงนิ จำกลกู หนีแ้ ทนกนั – กรณีสานักงานใหญ่เก็บเงินจากลกู หนีข้ องสาขาแต่สาขายงั ไม่ได้ บนั ทกึ บญั ชี ใหส้ าขาปรบั ปรุง โดย – กรณีสาขาเก็บเงินจากลกู หนีข้ องสานักงานใหญ่แตส่ านกั งานใหญ่ ยงั ไมไ่ ดบ้ นั ทกึ บญั ชี ใหส้ านกั งานใหญ่ปรบั ปรุง โดย

ตัวอย่ำง วนั ที่ 31 ธันวาคม 25x1 มียอดดุลเครดิตของบัญชีเดินสะพดั สานักงานใหญ่ใน สมดุ บญั ชขี อง สาขาก่อนการปิดบัญชี 5,100 บาท และยอดดุลเดบิตของบัญชี เดินสะพดั สาขาในสมดุ บญั ชี ของสานกั งานใหญ่ 45,000 บาท ตรวจพบวา่ 1. สานักงานใหญ่ส่งสินคา้ ราคาทุน 20,000 บาท ไปใหส้ าขาราคาสงู กว่าทุน 25% เมือ่ วนั ที่ 30 ธันวาคม 25x1 แตส่ าขายงั ไมไ่ ดร้ บั 2. สาขาส่งสินคา้ คืนสานักงานใหญ่ในวนั สิน้ งวดบัญชี แต่สานักงานใหญ่ยัง ไมไ่ ดร้ บั 1,500 บาท 3. เงินสดที่สาขาสง่ ใหส้ านกั งานใหญ่อยรู่ ะหวา่ งทาง 15,000 บาท 4. สาขาจ่ายเงินเดือนแทนสานักงานใหญ่ 8,000 บาท สาขาบันทึกแลว้ แต่ สานกั งานใหญ่ยงั ไมไ่ ดบ้ นั ทกึ 5. สานักงานใหญ่เก็บเงินจากลกู หนีแ้ ทนสาขา 8,600 บาท แต่สาขายังไม่ได้ บนั ทกึ บญั ชี

รำยกำรปรับปรุงข้อผิดพลำดในสมุดรำยวันท่ัวไปของสำนักงำนใหญแ่ ละ สำขำ ด้ำนสำขำ

ดำ้ นสำนักงำนใหญ่

บรษิ ัท รกั ไทย จากดั งบพิสจู นย์ อดบญั ชีเดินสะพดั ของสานกั งานใหญ่และสาขา สาหรบั ปีสนิ้ สดุ วนั ท่ี 31 ธนั วาคม 25x1

4.5.4 กำรจัดทำงบกำรเงนิ รวมกรณีท่ียอดดุลของบัญชีเดินสะพัดสำนักงำนใหญ่และ สำขำไมต่ รงกัน ตัวอย่างต่อไปนี้เป็ นงบทดลองหลังปรับปรุงของบริษัท สามอ่าว จากัด ตั้ง สานกั งานใหญ่อยทู่ ่กี รุงเทพฯ มสี าขาอยู่ จ. ประจวบครี ขี นั ธ์ ณ วนั ที่ 31 ธนั วาคม 25x1



ข้อมูลเพิม่ เตมิ 1. เม่ือวนั ท่ี 1 ธันวาคม 25x1 สินคา้ คงเหลือจากการซือ้ สานกั งานใหญ่จานวน 350,000 บาท สาขามีจานวน 60,000 บาท และสาขารบั จากสานกั งานใหญ่ 60,000 2. วนั ท่ี 31 ธันวาคม 25x1 สินคา้ คงเหลือจากการซือ้ สานักงานใหญ่มีจานวน 260,000 บาท สาขา 50,000 บาท และสาขารบั จากสานกั งานใหญ่ 100,000 3. สานกั งานใหญ่สง่ สนิ คา้ ไปใหส้ าขาในราคา 125% ของราคาทนุ 4. ขอ้ มลู ของบญั ชเี ดนิ สะพดั สานกั งานใหญ่และสาขา ดงั นี้

จากบญั ชีแยกประเภทนามาทางบพิสจู นย์ อดบญั ชีเดินสะพดั ของสานักงานใหญ่ และสาขา พบขอ้ แตกตา่ ง รายการทีส่ านกั งานใหญ่บนั ทกึ แลว้ แต่สาขายงั ไมบ่ นั ทึกบญั ชี สานกั งานใหญ่จงึ แจง้ ใหส้ าขาทราบ 1. วันท่ี 30 ธันวาคม 25x1 สานักงานใหญ่ส่ง สินคา้ ใหส้ าขา 20,000 บาท แต่ สาขายงั ไมไ่ ดบ้ นั ทกึ บญั ชี รายการจงึ ไมป่ รากฏในบญั ชีเดินสะพดั สานกั งานใหญ่

2. วนั ที่ 29 ธันวาคม 25x1 สานกั งานใหญ่โอนค่าเช่าใหส้ าขา 10,000 บาท แต่ สาขายงั ไมไ่ ดบ้ นั ทกึ รายการทส่ี าขาบนั ทกึ แลว้ แตส่ านกั งานใหญ่ยงั ไมบ่ นั ทกึ บญั ชี ซ่ึงสานกั งานใหญ่ จะตอ้ งปรบั ปรุงบญั ชี 1. วันที่ 30 ธันวาคม 25x1 สาขาเก็บเงินจากลูกหนีข้ องสานักงานใหญ่แทน จานวน 20,000 บาท แตส่ านกั งานใหญ่ยงั ไมไ่ ดบ้ นั ทกึ 2. วันท่ี 27 ธันวาคม 25x1 สาขาส่งเงินสดใหส้ านักงานใหญ่ 30,000 บาท แต่ สานกั งานใหญ่ยงั ไมไ่ ดบ้ นั ทกึ

ดำ้ นสำขำ

ดำ้ นสำนักงำนใหญ่

ในงวดตอ่ ไป เม่อื สานกั งานใหญ่ไดร้ บั เงนิ สดระหวา่ งทางแลว้ จะบนั ทกึ บญั ชีโดยหกั ลา้ งออก