สาระการประกอบอาชีพ

หลักสตู รการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาข้นั พ้นื ฐาน พุทธศกั ราช 2551 สาระการประกอบอาชีพ สำ�นกั งานส่งเสรมิ การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั สำ�นักงานปลดั กระทรวงศกึ ษาธิการ กระทรวงศึกษาธิการ เอกสารล�ำ ดับท่ี 30/2553

หลักสูตรการศกึ ษานอกระบบระดบั การศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศกั ราช 2551 สาระการประกอบอาชีพ ISBN 978-974-232-382-0 เอกสารลำ�ดับท ี่ 30/2553 พมิ พค์ ร้ังที่ 1/2553 จำ�นวน 20,000 เลม่ จดั ทำ�ตน้ ฉบบั และเผยแพร่ กลมุ่ พัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน ส�ำ นักงานสง่ เสริมการศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั ส�ำ นกั งานปลดั กระทรวงศึกษาธกิ าร กระทรวงศกึ ษาธกิ าร ถนนราชดำ�เนนิ กลาง แขวงดสุ ติ เขตดุสิต กรงุ เทพฯ 10300 โทรศัพท์ 02-2822853 โทรสาร 02-2813732 พมิ พ์ท่ี : บริษัท ไทย พับบ​ ลิค เอด็ ด​ เู คชั่น จำ�กดั 99/936 หมู 8 ต.บางร​ ักพฒั นา อ.บางบ​ วั ท​ อง จ.นนทบุรี 11140 โทร. 0-2888-7142, 08-1175-7096​

คำ�นำ�​ กระทรวง​ศึกษาธิการ​ได​ประกาศใช​หลักสูตร​การ​ศึกษา​นอก​ระบบ​ระดับ​การ​ศึกษา​ขั้น​พ้ืนฐาน พุทธศกั ราช 2551 เมอ่ื ​วันที่ 18 กนั ยายน 2551 ซง่ึ เ​ปน ห​ ลักสูตร​ทเ่​ี ปนไปตามห​ ลกั การแ​ ละป​ รชั ญา​การศ​ ึกษา​ นอก​โรงเรียน นโยบายข​ อง​รฐั บาล แผนพ​ ัฒนาเ​ศรษฐกิจแ​ ละส​ ังคมแ​ หงชาติ พระ​ราช​บญั ญัต​ิการ​ศกึ ษาแ​ หง ชาติ พ.ศ. 2542 และท​ แี่​ กไขเ​พ่มิ เติม (ฉบบั ท​ ่ี 2) พ.ศ. 2545 และ​พระ​ราช​บัญญัต​ิสงเสรมิ ก​ าร​ศึกษาน​ อกร​ ะบบ​และ​การ​ ศึกษา​ตามอ​ ธั ยาศยั พ.ศ. 2551 โดยใ​ หส​ อดคลองกับค​ วาม​ตอ งการ​ของก​ ลมุ ผ​ ูเรียนท​ ่อี ย​ูนอกร​ ะบบ​โรงเรียน เพื่อ ใหม​ คี​ ุณธรรม จริยธรรม มี​สติปญญา มี​ศกั ยภาพใ​ น​การป​ ระกอบ​อาชพี ด�ำ รงชีวิต​อยใ​ู น​ครอบครวั ชมุ ชน สังคม​ ไดอ​ ยางม​ ี​ความ​สุข ทัง้ น้ี สถานศกึ ษาท​ จ่ี ะน​ ำ�​หลกั สตู ร​น้ี​ไปใ​ ชต​ อ งน​ �ำ ​สาระก​ าร​เรียนร​ูท่​กี ำ�หนด​ไปด​ ำ�เนินการ​ให​ สอดคลอ งกบั ส​ ภาพป​ ญ หา ความ​ตองการข​ อง​ผเู รียน ชุมชน สงั คม ภมู ิปญญาท​ อ งถนิ่ และค​ ณุ ลกั ษณะ​อัน​พงึ ประสงคข​ อง​สถานศึกษาน​ ้ัน ๆ ดังนั้น เพื่อใหก​ ารนำ�​หลักสูตรไ​ ป​สูก​ าร​จัดการ​เรียนรู​ยังส​ ถานศึกษาต​ าง ๆ ไดอ​ ยาง​มี​ประสิทธิภาพ ส�ำ นกั งานส​ งเสรมิ ​การศ​ ึกษาน​ อกร​ ะบบ​และก​ าร​ศกึ ษา​ตามอ​ ัธยาศัย​จงึ ไ​ ดจ​ ัดท�ำ ​เอกสาร “สาระ​การเ​รียนร”ู จำ�นวน 5 สาระ ดงั น้ี 1. ทกั ษะ​การเ​รียนรู 2. ความรู​พืน้ ฐาน (วชิ าภ​ าษาไทย วิชาภ​ าษาต​ า งประเทศ วชิ าค​ ณิตศาสตร วชิ าว​ ิทยาศาสตร) 3. การ​ประกอบ​อาชพี 4. ทกั ษะ​การด​ ำ�เนินช​ วี ติ 5. การ​พฒั นาส​ ังคม ใน​การจ​ ัดทำ�​เอกสารส​ าระ​การเ​รยี นรท​ู ั้ง 5 สาระ​นี้​ไดรบั ​ความ​รวมมอื อ​ ยางด​ ยี ง่ิ ​จากค​ ณะบคุ คล ไดแก ผ​ูทรงคุณวฒุ ิ ผบู ริหาร ขา ราชการบ​ ำ�นาญ ศึกษาน​ ิเทศก นักว​ ชิ าการ และ​ครู​จากส​ ถานศึกษาร​ วมท้ังภ​ าคเี​ครอื ขาย ที่เ​กย่ี วของ ซงึ่ ​ เปน ผ​ ​ูมคี วามร​ูและป​ ระสบการณใ​ น​แตละส​ าระ​การเ​รียนรู ไดใ​ ห​ขอ ​คดิ เหน็ ขอ ​เสนอแนะ​ตาง ๆ ท่​เี ปนป​ ระโยชน ทำ�ใหเ​อกสารฉ​ บับ​นม้ี​ ี​ความ​ถูกตอง สมบูรณ​มากย​ ิ่งขนึ้ สำ�นกั งานส​ ง เสริมก​ าร​ศกึ ษา​นอกร​ ะบบ​และ​การ​ศกึ ษา​ ตาม​อัธยาศยั ขอข​ อบคุณใ​ น​ความ​รว มมอื ​ของ​ทุกทาน​มา ณ โอกาสน้ี (นายอภิชาติ จรี ะวฒุ ิ) เลขาธกิ าร กศน.



สารบัญ หนา ค�ำ น�ำ ค�ำ ​ชี้แจง สาระก​ ารป​ ระกอบอ​ าชีพ.........………………………………………….….............................. 1 ผงั ​มโนทศั น ระดบั ​ประถมศึกษา………………………………….………................................................... 2 ระดบั ม​ ธั ยมศกึ ษาต​ อนตน ……………………………...……..................................................... 3 ระดบั ​มัธยมศึกษาต​ อนปลาย……………………...…………................................................... 4 มาตรฐาน​การเ​รียนร​รู ะดับแ​ ละ​ผล​การเ​รยี นร​ูทคี่ าดหวงั ………………..…................................ 5 รายว​ ิชาบังคบั ............................................................................................................................ 11 ค�ำ ​อธบิ ายร​ ายวิชาแ​ ละ​รายละเอียดค​ �ำ ​อธบิ ายร​ าย​วิชาบงั คับ ระดับ​ประถมศกึ ษา……................................................................................................... 12 ระดบั ม​ ธั ยมศกึ ษาต​ อนตน ……......................................................................................... 26 ระดบั ​มธั ยมศึกษาต​ อนปลาย……..................................................................................... 41 ภาคผนวก................................................................................................................................ 57 - นยิ ามศ​ ัพท. ........................................................................................................................... 58 - คณะ​ผูจัดทำ�.......................................................................................................................... 60

‡ÎµÂ¸Ê ‹Š  Á°„­µ¦ v­µ¦³„µ¦ž¦³„°°µ¸¡w ž¦³„°—oª¥­µ¦³Â¨³¤µ˜¦“µœ„µ¦Á¦¸¥œ¦o¼ ŸŠ´ ¤Ãœš«´ œr ¤µ˜¦“µœ„µ¦Á¦¥¸ œ¦¼o¦³—´Â¨³Ÿ¨„µ¦Á¦¸¥œ¦o¼šÉ¸‡µ—®ª´Š ‡Îµ°›·µ¥¦µ¥ª·µ ¨³¦µ¥¨³Á°¸¥— ‡µÎ °›·µ¥¦µ¥ª·µ  Ä®­o ™µœ«„¹ ¬µš¸É‹´—„µ¦«¹„¬µ˜µ¤®¨´„­¼˜¦„µ¦«¹„¬µœ°„¦³¦³—´„µ¦«¹„¬µ…´Êœ ¡ºÊœ“µœ ¡š» ›«´„¦µ  œµÎ Ş¡‹· µ¦–µž¦³„°„µ¦‹—´ šÎµ®¨´„­˜¼ ¦­™µœ«¹„¬µ  œÎµÅžÄo‹´—„¦³ªœ„µ¦„µ¦Á¦¸¥œ¦o¼Ä®oÁž}œÅž˜µ¤¤µ˜¦“µœ„µ¦Á¦¸¥œ¦o¼ÄœÂ˜n¨³¦³—´ „µ¦«¹„¬µ ¨³Ä®oŸÁo¼ ¦¸¥œÅ—‡o –» £µ¡˜µ¤Ÿ¨„µ¦Á¦¥¸ œ¦¼šo ¸‡É µ—®ª´Š„ε®œ—  ‡Îµ°›·µ¥¦µ¥ª·µÂ˜n¨³¦³—´ ‹´—šÎµ˜µ¤¤µ˜¦“µœ„µ¦Á¦¸¥œ¦o¼¦³—´Â¨³Ÿ¨„µ¦Á¦¸¥œ¦¼ošÉ¸ ‡µ—®ªŠ´ ץĮ‡o ¦¼Â¨³Ÿ¼oÁ„¸É¥ª…o°Š¤¸‡ªµ¤Á…oµÄ‹…°…nµ¥…°Š¦µ¥ª· µœ´ÊœÇ —´ŠœÊ´œÄœÂ˜n¨³‡Îµ°›·µ¥¦µ¥ª·µ ‹¹Š¤„¸ µ¦„µÎ ®œ—°ºÉ ¦µ¥ª· µ ‹Îµœªœ®œªn ¥„˜· ¦³—´„µ¦«„¹ ¬µ „µ¦«„¹ ¬µÂ¨³ f„ž’·´˜· „µ¦‹´—ž¦³­„µ¦–r „µ¦Á¦¸¥œ¦o¼ „µ¦ª´—¨³ž¦³Á¤·œŸ¨ Ž¹ÉŠ‡¦¼­µ¤µ¦™œµÎ ŞčÄo œ„µ¦ªµŠÂŸœ„µ¦Á¦¸¥œ¦Å¼o —o  ­µ¦³„µ¦ž¦³„°°µ¸¡ ž¦³„°—oª¥  ¤µ˜¦“µœ„µ¦Á¦¸¥œ¦o¼Á„ɸ¥ª„´„µ¦¤°ŠÁ®Èœn°ŠšµŠ „µ¦ž¦³„°°µ¸¡ š´„¬³Äœ°µ¸¡ „µ¦‹´—„µ¦Äœ°µ¸¡ ¨³„µ¦¡´•œµ°µ¸¡Ã—¥¦³—´ž¦³™¤«¹„¬µ Áœoœ„µ¦Á…oµ­n¼°µ¸¡Ä®o¤¸°¥¼n ¤¸„·œ ¦³—´¤´›¥¤«¹„¬µ˜°œ˜oœÁœoœ„µ¦¡´•œµ°µ¸¡Ä®o¤¸‡ªµ¤Á…o¤Â…ÈŠ ¨³ ¦³—´ ¤›´ ¥¤«¹„¬µ˜°œž¨µ¥­µ¤µ¦™…¥µ¥°µ¡¸ Á¡°ºÉ Ä®¤o ¸‡ªµ¤¤Éœ´ ‡ŠÄœ°µ¡¸



































18 สาระการประกอบอาชีพ ‡Îµ°›·µ¥¦µ¥ª· µ ° š„´ ¬³„µ¦ž¦³„°°µ¡¸ ‹Îµœªœ  ®œªn ¥„·˜ ¦³—´ž¦³™¤«„¹ ¬µ ¤µ˜¦“µœ„µ¦Á¦¸¥œ¦o¦¼ ³—´  ¤¸‡ªµ¤¦¼o ‡ªµ¤Á…oµÄ‹ š´„¬³Äœ°µ¸¡šÉ¸˜´—­·œÄ‹Á¨º°„œ¡ºÊœ“µœ‡ªµ¤¦o¼ „¦³ªœ„µ¦Ÿ¨·˜ „¦³ªœ„µ¦˜¨µ— šÉĸ oœª˜„¦¦¤ Áš‡ÃœÃ¨¥¸šÁɸ ®¤µ³­¤  ¤‡¸ ªµ¤¦¼o ‡ªµ¤Á…oµÄ‹ ¨³­µ¤µ¦™‹´—šÎµÂŸœŠµœÂ¨³Ã‡¦Š„µ¦›»¦„·‹ Á…oµ­¼n˜¨µ—„µ¦Â…nŠ…´œ ˜µ¤Âœª‡·—ž¦´ µ…°ŠÁ«¦¬“„‹· ¡°Á¡¥¸ Š Á¡º°É „µ¦¤¸°¥¤¼n ¸„œ· «¹„¬µÂ¨³ f„š´„¬³Á„É¥¸ ª„´ n°ŠšµŠ„µ¦Á…µo ­n¼°µ¡¸ —´ŠœÊ¸ ‡º° ‡ªµ¤‹ÎµÁž}œÄœ„µ¦ f„š´„¬³°µ¸¡ „¦³ªœ„µ¦Ÿ¨·˜ „¦³ªœ„µ¦„µ¦˜¨µ— š¸Éčoœª˜„¦¦¤ Áš‡ÃœÃ¨¥¸ ‡ªµ¤®¤µ¥ ‡ªµ¤­Îµ‡´ …°Š„µ¦‹´—„µ¦°µ¸¡ ¨³¦³„µ¦‹´—„µ¦Á¡ºÉ°„µ¦Á…oµ­n¼°µ¸¡šÉ¸ ˜´—­·œÄ‹Á¨º°„ ®¨nŠÁ¦¸¥œ¦¼oĜ„µ¦ f„ „µ¦˜´—­·œÄ‹¨º°„®¨nŠÂ¨³ª·›¸„µ¦ f„ „µ¦´œš¹„¦µ¥Šµœ„µ¦ f„ š„´ ¬³„µ¦ž¦³„°°µ¸¡ „µ¦šÎµÂŸœ›»¦„·‹ Ÿœ›»¦„·‹Áž}œÂŸœÂ¤nšÄœ„µ¦ž¦³„°°µ¸¡…°Šš»„‡œÄœ‡¦°‡¦´ª »¤œ Ž¹ŠÉ Ážœ} „¦³ªœ„µ¦Äœ„µ¦¦³—¤‡ªµ¤‡·—‹µ„„µ¦ªÁ· ‡¦µ³®r ¤» œš¸É„µÎ ®œ——oª¥ª·­´¥š´«œr ¡´œ›„·‹ ¦µ¥Å—o ‡nµœ·¥¤…°Š»¤œ ˜µ¤Âœª‡·—ž¦´µ…°ŠÁ«¦¬“„·‹¡°Á¡¸¥Š Á¡ºÉ°­¼n„µ¦¤¸°¥n¼¤¸„·œÁž}œŸ¨­ÎµÁ¦È‹ ×¥„µÎ ®œ—Ážµj ®¤µ¥Â¨³„¨¥š» ›r „µ¦—µÎ Áœ·œŠµœšÉ‹¸ ³—µÎ Áœ·œ„µ¦Åž˜µ¤ÂŸœ›¦» „‹· „µ¦‹´—„µ¦„µ¦Ÿ¨·˜®¦º°„µ¦¦·„µ¦ Áž}œ„µ¦‹´—„µ¦Á„¸É¥ª„´„µ¦‡ª‡»¤‡»–£µ¡ „µ¦¨—˜oœš»œ „µ¦Ÿ¨·˜®¦°º „µ¦¦·„µ¦ „µ¦‹´—„µ¦„µ¦˜¨µ— Áž}œ„µ¦œÎµŸ¨Ÿ¨·˜Á…oµ­¼n˜¨µ— ŽÉ¹Š—εÁœ·œ„µ¦Ã—¥„µ¦Ã‰¬–µ „µ¦ ž¦³µ­´¤¡´œ›r „µ¦‹´—šÎµ…o°¤¼¨“µœ¨„¼ ‡oµ ¨³„µ¦„¦³‹µ¥­œ· ‡oµÄ®o™¹Š¨¼„‡µo ž’· ´˜·„µ¦ ‹—´ šÎµÂŸœŠµœÂ¨³Ã‡¦Š„µ¦Á…µo ­›¼n »¦„·‹ „µ¦‹´—ž¦³­„µ¦–„r µ¦Á¦¸¥œ¦o¼ ­Îµ¦ª‹ ª·Á‡¦µ³®rš´„¬³š¸É˜o°Š„µ¦ f„ ®¨nŠ f„¨³ª·›¸„µ¦ f„ „¦³ªœ„µ¦Ÿ¨·˜ „¦³ªœ„µ¦ „µ¦˜¨µ—šÄ¸É œo ª˜„¦¦¤ Áš‡ÃœÃ¨¥¸ „µ¦™°—šÁ¦¥¸ œ „µ¦­¦µo Š‡ªµ¤¡¦°o ¤Äœ„µ¦ž¦³„°°µ¸¡ Áž}œ„µ¦«¹„¬µž’·´˜·‹¦·Š—oª¥„µ¦šÎµÂŸœ›»¦„·‹…°Š»¤œ ®¦º°…°ŠŸ¼oÁ¦¸¥œ˜µ¤Âœª‡·—ž¦´µ …°ŠÁ«¦¬“„·‹¡°Á¡¸¥Š „µ¦‹´—„µ¦Ÿ¨·˜ „µ¦‹´—„µ¦„µ¦˜¨µ— °µ‹­¦oµŠ­™µœ„µ¦–r‹Îµ¨°Š…¹Êœ¤µ Á¡Éº° f„













































คำ�อธิบายรายวิชา และ รายละเอยี ดค�ำ อธิบายรายวชิ าบังคบั ระดับมัธยมศกึ ษาตอนปลาย