หน่วยที่ 1 วัยใสใส

หน่วยการเรียนร้ทู ่ี 1 เปดิ โลก...วยั ใส

จุดประสงค์การเรยี นรู้ 1.อธิบายพัฒนาการทางด้านร่างกาย อารมณ์ สงั คม และสติปัญญาในช่วงวัยร่นุตอนตน้ ได้ 2.อธิบายพัฒนาการทางดา้ นความคิด อารมณ์และจิตใจในชว่ งวัยรนุ่ ตอนตน้ ได้ 3.สรปุ ได้วา่ เมือ่ เข้าสู่วัยรุ่นทกุ คนจะมีการเปลีย่ นแปลงทางดา้ นรา่ งกายและจติ ใจอย่างไร

บคุ คลในครอบครัว ของนกั เรยี นมีใครบา้ ง และแตล่ ะคนมวี ยั ที่แตกตา่ งกนั หรอื ไมอ่ ย่างไร

วยั รุ่นเปน็ วัยท่มี ีการเปล่ยี นแปลงเกิดขน้ึ หลายด้านทาใหต้ ้องมีการปรบั ตวั หลายดา้ นพร้อมๆกัน จึงเป็นวัยท่ีจะเกิดปัญหาได้มาก การปรับตัวได้สาเร็จจะช่วยให้วัยรุ่นพัฒนาตนเองเกิดบุคลิกภาพท่ีดี ซึ่งจะเป็นพ้ืนฐานสาคัญของการดาเนินชีวิตต่อไป การเรียนรู้พัฒนาการวัยรุ่นจึงมีประโยชน์ท้ังต่อการส่งเสริมให้วัยรุ่นเตบิ โตเปน็ ผใู้ หญท่ ม่ี สี ขุ ภาพดที งั้ ทางรา่ งกายจิตใจสงั คม และช่วยป้องกันปัญหาตา่ งๆในวยั รุ่น เชน่ ปญั หาทางเพศ หรือปัญหาการใชส้ ารเสพติด

วัยรุ่น จะเกดิ ขนึ้ เมือ่ เด็กย่างอายปุ ระมาณ 12-13 ปีเพศหญิงจะเข้าสู่วัยรุ่นเร็วกว่าเพศชายประมาณ 2 ปี และจะเกิดการพัฒนาไปจนถึงอายุประมาณ 18 ปี จึงจะเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ โดยจะเกิดการเปล่ียนแปลงอยา่ งมากในพฒั นาการด้านตา่ งๆ ดงั นี้

1.พฒั นาการทางรา่ งกาย ประกอบด้วยการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายท่ัวไป และการเปลี่ยนแปลงทางเพศ เน่ืองจากวัยน้ี มีการสร้างและหล่ังฮอร์โมนเพศ และฮอรโ์ มนของการเจริญเตบิ โตอยา่ งมากและรวดเร็ว

นกั เรยี นลองสังเกตตวั เองดูว่า...มอี ะไรบา้ งทม่ี กี ารเปล่ียนแปลงไป ตง้ั แต่เข้าสูว่ ยั รุ่น



การเปล่ียนแปลงทางร่างกาย (physical changes) ร่างกายจะเติบโตข้ึนอย่างรวดเร็ว แขนขาจะยาวขึ้นก่อนจะเห็นการเปลี่ยนแปลงอื่นประมาณ 2 ปี เพศหญิงจะไขมันมากกว่าชายท่มี กี ลา้ มเนอื้ มากกวา่ ทาให้เพศชายแข็งแรงกว่า

วัยรุ่นหญิงจะเป็นสาวขึ้น คือ เต้านมมีขนาดโตขึ้น ไขมันท่ีเพิ่มข้ึนจะทาให้รูปร่างมีทรวดทรง สะโพกผายออก และเริ่มมีประจาเดือนคร้ังแรก ( menarche) การมีประจาเดือนคร้ังแรก เป็นสัญญานบอกการเข้าสวู่ ัยรุ่นในหญงิ ทั้งสองเพศจะมีการเปล่ียนแปลงของอวัยวะเพศ ซ่ึงจะมีขนาดโตขึ้น และเปลีย่ นเปน็ แบบผูใ้ หญ่ มขี นข้ึนบริเวณอวยั วะเพศมกี ลน่ิ ตวั มีสวิ ขนึ้

2. พฒั นาการทางจติ ใจ (Psychological Development) สตปิ ญั ญา(Intellectual Development) วยั น้ีสติปัญญาจะพัฒนาสงู ขน้ึ จนมีความคิดเป็นแบบรูปธรรม หมายถึงความสามารถเรียนรู้ เข้าใจเหตุการณ์ต่างๆ ได้ลึกซ้ึงข้ึน มีความสามารถในการคดิ วิเคราะห์ และสงั เคราะห์ ส่ิงตา่ งๆไดม้ ากขึน้ ตามลาดับจนเมอ่ื พน้ วยั รุ่นแลว้จะมีความสามารถทางสติปัญญาได้เหมือนผู้ใหญ่ แต่ในช่วงระหว่างวัยรุ่นน้ี ยังอาจขาดความย้ังคดิ มีความหนุ หันพลันแล่น ขาดการไตรต่ รองใหร้ อบคอบ

เอกลักษณ์ (identity) วัยรุ่นจะเริ่มแสดงออกถึงสิ่งตนเองชอบ สิ่งท่ีตนเองถนัด ซึ่งจะแสดงถึงความเป็นตัวตนของเขาที่โดดเด่น ได้แก่ วิชาที่เขาชอบเรียน กีฬาท่ีชอบเล่น งานอดิเรก การใช้เวลาว่างให้เกิดความเพลิดเพลิน กลุ่มเพื่อนท่ีชอบและสนิทสนมดว้ ย โดยเขาจะเลอื กคบคนที่มีสว่ นคล้ายคลึงกัน หรือเขา้ กนั ได้

ภาพลักษณข์ องตนเอง (self image) คือการมองภาพของตนเอง ในด้านตา่ งๆ ไดแ้ ก่ หนา้ ตา รูปร่าง ความสวยความหลอ่ ขอ้ ดขี ้อด้อยทางร่างกายของตนเอง วยั ร่นุ จะสนใจหรือ ให้เวลาเกย่ี วกบั รปู รา่ ง ผวิ พรรณมากกวา่ วัยอ่นื ๆถา้ ตวั มีขอ้ ด้อยกวา่ คนอนื่ ก็จะเกิดความอับอายการไดร้ บั การยอมรบั จากผอู้ น่ื (acceptance) วัยนตี้ ้องการการยอมรับจากกลุม่ เพื่อนอยา่ งมาก การไดร้ ับการยอมรับจะช่วยให้เกิดความรสู้ กึ ม่ันคง ปลอดภัย เห็นคุณค่าของตนเอง ม่ันใจตนเอง วัยนี้จงึ มกั อยากเดน่ อยากดงั อยากใหม้ คี นรู้จกั มากๆความภาคภูมิใจตนเอง (self esteem) เกิดจากการท่ีตนเองเปน็ ทยี่ อมรับของเพอ่ื นและคนอนื่ ๆได้ ร้สู ึกวา่ ตนเองมีคุณคา่ เปน็ คนดแี ละมปี ระโยชนแ์ ก่ผูอ้ ่ืนได้ทาอะไรไดส้ าเร็จ

ความเป็นตวั ของตวั เอง (independent) วัยนจ้ี ะรักอสิ ระ เสรภี าพ ไมค่ อ่ ยชอบอยูใ่ นกฎเกณฑก์ ตกิ าใดๆ ชอบคดิ เอง ทาเอง พึ่งตวั เอง เชือ่ ความคดิ ตนเองมีปฏิกริ ิยาตอบโต้ผใู้ หญท่ ่ีบีบบงั คับสูง ความอยากรอู้ ยากเห็นอยากลองจะมีสูงสุดในวัยนี้ ทาใหอ้ าจเกิดพฤตกิ รรมเสีย่ งไดง้ า่ ยถ้าวัยรนุ่ ขาดการย้ังคิดทีด่ ี การได้ทาอะไรดว้ ยตนเอง และทาได้สาเร็จจะชว่ ยให้วัยรุ่นมคี วามมนั่ ใจในตนเองการควบคมุ ตนเอง (self control) วยั นีจ้ ะเรยี นรู้ทจี่ ะควบคุมความคดิ การร้จู ักยงั้ คิด การคดิให้เป็นระบบ เพ่ือให้สามารถใช้ความคิดไดอ้ ย่างมีประสิทธภิ าพ และ อยู่ร่วมกับผอู้ ่นื ได้

อารมณ์ (mood) อารมณ์จะป่ันปว่ น เปล่ียนแปลงงา่ ย หงุดหงดิ ง่าย เครียดงา่ ยโกรธง่าย อาจเกิดอารมณ์ซมึ เศร้าโดยไม่มีสาเหตุไดง้ ่าย อารมณ์ที่ไม่ดีเหล่านี้อาจทาให้เกิดพฤติกรรมเกเร กา้ วรา้ ว มผี ลต่อการเรยี นและการดาเนินชีวิต ในวยั รุ่นตอนต้นการควบคุมอารมณ์ยังไมค่ อ่ ยดีนัก บางครง้ั ยังทาอะไรตามอารมณ์ตัวเองอยู่บ้างแต่จะค่อยๆดีขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น อารมณ์เพศวัยน้ีจะมีมาก ทาให้มีความสนใจเรื่องทางเพศ หรือมีพฤติกรรมทางเพศ เช่น การสาเร็จความใคร่ด้วยตนเอง ซ่ึงถือว่าเป็นเรื่องปกติในวัยนี้ แต่พฤติกรรมบางอย่างอาจเป็นปัญหา เชน่ เบี่ยงเบนทางเพศ กามวิปริต หรือการมีเพศสมั พันธใ์ นวัยรนุ่

3.พัฒนาการทางสงั คม (Social Development) วัยนี้จะเร่ิมห่างจากทางบ้าน ไมค่ ่อยสนิทสนมคลกุ คลกี ับพอ่ แมพ่ นี่ ้องเหมอื นเดมิแต่จะสนใจเพื่อนมากกว่า จะใช้เวลากับเพ่ือนนานๆ มีกิจกรรมนอกบ้านมาก ไม่อยากไปไหนกับทางบ้าน เริ่มมีความสนใจเพศตรงข้าม สนใจสังคมสิ่งแวดล้อม ปรับตัวเองให้เข้ากับกฎเกณฑ์กติกาของกลุ่ม ของสังคมได้ดีข้ึน มีความสามารถในทักษะสังคม การสื่อสารเจรจา การแก้ปัญหา การประนีประนอม การยืดหยุ่นโอนอ่อนผ่อนตามกัน และการทางานร่วมกบั ผอู้ ่ืน พัฒนาการทางสงั คมทีด่ ีจะเปน็ พ้ืนฐานมนุษยสัมพนั ธ์ทด่ี ี และบุคลิกภาพท่ีดีการเรียนรู้สงั คมจะช่วยให้ตนเองหาแนวทางการดาเนนิ ชวี ติ ทเ่ี หมาะกับตนเองเลอื กวิชาชพี ท่ีเหมาะกบั ตน และมีสังคมสิ่งแวดลอ้ มที่ดตี อ่ ตนเองในอนาคตตอ่ ไป

อะไรบา้ งนะท่เี ปล่ยี นไป?!?!?!?