สื่อหน่วยที่5

ขอ้ มูลและการประมวลผล

อินเทอร์เน็ตนาเราสู่โลกแห่งการสื่อสารไดส้ ะดวกและรวดเร็ว สามารถเขา้ ถึงขอ้ มูลและแหลง่ ขอ้ มูล แลกเปล่ียนขอ้ มูลข่าวสารไดท้ ุกที่ทุกเวลา ท้งั คลบั บุคคล ใกลช้ ิด หรือวา่ คนอื่น ท้งั ท่ีอยใู่ กลห้ รืออยหู่ ่างไกลกนั เทคโนโลยอี ินเทอร์เน็ตเป็นเสมือนเครือข่ายที่เชื่อมโยงคนท่ีอยใู่ นส่วนต่างๆของโลกเขา้ ดว้ ยกนั ขอ้ มูลและ ข่าวสารซ่ึงมาจากทุกแห่งในโลกใบน้ี และมีปริมาณเพม่ิ ข้ึนอยา่ งมหาศาล การรวบรวมขอ้ มูลจากแหล่งต่างๆที่มีความน่าเชื่อถือ ถูกตอ้ ง ทนั สมยั แลว้ ตอ้ งกบั ความ ตอ้ งการในการนาไปใชง้ านจึงมีความสาคญั อยา่ งยงิ่ ขอ้ มูลใหม่ท่ีน่าสนใจและเป็นประโยชนอ์ าจไดจ้ ากการดาเนินการเพื่อใหไ้ ดผ้ ลลพั ธ์ และ/ จดั ใหอ้ ยใู่ นรูปแบบ ที่เหมาะสมกบั การนาเสนอหรือเผยแพร่ เพื่อใหส้ ามารถนาส่ิงที่ไดร้ ับไปใชใ้ นการตดั สินใจ ทบทวนความรู้ก่อนเรียน เขียนเครื่องหมาย / หนา้ ขอ้ ความท่ีถูกตอ้ ง _____ ขอ้ มูลคือขอ้ เทจ็ จริงท่ีแสดงสถานะ หรือเหตุการณ์ต่างๆ _____ การคานวณระยะทางจากบา้ นมาโรงเรียนเป็นการประมวลผลอยา่ งหน่ึง _____ การบนั ทึกรายการรับจ่ายในครอบครัวเป็นการเกบ็ รวบรวมขอ้ มูล

ลองทาดู ขอ้ มูลส่วนตวั ของนกั เรียน ประกอบดว้ ยขอ้ มูลใดบา้ ง ขอ้ มูลเป็นสินทรัพยท์ ี่มีค่า มีการใชป้ ระโยชนจ์ ากขอ้ มูลอยา่ งแพร่หลาย เราทุกคนต่างเป็นท้งั ผผู้ ลิตและผใู้ ชข้ อ้ มูลในเวลาเดียวกนั เมื่อมองสิ่งต่างๆที่อยู่ รอบตวั เช่นกิจกรรมท่ีทา เหตุการณ์ที่เกิดข้ึนในแต่ละวนั และเวลา จะพบวา่ สิ่งเหล่าน้ีลว้ นเป็นขอ้ มูลที่เก่ียวขอ้ งกบั เรื่องใดเรื่องหน่ึงที่เรา หรือบุคคลอ่ืนมี ความสนใจนอกจากน้ียงั มีการพฒั นาวธิ ีการรวบรวมขอ้ มูลใหเ้ ป็นแบบอตั โนมตั ิมากยงิ่ ข้ึน รวมถึงช่องทางในการรับรู้ขอ้ มูลข่าวสารท่ีสามารถเขา้ ถึงได้ สะดวก และรวดเร็วทาใหไ้ ดร้ ับขอ้ มูลหลายรูปแบบและมีปริมาณมาก เพือ่ ใหน้ กั เรียนสามารถจดั การกบั ขอ้ มูลเหล่าน้ีไดอ้ ยา่ งเหมาะสม ในบทน้ีนกั เรียนจะ ไดส้ ารวจขอ้ มูลรอบตวั ท่ีน่าสนใจ โดยการระบุขอ้ มูลที่จะสอดคลอ้ งและเป็นประโยชน์ รวบรวมขอ้ มูลท่ีเก่ียวขอ้ ง พจิ ารณาความน่าเช่ือถือของแหล่งขอ้ มูล วางแผนในการวเิ คราะห์ขอ้ มูล กาหนดวธิ ีการและเครื่องมือท่ีจะดาเนินการกบั ขอ้ มูล และนาเสนอผลท่ีไดร้ ับในรูปแบบท่ีน่าสนใจ และเขา้ ใจง่าย

ขอ้ มูล (data) หมายถึง ความจริงที่อยใู่ นรูปของตวั เลข ขอ้ ความ ภาพ เสียง ขอ้ สงั เกตที่รวบรวมมาจากเหตุการณ์หรือสิ่งใดส่ิงหน่ึง ตาม พจนานุกรม ข้อมูลประกอบด้วย 1. ข้อมูลเชิงปริมาณ (quantitative data) อยใู่ นรูปของตวั เลข เช่น จานวนเสือโคร่งอินโดจีนในประเทศไทย ปริมาณกาลงั ไฟฟ้าท่ีลดไดใ้ นกิจกรรม “ปิ ดไฟ 1 ชวั่ โมง เพือ่ ลดโลกร้อน” จานวนคนร่วมชมการถ่ายทอดสดผา่ น Facebook ปริมาณน้าฝนรายเดือน 2. ข้อมูลเชิงคุณภาพ (qualitative data) อยใู่ นรูปขอ้ ความ อธิบายความหมาย บรรยายความคิดเห็น ความรู้สึก บทสมั ภาษณ์ เช่น สถานท่ีทศั นศึกษาที่นกั เรียน และแต่ละคนในหอ้ ง ม.1/1 สนใจ ความรู้สึกท่ีมีต่อการชมภาพยนตร์ การบรรยายลกั ษณะนิสยั ของบุคคล แหล่งข้อมูล เป็นแหล่งกาเนิดของขอ้ มูล หรือเป็นแหล่งรวบรวมขอ้ มูล เช่น คน สตั ว์ ส่ิงของ สถานที่ เหตุการณ์

ขอ้ มูลแบ่งตามลกั ษณะของการไดม้ าดงั น้ี 1. ข้อมูลปฐมภูมิ (primary data) คือ ขอ้ มูลที่ไดจ้ ากแหล่งขอ้ มูลหรือจุดเร่ิมตน้ ของขอ้ มูล เช่น ขอ้ มูลท่ีไดจ้ ากการทดลอง การคน้ พบทางวทิ ยาศาสตร์ ขอ้ มูลความสาเร็จ เหตุการณ์ทางประวตั ิศาสตร์ ภูมิปัญญา ขอ้ มูลสถานการณ์ทางการเมือง ความคิดเห็นของผเู้ ช่ียวชาญ ขอ้ มูลปฐมภูมิเป็นขอ้ มูลท่ีเกิดจาก การกระทา หรือการจดบนั ทึกของผมู้ ีส่วนร่วมเรื่องราวหรือเหตุการณ์เหล่าน้นั ขอ้ มูลปฐมภูมินาเสนอรายละเอียดท่ีเป็นมุมมองของเหตุการณ์ท่ีเกิดข้ึน สาระสาคญั บุคคล และสถานท่ี 2. ข้อมูลทุตยิ ภูมิ (secondary data) คือ ขอ้ มูลที่ไม่ไดม้ าจากแหล่งกาเนิดโดยตรง แต่ไดม้ าจากการอา้ งอิงถึงขอ้ มูลปฐมภูมิ หรือนาขอ้ มูลปฐมภูมิมา วเิ คราะห์ ประมวลผล ซ่ึงอาจอยใู่ นรูปสถิติ บทวจิ ารณ์ บทความ เอกสารต่างๆ เป็นตน้ การนาขอ้ มูลทุติยภูมิท่ีมีการจดั เกบ็ รวบรวมไวแ้ ลว้ น้นั มาใช้ อาจมีค่าใชจ้ ่ายและใชเ้ วลานอ้ ยกวา่ การใชข้ อ้ มูลปฐมภูมิ อยา่ งไรกต็ ามขอ้ มูลปฐมภูมิเป็นขอ้ มูลที่ เป็นเหตุการณ์ หรือส่ิงท่ีเกิดข้ึนจริงจากแหล่งกาเนิด ขณะท่ีขอ้ มูลทุติยภูมิเป็นขอ้ มูลท่ีไดจ้ ากการอา้ งอิงหรือส่งต่อกนั มา ซ่ึงเมื่อมีการอา้ งอิงต่อเน่ืองกนั มาหลาย ทอดอาจทาใหค้ วามจริงบางส่วนถูกบิดเบือนไปท้งั โดยเจตนา หรือไม่เจตนา ดงั น้นั ในการอา้ งอิงขอ้ มูลทุติยภูมิจึงจาเป็นตอ้ งมีการตรวจสอบความถูกตอ้ งและ แหล่งที่มาอยา่ งละเอียดถี่ถว้ น เพอื่ ใหเ้ กิดความเชื่อมน่ั ในการนาขอ้ มูลไปใชใ้ หเ้ กิดประโยชน์อยา่ งแทจ้ ริง

1. การสัมภาษณ์ (interview) อาจเป็นการสมั ภาษณ์โดยตรงหรือผา่ นช่องทางการสื่อสารอื่น เช่น โทรศพั ท์ ส่ือสงั คมออนไลน์ คาถาม ท่ีใชต้ อ้ งชดั เจนตรงประเดน็ และมีลกั ษณะเป็นคาถามปลายเปิ ด สามารถรวบรวมขอ้ มูลท่ีไม่จากดั คาตอบและไดผ้ ลการสมั ภาษณ์ ทนั ที การสมั ภาษณ์มกั นิยมใชร้ วบรวมขอ้ มูลเชิงคุณภาพ เช่น การสมั ภาษณ์เพื่อรับฟังความเห็นของนกั เรียนต่อระเบียบปฏิบตั ิใน หอ้ งเรียน การสมั ภาษณ์เพือ่ ทราบความรู้สึกของผบู้ ริโภคเกี่ยวกบั ผลิตภณั ฑใ์ หม่ 2. การสารวจ (survey) ทาโดยสร้างแบบสารวจที่กาหนดคาถามเพ่ือคน้ หาขอ้ มูล หรือความเห็นที่ตอ้ งการ เช่น การสารวจความพงึ พอใจของการบริหารงานของสภานกั เรียน การสารวจแหล่งท่องเท่ียวที่นกั ท่องเที่ยวสนใจ 3. การสังเกต (observe) เป็นวธิ ีที่ง่ายที่สุด ใชส้ าหรับรวบรวมขอ้ มูลจากเหตุการณ์ หรือสถานการณ์หรือพฤติกรรมที่มีการเปลี่ยนแปลง ไป เช่น การสงั เกตพฤติกรรมของนกั เรียนระดบั ช้นั มธั ยมศึกษาปี ท่ี 1 ระหวา่ งรับประทานอาหาร การสงั เกตพฤติกรรมการทิ้งขยะของ นกั เรียน

4. การทดลอง (experiment) เป็นการรวบรวมขอ้ มูลจากการทดลอง หรือทดสอบท่ีมีการควบคุมปัจจยั บางประการ เช่น การบนั ทึกผลการเจริญเติบโตของถว่ั งอกเม่ือ มีแสงแดดและไมม่ ีแสงแดด 5. การทบทวนเอกสาร (document/literature review) เป็นการรวบรวมขอ้ มูลจากเอกสาร รายงาน บทความ หรือแบบฟอร์มสาหรับรวบรวมขอ้ มูล เช่น แบบบนั ทึก การเขา้ เรียนของนกั เรียน รายงานประจาปี รายงานการประชุม จดหมายข่าว แบบฟอร์มลงเวลาปฏิบตั ิงาน 6. การสามะโน (census) เป็นการรวบรวมขอ้ มูลดว้ ยการสารวจจากประชากรเก่ียวกบั เรื่องท่ีกาหนด เช่น สานกั งานสถิติแห่งชาติไดม้ ีการสามะโนประชากรและ เคหะ ช่วยดาเนินการเป็นประจาทุก 10 ปี เครื่องมือทใี่ ช้ในการเกบ็ รวบรวมข้อมูล การเกบ็ รวบรวมขอ้ มูลดว้ ยวธิ ีการต่างๆที่กล่าวมาแลว้ น้นั จาเป็นตอ้ งออกแบบเครื่องมือที่ใชใ้ นการเกบ็ ขอ้ มูลท่ีมีประเดน็ คาถามที่ครบถว้ น เพอื่ ใหไ้ ดค้ าตอบท่ีตรงตาม ความตอ้ งการของผสู้ ารวจ เครื่องมือท่ีใชใ้ นการเกบ็ รวบรวมขอ้ มูล เช่น แบบสารวจ แบบสมั ภาษณ์ แบบสอบถาม แบบสงั เกต ในปัจจุบนั การเกบ็ รวบรวมขอ้ มูลอาจใช้ แอพพลิเคชนั่ สื่อสงั คมออนไลน์ เพือ่ ลดภาระในการจดั เกบ็ ขอ้ มูล ลดขอ้ ผดิ พลาด และช่วยทาใหส้ ะดวกรวดเร็ว

ส่ิงทตี่ ้องคานึงถึงในการรวบรวมข้อมูล นอกจากการกาหนดขอ้ มูลและแหล่งขอ้ มูลท่ีถูกตอ้ งตรงตามความตอ้ งการแลว้ ขอ้ มูลจะตอ้ งมีความถูกตอ้ ง และครบถว้ นพร้อมต่อการนาไป ประมวลผลในข้นั ตอนถดั ไป โดยการตรวจสอบจะตอ้ งครอบคลุมคุณสมบตั ิต่อไปน้ี 1. ความถูกต้อง (accuracy) ขอ้ มูลท้งั เชิงปริมาณและเชิงคุณภาพตอ้ งมีความถูกตอ้ ง เช่น ขอ้ มูลคะแนนสอบเพื่อประเมินผลการเรียนตอ้ งมีความถูกตอ้ ง 2. ความทนั สมยั (timeliness) ขอ้ มูลจะใชง้ านไดต้ อ้ งอยบู่ นพ้ืนฐานของช่วงเวลาที่เหมาะสม เพอื่ ใหส้ อดคลอ้ งกบั สถานการณ์การใชป้ ระโยชน์จาก ขอ้ มูล เช่น ขอ้ มูลน้าหนกั และส่วนสูงของนกั เรียนเม่ือ 2 ปี ที่แลว้ ไม่สามารถนามาประมวลผลพจิ ารณาการเติบโตของนกั เรียนในปัจจุบนั ได้ ขอ้ มูลวนั สิ้นสุดการส่งผลงานเขา้ ประกวดควรเป็นวนั ที่ในอนาคต ไม่ใช่วนั ท่ีผา่ นมาแลว้ 3. ความเกย่ี วข้อง (relevance) ขอ้ มูลตอ้ งมีความเก่ียวขอ้ งกบั ส่ิงท่ีจะนาไปใชป้ ระโยชนไ์ ด้ เช่นขอ้ มูลที่จะใชใ้ นการตดั สินใจเดินทางท่องเที่ยวอาจ ประกอบดว้ ยแหล่งท่องเท่ียว เวลาเปิ ดปิ ด ระยะทาง วธิ ีการเดินทาง สภาพภูมิอากาศ ขณะท่ีขอ้ มูลการแข่งขนั กีฬาไม่เก่ียวขอ้ งกบั การเดินทางท่องเท่ียว

การประมวลผลข้อมูล (data processing) หมายถึง กระบวนการท่ีกระทากบั ขอ้ มูลที่รวบรวมไวเ้ พือ่ ใหไ้ ดข้ อ้ มูล หรือสารสนเทศท่ีอยใู่ นรูปแบบที่ตอ้ งการนาไปใช้ การประมวลผลขอ้ มูลมี 2 รูปแบบ ดงั น้ี 1. การประมวลผลดว้ ยมือ ใชก้ ระดาษ ปากกา และแรงคนในการดาเนินการ 2. การประมวลผลดว้ ยเคร่ืองมือ ใชเ้ คร่ืองมือช่วยทุ่นแรง เช่น เคร่ืองพิมพด์ ีด เครื่องคิดเลข เคร่ืองนบั จานวน เคร่ืองนบั ธนบตั ร รูปแบบการประมวลผลขอ้ มูลท่ีนิยมใชใ้ นปัจจุบนั เป็นการประมวลผลดว้ ยเครื่องมืออิเลก็ ทรอนิกส์ เช่น คอมพิวเตอร์ สมาร์ทโฟน

ขอ้ มูลเกิดข้ึนตลอดเวลารอบตวั เราถูกคนเป็นท้งั ผผู้ ลิตและผใู้ ชข้ อ้ มูลในเวลาเดียวกนั ในการดาเนินชีวิตของทุกคนมีกระบวนการรวบรวมขอ้ มูลเกิดข้ึนโดยอตั โนมตั ิอยตู่ ลอดเวลา เม่ืออยใู่ นสถานการณ์ท่ีตอ้ งตดั สินใจ จะมีการนาขอ้ มูลเหล่าน้นั มาใช้ เพอ่ื ใหเ้ กิดผลลพั ธ์ที่ตรงตามเป้าหมายมากที่สุด ตวั อยา่ งเช่น ขณะท่ีเราข่ีจกั รยานอยบู่ นถนนการสงั เกตส่ิงต่างๆขา้ งทางและบนถนน เป็นการรวบรวมขอ้ มูลท่ีเกิดข้ึนอยู่ ตลอดเวลาอยา่ งอตั โนมตั ิ ขอ้ มูลดงั กล่าวถูกนามาใชเ้ พื่อช่วยตดั สินใจในทนั ทีท่ีจะดาเนินการอยา่ งใดอยา่ งหน่ึง เช่น เม่ือพบหลุมบนถนนขณะข่ีจกั รยานจะตดั สินใจหกั หลบ หยดุ รถหรือข่ีลงไปในหลุมหากเห็นวา่ หลุมไม่ลึกมา ปัจจุบนั มีผใู้ หบ้ ริการซอฟตแ์ วร์บนคลาวน์ (cloud-based service) จานวนมาก ทาใหผ้ ใู้ ชส้ ามารถใชง้ านไดส้ ะดวก เราสามารถใชซ้ อฟตแ์ วร์เหล่าน้ีเป็นเครื่องมือในการ จดั การกบั ขอ้ มูลต้งั แต่การรวบรวมขอ้ มูลการประมวลผลขอ้ มูลจนถึงการนาเสนอขอ้ มูล นอกจากน้ีซอฟตแ์ วร์บนคลาวนย์ งั มีความสามารถในการแบ่งปันและใชง้ านร่วมกนั โดยผใู้ ชส้ ามารถแกไ้ ขหรือปรับปรุงเอกสารเดียวกนั ณ ขณะเดียวกนั ทาใหส้ มาชิกในกลุ่มเห็นขอ้ มูลท่ีปรับปรุงล่าสุด แรกเกิดความเขา้ ใจที่ตรงกนั