ตำลึง

องคค์ วามรู้ เรอ่ื งการปลูกผกั ไมเ้ ลือ้ ย ในโครงการ ผกั สวนครู ตาลึง Ivy gourd โดยสานกั งานสง่ เสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั จงั หวดั พงั งา

ตาลงึ (Ivy gourd) เป็นพืชท่ีพบได้ทั่วไปในทุกภาค ของประเทศไทย ภาคกลางมีอีกชอ่ื เรียก สบ่ี าท ภาคเหนือ เรยี ก ผักแคบ อีสานเรยี ก ผกั ตานนิ แมฮ่ ่องสอนเรยี ก แคเดา๊ ะ มชี อื่ วิทยาศาสตร์ Coccinia grandis (L.) Voigt จัดอยู่ในวงศ์ Cucurbitaceae เปน็ ไมเ้ ล้อื ยที่มีใบทรงเลย่ี ม ขอบใบหยัก คลา้ ยรูปหัวใจ มีอวยั วะสาหรบั ยดึ เกาะท่เี ปล่ียนรูปจากใบ ตาลึงมีวงชีพ 2 ปี ต้นทีง่ อกจากเมล็ดเจรญิ เตบิ โตไดด้ ใี นฤดฝู น ซง่ึ มีความชืน้ และแสงแดดเหมาะสม และเมอ่ื ผ่านฤดูหนาวจะ ไม่คอ่ ยมกี ารเจริญเติบโตทางยอด เมื่อเข้าฤดแู ล้ง ใบจะเหี่ยว แห้งและพักตวั โดยมกี ารสะสมอาหารไว้ท่รี ากและจะแตกยอด เป็นตน้ ไดอ้ กี ครง้ั เมอ่ื ไดร้ บั น้าและสภาพอากาศทเี่ หมาะสมใน ฤดูฝน ผลตาลงึ สกุ มสี แี ดง เป็นอาหารของนก หนู และคา้ งคาว ซ่ึงช่วยกระจายพนั ธ์ุ โดยเมล็ดท่ีอยใู่ นมูลสัตว์จะไปงอกในที่ ไกลๆได้

การปลูกตาลึง การปลูกตาลงึ สามารถปลกู โดยการเพาะเมลด็ หรือปักชาเถาแกใ่ นถงุ ก่อน แลว้ จงึ ย้ายลงดินทเ่ี ตรียมไว้ ตาลงึ ชอบดนิ รว่ นที่ระบายนา้ ไดด้ ี ไดแ้ กใ่ ชส้ ่วนผสมของดิน และทราย 1 : 1 หรอื 2 : 1 และคลกุ ดินดว้ ยปุ๋ยอนิ ทรยี ์ หลังปลกู ราว 1 เดอื น ตน้ เร่มิ มกี ารแตกยอดและ เจริญเตบิ โตดี จงึ ควรปลกู บริเวณร้วั หรอื ทาร้านให้เกาะ เลือ้ ย

การปลูกและการขยายพนั ธุ์ มี 2 วธิ ี การเพาะเมล็ด 1. นาผลตาลึงแก่ แกะเอาเมลด็ ออกมาโรยบนดนิ ท่ีเตรยี มไว้ 2. โรยดนิ กลบหรอื ใช้ใบไมแ้ ห้งกลบบางๆ รดนา้ ใหช้ มุ่ เช้าเยน็ ตาลงึ ชอบดินชมุ่ แตอ่ ย่าแฉะ เพราะจะทาใหเ้ กดิ โรคโคนเน่าได้ 3. เม่อื ต้นงอกขนึ้ มาซกั ประมาณ 5 ซม. เรม่ิ มีมือเกาะให้ทา ค้างผกั เนอื่ งจากตาลึงเปน็ ไมเ้ ล้ือย จาเปน็ ตอ้ งใช้คา้ ง เพ่ือให้ ตาลงึ ไต่ข้นึ สู่ท่สี ูงเพื่อรับแสงแดด เหมาะสมทส่ี ดุ คือ ความสงู ระดบั 1 เมตรขน้ึ ไป แต่ไม่ควรสูงเกิน 3 เมตรเพราะจะไม่ สะดวกในการเก็บยอดตาลงึ

ปักชาดว้ ยเถา วิธกี ารปักชา 1. ใหน้ าเถาท่ีแกพ่ อสมควรมาตัดใหย้ าว 15 – 20 ซ.ม. 2. ปกั ชาในหลุมปลกู ทไี่ ดเ้ ตรยี มไวแ้ ลว้ (ลักษณะข้นั ตอนเหมอื นกับการเพาะเมล็ด) พอเจริญเติบโต เต็มท่ีประมาณ 1 เดอื น กส็ ามารถเกบ็ ยอดมาปรุงอาหาร ได้ วธิ กี ารปลูกแบบงา่ ยๆ 1. ขุดรอ่ งลกึ 15 ซม. กว้าง 30 ซม. ความยาว 10 เมตร 2. รองพนื้ ดว้ ยปยุ๋ คอก แลว้ รดนา้ ใหช้ ุ่ม 3. นาเถาตาลึงแกม่ าตดั ทอ่ นละ 50 ซม. ฝงั หวั ท้าย ให้ ส่วนกลางโผลข่ นึ้ จากดิน 4. ใชไ้ มไ้ ผ่มาทาค้าง ใหม้ ีความสูง 120 ซม. วางแนว เดยี วกบั ร่องเพอื่ ใหต้ าลงึ แตกขึน้ ค้างพอดี 5. สูบน้าให้ท่วมรอ่ ง ทกุ 4 วนั หรอื ตามสภาพดนิ ไมใ่ ห้ ดนิ แห้ง

การทาคา้ งตาลงึ ใช้ไม้ไผต่ ้นเลก็ 3 ต้น ปกั เปน็ 3 เสา้ รอบปลาย เชือกเข้าไวด้ ้วยกัน ผูกด้วยเชือก ใช้ วสั ดุที่ย่อยสลายได้ ตามธรรมชาติ ตาลึงต้องไดร้ ับแสงแดด ตลอดทัง้ วัน ลมผ่าน ได้ ตาลงึ จะ สังเคราะห์แสงแดด คายไอน้าได้เต็มที่ ควร ปล่อยใหม้ ดแดงข้นึ เพราะจะชว่ ยกิน เพลยี้ และแมลงทจี่ ะ มากดั กินตาลึง

การทาค้างด้วยท่อพวี ีซี การทาค้างแบบโค้ง ขนาด กวา้ ง 1.20 ม. ยาว 2 ม. ใต้ ค้างผักอาจจะปลกู ผักอ่นื ๆ กไ็ ด้ ใช้ท่อพวี ซี ขี นาด 6 หนุ ยาว 4 ม. จานวน 5 เส้น ปักหลกั ไม้ทพี่ น้ื เพอื่ ยดึ แลว้ มดั ให้แน่น สว่ นทจี่ ะยดึ ทาโครง แนวนอนนนั้ จะใชท้ อ่ พีวซี หี รอื ไมไ้ ผ่ก็ได้ แล้วก็มัดด้วยเชือก จดั ระยะใหเ้ หมาะ พอดี เสร็จแลว้ กใ็ ชเ้ ชือกฟางหรือวสั ดทุ หี่ าไดม้ าทาเปน็ ตาขา่ ย

การดูแลรักษา หลงั จากเริ่มเหน็ การเจรญิ เตบิ โตทางลาตน้ แลว้ ควรให้ปุ๋ยอนิ ทรยี ์สมา่ เสมอเดอื นละ 1-2 คร้ัง จะไดย้ อดที่ สมบูรณ์ ตน้ ตาลงึ มีการผลติ ยอดใหมไ่ ดด้ ใี นฤดูฝน และหาก ได้รับแสงแดดเตม็ ท่ีจะยิง่ เจรญิ เติบโตไดด้ ยี ง่ิ ขน้ึ เพราะตาลึง ต้องการแสงแดดในการสรา้ งอาหารเพ่ือนาไปใช้ในการผลติ และเจริญเติบโตของยอดและใบการตัดยอดก็จะกระต้นุ ใหม้ ี การแตกยอดใหม่เพมิ่ มากข้นึ แต่ในชว่ งทส่ี ภาพอากาศแลง้ มากและอากาศร้อนจดั ถงึ อณุ หภมู ิสงู ถึง 40°C การพรางแสง ช่วยใหส้ ภาพใบดกี วา่ ตน้ ทีไ่ ด้รบั แดดจดั

การรดน้า การรดนา้ ปกตวิ นั ละ 2 ครงั้ ไมท่ าใหต้ น้ ตาลึงแตก ยอดใหม่ แต่ถ้าพน่ ละอองนา้ ในอากาศในชว่ งบ่าย จะช่วยลด ความร้อนและเพิม่ ความชืน้ ในอากาศจะช่วยใหม้ ีการแตกยอด ได้ การเก็บเก่ยี วตาลึง การเกบ็ ตาลึง จะตอ้ งทาการเกบ็ แต่เชา้ เวลา ประมาณ ตี5 เกบ็ ถงึ 3 โมงเชา้ ความยาวประมาณ 50 ซม. กาลังดี ( ถา้ เกบ็ ตอนสาย เถาหนวดตาลึงจะดาไมน่ า่ รบั ประทาน) เทคนิค การเกบ็ เก่ยี วตาลงึ ให้ไดย้ อดสวยนน้ั ควรเก็บในช่วงเวลาเช้าเพราะชว่ งเชา้ ของวันจะมนี ้าคา้ งมา เกาะตน้ ตาลึง จึงทาให้หนวดของตาลงึ ไม่พนั กัน การเกบ็ ยอด ของตาลงึ จงึ ง่ายขนึ้ น่นั เอง

ท่ีมา https://medthai.com https://stri.cmu.ac.th http://www.mee-suk.com http://sites.google.com/site/withipluktalungplxds arphis/ https://me-panya.com ภาพประกอบจากอินเทอรเ์ นต็