# e-book เล่ม 5 วิถีชาวพุทธ final

หน้า ก คานา เอกสารประกอบการเรียน ชุด พระพุทธศาสนาน่ารู้ กลุ่มสาระ การเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม (สาระศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม) สาหรับนักเรียนช้ันประถมศึกษาปีที่ 3 จัดทาขึ้นเพ่ือ ประกอบการเรียนรายวิชาพระพุทธศาสนา ตามจุดมุ่งหมายของ หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551 โดยมุ่งให้ นั ก เ รี ย น เ กิ ด ค ว า ม ศ รั ท ธ า ใ น พ ร ะ พุ ท ธ ศ า ส น า แ ล ะ น า ห ลั ก ธ ร ร ม ทางพระพุทธศาสนาไปปฏบิ ตั ิในการดาเนินชีวิต เอกสารประกอบการเรียนชุด พระพุทธศาสนาน่ารู้ เล่มท่ี 5 เร่ือง วิถีชาวพุทธ ประกอบด้วยเน้ือหา ภาพประกอบ กิจกรรม การเรยี นรู้และแบบทดสอบ ที่เหมาะสมกับพัฒนาการของนักเรียนและ สอดคล้องกับสาระ มาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชี้วัดและจุดประสงค์ การเรียนรู้ เน้นนักเรียนเป็นสาคัญ ฝึกทักษะและปฏิบัติได้ด้วยตนเอง สามารถศึกษา ค้นคว้า แสวงหาความรู้ ความเข้าใจ และสามารถนา ความรไู้ ปใช้ประโยชน์ในชวี ติ ประจาวนั ได้ ผู้จัดทาหวังเป็นอย่างยิ่งว่าเอกสารประกอบการเรียนเล่มนี้ จ ะ เ ป็ น โ ย ช น์ แ ล ะ พั ฒ น า นั ก เ รี ย น ใ ห้ ไ ด้ รั บ ค ว า ม รู้ แ ล ะ เ ป็ น แ น ว ท า ง ให้ผู้ท่ีมีความสนใจใช้ในการจัดการเรียนการสอนต่อไปขอขอบพระคุณ ผู้ให้คาปรึกษา แนะนา ตรวจสอบในการจัดทาเอกสารประกอบ การเรียนเลม่ นจี้ นสาเรจ็ ลลุ ว่ งดว้ ยดี ราตรี องิ ม่ัน

สารบัญ หน้า คาช้แี จง ข คาแนะนาการใช้สาหรับครู คาแนะนาการใช้สาหรบั นักเรยี น หน้า สาระ มาตรฐานการเรียนรู้ ตวั ชี้วัด สาระสาคญั 1 จุดประสงค์การเรียนรู้ 2 แบบทดสอบกอ่ นเรียน 3 ใบความรู้ เรอ่ื ง วถิ ีชาวพทุ ธ 4 กจิ กรรมการเรียนรทู้ ี่ 1 5 กิจกรรมการเรียนรทู้ ่ี 2 6 กิจกรรมการเรยี นรทู้ ่ี 3 9 กิจกรรมการเรยี นรู้ท่ี 4 19 แบบทดสอบหลังเรยี น 20 คาศพั ทน์ ่ารู้ 21 ภาคผนวก 22 บรรณานกุ รม 23 27 28 35

ห1น้า คาชแ้ี จง เอกสารประกอบการเรียนรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม (สาระศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม) สาหรับ นักเรียนชัน้ ประถมศึกษาปีท่ี 3 ใช้เป็นสื่อการเรียนรู้ของนักเรียนซ่ึงช่วย ให้การเรียนรู้มีประสิทธิภาพ โดยทากิจกรรมตามคาชี้แจงในเอกสาร ประกอบการเรยี นร้ทู าให้นักเรยี นเกิดความรู้ความเขา้ ใจในเนือ้ หาที่เรียน เอกสารประกอบการเรียนรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม (สาระศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม) ช้ันประถมศึกษาปีท่ี 3 เล่มที่ 5 วิถชี าวพทุ ธ มสี ่วนประกอบ ดงั นี้ ชอื่ เรื่อง คาชแ้ี จง คาแนะนาการใช้สาหรับครู คาแนะนาการใชส้ าหรบั นกั เรยี น สาระ มาตรฐานการเรยี นรู้ ตวั ชี้วัด สาระสาคญั จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้ แบบทดสอบก่อนเรยี น ใบความรู้ กิจกรรมการเรียนรู้ แบบทดสอบหลังเรียน ภาคผนวก บรรณานุกรม

ห2น้า คาแนะนาการใชส้ าหรับครู 1. ศกึ ษาเอกสารประกอบการเรียนรู้ก่อนนาไปใชส้ อนนกั เรยี น 2. เตรยี มเอกสารประกอบการเรียนรู้และการทากิจกรรม การเรียนรู้ของนกั เรยี นให้พร้อม กอ่ นใช้ทุกครั้ง 3. บอกจดุ ประสงคก์ ารเรียนรูใ้ หน้ กั เรียนทราบก่อนทจ่ี ะเรยี น 4. ชแ้ี จงใหน้ ักเรยี นทราบถงึ ข้ันตอนและวธิ ีทาเอกสารประกอบ การเรียนรูใ้ ห้ชัดเจน 5. สังเกตการทางานของนกั เรียน และแนะนานักเรียน เมื่อนกั เรยี นไมเ่ ขา้ ใจ 6. ประเมินผลและเสรมิ แรงแกน่ ักเรยี นเป็นระยะ 7. ตรวจแบบทดสอบกอ่ นเรยี นและหลงั เรยี น 8. สรปุ ผลคะแนนในแบบบันทึกเพ่ือทราบผลการเรยี นและ ผลการพัฒนา

ห3น้า คาแนะนาการใช้สาหรับนกั เรยี น เอกสารประกอบการเรียนรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศา ส นา แล ะวั ฒ นธร รม (ส า ร ะศา สนา ศี ลธร รม จริ ย ธร รม ) ช้ันประถมศึกษาปีท่ี 3 เล่มที่ 5 วิถีชาวพุทธ เพื่อให้นักเรียนพัฒนา การเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ข้ันตอนในการใช้เอกสารประกอบ การเรยี นรู้ มวี ธิ ีการดาเนนิ การ ดงั นี้ 1. นักเรียนทาแบบทดสอบก่อนเรียน เพ่ือทดสอบความรู้ พ้นื ฐานของนกั เรยี น จานวน 10 ขอ้ 2. นักเรียนลงมือฝึกปฏิบัติตามคาชี้แจงในเอกสารประกอบ การเรยี นรู้ตามลาดับขนั้ ตอน ถ้าไม่เขา้ ใจใหข้ อคาแนะนาจากครูผสู้ อน 3. เมือ่ ทาเอกสารประกอบการเรียนรู้เรียบร้อยแต่ละกิจกรรม การเรียนรู้ ให้นักเรียนนาเอกสารประกอบการเรียนรู้ส่งให้แก่ครู เพ่อื ตรวจและบันทึกคะแนน 4. เมื่อทากจิ กรรมการเรียนรู้ครบแล้ว ให้นักเรียนทาแบบทดสอบ หลงั เรียน จานวน 10 ขอ้

หน้า 4 สาระ มาตรฐานการเรยี นรู้ ตัวชว้ี ัด สาระที่ 1 ศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม มาตรฐาน ส 1.2 รู้และบอกหลักธรรมเบื้องต้นของพระพุทธศาสนา หรือศาสนา ที่ตนนบั ถือ เพ่ือนาไปใช้ในชีวติ ประจาวนั ตัวชี้วดั ป.3/3 แสดงตนเป็นพุทธมามกะหรือแสดงตนเป็นศาสนกิ ชนของ ศาสนาท่ีตนนับถือ สาระสาคญั ช า ว พุ ท ธ ท่ี ดี ค ว ร ต้ อ ง ป ฏิ บั ติ ต น ต า ม ห น้ า ท่ี ช า ว พุ ท ธ ใ ห้ ถู ก ต้ อ ง เหมาะสมและเป็นผู้มีกิริยา มารยาทท่ีแสดงออกทางกาย วาจา ใจ ท่ีอ่อนน้อมถอ่ มตน

หน้า 5 จุดประสงค์การเรียนรู้ จุดประสงคข์ องการทาเอกสารประกอบการเรียนรู้ หลังจากศึกษาเอกสารประกอบการเรียนรู้ และทาเอกสาร ประกอบการเรยี นรู้ เลม่ ที่ 5 วถิ ชี าวพุทธ เล่มนี้ เป็นเอกสารทีจ่ ดั ทาข้ึน เพื่อใช้เป็นส่ือประกอบการเรียนการสอน กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคม ศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม (สาระศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม) ช้ันประถมศกึ ษาปีที่ 3 มคี วามรู้ความสามารถ ดังน้ี 1. นักเรียนบอกความเป็นมาและระเบียบพิธีของการแสดงตน เปน็ พุทธมามกะไดถ้ ูกต้อง (K) 2. นกั เรยี นฝึกแสดงตนเปน็ พุทธมามกะไดถ้ ูกตอ้ ง (P) 3. นักเรียนมีความสนใจใฝ่เรียนรู้และมุ่งมัน่ ในการทางาน (A)

หน้า 6 แบบทดสอบก่อนเรียน กลุม่ สาระการเรยี นรู้สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม (สาระศาสนา ศลี ธรรม จริยธรรม) ชน้ั ประถมศกึ ษาปีท่ี 3 เลม่ ที่ 5 วถิ ชี าวพุทธ จานวน 10 ขอ้ คะแนนเตม็ 10 คะแนน คาช้แี จง ใหน้ ักเรียนทาเครื่องหมาย  ในชอ่ ง ก ข ค และ ง ทเ่ี ป็นคาตอบท่ีถกู ต้องลงในกระดาษคาตอบ 1. คาวา่ “ชาวพุทธ” หมายถึงใคร ก. ผู้ที่นับถือพระพุทธศาสนา ข. ผทู้ ่ีศกึ ษาคาสอนพระพุทธศาสนา ค. ผูท้ ่ีเขา้ ใจคาสอนพุทธศาสนา ง. ผทู้ ี่เห็นวา่ พระพทุ ธเจ้าควรเปน็ ทพ่ี ่ึง 2. พทุ ธมามกะ คือใคร ก. คนที่ทาบุญประจา ข. คนที่แสดงตนเปน็ ชาวพทุ ธ ค. คนที่เข้าใจคาสอนศาสนาพุทธทด่ี ี ง. คนท่ีศรทั ธาในคาสอนศาสนาพุทธ

หน้า 7 3. ชาวพุทธท่ดี ี ควรทาอย่างไร ก. เอาใจใสใ่ นหน้าท่คี นอ่ืน ข. ไปวดั เพ่ือชี้แนะคนอื่นประจา ค. ฟังธรรมและศรัทธาในคาสอน ง. ศึกษาธรรมและสอนคนอืน่ 4. การยืนต่อหน้าพระสงฆ์ ขอ้ ใดถกู ต้อง ก. ยนื สน้ เท้ากบั ปลายเทา้ ขนานกนั ข. ยืนส้นเท้าชดิ กนั ปลายเทา้ แยกเลก็ น้อย ค. ยนื สน้ เทา้ และปลายเทา้ ชิดกนั ง. ยืนให้ปลายเทา้ ขวาย่นื ไปเลก็ น้อย 5. การเดินตามหลงั พระภิกษุ ขอ้ ใดไม่ถูกตอ้ ง ก. เดนิ เยื้องไปทางซา้ ยของพระภิกษุ ข. เดินตามหลังพระภิกษุ ค. เดนิ เย้อื งไปทางขวาของพระภกิ ษุ ง. เดินอยา่ งสารวมกิรยิ าให้เรยี บรอ้ ย 6. การน่งั ตอ่ หนา้ พระภิกษุ ข้อใดไม่ถกู ต้อง ก. ผ้หู ญงิ นั่งท่าเทพธดิ า ข. ผูช้ ายนั่งพบั เพยี บ ค. ผู้หญงิ นง่ั พบั เพียบ ง. ผชู้ ายน่ังขดั สมาธิ

หน้า 8 7. ใครแต่งกายในวดั เหมาะสมกวา่ คนอืน่ ก. ดาวแต่งกายดว้ ยชดุ สุภาพเรยี บรอ้ ย ข. ดแี ตง่ กายด้วยชุดราคาแพง ค. แดงใสก่ างเกงขาสั้นตามสมัยนยิ ม ง. ดาใส่กางเกงรดั รปู ตามแฟชัน่ ปจั จุบัน 8. ขอ้ ใดไมใ่ ช่หนา้ ทีข่ องชาวพุทธ ก. บารุงพระภิกษุสงฆ์ ข. ออกหาเรย่ี ไรเงนิ มาสรา้ งวดั ค. ทานบุ ารงุ วัด ง. ทาบญุ ตักบาตร 9. การประเคนสง่ิ ของแด่พระสงฆท์ ่เี หมาะสมคือขอ้ ใด ก. ย่ืนใหอ้ ยา่ งสภุ าพ ข. นัง่ คกุ เข่าอยู่หา่ งไม่เกนิ 1 ศอก ค. นั่งคกุ เข่าอยหู่ ่างไมเ่ กนิ 1 วา ง. นง่ั คกุ เขา่ แลว้ ยน่ื ให้อยา่ งสุภาพ 10. ชาวพุทธควรทาบุญอยา่ งไร ก. ทาบุญตามคาโฆษณาของพระสงฆ์ ข. ทาบุญเฉพาะเวลามีงานพิธีสาคัญ ค. ทาบุญตามคาเชิญชวนของเพ่ือน ง. ทาบุญทุกเวลาและโอกาสทีม่ ี

หนา้ 9 ใบความรู้ เร่ือง วธิ ชี าวพุทธ หนา้ ทชี่ าวพุทธ หน้าท่ีชาวพุทธ คือ กิจที่ชาวพุทธควรปฏิบัติ เพ่ือเป็นการรักษา และส่งเสรมิ พระพทุ ธศาสนาใหค้ งอยูส่ บื ไป ความเปน็ มาของการแ0ส0ดงตนเปน็ พทุ ธมามกะ การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ เป็นการประกาศตนว่าเป็นผู้ยอมรับ นับถือพระพุทธศาสนาเป็นท่ีพ่ึงที่เคารพ ในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้มีการส่ง เจา้ นายไปศกึ ษาต่างประเทศ แต่เกรงจะไม่มีความรู้ทางพระพุทธศาสนา และไม่มีท่ีพึ่งทางใจเม่ือต้องไปอยู่ต่างประเทศ จึงได้จัดให้มีการแสดงตน เปน็ พทุ ธมามกะ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลท่ี 6) ทรงปฏิบัติธรรมเนยี มนี้ เป็นพระองค์แรก และถือเป็นธรรมเนียมปฏิบัติ สืบมา เพื่อเป็นการส่งเสริมความเล่ือมใสในพระพุทธศาสนา ให้เข้าใจ และซาบซึ้งในศลี ธรรมจรรยายิง่ ข้นึ

หนา้ 10 การแสดงตนเป00็นพทุ ธมามกะ พุทธมามกะ หมายถงึ ผนู้ บั ถอื พระพทุ ธศาสนา โดยยดึ เอาพระรตั นตรยั คือ พระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ เปน็ ท่พี งึ่ การแสดงตนเปน็ พทุ ธมามกะ การแสดงตนเปน็ พุทธมามกะ จะกระทาเมื่อถึงวัยอนั เหมาะสม ที่มา : http://www.sstb.ac.th/ gallerys/295283.1.html ขน้ั ตอนการแสดงต00นเป็นพทุ ธมามกะ ขั้นเตรียมการ 1. กาหนดวัน เวลา สถานท่ี พร้อมประสานกับทางวัด นิมนต์ พระสงฆ์ทีจ่ ะมาเป็นประธานในพธิ ีสงฆ์ 2. ฝึกซ้อมนักเรียน ให้มีความพร้อมและเข้าใจความหมายของ การทาพธิ ดี ังกล่าว 3. จัดเตรียมสถานที่ อุปกรณ์ท่ีจะใช้ในพิธีการ เช่น ดอกไม้ ธปู เทียน เครอ่ื งสกั การะ ขนั้ พธิ ีการ 1. ประธานจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย ทุกคนน่ังคุกเข่า ประนมมอื และกล่าวคาบชู าพระรตั นตรยั พรอ้ มกัน

หนา้ 11 คาบูชาพระรตั นตรัย อมิ นิ า สักกาเรนะ พุทธงั ปเู ชมะ ข้าพเจ้าทง้ั หลายขอบูชาพระพุทธเจา้ ด้วยเคร่อื งสักการะน้ี (กราบ) อิมินา สักกาเรนะ พทุ ธัง ปูเชมะ ขา้ พเจ้าทงั้ หลายขอบูชาพระธรรมด้วยเครื่องสกั การะนี้ (กราบ) อิมินา สักกาเรนะ สังฆัง ปเู ชมะ ขา้ พเจา้ ทง้ั หลายขอบูชาพระสงฆด์ ้วยเคร่อื งสักการะน้ี (กราบ) 2. ทกุ คนกล่าวคาปฏญิ าณตนเป็นพทุ ธมามกะพรอ้ มกัน คาปฏิญาณตนเปน็ พทุ ธมามกะ เอเต* มะยงั ภนั เต สจุ ริ ะปรนิ พิ พุตัมปิ, ตงั ภะคะวันตัง สะระณงั คจั ฉามะ, ธมั มัญจะ สงั ฆัญจะ พทุ ธะมามะกาติ* โน สังโฆ ธาเรตุ คาแปล ข้าแต่พระสงฆ์ผ้เู จรญิ ข้าพเจา้ ทั้งหลาย ถงึ พระผ้มู พี ระภาคเจา้ พระองค์น้ัน แมป้ รนิ พิ พานไปนานแลว้ ทง้ั พระธรรม และพระสงฆ์ เปน็ สรณะทรี่ ะลกึ นับถือ ขอพระสงฆจ์ งรบั ขา้ พเจา้ ทั้งหลายไว้ เปน็ พุทธมามกะด้วยเถดิ

หนา้ 12 3. ผู้แสดงตนอาราธนาศีล สมาทานศีล และรับฟังโอวาทจาก พระสงฆ์โดยพรอ้ มเพรยี งกัน 4. ถวายเครื่องไทยธรรม (ไท-ยะ-ทา) แด่พระสงฆ์ พระสงฆ์ อนุโมทนาเปน็ อนั เสร็จพธิ ี มรรยาทของชาวพุทธ มรรยาทชาวพุทธ คือ หลักปฏิบัติตนในการพูดหรือสนทนาของ ชาวพุทธที่สุภาพ เรียบร้อย เหมาะสมกับสถานที่ นักเรียนสามารถ ปฏิบัติได้ ดังนี้ 1. การปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมต่อพระภิกษุ พระภิกษุเป็น ผู้ปฏิบัติตามหลักธรรมคาสอนของพระพุทธเจ้า และเผยแพร่คาสอน เพื่อให้พุทธศาสนิกชนนาไปปฏิบัติ ดังนั้นพุทธศาสนิกชนควรปฏิบัติ ต่อพระภกิ ษุ ดังน้ี การรับส่งสิง่ ของแด่พระภิกษุ การสง่ สิ่งของหรอื ถวายของแด่พระสงฆ์ เรยี กวา่ ประเคน ผู้ชาย น่ังคุกเข่าทา่ เทพบุตร นอ้ มตัวลงเล็กน้อย ยกส่ิงของ ด้วยมือทั้งสองให้พ้นพ้ืน และน้อมสิ่งของนั้นเข้าใกล้ พระภิกษุผูร้ ับ แลว้ สง่ ถวายใหถ้ งึ มอื ท่าน ผู้หญิง น่ังพับเพียบหรือนั่งท่าเทพธิดา ยกสิ่งของด้วยมือ ทั้งสองข้าง น้อมสิ่งของเข้าใกล้พระภิกษุผู้รับพอสมควร แลว้ วางส่ิงของนั้นลงบนผ้าทที่ ่านทอดรับ

หนา้ 13 การส่งสิ่งของหรือประเคน การรบั ส่งิ ของ ถา้ พระภกิ ษุยนื อยู่ ผชู้ าย เดินด้วยกิริยาอาการสารวม เม่ือเข้าใกล้พระภิกษุ พอสมควรแล้ว ใหย้ ืนตรง น้อมตวั ลงไหว้ แล้วยื่นมือท้ังสอง เข้าไปรบั ของจากมอื ทา่ น ผหู้ ญิง เดินเข้าใกล้พอรับของถึง น้อมตัวลงไหว้ แล้วก้าว เท้าขวาไปข้างหน้า แบมือทั้งสองชิดกันรองรับสิ่งของท่ีท่าน จะปลอ่ ยลงในมอื เมอื่ รับส่ิงของแล้ว ให้ชักเท้าขวาเข้ามาชิด เทา้ ซ้าย แลว้ หันกลบั เดนิ ไปตามปกติ รบั ส่งิ ของจากพระสงฆ์ขณะยืน

หนา้ 14 ถ้าพระภิกษุนงั่ อยู่ ทงั้ ผู้ชายและผู้หญิงเดนิ เขา้ ไปด้วยอาการสารวม เมื่อเข้าใกล้ อาสนะท่พี ระภิกษนุ ่งั พอสมควร ให้น่ังคุกเข้าลง แล้วเดินเข้าหรือ คลานเขา้ ไปใกล้ ผชู้ าย น่ังคุกเข้าท่าเทพบุตร กราบเบญจางคประดิษฐ์ แลว้ ย่นื มอื ออกไปรบั ผ้หู ญงิ นั่งคุกเข้าท่าเทพธิดา กราบเบญจางคประดิษฐ์ แล้วย่ืนมือออกไปรบั การรบั สงิ่ ของจากพระภิกษขุ ณะนงั่ การรับพระภกิ ษุ ถ้าเรานัง่ เกา้ อ้ี ให้ลกุ ขนึ้ ยนื รับ เม่อื พระภิกษเุ ดินผ่าน จงึ ยกมือไหว้ เมอื่ ท่านน่ังเรียบร้อยแลว้ เราจึงนง่ั ลง ถ้าเรานง่ั กับพื้น ไมต่ อ้ งลุกข้นึ เมือ่ พระภิกษุ เดนิ ผา่ นมาถงึ เฉพาะหนา้ ใหย้ กมอื ไหวห้ รือกราบ แลว้ แตค่ วามเหมาะสมของสถานทีน่ น้ั ๆ

หน้า 15 การสนทนากบั พระภิกษุ การใชค้ าแทนชอื่ ตนเอง ผชู้ าย ใชก้ ระผมหรือผม ผู้หญงิ ใช้วา่ ดฉิ ัน การใชค้ าแทนช่ือพระภกิ ษุ ใช้วา่ ทา่ นหรอื เจา้ พระคุณ การปฏิบตั ติ นขณะสนทนากบั พระภกิ ษุ ควรปฏบิ ัติ ดังน้ี 1. ถา้ พระภกิ ษรุ ูปนัน้ เป็นพระเถระผใู้ หญ่ ควรประนมมือขณะพูด กับทา่ น 2. ไม่พูดล้อเล่น ไม่ใช้ถ้อยคาท่ีไม่สุภาพ หรือแสดงอาการยกตน เสมอท่าน 3. ผู้หญิงไม่ควรสนทนากับพระภิกษุสองต่อสอง เพราะผิด พระวินยั สงฆ์ 4. เมื่อเสร็จกิจธุระแล้วให้รีบลากลับ ไม่ควรพุดคุยนานเกินไป เพราะเป็นการรบกวนเวลาของพระภิกษุ การสนทนากบั พระสงฆ์

หน้า 16 การต้อนรบั ผู้มาเยือน ก า ร ต้ อ น รั บ ผู้ ม า เ ยื อ น ใ น ท า ง พ ร ะ พุ ท ธ ศ า ส น า เ รี ย ก ว่ า การปฏสิ นั ถาร มี 2 ประการ ดังน้ี 1. อามิสปฏิสันถาร หมายถึง การต้อนรับผู้มาเยือนด้วยส่ิงของ เช่น นา้ อาหาร ขนม ผลไม้ ตามความเหมาะสม 2.ธรรมปฏิสันถาร หมายถึง การต้อนรับผู้มาเยือนด้วย การเอาใจใส่ ช่วยเหลอื สงเคราะห์ให้คาแนะนาทีม่ ปี ระโยชน์ การสารวมกิรยิ ามรรยาท การสารวมกิริยามรรยาทในขณะอยู่ต่อหน้าพระภิกษุสงฆ์น้ันเป็น การสารวมกายและวาจา เช่น การลุกขึ้นยืน เดิน น่ัง ต้องให้สุภาพ เรยี บร้อย ไม่พดู คยุ กนั ขณะพระภิกษสุ งฆก์ าลงั แสดงธรรม เมือ่ อยูต่ ่อหนา้ พระสงฆ์ควรสารวมกายและวาจา ทม่ี า : https://www.nesdc.go.th/ewt_news.php?nid=8275&filename=index

หน้า 17 การแต่งกายเหมาะสม การแตง่ กายท่ีเหมาะสมเมื่ออยู่ในศาสนสถาน ควรแต่งกายสุภาพ เรียบร้อย เช่น ผู้หญิงไม่ควรใส่เส้ือผ้าที่รัดรูปทรง ควรใส่เส้ือมีแขน สีไม่ฉูดฉาด ไม่นุ่งกระโปรงส้ันหรือกางเกงขาส้ัน ผู้ชายควรใส่เส้ือผ้า ท่ีสะอาดและสุภาพเรียบร้อย การแต่งกายเหมาะสม ท่มี า : https://www.thebangkokinsight.com/news/lifestyle/beauty/111140/ การดูแลรักษาศาสนวตั ถุและศาสนสถาน ศาสนวัตถุของพระพุทธศาสนา เช่น พระพุทธรูป พระไตรปิฎก หนังสือธรรมะ สว่ นศาสนสถาน เช่น วัด โบสถ์ วิหาร ศาลาการเปรียญ หอระฆงั กุฏิ ซง่ึ ทง้ั 2 สงิ่ นีม้ คี วามสาคัญอย่างมากต่อชาวพุทธ เช่น พระพุทธรูป เปน็ ทีเ่ คารพบชู า วดั เปน็ ท่ีอยู่และปฏบิ ตั ิศาสนกิจของพระสงฆ์

หนา้ 18 ศาสนวัตถุและศาสนสถานเป็นสมบัติส่วนรวมที่พุทธศาสนิกชน ควรชว่ ยกันดแู ลรกั ษา ดังนี้ 1. ช่วยกันดูแลไม่ให้ศาสนวตั ถแุ ละศาสนสถานชารุดทรุดโทรม 2. ปฏิบั ติต า ม ข้ อ ปฏิบั ติห รื อ ข้ อ ห้า ม ข อ ง ศา ส นสถ า น เ ช่ น ถอดรองเทา้ กอ่ นเข้าศาสนสถาน ทิ้งขยะลงในถังขยะ 3. ชว่ ยกนั ปลกู และดแู ลต้นไมภ้ ายในบริเวณศาสนสถาน 4. ดูแลรักษาความสะอาดของศาสนวตั ถุและศาสนสถานอยูเ่ สมอ การช่วยกนั ทาความสะอาดศาสนสถาน ทม่ี า : http://www.watbannaschool.org/index.php?lay=show&ac=article&Id=539319427 &Ntype=2

หน้า 19 กจิ กรรมการเรยี นรทู้ ่ี 1 ส 1.2 ป.3/3 แสดงตนเป็นพุทธมามกะหรือแสดงตนเป็นศาสนกิ ชนของ ศาสนาท่ตี นนับถอื คาช้แี จง นักเรยี นตอบคาถามตอ่ ไปนี้ให้ถูกตอ้ ง 1. ชาวพุทธท่ดี ี ควรปฏบิ ัตติ ัวต่อพระสงฆ์อยา่ งไร ตอบ 2. ชาวพุทธทีด่ คี วรปฏิบตั ติ วั ต่อศาสนสถานอยา่ งไร ตอบ 3. เมื่อถงึ วนั สาคญั ทางศาสนา ชาวพทุ ธทด่ี ีควรปฏบิ ตั อิ ยา่ งไร ตอบ 4. เมื่อจะฟงั ธรรมจากพระสงฆ์ ชาวพทุ ธที่ดคี วรปฏิบัติอยา่ งไร ตอบ 5. การกราบพระท่ีถกู ตอ้ งควรทาอยา่ งไร ตอบ

หนา้ 20 กิจกรรมการเรยี นรทู้ ่ี 2 ส 1.2 ป.3/3 แสดงตนเป็นพุทธมามกะหรือแสดงตนเป็นศาสนกิ ชนของ ศาสนาที่ตนนับถือ คาช้แี จง นกั เรียนอธบิ ายข้นั ตอนการแสดงตนเปน็ พุทธมามกะ ให้ถูกตอ้ ง ขน้ั ตอน การแสดงตนเปน็ พุทธมามกะ 1. 2. 3. 4. 5. 6.

หน้า 21 กจิ กรรมการเรยี นรทู้ ่ี 3 ส 1.2 ป.3/3 แสดงตนเป็นพทุ ธมามกะหรือแสดงตนเป็นศาสนิกชนของ ศาสนาที่ตนนับถอื คาชแี้ จง นกั เรียนวเิ คราะหแ์ ละทาเครื่องหมาย ทา้ ยขอ้ ความ ทแ่ี สดงวา่ “ถูกต้อง” หรือ “ไม่ถกู ต้อง” ข้อความ ถกู ตอ้ ง ไมถ่ กู ตอ้ ง 1. วิชัยวจิ ารณ์วา่ พระพุทธเจ้าหนบี วชเพราะ เอาตวั รอดคนเดียว 2. สุชาตวิ จิ ารณ์ว่าการปฏิบตั ิธรรมทาให้เสยี เวลา ไม่ทนั สมัย 3. แก้วตาบอกว่าการตกั บาตรพระยามเช้า ทาใหใ้ จสบาย สงบ 4. นงนชุ ใสก่ างเกงขาสั้นและนาของไปถวายพระ ในยามวิกาล 5. บุ๋มนั่งชนั เข่าตอ่ หนา้ พระภิกษุสงฆ์ 6. วิชัยน่ังพับเพยี บฟงั พระเทศน์ด้วยอาการสงบ 7. สมพรกราบพระสงฆแ์ บบเบญจางคประดษิ ฐ์ 8. สมชายบอกว่าการรักษาศีลจะทาให้ชีวิต เจริญกา้ วหนา้ 9. วันดถี วายหนังสือบนผา้ ทพ่ี ระสงฆ์ยืน่ มารับ 10. วินัยยนื สนทนากบั พระสงฆ์พร้อมกดเกม ในมอื ถือไปดว้ ย

หน้า 22 กิจกรรมการเรียนรทู้ ี่ 4 ส 1.2 ป.3/3 แสดงตนเป็นพุทธมามกะหรอื แสดงตนเป็นศาสนิกชนของ ศาสนาทต่ี นนับถือ คาช้ีแจง นักเรยี นวเิ คราะห์และใหท้ าเครอื่ งหมาย หนา้ ข้อ ที่ถกู ต้อง และให้ทาเคร่ืองหมาย หน้าข้อทไี่ มถ่ กู ต้อง _____ 1. อามิสปฏสิ ันถาร คอื ต้อนรบั ดว้ ยสิ่งของ เชน่ นา้ อาหาร _____ 2. ธรรมปฏสิ นั ถาร คือตอ้ นรับดว้ ยการเอาใจใส่ดูแลอยา่ งดี _____ 3. ศาสนวตั ถุ คือวตั ถทุ างศาสนาที่เคล่ือนท่ไี ม่ได้ เช่น กุฏิ _____ 4. พุทธมามกะ คอื ผ้ทู ี่แสดงตนเปน็ ชาวพทุ ธ นบั ถือศาสนาพทุ ธ _____ 5. ตอ่ หนา้ พระภิกษุ ผหู้ ญิงควรนง่ั พับเพียบ _____ 6. การยนื คยุ กับพระสงฆ์ควรยืนอยู่ทางซ้ายมอื ของพระสงฆ์ _____ 7. กราบพระสงฆท์ ีถ่ กู ตอ้ งคือกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ _____ 8. ชายควรนงั่ ขดั สมาธิตอ่ หนา้ พระภกิ ษุ _____ 9. เม่อื พดู คยุ กบั พระภิกษคุ วรคอ้ มตวั เล็กนอ้ ย _____ 10. ศาสนสถานคอื สถานที่ทางศาสนาทเี่ คลอ่ื นทไ่ี ม่ได้ เช่น กฏุ ิ

หนา้ 23 แบบทดสอบหลังเรยี น กลุ่มสาระการเรียนรสู้ งั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม (สาระศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม) ชั้นประถมศกึ ษาปีที่ 3 เลม่ ท่ี 5 วถิ ชี าวพทุ ธ จานวน 10 ข้อ คะแนนเตม็ 10 คะแนน คาชแี้ จง ใหน้ ักเรยี นทาเคร่ืองหมาย  ในช่อง ก ข ค และ ง ที่เปน็ คาตอบท่ถี กู ตอ้ งลงในกระดาษคาตอบ 1. พทุ ธมามกะ คอื ใคร ก. คนที่ทาบญุ ประจา ข. คนทแี่ สดงตนเปน็ ชาวพุทธ ค. คนท่ีเขา้ ใจคาสอนศาสนาพุทธทีด่ ี ง. คนทีศ่ รทั ธาในคาสอนศาสนาพทุ ธ 2. คาว่า “ชาวพทุ ธ” หมายถึงใคร ก. ผทู้ ีน่ บั ถือพระพทุ ธศาสนา ข. ผู้ทีศ่ กึ ษาคาสอนพระพทุ ธศาสนา ค. ผูท้ ี่เขา้ ใจคาสอนพทุ ธศาสนา ง. ผู้ทเ่ี หน็ ว่าพระพทุ ธเจ้าควรเป็นท่พี ่ึง

หน้า 24 3. การน่ังตอ่ หน้าพระภกิ ษุ ขอ้ ใดไม่ถกู ตอ้ ง ก. ผู้หญงิ นง่ั ท่าเทพธิดา ข. ผู้ชายน่ังพบั เพียบ ค. ผู้หญงิ นง่ั พบั เพียบ ง. ผ้ชู ายนัง่ ขัดสมาธิ 4. ชาวพทุ ธทด่ี ี ควรทาอยา่ งไร ก. เอาใจใสใ่ นหนา้ ทีค่ นอืน่ ข. ไปวัดเพื่อชแ้ี นะคนอน่ื ประจา ค. ฟงั ธรรมและศรัทธาในคาสอน ง. ศกึ ษาธรรมและสอนคนอน่ื 5. การยืนตอ่ หนา้ พระสงฆ์ ข้อใดถูกต้อง ก. ยืนส้นเทา้ กบั ปลายเท้าขนานกนั ข. ยนื ส้นเท้าชิดกัน ปลายเท้าแยกเล็กน้อย ค. ยืนส้นเท้าและปลายเทา้ ชิดกัน ง. ยืนใหป้ ลายเทา้ ขวายื่นไปเล็กนอ้ ย 6. การเดินตามหลังพระภกิ ษุ ขอ้ ใดไม่ถูกต้อง ก. เดนิ เยอ้ื งไปทางซ้ายของพระภกิ ษุ ข. เดนิ ตามหลงั พระภิกษุ ค. เดินเย้อื งไปทางขวาของพระภกิ ษุ ง. เดินอย่างสารวมกริ ยิ าให้เรยี บร้อย

หน้า 25 7. ชาวพทุ ธควรทาบญุ อย่างไร ก. ทาบญุ ตามคาโฆษณาของพระสงฆ์ ข. ทาบญุ เฉพาะเวลามงี านพิธีสาคญั ค. ทาบญุ ตามคาเชญิ ชวนของเพ่ือน ง. ทาบญุ ทุกเวลาและโอกาสทมี่ ี 8. ใครแตง่ กายในวดั เหมาะสมกวา่ คนอนื่ ก. ดาวแตง่ กายดว้ ยชุดสภุ าพเรียบร้อย ข. ดีแต่งกายดว้ ยชุดราคาแพง ค. แดงใสก่ างเกงขาสน้ั ตามสมัยนยิ ม ง. ดาใสก่ างเกงรดั รูปตามแฟช่ันปัจจุบัน 9. ข้อใดไมใ่ ช่หน้าท่ขี องชาวพทุ ธ ก. บารงุ พระภกิ ษุสงฆ์ ข. ออกหาเร่ยี ไรเงินมาสรา้ งวัด ค. ทานบุ ารงุ วัด ง. ทาบญุ ตกั บาตร 10. การประเคนส่ิงของแดพ่ ระสงฆท์ ่เี หมาะสมคือขอ้ ใด ก. ยื่นใหอ้ ยา่ งสุภาพ ข. นงั่ คกุ เข่าอยู่ห่างไมเ่ กิน 1 ศอก ค. น่งั คุกเขา่ อยหู่ ่างไมเ่ กนิ 1 วา ง. น่ังคกุ เขา่ แล้วย่นื ให้อยา่ งสุภาพ

หน้า 26 กระดาษคาตอบ ชอื่ สกลุ เลขที่ แบบทดสอบกอ่ นเรยี น แบบทดสอบหลงั เรียน ขอ้ ก ข ค ง ข้อ ก ข ค ง 1. 1. 2. 2. 3. 3. 4. 4. 5. 5. 6. 6. 7. 7. 8. 8. 9. 9. 10. 10. คะแนนทไี่ ด้ คะแนนทีไ่ ด้ คะแนนเตม็ 10 คะแนน ผา่ น คะแนน ไม่ผา่ น ทดสอบก่อนเรยี นได้ คะแนน คะแนน ทดสอบหลงั เรยี นได้ คะแนนพฒั นา

หนา้ 27 คาศัพทน์ ่ารู้ คาศัพท์ คาอา่ น ความหมาย พุทธมามกะ พุด-ทะ-มา-มะ-กะ ผปู้ ระกาศตนวา่ พระพทุ ธเจ้าเป็น พระบรมศาสดาของตน ผู้ประกาศตน ไทยธรรม ไท-ยะ-ทา วา่ เปน็ ผู้นบั ถือพระพทุ ธศาสนา ปฏสิ นั ถาร ปะ-ติ-สนั -ถาน ของทาบญุ ตา่ ง ๆ ของถวายพระ พทุ ธศาสนกิ ชน พุด-ทะ-สา-สะ-นิก- การต้อนรับ การทักทายปราศรยั กะ-ชน ผูท้ ่ีนับถอื พระพทุ ธศาสนา ธรรมเนียม ทา-เนยี ม โบสถ์ โบด ประเพณี แบบแผน แบบอยา่ ง สถานทส่ี าหรบั พระสงฆ์ใชป้ ระชุม ศาลาการเปรียญ สา-ลา-กาน-ปะ- ทาสังฆกรรม เรียน ศาลาวัดสาหรับพระสงฆแ์ สดงธรรม

หน้า 28 ภาคผนวก

หน้า 29 เฉลยกจิ กรรมการเรยี นรทู้ ่ี 1 ส 1.2 ป.3/3 แสดงตนเป็นพทุ ธมามกะหรือแสดงตนเป็นศาสนกิ ชนของ ศาสนาท่ีตนนับถอื คาชี้แจง นักเรยี นตอบคาถามตอ่ ไปนี้ให้ถูกต้อง 1. ชาวพุทธทดี่ ี ควรปฏิบัติตวั ต่อพระสงฆ์อยา่ งไร ตอบ ควรปฏบิ ัติตวั ตอ่ พระสงฆด์ ้วยความเคารพ เลอ่ื มใส ศรทั ธา ดว้ ยใจจริง ใหก้ ารบารงุ ดว้ ยการทาบุญตักบาตร ถวายสิง่ ของ ใหท้ ่านอยไู่ ด้ตามอัตภาพ 2. ชาวพทุ ธทด่ี ีควรปฏิบตั ติ ัวตอ่ ศาสนสถานอย่างไร ตอบ ควรปฏบิ ัติตวั ต่อศาสนสถานด้วยความเคารพ ไม่ทาลาย ไม่ขีดเขยี น ทาการบารุงรกั ษาอยเู่ สมอ 3. เมอื่ ถงึ วันสาคญั ทางศาสนา ชาวพทุ ธที่ดคี วรปฏบิ ัติอยา่ งไร ตอบ ควรทาบุญตักบาตร เข้าวดั ฟังธรรม เวียนเทยี น 4. เม่อื จะฟงั ธรรมจากพระสงฆ์ ชาวพทุ ธทดี่ ีควรปฏิบตั ิอย่างไร ตอบ ควรตง้ั ใจใหม้ ศี รัทธา แลว้ อาราธนา 5. การกราบพระทีถ่ ูกต้องควรทาอย่างไร ตอบ ควรกราบดว้ ยกายและใจ คอื มใี จศรัทธา เคารพนับถือ กราบแบบเบญจางคประดษิ ฐ์

หนา้ 30 เฉลยกจิ กรรมการเรียนรทู้ ่ี 2 ส 1.2 ป.3/3 แสดงตนเป็นพุทธมามกะหรือแสดงตนเป็นศาสนิกชนของ ศาสนาทต่ี นนับถือ คาชแ้ี จง นักเรียนอธิบายข้ันตอนการแสดงตนเปน็ พทุ ธมามกะ ให้ถกู ตอ้ ง ขน้ั ตอน การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ 1. เม่ือเตรยี มการแลว้ ใหต้ ัวแทนจดุ ธูป เทียน บูชาพระรตั นตรัย 2. ตัวแทนถวายเครอ่ื งสกั การะ 3. ผแู้ สดงตนอาราธนาศีล รับศีล 4. ผู้แสดงตนกล่าวคาแสดงตน 5. ผู้แสดงตนถวายเครื่องไทยธรรม 6. พระสงฆ์ใหโ้ อวาท

หนา้ 31 เฉลยกิจกรรมการเรยี นรทู้ ี่ 3 ส 1.2 ป.3/3 แสดงตนเป็นพุทธมามกะหรือแสดงตนเป็นศาสนกิ ชนของ ศาสนาที่ตนนับถอื คาชแ้ี จง นกั เรยี นวเิ คราะห์และทาเครื่องหมาย ทา้ ยข้อความ ท่แี สดงว่า “ถกู ตอ้ ง” หรอื “ไม่ถกู ต้อง” ข้อความ ถกู ตอ้ ง ไมถ่ กู ตอ้ ง  1. วชิ ัยวิจารณว์ ่าพระพทุ ธเจา้ หนีบวชเพราะ   เอาตวั รอดคนเดียว   2. สชุ าตวิ จิ ารณ์วา่ การปฏิบตั ธิ รรมทาใหเ้ สียเวลา   ไม่ทันสมัย    3. แกว้ ตาบอกว่าการตักบาตรพระยามเชา้ ทาให้ใจสบาย สงบ 4. นงนุชใส่กางเกงขาสั้นและนาของไปถวายพระ ในยามวิกาล 5. บุ๋มนัง่ ชันเข่าตอ่ หนา้ พระภกิ ษุสงฆ์ 6. วิชัยนั่งพบั เพยี บฟังพระเทศน์ด้วยอาการสงบ 7. สมพรกราบพระสงฆ์แบบเบญจางคประดษิ ฐ์ 8. สมชายบอกว่าการรกั ษาศลี จะทาให้ชวี ิต เจรญิ ก้าวหน้า 9. วนั ดีถวายหนังสือบนผา้ ที่พระสงฆ์ยืน่ มารบั 10. วนิ ัยยืนสนทนากับพระสงฆ์พร้อมกดเกม ในมือถอื ไปดว้ ย

หน้า 32 เฉลยกิจกรรมการเรียนรทู้ ่ี 4 ส 1.2 ป.3/3 แสดงตนเป็นพุทธมามกะหรอื แสดงตนเป็นศาสนกิ ชนของ ศาสนาทต่ี นนับถือ คาชแี้ จง นกั เรียนวิเคราะหแ์ ละให้ทาเคร่อื งหมาย หนา้ ข้อ ท่ถี ูกตอ้ ง และให้ทาเคร่ืองหมาย หนา้ ขอ้ ที่ไมถ่ ูกต้อง  1. อามิสปฏสิ นั ถาร คือต้อนรับด้วยส่ิงของ เช่น น้า อาหาร  2. ธรรมปฏิสันถาร คอื ต้อนรบั ดว้ ยการเอาใจใสด่ แู ลอยา่ งดี  3. ศาสนวัตถุ คือวตั ถุทางศาสนาท่เี คลื่อนท่ไี ม่ได้ เช่น กุฏิ  4. พทุ ธมามกะ คือผทู้ ่แี สดงตนเป็นชาวพุทธ นับถือศาสนาพทุ ธ  5. ต่อหนา้ พระภกิ ษุ ผหู้ ญิงควรนัง่ พับเพยี บ  6. การยนื คยุ กับพระสงฆ์ควรยืนอยู่ทางซ้ายมอื ของพระสงฆ์  7. กราบพระสงฆ์ท่ถี ูกตอ้ งคือกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์  8. ชายควรนง่ั ขัดสมาธิตอ่ หน้าพระภิกษุ  9. เม่อื พูดคยุ กบั พระภกิ ษุควรค้อมตัวเล็กน้อย  10. ศาสนสถานคือสถานทที่ างศาสนาทเ่ี คล่ือนท่ไี ม่ได้ เช่น กฏุ ิ

หน้า 33 เฉลยแบบทดสอบ ชอื่ สกลุ เลขที่ แบบทดสอบก่อนเรียน แบบทดสอบหลงั เรียน ขอ้ ก ข ค ง ข้อ ก ข ค ง 1.  1.  2.  2.  3.  3.  4.  4.  5.  5.  6.  6.  7.  7.  8.  8.  9.  9.  10.  10.  คะแนนท่ไี ด้ คะแนนทไ่ี ด้ คะแนนเต็ม 10 คะแนน ผา่ น คะแนน ไม่ผา่ น ทดสอบกอ่ นเรียนได้ คะแนน คะแนน ทดสอบหลงั เรยี นได้ คะแนนพฒั นา

หน้า 34 บรรณานกุ รม จงจรสั แจ่มจันทร.์ (2563). หนังสือเรยี น รายวิชาพื้นฐาน พระพุทธศาสนา ชน้ั ประถมศกึ ษาปีที่ 3 กลมุ่ สาระการเรียนรสู้ ังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลกั สตู รแกนกลางการศึกษาขัน้ พน้ื ฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ: ไทยรม่ เกล้า. ไตรรตั น์ เอี่ยมพนั ธ.์ (2563). แบบฝึกปฏิบัติทกั ษะรวบยอด พระพทุ ธศาสนา ชน้ั ประถมศกึ ษาปีท่ี 3 กลมุ่ สาระการเรยี นรู้สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลักสตู รแกนกลางการศึกษาขั้นพน้ื ฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ: ไทยร่มเกล้า. ราชบณั ฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรมฉบบั ราชบัณฑติ ยสถาน พ.ศ.2554. กรุงเทพฯ: ราชบณั ฑติ ยสถาน. ศรชัย ทา้ วมติ ร. (2563). หนงั สือเรยี น รายวิชาพื้นฐาน พระพุทธศาสนา ชั้นประถมศึกษาปีท่ี 3 กลมุ่ สาระการเรียนรูส้ งั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ตามหลักสตู รแกนกลางการศึกษาขน้ั พนื้ ฐาน พทุ ธศักราช 2551. กรงุ เทพฯ: บริษัทพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.). สาลี รกั สทุ ธ.ี (2556). แบบฝกึ เสรมิ รายวชิ าพระพุทธศาสนา ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี 3. กรงุ เทพฯ: เพ่ิมทรพั ย์การพมิ พ.์ เอกรนิ ทร์ สมี่ หาศาล (2563). สือ่ การเรียนรู้ รายวิชาพ้นื ฐาน ชดุ แมบ่ ท พื้นฐาน Active Learning สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ตามหลักสตู รแกนกลางการศึกษาขัน้ พนื้ ฐาน พุทธศกั ราช 2551 ชั้นประถมศึกษาปีท่ี 3. กรุงเทพฯ: ไทยรม่ เกล้า. เอกรนิ ทร์ สม่ี หาศาล และคณะ. (2563). สอ่ื การเรยี นรู้ รายวิชาพ้นื ฐาน ชดุ แมบ่ ทพนื้ ฐาน หลักสูตรแกนกลางฯ พระพทุ ธศาสนา ชน้ั ประถมศึกษาปีที่ 3 ตามหลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาขั้นพืน้ ฐาน พุทธศักราช 2551. กรงุ เทพฯ: ไทยร่มเกลา้ .

หน้า 35 บรรณานุกรมภาพ การแสดงตนเปน็ พทุ ธมามกะ http://www.sstb.ac.th/gallerys/295283.1.html เมื่ออยู่ต่อหน้าพระสงฆค์ วรสารวมกายและวาจา https://www.nesdc. go.th/ewt_news.php?nid=8275&filename=index การแต่งกายเหมาะสม https://www.thebangkokinsight.com/news/ lifestyle/beauty/111140/ การช่วยกันทาความสะอาดศาสนสถาน http://www.watbannaschool.org/ index.php?lay=show&ac=article&Id=539319427 &Ntype=2