สวนจิตรลดา บ้านของพ่อ สร้างเพื่อลูก”

“สวนจติ รลดา บา้ นของพอ่ สรา้ งเพ่อื ลกู ”

โครงการสว่ นพระองค์ : “สวนจิตรลดา บา้ นของพ่อ สร้างเพ่ือลูก” จากการทีพ่ ระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หัว รัชกาลท่ี9 ได้เสด็จพระราชดาเนนิ ไปทรง เยย่ี มพสกนิกรในพ้นื ที่ต่างๆ ดว้ ยทรงปรารถนาจะได้เห็นประชาชนอย่ดู ีมีสขุ ตามสมควรแก่ อตั ภาพ โดยเฉพาะอย่างยิง่ ผ้ปู ระกอบอาชีพทางด้านเกษตรกรรม ซงึ่ ถือวา่ เปน็ อาชีพหลกั ของประเทศไทยมาชา้ นาน จึงทาให้เกิด “โครงการส่วนพระองคเ์ กี่ยวกับการเกษตร สวนจติ รลดา” ภายในบริเวณพระตาหนกั จิตรลดารโหฐาน อันเปน็ ราชฐานทีท่ รงประทับใน ปี พ.ศ. 2504โดยโครงการส่วนพระองคส์ วนจิตรลดา นน้ั จะมงุ่ เน้นการดาเนนิ งานโดยยดึ แนวพระราชดารขิ องพระองค์เก่ยี วกบั “เศรษฐกิจพอเพียง”

ความเป็นมาของโครงการส่วนจิตรลดา จากการท่ีสมเดจ็ พระปรมทิ รมหาภมู พิ ลอดุยเดช เสดจ็ พระราชดาเนนิ ไปทรงเยี่ยมพสก นิกรในพืน้ ทตี่ า่ ง ๆ ดว้ ยมพี ระราชประสงคท์ ี่จะเหน็ ประชาชนอยู่ดมี ีสขุ ตามสมควรแก่ อัตภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งผปู้ ระกอบอาชีพทางด้านเกษตรกรรม ซึ่งถือว่าเปน็ อาชีพ หลักของประเทศ จึงทาให้เกิด “โครงการสว่ นพระองค์เก่ียวกับการเกษตร สวน จิตรลดา” ภายในบรเิ วณพระตาหนักจิตรลดารโหฐาน อันเป็นราชฐานทีป่ ระทบั ในปี พุทธศกั ร2504

โครงการส่วนพระองค์ สวนจติ รลดา มวี ัตถปุ ระสงค์ ๓ ประการ มีวตั ถุประสงคใ์ นการดาเนินงาน เพ่ือศึกษา ทดลองและวจิ ัยหาวิธีแกไ้ ขปัญหาเกีย่ วกบั งาน ทางดา้ นการเกษตรต่างๆ เช่นการปลูกขา้ ว การเลี้ยงโคนม การเพาะพันธุ์ปลานลิ และอืน่ ๆ อกี มากมาย ซึง่ ผลการศกึ ษาสามารถนามาประยุกต์ใช้เป็นแบบอยา่ งในการนาไปปฏบิ ตั ติ ามนอกจากนยี้ งั เป็นการ ดาเนินการโดยไมม่ ุง่ หวังผลตอบแทน 1.เป็นโครงการทดลอง โดยเก็บข้อมูลไว้เพอื่ ศกึ ษาและเพอ่ื ผ้ทู ่ีสนใจขอข้อมูลมาเพ่อื ศึกษา ถา้ ต้องการจะ ทาตามหรือคดิ ว่าโครงการนีด้ เี ป็นตวั อยา่ ง ก็ขอข้อมลู ไปเพอื่ พิจารณา และเร่ิมกจิ กรรมของหน่วยงานนัน้ 2.เปน็ โครงการตัวอย่าง 3.เป็นโครงการทไ่ี มห่ วังผลกาไร หมายถงึ โครงการใดกต็ ามท่จี ัดทาขึน้ นั้น ถ้าหากว่าขาดทุนกย็ ังทา ต่อไป แตจ่ ะพจิ ารณาหาโครงการอื่นซ่ึงสามารถทีจ่ ะทากาไร นามาสนับสนนุ โครงการท่ี ขาดทนุ เพราะฉะนนั้ ตอ้ งไม่ท้อถอยต่อการที่จะทาแล้วขาดทนุ ตอ่ ไป

โครงการสว่ นพระองค์ สวนจิตรลดา แบง่ ออกเปน็ ๒ รปู แบบ 1.แบบไมใ่ ช่ธรุ กิจ โครงการแบบไม่ใชธ่ ุรกิจ หมายถงึ โครงการทีไ่ ดร้ ับการสนบั สนุนจาก ราชการหลายๆ หน่วยงาน เพราะฉะน้นั จงึ ไม่มีรายรบั และรายจ่ายประจา เช่น การเลีย้ งและขยายพนั ธุ์ ปลาหมอเทศ ทาปา่ ไมส้ าธติ หาข้าวทดลอง เล้ยี งโคนม การเลี้ยงขยายพันธุ์ปลานิล ปลูกข้าวไร่ จดั ทาก๊าซ ชีวภาพ เพาะเลี้ยงเน้อื เยือ่ พืชสวนพชื สมุนไพร อาคารวิจัยและพัฒนา 2.แบบกง่ึ ธรุ กิจ ไมใ่ ชธ่ รุ กจิ เต็มตวั เป็นโครงการที่มรี ายรับและรายจ่าย ที่เรียกว่ากงึ่ ธุรกิจก็ เพราะวา่ ไม่มีการแจกผลกาไร ไม่แบง่ เพราะนาผลกาไรมาขยายงาน โครงการแบบกง่ึ ธุรกิจ ได้แก่ โรงโค นม ศูนย์รวมนม โรงสีขา้ วทดลอง โรงบดและอดั แกลบ ห้องปฎบิ ัตกิ ารทดลองเพอ่ื ตรวจสอบคุณภาพของ ผลผลติ โรงผลติ นา้ ผลไม้ โรงนมผงสวนดุสิต โรงนมเมด็ โรงเนยแข็ง โรงอบผลไม้ โรงบดและอัดแกลบ โรง กล่นั แอลกฮอลเ์ พือ่ การค้นคว้านา้ มันเชื้อเพลิง เชน่ นาแอลกอฮอลม์ าผสมกับนา้ มนั เบนซนิ เป็นแก๊ส โซฮอล์ โรงหลอ่ เทยี นหลวง โรงผลิตกระดาษสา โรงเห็ดและโรงอาหารปลา เป็นตน้ และมีโครงการวิจยั และพฒั นาปรับปรงุ คุณภาพของผลผลิต คน้ ควา้ เกย่ี วกบั ผลติ ภัณฑ์ใหมข่ องโครงการฯ ตลอดจนสง่ เสรมิ เพ่ิมความร้คู วามสามารถใหก้ บั เจา้ หนา้ ทเี่ ปน็ ขวญั และกาลังใจเพ่อื การวิจัยและพัฒนาของโครงการฯ

ตวั อยา่ งโครงการสวนจิตรลดา แบบไมใ่ ชธ่ รุ กิจ

1. ”แปลงนาทดลอง” โครงการขา้ วเพือ่ เกษตรกรชาวไทย เมอ่ื ปี พ.ศ. 2498 สมเดจ็ พระปรมิทรมหาภมู พิ ลอดยุ เดช พรอ้ มดว้ ยสมเด็จพระนางเจา้ฯ พระบรมราชนิ ีนาถ เสด็จฯ ไปทอดพระเนตรกจิ กรรมของสถานีทดลองพันธ์ขุ ้าวพิมาย จงั หวดันครราชสีมา (ปัจจุบันคือศนู ยว์ ิจยั ข้าวนครราชสมี า) ทาให้พระองค์สนพระราชหฤทัยท่ีจะทดลอง “ทานา” ดว้ ยพระองคเ์ อง จึงทรงใชพ้ นื้ ทใ่ี นสวนจติ รลดา เพอ่ื การศึกษาทดลองเรียนรศู้ าสตรจ์ ากดินและพืช ข้าว (Oryza sativa L.) เป็นพชื อาหารคูก่ ับประเทศไทยมาแต่โบราณ การทานาเป็นอาชีพหลกั ของประชาชนสว่ นใหญ่ของประเทศ พระมหากษัตรยิ ท์ รงเห็นความสาคัญของผ้ปู ระกอบอาชีพนี้ เม่ือถึงเดือนหกของทกุ ปี ซึ่งเป็นระยะท่ชี าวนาไทยเริ่มต้นการทานา จะทรงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ ใหจ้ ดั พระราชพธิ ีพชื มงคลจรดพระนงั คัลแรกนาขวญั เพ่อื ความเป็นสิรมิ งคล และบารุงขวญั เกษตรกร ถือฤกษย์ ามเหมาะสมตามประเพณี โดยสมเดจ็ พระปรมทิ รมหาภมู ิพลอดยุ เดช ทรงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ ให้ฟื้นฟพู ระราชพิธีน้ี และปรบั ปรงุ พิธีการบางอย่าง ใหเ้ หมาะสมกับยุคสมยั ด้วย



2. โรงสีข้าวตัวอย่าง สมเด็จพระปรมทิ รมหาภมู ิพลอดยุ เดชไดท้ รงพระกรุณาโปรดเกล้าฯใหต้ ั้งโรงสีข้าวตวั อยา่ งขนึ้ ในปพี .ศ. ๒๕๑๔ เพ่อื ทาการทดลองสีข้าวและสรา้ งยุง้ ฉางเก็บขา้ วเปลอื กแบบตา่ ง ๆ และในปจั จุบันไดด้ ัดแปลงยุง้ ฉางแบบสหกรณใ์ หส้ ามารถนาข้าวเปลอื กเขา้ และออกจากยุ้งไปสีโดยไม่ต้องใช้คนแบกขน2.1 เครือ่ งสขี า้ วป่ินแก้ว สรา้ งเมื่อปี พ.ศ.2516 นับเปน็ เครือ่ งสีข้าวตน้ แบบของโครงการ2.2 เน้นให้เห็นถงึ ทฤษฎี เศรษฐกิจพอเพยี ง ด้วยเครอื่ งจักรทไี่ ม่สลบั ซบั ซ้อน ให้อตั ราการผลิตทีพ่ อเหมาะแกเ่ กษตรกรรายยอ่ ย สามารถสขี า้ วได้ 1,000 กิโลกรัมต่อช่วั โมง



3. เอทานอล การศกึ ษาวจิ ัยเกยี่ วกับเอทานอลภายในโครงการสว่ นพระองค์ สวนจิตรลดาเริ่มตง้ั แต่การทดลองปลกู อ้อยหลายพนั ธุ์ เพ่ือคัดเลือกพนั ธท์ุ ดี่ ีทีส่ ุด นามาทาแอลกอฮอล์ นอกจากออ้ ยทผ่ี ลิตไดภ้ ายในโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดาแลว้ ในหลวงยังทรงมีพระราชดาริใหอ้ อกไปรบั ซ้อื ออ้ ยจากเกษตรกรเพ่ือนามาเปน็วตั ถดุ ิบอกี ด้วย โดยโรงงานแอลกอฮอล์ซึ่งมที ้ังเครือ่ งหีบออ้ ย ถงั หมกั หอกลั่นขนาดเลก็ เริม่ เดินเคร่อื งการผลิตครง้ั แรกในปีพ.ศ.๒๕๒๙ สามารถผลิตแอลกอฮอล์ ๙๑ เปอร์เซ็นต์ได้ในอัตรา ๒.๘ ลติ รตอ่ ชว่ั โมงต่อมาเน่ืองจากวตั ถดุ ิบมีไมเ่ พียงพอ จึงเปล่ียนมาใช้กากนา้ ตาล และมกี ารสร้างอาคารศกึ ษาวิจยั หลงั ใหม่ ภายในโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดาน่ันเอง



4. ”การเพาะเลย้ี งปลานิล” แหลง่ โปรตีนของพสกนิกรชาวไทย พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั ภูมิพลอดุลยเดชฯ เสด็จพระราชดาเนินไปทรงเยี่ยม ราษฎรทั่วประเทศ ทรงพบความเปน็ อยู่ของราษฎร ท่ีชาวบ้านสว่ นใหญ่ยากจน และขาด สารอาหารประเภทโปรตนี ทาใหเ้ ปน็ โรคขาดสารอาหารกันมาก เนอ้ื สตั วร์ าคาถูกทีพ่ อจะหามา บริโภคไดค้ ือปลา ซง่ึ เปน็ อาหารหลักของคนไทยมาแตด่ ้ังเดมิ จนมีคากลา่ ววา่ “ในน้ามีปลา ในนา มีข้าว” แต่นบั วนั ปลาที่มีอยู่ตามธรรมชาตกิ จ็ ะลดลงเร่ือยๆ เพราะสภาพแวดล้อมเปล่ียนแปลงและ จานวนประชากรเพมิ่ ข้ึนอยา่ งรวดเร็ว ทาให้ปลาโตไม่ทนั การบรโิ ภค พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ ัวภูมิพลอดลุ ยเดชฯ จึงทรงเร่มิ ศึกษา และทดลองขยายพันธุ์ปลาในบอ่ ปลาทีข่ ดุ ขนึ้ ในสวนจิตรลดา เพอื่ เพาะพนั ธุแ์ ละขยายพนั ธ์ุปลาใหเ้ พมิ่ จานวนมากขึน้ เพียงพอ สาหรับการบริโภค ทรงเลือกเพาะพนั ธุ์ปลาพืน้ เมืองของไทย และพันธต์ุ า่ งประเทศ ท่เี ล้ียง ง่าย เจรญิ เตบิ โตเร็ว และสามารถนาไปเพาะเลย้ี งในแหล่งน้าทกุ ภูมภิ าคได้ เม่อื ทรงเห็นวา่ ไดผ้ ลดี แลว้ กท็ รงพระกรุณาโปรดเกลา้ ฯ ให้ขยายพนั ธป์ุ ลา เพ่ือนาไปแจกจ่ายใหร้ าษฎรเลี้ยงต่อไป



ตวั อย่างโครงการสวนจติ รลดา แบบก่ึงธุรกิจ

1. โรงโคนมสวนจิตรลดา เร่ิมจากในปี พ.ศ. ๒๕๐๕ ได้มีบรษิ ัทและหนว่ ยราชการน้อมเกล้าฯ ถวายโค ๖ ตัว ซึง่ เปน็ โคตง้ั ทอ้ งแล้ว ๔ ตวั สมเด็จพระปรมทิ รมหาภูมิพลอดยุ เดชไดท้ รงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ พระราชทานทรพั ย์สว่ นพระองคส์ าหรับสร้างโรงงานโคนม ราคา ๓๒,๘๘๖.๗๓ บาท ขน้ึ ในบรเิ วณสวนจติ รลดา ตอ่ มาเมื่อแมโ่ คตกลกู และเริ่มทาการรีดนม นา้ นมทีเ่ หลือจากการแบ่งใหล้ ูกโคกนิ แล้ว ได้นาไปจาหน่าย เม่ือมีจานวนโคนมเพิ่มขนึ้ ทั้งจากแม่โคทใ่ี ห้ลกู ทกุ ปี และมีผู้นอ้ มเกลา้ ฯ ถวายสมทบ ทาให้สามารถผลติ น้านมออกจาหนา่ ยแก่บุคคลภายนอกและโรงเรียนตา่ ง ๆ ในละแวกใกล้เคียง เมอื่ มีกาไรสะสมมากยงิ่ ขน้ึ ก็ได้ขยายงานออกไปตามลาดบั ท้งั ในดา้ นการผลิตน้านม คณุ ภาพนมดิบ และการสง่ เสรมิ อาชีพแกเ่ กษตรกร



2. เครือ่ งอบแหง้ พลังแสงอาทติ ย์ ในปี พ.ศ. ๒๕๓๘ สถาบันการศกึ ษาและบรษิ ทั เอกชนเยอรมนั ได้รว่ ม น้อมเกลา้ ถวายเคร่ืองอบแหง้ พลังแสงอาทติ ย์ เพื่อใชอ้ บผลติ ผลทางเกษตร ต่าง ๆเชน่ เมล็ดธญั ญพืช เมลด็ ถ่ัว ผัก ผลไม้ พืชสมนุ ไพร ผลิตภัณฑ์เน้อื และ ผลติ ภณั ฑ์ประมงและเป็นเครอื่ งต้นแบบให้เกษตรกรทท่ี าอตุ สาหกรรมกลว้ ยตาก อบแห้งนาไปเป็นตน้ แบบในการผลติ

3. ศูนยร์ วมนมศูนย์รวมนมสวนจติ รลดา รบั นมดิบจากสหกรณโ์ คนมหนองโพและโรงโคนมสวนจิตรลดาเพอ่ื ผลติ นมพาสเจอรไ์ รซ์จาหนา่ ยให้กบั สมาชิกและโรงเรยี น เพือ่ เป็นการส่งเสริมสขุ ภาพและยงั นารายไดไ้ ปช่วยสนับสนุนการดาเนินกิจการของโรงนมผงสวนดสุ ติ นมพาสเจอร์ไรซ์ท่ผี ลติ ในโครงการมกี ารบรรจุ ๒ แบบคือ๑. แบบบรรจุถุง บรรจนุ ม ๒๒๕ มิลลลิ ิตร บรรจุนมรสจืด รสหวานกลนิ่ วานิลลา รสหวานกลน่ิ สละ และรสโกโก้๒. แบบบรรจุขวด บรรจุนม ๑๐๐๐ มิลลลิ ิตร และ ๕๐๐ มิลลิลติ ร บรรจุรสจดื รสหวานหล่ินวานลิ ลา รสหวานกลน่ิ สละ รสโกโก้ และรสกาแฟ

4. โรงนมผงสวนดสุ ิต โรงนมผงสวนดสุ ติ ตัง้ ขน้ึ ในปี พ.ศ. ๒๕๑๒ เนือ่ งจากเกดิ ภาวะนมสดล้น ตลาด สมาชกิ ผู้เลี้ยงโคนมจึงไดท้ ูลเกลา้ ถวายฎกี าใหส้ มเดจ็ พระปรมทิ รมหาภมู ิ พลอดุยเดชทรงช่วยเหลอื จึงทรงพระกรุณาโปรดเกลา้ ฯ ใหส้ รา้ งโรงนมผงขนาด ย่อมขนึ้ เพอ่ื ผลติ นมผงเป็นการแก้ปญั หานมสดล้นตลาด5 นา้ ผลไม้พาสเจอรไ์ รซ์ การผลิตน้าผลไมพ้ าสเจอรไ์ รซ์ได้เร่ิมผลติ ต้งั แตป่ ี พ.ศ. ๒๕๒๗ โดย ผลติ นา้ ส้ม น้าอ้อย นา้ กระเจีย๊ บ และน้าขิงออกจาหนา่ ย และส่งเสรมิ ให้เกษตร จัดตง้ั กล่มุ ดาเนนิ งานในรูปของสหกรณ์เกษตร

ผลสา้ เรจ็ จากโครงการ โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา ดาเนินงานโดยยึดแนวพระราชดาริของ สมเด็จพระปรมทิ รมหาภมู ิพลอดุยเดช ตามปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง ซึ่งใหค้ วามสาคญั กับการพฒั นาคณุ ภาพชีวติ ของเกษตรกรอย่างยัง่ ยืน ใหเ้ กษตรกรสามารถพึง่ พาตนเองได้ ควบคู่ไปกับการอนรุ ักษ์ทรพั ยากรธรรมชาตภิ ายใต้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ทม่ี ี การศกึ ษา ทดลอง เก็บรวบรวมขอ้ มูลและผลการศกึ ษาอยา่ งครบวงจรเพ่ือเผยแพร่องค์ ความรู้ให้แก่เกษตรกร และประชาชนผู้สนใจไดศ้ ึกษาต่อไป