สื่อ(กู้คืนอัตโนมัติ)

การใชง้ านโปรแกรม

เรื่อง สารบญั หนว่ ยที่ 1 เรอ่ื ง การใชง้ าน scratch เบอ้ื งต้น หน้า • Scratch คอื อะไร ? 1 • การใชง้ านโปรแกรม Scratch • โครงสรา้ งหน้าจอโปรแกรม Scratch Desktop 1 • Stage (เวท)ี 2 • Sprite (ตัวละคร) 5 • Code (โคด้ ) 6 • การบนั ทกึ โปรเจ็กต์ 7 • การสรา้ งไฟล์ช้นิ งานใหม่ 11 • การเปิดไฟล์ชนิ้ งานทมี่ อี ยู่ 12 12 หน่วยท่ี 2 เรื่อง กลุม่ บล็อกตา่ ง ๆ 13 • กลมุ่ บลอ็ ก Motion 14 • กลุ่มบลอ็ ก Looks • กลุ่มบล็อก Sound 14 • กลุ่มบลอ็ ก Events 16 • กลมุ่ บลอ็ ก Control 18 • กลุม่ บล็อก Sensing 19 • กล่มุ บล็อก Operators 20 • กลมุ่ บล็อก Variables 21 22 23

1 หน่วยที่ 1 เร่ือง การใชง้ าน scratch เบ้ืองตน้ Scratch คืออะไร ? Scratch เป็นภาษาโปรแกรมท่ีใช้สาหรับเขียนโปรแกรมแกรมด้วยแผ่นภาพ หรือ บล็อก ที่นามาต่อกันเป็นจิ๊กซอว์เพื่อให้โปรแกรมทางานตามต้องการได้โดยไม่ต้อง พิมพ์คาสั่งของภาษาโปรแกรม โดย ทุกคาสั่งจะถูกจัดเก็บไว้ในรูปแบบของบล็อกคาส่ัง เราสามารถสร้างแอนิเมชัน เกมส์ ดนตรี ศิลปะ หรือ โปรแกรมในรูปแบบต่าง ๆ ได้ เมื่อ เราสร้างชิ้นงานเสร็จแล้ว สามารถนาชิ้นงานไปแสดง แลกเปลี่ยน ความคิดเห็นร่วมกับ ผู้อื่นบนเว็บไซต์ได้ ทาให้ผู้เรียนได้รู้หลักการและแนวคิดการเขียนโปรแกรมไป พร้อมกับ การคดิ อย่างสร้างสรรค์ มเี หตผุ ล และเป็นระบบ รปู แบบคาสง่ั ของโปรแกรม Scratch มกี าร จัดวางส่วนประกอบไว้ในแผ่นเดียว แบ่งหมวดหมู่การ ใช้งาน ทาให้ง่ายต่อการจดจาและ ชว่ ยลดความผดิ พลาดไดเ้ ป็นอยา่ งดี หนา้ ตาโปรแกรม Scratch

2 การใช้งานโปรแกรม Scratch การใช้งานโปรแกรมมีการใช้งานได้ 2 รูปแบบ คือ การใช้งานบน คอมพิวเตอร์โดยการติดตั้งโปรแกรมไว้ท่ีเครื่อง และการใช้งานบนเว็บไซต์ ซึ่งการใช้งาน โปรแกรมในชุดฝึกทักษะการเขยี นโปรแกรมขัน้ พื้นฐานน้ี จะใช่โปรแกรม Scratch 3.0 โดย มีวธิ กี ารใช้งานแต่ละรูปแบบดงั น้ี การใชง้ านโปรแกรมบนเวบ็ ไซต์หรอื แบบออนไลน์ เป็นการดาวน์โหลดโปรแกรม Scratch มาติดตั้งไว้ที่เครื่องคอมพิวเตอร์ ที่ใช้ ระบบปฏบิ ตั กิ าร windows10 + หรอื Mac 10.13+ ซง่ึ มีข้นั ตอนดงั น้ี • โดยเข้าไปที่ https://scratch.mit.edu/ • โปรแกรม Scratch online พรอ้ มใชง้ านแลว้

3 การใช้งานโปรแกรมบนเวบ็ ไซตห์ รอื แบบออนไลน์ • ดาวน์โหลดโปรแกรมแบบออฟไลน์ โดยเขา้ ไปท่ี https://scratch.mit.edu/download • เม่ือเขา้ เวบ็ ตามลงิ ก์แล้ว เลอื กระบบประปฏิบัตกิ ารท่ีต้องการ ให้กดปมุ่ ดาวน์โหลด เพ่ือดาวน์โหลดตัวตดิ ตง้ั Scratch Desktop • หลงั จากดาวน์โหลดเสร็จแลว้ ให้เปดิ ไฟล์ติดตง้ั ขึ้นมา จากนน้ั จะแสดงหน้าจอกาลัง ตดิ ต้ัง ใหร้ อสกั ครู่…

4 • โปรแกรม Scratch Desktop พรอ้ มใช้งานแล้ว… และไอคอนโปรแกรมก็จะแสดงอยู่บน หน้าจอ เพื่อเขา้ ใชง้ านในครัง้ ถัดไป

5 โครงสรา้ งหน้าจอโปรแกรม Scratch Desktop 5 67 1 2 Code โคด้ Stage เวที 3 พ้ืนที่เขยี นโปรแกรม 43 1. เมนู (Menu) เปน็ แถบรวบรวมคาสงั่ การทางานตา่ ง ๆ ทมี่ อี ยใู่ นเครื่องมอื 2. เวที (stage) เปน็ พ้ืนทส่ี าหรบั แสดงผลลพั ธจ์ ากการทางานของโปรแกรม 3. หน้าตา่ งจัดการเวที (Stage Panel) เป็นพน้ื ที่สาหรับทางานกบั เวที จะแสดงฉากหลังท่ี กาลงั ถูกใช้บนเวที การเพิม่ ฉากหลัง เสยี งประกอบ และใสโ่ ปรแกรมกากับการแสดงในส่วน ของเวที 4. ตวั ละคร (Sprite) เป็นสว่ นทีใ่ ช้จดั การเกี่ยวกบั ตวั ละครต่าง ๆของโปรแกรม 5. แถบการเขียนโปรแกรม (code) เปน็ หนา้ ต่างท่รี วบรวมแผ่นภาพ ซงึ่ กรอบด้านซ้ายเป็น หมวดหมใู่ นการจัดเก็บแผ่นภาพคาสงั่ และด้านขวาจะเป็นพื้นที่สาหรับนาแผ่นภาพมาวางต่อ กันเป็นโปรแกรม หรอื พ้ืนทส่ี าหรบั การเขียนโปรแกรม

6 6. แถบคอสตูม (Costumes) เป็นหน้าต่างสาหรับตกแต่งหน้าตา การแต่งกาย และกิริยา ท่าทางตวั ละครท่ีจะนามาใชแ้ สดงประกอบในชิ้นงาน 7. แถบเสียง (Sounds) พื้นที่สาหรับทางานกับเสียงประกอบ ตั้งแต่เลือกเสียงที่มีใน เครอื่ งมอื มาใชง้ านบันทกึ เสียงใหม่เอง อัพโหลดเสยี งจากไฟล์ภายนอก และตดั ต่อเสียง Stage (เวที) เวที คือ พื้นที่แสดงผลลัพธ์การทางานของสคริปต์ เสียง หรือพื้นหลัง ของ โปรแกรมตามโค้ดท่ีได้เขียนไว้ เวทีมีขนาดกว้าง 480 หน่วย สูง 360 หน่วย ถ้าพื้นหลังมี ขนาดใหญ่กว่าโปรแกรม Scratch จะลดขนาดพื้นหลังนั้นอัตโนมัติเพื่อให้พอดีกับขนาดของ เวที 1. การสร้างฉากพื้นหลังของเวที การสร้างฉากพื้นหลังของเวที ที่เรียกว่า backdrop มี 2 วิธี วิธีท่ี 1 นดางั เนม้ีาสเ์ ลอ่ื นไปทป่ี ุ่ม เพื่อสร้างฉากพืน้ หลังของเวที

7 Sprite (ตวั ละคร) ตัวละคร คือ วัตถุที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อให้แสดงบทบาทต่าง ๆ บนเวที เช่น ถ้าเราสร้างโปรแกรมเกมปลาใหญ่กินปลาเล็ก ตัวละครในที่นี่ก็คือ ปลาใหญ่และปลาเล็ก นั่นเอง ซงึ่ ในโปรแกรมหน่ึงจะมตี วั ละครตัวเดยี วหรือหลายตวั กไ็ ด้ ตวั ละครจะประกอบดว้ ยคณุ สมบัติ 2 ประการ คือ คณุ ลักษณะ และพฤติกรรม • คุณลักษณะ คือ สิ่งที่บ่งบอกลักษณะทั่วไปของวัตถุเช่นชื่อตัวละครเครื่องแต่งกาย ของตวั ละครท่าทางของตัวละครเปน็ ต้น • พฤติกรรม คอื สง่ิ ท่ีวตั ถุสามารถกระทาออกมาไดเ้ ชน่ ว่งิ เดินหนา้ ถอยหลังเป็นต้น สาหรับ Scratch ตัวละครหลักท่ีเราจะเห็นทุกครั้งเมือ่ เปิดโปรแกรมขึ้นมาก็คือ เจา้ แมวเหมียวน้อยตวั น้ีน่ันเอง

8 1. การสร้างตวั ละครใหม่ (Add New Sprite) เพ่ือสรา้ ง เราสามารถสรา้ งตัวละครใหม่ ๆ ลงบนเวทีได้โดยนาเมาสเ์ ลอื่ นไปท่ปี ่มุ ตัวละครท้งั นี้สามารถเลือกสร้างตวั ละครไดห้ ลายรูปแบบดังนี้ 2. การกาหนดรายละเอยี ดใหก้ ับตวั ละคร (Sprite Info) เราสามารถกาหนดรายละเอียดต่าง ๆ ให้กับตัวละครได้ เช่น ชื่อตัวละคร ตาแหน่งการ แสดงผลของตัวละคร ได้ดงั นี้ คอื ช่ือตัวละคร ซึ่งเราสามารถแกไ้ ขชื่อของตัวละครได้ ตัวอยา่ งเชน่ เร่ิมต้นตวั ละครชอื่ Sprite1

9 x: 0 y: 0 คือ ตาแหน่งการแสดงผลของตัวละคร โดยเริ่มต้นตัวละครจะแสดงผลที่ตาแหน่ง (0,0) ซ่งึ กค็ อื ตาแหน่งกลางเวทนี น่ั เอง เมือ่ เราขยับตาแหนง่ ตัวละครไปยงั ตาแหนง่ ตา่ ง ๆ บนเวทีคา่ พิกดั (x, y) ก็จะเปลี่ยนไปตามตาแหน่งที่ตัวละครอยู่หรือถ้าเรากาหนดค่าพิกัด (x, y) เปน็ ค่าใด ตวั ละครก็จะไปอยใู่ นตาแหน่งตามคา่ พิกดั ที่กาหนด

10 คอื การกาหนดว่าจะให้ตวั ละครน้ัน ๆ แสดงผลบนเวทีหรอื ไม่ ตวั ละครจะถูกแสดงบนเวที ตัวละครจะถูกซ่อน ไม่แสดง ใหเ้ ห็นบนเวที คือ การกาหนดขนาดให้ตัวละคร ตวั อย่างเชน่ คือ การกาหนดทิศทางการหมุนตัวละครไปใน ทิศทางต่าง ๆ ดังน้ีการกาหนดว่าจะให้ตัวละครนั้น ๆ แสดงผลบนเวทีหรือไม่ สามารถหมุนตัวละครได้รอบทิศแบบ 360 องศา เช่น ถา้ ปรบั หมนุ ทศิ ทางโดยการกาหนด Direction เป็น 90 องศา จะทาให้ตัวละครกลับหัวทมิ่ ลง เปน็ ตน้

11 Code (โคด้ ) Code คือ พื้นที่ที่ใช้สาหรับเขียนโปรแกรม โดยสามารถแบ่งส่วนของโค้ช ออกเปน็ ได้ 2 สว่ น ดงั รปู Code Block Pallete คือส่วนที่ประกอบด้วยกลุ่มของบล็อกคาสั่งต่าง ๆ โดยแต่ละกลุ่มจะมีบล็อกคาสั่งมากมายให้ผู้เขียนโปรแกรมเลือกใช้ หาก ต้องการใช้คาสั่งใดก็ลากคาสั่งนั้นไปวางลงบน Current Sprite Panel โดย Current Sprite Panel จะเป็นส่วนที่เราวางบล็อกคาสั่งต่าง ๆ เข้าไว้ด้วยกัน คลา้ ยกับการประกอบชิ้นส่วน Lego จนเกดิ เปน็ โปรแกรมข้ึนมา

12 การบนั ทกึ โปรเจ็กต์ การบันทึกโปรเจกต์สามารถปฏิบัติตามขั้นตอนไดด้ งั น้ี ข้ันที่ 1 คลิกเลอื กเมนู File ขัน้ ที่ 2 เลือก save to your computer ขน้ั ที่ 3 พมิ พช์ ื่อไฟล์งานท่ีช่อง File name ขั้นที่ 4 กดป่มุ save โปรเจ็กต์จะถูกบันทึกที่ Local Disk(D:)\\Scratch Project.sb3 ซึ่งไฟล์ของ โปรแกรมScratch3 เป็น .sb3 การสรา้ งไฟล์ช้ินงานใหม่ การสร้างสรา้ งไฟลช์ นิ้ งานใหม่ มีขั้นตอน ดงั นี้ ขั้นท่ี 1 เลอื กเมนู File ขั้นที่ 2 เลือก New จะปรากฏหน้าต่างแจ้งว่า เนื้อหาปัจจุบันจะถูกลบแล้วแทนที่ด้วย เนือ้ หาใหม่ ใหก้ ดปมุ่ OK

13 การเปดิ ไฟล์ชนิ้ งานทม่ี ีอยู่ การเปิดไฟล์งานใหม่ เป็นการเปิดไฟล์งานที่เราได้สร้าง และบันทึกไว้แล้ว มี ขน้ั ตอน ดงั น้ี ขั้นที่ 1 เลอื ก File ขน้ั ที่ 2 เลอื ก Load from your computer ขั้นท่ี 3 เลอื กตาแหน่งทจ่ี ดั เกบ็ ไฟล์ ขั้นที่ 4 เลอื กไฟลช์ ิ้นงานทเ่ี ปดิ ขนั้ ที่ 5 เลอื ก Open

ทาขอ้ สอบระหว่างเรยี น หนว่ ยการเรยี นรูท้ ี่ 1

14 หน่วยท่ี 2 เรอื่ ง กล่มุ บลอ็ กต่าง ๆ กลมุ่ บล็อก Motion ประกอบด้วยบล็อกทใี่ ชเ้ พื่อกาหนดรูปแบบการเคลื่อนที่ให้ตวั ละคร เช่น เคลื่อนที่ไป ข้างหน้า หมุน ไปที่ตาแหน่งต่าง ๆ บนเวที โดยสามารถ กาหนดคา่ ของการเคลื่อนที่ได้ บล็อกในกล่มุ บล็อก Motion มดี งั นี้

15

16 กลุม่ บล็อก Looks ใช้สาหรับการเขยี นสครปิ ตเ์ พอ่ื สง่ั ใหต้ วั ละครหรอื เวทแี สดง คุณสมบัติต่าง ๆ เช่น ตัวละครพูด เปลี่ยนชุดตัวละคร เปลี่ยนสีตัวละคร เปลี่ยน ขนาดตวั ละคร เปล่ียนพ้ืนหลงั บล็อกในกล่มุ บล็อก Looks ของตัวละคร มดี งั นี้

17

18 กลุ่มบลอ็ ก Sound ทางานเก่ยี วกบั การแสดงเสยี งตา่ ง ๆ ซึ่งอาจเปน็ เสียงจากไฟล์ ที่มีอยู่ หรือไฟล์เสียงที่ บันทึกโดยเครื่องมือบันทึกเสียง (Sound Recorder) ซึ่งอยู่ ในโปรแกรม Scratch ไฟล์เสยี งจะมสี ่วนขยายเปน็ .wav หรือ .mp3 นอกจากน้ี ยงั มี บล็อกท่สี ามารถกาหนดเสยี งของเครอื่ งดนตรีชนิดตา่ ง ๆ ได้มดี ังนี้

19 กลุ่มบล็อก Events มีบล็อกคาสั่งที่ใช้จัดการเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นขณะท่ี สคริปตก์ าลังทางานรวมถึงการเริ่มทาและการหยุดทางานของสคริปต์ดว้ ย ดงั นี้

20 กลมุ่ บลอ็ ก Control มบี ล็อกคาสัง่ ที่ใชค้ วบคมุ ทิศทางการทางานของสครปิ ต์ การวนทาบล็อกคาสั่งซ้า ๆ การเลือกทาบล็อกคาสั่งตามเงื่อนไข การสั่งงานแบบ วนซ้า เป็นการสั่งให้ตัวละครทางานเหมือนเดิมหลายครั้ง ทาให้การเขียนสคริปต์ สั้นลงแต่ทางานเหมือนเดิม โดยใช้คาสั่ง repeat และ forever ซึ่งอยู่ในกลุ่มบล็อก Control มดี ังนี้

21 กลุ่มบล็อก Sensing ใช้ตรวจสอบการรับรู้ต่าง ๆ เช่น การสัมผัส เสียง ระยะเวลา ซึง่ อยใู่ นกลุม่ บล็อก Sensing มดี ังน้ี

22 กลุ่มบล็อก Operators ภายในบล็อก Operators คานวณพื้นฐาน มีตัวดาเนินการ ต่าง ๆ ที่ใช้ในการคานวณ เช่น บวก ลบ คูณ หาร มอทดูเลท ซึ่งอยู่ในกลุ่ม บลอ็ ก Operators มีดงั นี้

23 กลุ่มบล็อก Variables ภายในบล็อก Variables คือส่วนที่ใช้ในการจัดการตัวแปร ตา่ ง ๆ มีดงั น้ี

ทาขอ้ สอบระหว่างเรยี น หนว่ ยการเรยี นรูท้ ี่ 2

บรรณานกุ รม ก า ร ใ ช้ ง า น scratch เ บ ื ้ อ ง ต ้ น . ส ื บ ค ้ น ก ุ ม ภ า พ ั น ธ์ 15,2564,จ า ก https://www.codetheirdreams.com/wp-content กลมุ่ บลอ็ กต่าง ๆ.สบื ค้น กมุ ภาพนั ธ์15,2564,จาก http://krukob.com/