พัฒนาการด้านการเมืองการปกครองสุโขทัย

พฒั นาการ ดา้ นการเมอื งการปกครอง ด้านการเมอื งการปกครองในสุโขทัย การสรา้ งความม่ันคงของสโุ ขทัยในระยะแรก กรุงสโุ ขทัยยงั มดี นิ แดนไมก่ ว้างใหญม่ ากนกั และตอ้ งทาสงครามกับอาณาจักรใกล้เคียงเพื่อขยายอานาจ เชน่ ขนุ สามชนเจ้าเมืองฉอด ได้ยกทัพมาตีเมืองตากของสโุ ขทยั ในการรบนพ้ี ระโอรสองคเ์ ลก็ ของพอ่ ขนุ ศรีอินทราทติ ย์ ชนชา้ งเอาชนะขนุ สามชนได้พ่อขุนศรีอินทราทติ ยท์ รงตงั้ ชือ่ ให้ท่านวา่ “พระรามคาแหง” หมายถึง รามผู้กลา้ หาญ

ในสมยั ของพอ่ ขนุ รามคาแหง สโุ ขทยั มอี านาจมนั่ คงและขยายดินแดนได้กว้างขวาง โดยพระองค์ใช้วิธี ผูกมติ รกบั เพ่อื นบ้านดว้ ยการสง่ ทตู ไปจีน และการทาสงคราม สุโขทัย มอญ พะเยา ผูกมติ ร ล้านนา ล้านนา พะเยา นครศรีธรรมราช มอญ สโุ ขทัย นครศรธี รรมราช

สถานะของผ้ปู กครองในสมยั สโุ ขทัย ในระยะแรกกรงุ สโุ ขทยั ยังมดี ินแดนไม่กวา้ งใหญ่ ประชาชนมีนอ้ ย ทาให้ผปู้ กครองสุโขทยั มีความใกล้ชิดกับประชาชน เปรียบเหมอื นพ่อกบั ลกู ผ้ปู กครองเรยี กพอ่ ขนุ ประชาชน ศิลาจารกึ หลกั ท่ี ๑ หรอื ศลิ าจารกึ พอ่ ขุนรามคาแหง กลา่ วถงึ วธิ ที ่พี ่อขุนรามคาแหง ทรงใชเ้ พือ่ ใหเ้ กิดความสงบสขุ แก่ราษฎร

๑ เมอื งหลวง รปู แบบการปกครองในสมยั สโุ ขทยั • เปน็ ศูนยก์ ลางการปกครอง และเป็นศนู ยก์ ลางวัฒนธรรม ๒ เมอื งลูกหลวง • เป็นเมืองทีบ่ รรดาลูกหลวงออกไปปกครอง ทาหน้าท่เี ปน็ เมอื งหนา้ ดา่ น เป็นที่สะสมเสบยี งอาหารและกาลังคน เมอื งลกู หลวงประกอบดว้ ย เหนอื เมอื งศรสี ชั นาลยั เมอื งสระหลวง ตก ออก เมอื งสองแคว (พษิ ณุโลก) เมืองชากังราว (กาแพงเพชร) ใต้

๓ เมอื งพระมหานคร • เป็นเมอื งท่ีตง้ั อย่หู ่างจากเมืองลกู หลวงออกไป เมืองหลวงอาจสง่ คนไป เป็นเจ้าเมอื งหรือเปน็ เชื้อสายของเจา้ เมืองเดมิ • มอี านาจปกครองตนเองแตข่ ้ึนตรงต่อสุโขทยั ๔ เมืองออกหรือเมืองประเทศราช • เปน็ เมอื งที่มีกษัตริย์ของตนปกครอง แตย่ อมอ่อนน้อมต่อสุโขทยั ดว้ ยการถวายเครอ่ื งบรรณาการ เมอื งประเทศราชอยู่หา่ งไกลจาก เมืองหลวง

ราษฎรในสมยั สุโขทยั มอี ิสระในการดารงชีวิตและการประกอบอาชพี ศิลาจารึกหลักท่ี ๑ ระบวุ า่ “ใครจกั ใคร่ค้าชา้ ง ค้า ใครจักใคร่ค้ามา้ คา้ ใครจักใคร่คา้ เงนิ คา้ ทอง คา้ ” ประชาชนตอ้ งอยภู่ ายใตก้ ารปกครองทมี่ ีกฎหมาย ยามสงบ ประชาชนทาไรไ่ ถนาคา้ ขาย และในยามสงครามตอ้ งทาหนา้ ที่ เปน็ ทหาร

การสญู เสยี อานาจของสโุ ขทัย สาเหตุ ความอ่อนแอทางด้านการทหาร การแย่งชิงอานาจภายในของสุโขทยั การคา้ กบั ต่างประเทศเริม่ ตกต่า กรงุ ศรีอยธุ ยาที่อยูท่ างตอนใต้มีความเข้มแขง็ ทางดา้ นการเมอื ง การทหารเพิ่มขน้ึ และอยใู่ นทาเลท่ีต้งั ทด่ี กี วา่ สโุ ขทัย