บทที่-7.1การแปรสัณฐานของแผ่นธรณี

การแปรสัณฐานของแผ่นธรณี Plate Tectonics



6.1 แนวคดิ ทฤษฎีทวีปเลือ่ น อัลเฟรด เวเกเนอร์ “ในอดีตทวีปทง้ั หมดเคยเปน็ แผน่ ดนิ เดียวกันมากอ่ น” รปู รา่ งของขอบทวีปบางทวปี ามารถต่อกันได้



หลกั ฐานสนับสนุนทฤษฎีทวปี เลื่อน 1 ซากดกึ ดาบรรพ์ 2 กลุ่มหินและแนวเทอื กเขา 3 การเคลอื่ นท่ขี องธารนา้ แข็งบรรพกาล

1 ซากดกึ ดาบรรพ์ ซากดกึ ดาบรรพข์ องพืชและสตั วท์ ่พี บในแต่ละทวีป ซ่งึ อยูห่ า่ งกนั มากและมมี หาสมุทรคั่นอยู่ พืชและสตั ว น้ไี มส่ ามารถข้ามทวปี เป็นระยะไกลได้



2 กลมุ่ หินและแนวเทือกเขา 1. ตามแนวเทือกเขาของฝัง่ ทวีป อเมริกาเหนอื และ ทวปี ยโุ รป มีกลมุ่ หนิ ทคี่ ลา้ ยกันและมชี ว่ งอายุเดยี วกัน 2. เมื่อนาขอบลาดทวปี มาต่อกนั เทอื กเขาจะวางตวั เป็นแนวเทือกเขา เดียวกนั

3 การเคลื่อนที่ของธารนา้ แข็งบรรพกาล รอดครูดถขู องธารนา้ แข็งบรรพกาลมีทศิ การกระจายออกจากทวปี แอฟริกาไปยงั ทวปี อน่ื ๆ ซึ่งคล้ายกบั การเคลื่อนทขี่ องธารนา้ แขง็ ในทวีปแอนตาร์กตกิ าในปจั จุบัน





6.2 ทฤษฎกี ารแผ่ขยายพื้นสมุทร แฮร่ี แฮมมอนด์ เฮส พบ สนั เขากลางสมทุ ร มีแมกมาแทรกตัวขน้ึ มาตามรอยแยก และแขง็ ตัวกลายเป็นหิน เกดิ เป็นเปลอื กโลกสมทุ รใหม่ข้นึ มา ทาใหพ้ นื้ มหาสมทุ ร ขยายตวั ทวปี ทง้ั สองฝง่ั แยกออกจากกันอยา่ งช้า ๆ

หลกั ฐานสนับสนนุ ทฤษฎกี ารแผ่ขยายพน้ื สมทุ ร ภาวะแมเ่ หลก็ บรรพกาล : ร่องรอยสนามแมเ่ หลก็ โลกในอดตี ถกู นาไปใชห้ าทิศของ ข้วั แม่เหลก็ โลกในชว่ งเวลาตา่ ง ๆ ของหิน

หลักฐานสนับสนนุ ทฤษฎกี ารแผ่ขยายพ้ืนสมทุ ร หินบะซอลต์ที่อยไู่ กลจากรอยแยกบรเิ วณสันเขากลางสมทุ รมีอายุ 1 มากกวา่ หินบะซอลต์ท่อี ยใู่ กลร้ อยแยก และมรี ปู แบบเปน็ สมมาตร ตามแนวสันเขากลางสมุทร 2 หินบะซอลตท์ ี่มีอายุเดยี วกันจะมี ทศิ สนามแมเ่ หลก็ โลกท่เี หมอื นกัน

6.3 การแปรสณั ฐานของแผน่ ธรณี (Plate Tectonics) แผ่นธรณี (plate) คือ ธรณภี าคท่แี ตกออกเป็นแผน่ ยอ่ ย ๆ



การเคลอ่ื นทข่ี องแผน่ ธรณี แผ่นธรณีเคลื่อนท่ีไดจ้ าก วงจรการพาความรอ้ น (convection cell)

ทฤษฎที วีปเลื่อน ทฤษฎีการแปรสัณฐานของแผน่ ธรณี ทฤษฎีการแผข่ ยายพ้นื สมทุ ร (Plate Tectonics) วงจรการพาความรอ้ น

6.4 ธรณสี ณั ฐานท่เี กิดจากการเคลือ่ นทข่ี องแผน่ ธรณี แนวรอยตอ่ ธรณี มี 3 แบบ 1 แนวแผน่ ธรณแี ยกตัว 2 แนวแผ่นธรณเี คลอื่ นหากนั 3 แนวแผ่นธรณีเคลอ่ื นผา่ นกันในแนวราบ

1 แนวแผน่ ธรณีแยกตัว หบุ เขาทรุด , สนั เขากลางสมุทร Ex. ทะเลแดง , หบุ เขาทรุดแอฟรกิ า ตะวนั ออก , สันเขากลางสมทุ รแอตแลนติก

ทะเลแดง หบุ เขาทรุดแอฟรกิ าตะวนั ออก

2 แนวแผน่ ธรณเี คล่อื นหากัน 2.1 แผ่นธรณีมหาสมทุ รเคล่อื นทเ่ี ข้าหากนั หมู่เกาะภเู ขาไฟรูปโค้ง (island arc) , เขตมุดตัวจะเกดิ เปน็ ร่องลกึ กน้ สมุทร (trench)

- หม่เู กาะภเู ขาไฟรูปโค้ง เช่น หมเู่ กาะญีป่ ุ่น , หมเู่ กาะอนิ โดนีเซยี , หมู่เกาะมาเรยี นา - รอ่ งลึกกน้ มหาสมุทร เชน่ รอ่ งลึกก้นสมุทรญีป่ ุ่น , รอ่ งลึกก้นสมทุ รซุนดา , รอ่ งลึกกน้ มหาสมทุ รมาเรยี นา

2 แนวแผน่ ธรณีเคล่อื นหากนั 2.2 แผน่ ธรณมี หาสมุทรและแผน่ ธรณีทวีปเคลอื่ นทเ่ี ขา้ หากนั รอ่ งลกึ กน้ สมทุ รแนวภเู ขาไฟชายฝ่งั หรอื แนวภูเขาไฟรูปโค้ง (volcanic arc)

เชน่ เทอื กเขาแอนดสี , ร่องลกึ สมทุ รเปร-ู ชลิ ี

2 แนวแผ่นธรณีเคลอื่ นหากัน แนวเทอื กเขาสงู 2.3 แผน่ ธรณีทวีปเคลอ่ื นทีเ่ ข้าหากัน

เทือกเขาหมิ าลยั เทอื กเขาแอลป์ เทือกเขารอคกี้

3 แนวแผน่ ธรณเี คล่อื นผา่ นกนั ในแนวราบ แนวรอยเล่อื นขนาดใหญ่

รอยเลื่อนซานแอนเดรยี ส รอยเลื่อนอัลไพน์

รอ่ งลกึ ก้นสมทุ รญี่ป่นุ สนั เขากลางสมทุ รแอตแลนตกิ รอยเล่อื นซานแอนเดรยี ส