ชุดความรู้การจัดการทรัพยากรเชิงสร้างสรรค์

เอกสารชุดความรู้



คำนำ ม นุ ษ ย์ ส ร้ า ง วั ฒ น ธ ร ร ม ขึ้ น ม า ใ ช้ เ พื่ อ ค ว บ คุ ม สภาพแวดล้อมท้ังสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติและ สภาพแวดล้อมทางสังคมเพ่ือก่อให้เกิดผลดีต่อการ ดารงชีวิตและวัฒนธรรม ท่ีมนุษย์สร้างข้ึนมาน้ันย่อมมา จากความคิดและสร้างสรรค์อันเกิดจากประสบการณ์ และปญั ญา ความรู้ ทรัพยากรวัฒนธรรม ถือเป็นมรดกทาง วัฒนธรรมท่ีเป็นเอกลักษณ์ และมีคุณค่าในฐานะที่เป็น เคร่ืองแสดงออกถึงรากฐาน และความเป็นมาของชาติ บ้านเมืองซึ่งสมควรท่ีจะช่วยกันดูแลรักษาไว้ ให้เป็น มรดกของคนในชาติเพื่อนามาใช้ประโยชน์ และใหค้ นใน โลกได้ชื่นชม ดังน้ันคุณค่าของมรดกทางวัฒนธรรมจึง ไม่ได้อยู่ท่ีลักษณะทางกายภาพเท่านั้น แต่อยู่ที่ความรู้ที่ เกี่ยวข้องกับมรดกทางวัฒนธรรมนั้นด้วย โดยเฉพาะ ความสมั พันธก์ ับชุมชนในแง่ของจิตใจและจิตวญิ ญาณ ชดุ ความรู้ การจดั การทรพั ยากรวัฒนธรรมเชิง สร้างสรรค์ โดยการมีส่วนร่วมของวัดและชุมชน เป็น ส่วนหน่ึงของผลงานวิจัยเรื่องการจัดการทรัพยากร วัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ในกลุ่มจังหวัดล้านนา ภายใต้ 1

แผนบูรณาการการพัฒนาเมืองศิลปะเชิงสร้างสรรค์ใน ล้าน นา ได้รับ การสนั บสนุนทุนใ นก ารวิจัย จาก สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ ราชวิทยาลัยในปีงบประมาณ 2563 ชุดความรู้น้ี ได้จัดทาขึ้นเพื่อเป็นวิธีการและ เคร่ืองมือในการจัดการทรัพยากรวัฒนธรรมของชุมชน เชิงสร้างสรรค์ โดยการมีส่วนร่วมของวัดและชุมชน ซ่ึง จะนาไปสู่การพัฒนาด้านการท่องเท่ียวเชิงวัฒนธรรม การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน การเสริมสร้างพลังชุมชน และกาหนดทิศทางการจัดการทรัพยากรวัฒนธรรม ชุมชนเชงิ สร้างสรรค์ ค ณ ะ ผู้ จั ด ท า ห วั ง ว่ า ห นั ง สื อ เ ล่ ม น้ี จ ะ เ ป็ น ชุ ด ความรู้ให้กับผู้ท่ีสนใจ และหน่วยงานท่ีเก่ียวข้องกับการ จัดการทรัพยากรวัฒนธรรมได้นาไปเป็นแนวทางในการ ดาเนินงานจัดการและพัฒนาทรัพยากรวัฒนธรรมให้เป็น มรดกของชาติท่ีมีศักยภาพ และเพ่ือความยั่งยืนและ ความเข้มแข็งของชมุ ชนต่อไป 2

สารบัญ 5 เกริ่นนำ ควำมหมำยของทรัพยำกรวัฒนธรรม 6 คณุ ค่ำของทรัพยำกรวฒั นธรรม 6 กระบวนกำรจดั กำรทรัพยำกรวัฒนธรรมเชิงสรำ้ งสรรค์โดยกำร มีส่วนร่วมของวัดและชุมชน (PAR 3Es Model 11 ขั้นตอน) 10 นำนำทศั นะว่ำดว้ ยกำรจัดกำรทรพั ยำกรวัฒนธรรม 16 เชงิ สรำ้ งสรรค์ในล้ำนนำ เอกสำรอ้ำงอิง 23 3

สารบญั ตาราง 9 ตำรำงท่ี 1 คุณคำ่ ของทรพั ยำกรวฒั นธรรม ตำรำงที่ 2 แบบแผนกำรจดั กำรทรัพยำกรวัฒนธรรม 13 เชงิ สร้ำงสรรค์ 4

เอกสารชุดความรู้ : การจดั การทรพั ยากรวฒั นธรรมเชิงสรา้ งสรรค์ เกริ่นนำ การจัดการทรัพยากรวัฒนธรรม เป็นวิธีการบริหารจัดการ ดูแลรักษาทรัพยากรหรือวัตถุทางวัฒนธรรมท่ีเป็นมรดกตกทอดมา ยาวนานของมนุษย์ เช่น ศิลปกรรม ประติมากรรม สถาปัตยกรรม โบราณสถาน รวมถึงวัฒนธรรมท่ีจับต้องไม่ได้ เช่น คติชน ปัจจุบัน ยังครอบคลุมถึงวัฒนธรรมร่วมสมัยที่เป็นผลงานสร้างสรรค์ใหม่ โดยการบริหารจัดการ หมายถึง การวางแผนงาน และการส่งเสริม สนับสนุนให้มีการอนุรักษ์ดูแลรักษา หรือการจัดการข้อมูล สถานที่ พื้นทแี่ ละการตรวจสอบเรอ่ื งราวในอดตี ของชาติพนั ธตุ์ ่าง ๆ รูปแบบ ของการจัดการอาจปรากฏอยู่ในงานพิพิธภัณฑ์ ศูนย์การเรียนรู้ นทิ รรศการ เปน็ ต้น ปัจจุบันการจัดการทรัพยากรวัฒนธรรมในล้านนา หรือ ภาคเหนือตอนบน 8 จังหวัด คือ จังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดเชียงราย จังหวัดลาพูน จังหวัดแม่ฮ่องสอน จังหวัดน่าน จังหวัดพะเยา จังหวัดแพร่ และจังหวัดลาปาง จะมีการจัดการโดยหน่วยงานทั้ง ภาครฐั ภาคเอกชนและชุมชนโดยหน่วยงานภาครัฐไดแ้ ก่ กระทรวง วฒั นธรรม มีหน่วยงานระดับกรม ได้แก่ กรมศิลปากร กรมส่งเสริม วัฒนธรรม กรมการศาสนา การจัดการทรัพยากรวัฒนธรรมโดยบุคคล กลุ่มเครือข่าย และองค์กรด้านศิลปะในกลุ่มจังหวัดล้านนา พบว่าเป็นการจัดการ ท้ังศิลปะพ้ืนบ้าน และศิลปะร่วมสมัย เช่น พิพิธภัณฑ์บ้านดาของ อาจารย์ถวัลย์ ดัชนี ศิลปินแห่งชาติ เฮือนไทล้ือ แม่แสงดา สมฤทธิ์ เป็นปราชญ์ชาวบ้านไทลื้ออาเภอเชียงคา จังหวัดพะเยา กลุม่ ศลิ ปิน สายน้ากก กลุ่มศิลปิน แม่น้าโขง กลุ่มสล่าเมืองแพร่ สมาคมขัว ศิลปะ จังหวัดเชียงราย โรงเรียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา จังหวัด เชียงใหม่ เปน็ ตน้ 5

ก า ร จั ด ก า ร ท รั พ ย า ก ร วั ฒ น ธ ร ร ม โ ด ย วั ด แ ล ะ ชุ ม ช น เ ป้ า ห ม า ย เ พื่ อ ก า ร อ นุ รั ก ษ์ ท รั พ ย า ก ร วั ฒ น ธ ร ร ม ข อ ง ชุ ม ช น สืบสานประเพณี การประชาสมั พันธ์ และส่งเสริมการท่องเที่ยวทาง วฒั นธรรม เป็นสถานที่ท่องเท่ยี วและสถานที่เรียนรู้ เชน่ พิพิธภัณฑ์ ทอ้ งถิ่น ศนู ย์เรียนรู้ของท้องถ่นิ เป็นตน้ มีการจัดงานประเพณใี นวัน สาคญั ทางพุทธศาสนาของวดั ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชนทัว่ ไป ควำมหมำยของทรัพยำกรวัฒนธรรม “ทรัพยากรวัฒนธรรม” (CULTURAL RESOURCE) หมายถึง ทรัพยากรประเภทต่าง ๆ ท้ังท่ีเป็นวัฒนธรรมทางวัตถุใน รูปของวัตถุ สิ่งกอ่ สร้าง สถานท/ี่ แหล่ง และภูมทิ ศั น์ และวฒั นธรรม ที่ยังดารงอยู่ หรือวัฒนธรรมท่ีแสดงออก เช่น ดนตรี งานฝีมือ ศิลปะ วรรณคดี ประเพณีบอกเล่า และภาษา เป็นต้น เป็น วัฒนธรรมที่มนษุ ยส์ รา้ งสรรคข์ ึ้นมาต้งั แต่ในอดตี และสร้างสรรคข์ ึ้น ใหม่ โดยสามารถนามาจัดการให้เกดิ ประโยชน์ต่อการดารงชีวติ ของ ผู้คนสมัยปัจจุบัน ประกอบด้วย ทรัพยากรทางโบราณคดี วัตถุทาง ชาติพนั ธ์ุ และภมู ปิ ญั ญาท้องถิน่ คณุ ค่ำของทรัพยำกรวัฒนธรรม ในการจัดการทรัพยากรวัฒนธรรม จาเป็นต้องคานึงถึง คุณค่า (Value) และความหมาย (Meaning) ของทรัพยากร วัฒนธรรม ซึ่งคุณค่าและความหมายเป็นสิ่งท่ีมนุษย์ให้ค่าแก่ส่ิงที่ มนุษย์สร้างข้ึน จึงมีความแตกต่างกันไปในตามพื้นฐานทางสังคม และวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ ทรัพยากรวัฒนธรรมทุกประเภทมี คุณค่า มีความหมาย และมีประโยชน์สาหรับสังคมมนุษย์ท้ังใน ปจั จบุ ันและอนาคต (ธนกิ เลิศชาญฤทธ,์ 2554) 6 ผศ.ดร.สหทั ยา วิเศษ และคณะ

เอกสารชดุ ความรู้ : การจัดการทรพั ยากรวัฒนธรรมเชิงสรา้ งสรรค์  คุณค่าเชิงสัญลักษณ์ (Symbolic Value) ทรัพยากร วั ฒ น ธ ร ร ม เ ป็ น เ ส มื อ น เ ค รื่ อ ง แ ห่ ง ค ว า ม ท ร ง จ า ห รื อ สัญลักษณ์แห่งอดีตและปัจจุบัน ซ่ึงแต่ละคนอาจมอง ต่างกัน คุณค่าเชิงสัญลักษณ์หรือคุณค่าที่ติดมากับ ทรัพยากรวัฒนธรรมน้ัน ยากท่ีจะเลือนหายตามกาลเวลา แม้จะมีการลอกเลยี นแบบ ทาปลอม หรอื ใชว้ ัสดุใหม่  คุณค่าเชิงวิชาการ (Informational Value) ทรัพยากร วัฒนธรรมเป็นแหล่งข่าวสาร ข้อมูล และความรู้ที่มนุษย์ สามารถเรียนรู้ นาไปใช้ในการดารงชีวิต และการศึกษา หาความรู้ด้านต่าง ๆ เช่น โบราณคดี ประวัติศาสตร์ ประวัติศาสตร์ศิลปะ สถาปัตยกรรม ฯลฯ ผ่านการวิจัย อย่างเป็นระบบ ผ่านกระบวนการ และวิธีการศึกษาที่ น่าเช่ือถอื และมีความเหมาะสม คุณค่าเชิงวิชาการไม่ใชส่ ่ิง ตายตัวแต่สามารถเปล่ียนแปลงได้จากผลการศึกษาวิจัย ใหมท่ ม่ี ีหลักฐานอา้ งอิง  คุณค่าเชิงสุนทรียะ (Aesthetic Value) คุณลักษณะ บางอย่างของทรัพยากรวัฒนธรรม เช่น รูปทรง ลวดลาย เน้ือดิน วัตถุดิบ คุณภาพ ฯลฯ มีคุณค่าเชิงความงาม หรือ ศิลปะทางจิตใจ ท้ังน้ีขึ้นอยู่กับพ้ืนฐานทางวัฒนธรรม ความชอบ มาตรฐานและจินตนาการของแต่ละบุคคลหรือ แต่ละวัฒนธรรม คุณค่าเชิงความงามเป็นแรงบันดาลใจ หรือแรงกระตุ้นให้มีการสร้างสรรค์สิ่งต่าง ๆ ที่เป็น ประโยชน์ต่อสงั คมต่อไป 7

 คุณค่าเชิงเศรษฐกิจ (Economic Value) ทรัพยากร วัฒนธรรมมีคุณค่าในการใช้สอยโดยตรง เช่น เป็นสถานที่ ทางาน ที่พักอาศัย ภาชนะใส่อาหาร เครื่องมือเครื่องใช้ เป็นสถานท่ีพักผ่อน และเป็นแหล่งท่องเท่ียวที่สร้างรายได้ เข้าประเทศในหลายประเทศท่ัวโลก ธุรกิจที่เน้นการโหย หาอดีตไดค้ วามนยิ มจนกลายเป็นกระแสการลงทุนธุรกิจใน ระดับเล็กและระดับกลาง เชน่ การปรับปรงุ สถานท่ีเก่าแก่ ให้เป็นโรงแรม การดัดแปลงสถานีรถไฟเป็นพิพิธภัณฑ์ ศิลปะ การฟ้ืนฟูตลาดโบราณ อาหารพื้นบ้าน วิถีชีวิตใน อดีต เปน็ ต้น  คุณค่าเชิงจิตวิญญาณ (Spiritual Value) ทรัพยากร วัฒนธรรมถูกนามาใช้เป็นเสมือนเครื่องแสดงอัตลักษณ์ ของชุมชน เช่น สัญลักษณ์ประจาจังหวัด ตราประจา จังหวัด คาขวัญประจาจังหวัด นอกจากน้ีทรัพยากร วัฒนธรรมยงั มีคุณคา่ และถกู นามาใช้ในการสร้างความเป็น ปึกแผน่ ของกลุ่มชนต่าง ๆ ท้งั ระดบั ทอ้ งถิน่ และระดบั ชาติ 8 ผศ.ดร.สหัทยา วเิ ศษ และคณะ

เอกสารชดุ ความรู้ : การจัดการทรพั ยากรวัฒนธรรมเชงิ สรา้ งสรรค์ ตารางท่ี 1 คณุ คา่ ของทรพั ยากรวฒั นธรรม (English heritage, 1997) คุณค่า คาอธิบาย คุณคา่ ทรัพยากรวัฒนธรรมให้ความรู้สึกเกี่ยวกับสถานที่ ดา้ นวัฒนธรรม ชีวิตประจาวัน และความเป็นอยู่ของคน สะท้อนให้เห็น รากฐาน ความเป็นมาของสังคมมนุษย์ และเป็นหลักฐาน ยืนยันวฒั นธรรมของมนษุ ย์ คณุ คา่ ทรัพยากรวัฒนธรรมเป็นแหล่งข้อมูลสาคัญเกี่ยวกับบรรพ ดา้ นการศึกษา บุรุษของมนุษย์ วิวัฒนาการของสังคมมนุษย์ ลักษณะ สภาพแวดล้อม เป็นเสมือนแหล่งความรู้ให้คนรุ่นใหม่ได้ เข้าใจอดีตและวัฒนธรรม นอกจากน้ีเราสามารถเรียนรู้ จากทรัพยากรวัฒนธรรมผ่านการศึกษาด้านโบราณคดีถึง ผลกระทบระยะยาวจากกิจกรรมของมนุษย์ในอดีตที่อาจ เป็นบทเรียนและเป็นประโยชน์ในการวางแผนต่าง ๆ ใน อนาคต คุณค่า ทรพั ยากรวฒั นธรรมเออื้ ประโยชน์ในเชงิ เศรษฐกจิ -พานชิ ย์ ด้านเศรษฐกิจ ช่วยพฒั นาเศรษฐกิจของชาติได้ เชน่ สง่ เสรมิ การทอ่ งเที่ยว รวมถึงเป็นแรงหนุนให้สังคมมีความสุข ผู้คนอยู่ดีกินดีใน สภาพแวดล้อมทด่ี ดี ้วย คุณค่า ทรัพยากรวัฒนธรรมบางอย่างมปี ระโยชน์ในแง่การใช้สอย ดา้ นความเป็น เช่น สิ่งก่อสร้างท่ีมีอายุยืนยาว แสดงว่าใช้วัสดุอย่างดีมี ทรพั ยากร คุณภาพ เป็นการใช้พลังงานอย่างคุ้มค่าและไม่ควรร้ือ ทาลาย คณุ คา่ ทรัพยากรวัฒนธรรม เป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจและให้ ดา้ นการพกั ผอ่ น ความสขุ แก่มนษุ ย์ ยงิ่ ในปจั จบุ ันแหล่งทรพั ยากรวฒั นธรรม หยอ่ นใจ นับวันจะกลายเป็นส่วนหน่ึงของวิถีชีวิตและประสบการณ์ ของผู้คนมากย่ิงข้นึ คุณค่า ทรัพยากรวฒั นธรรม เชน่ แหล่งโบราณคดี และส่ิงกอ่ สร้าง ด้านความงาม โบราณ อาทิ ปราสาท ราชวัง เป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์ท่ี สวยงามของสังคม บ้านเมือง ช่วยเติมเต็มบรรยากาศและ ภมู ิทศั น์ของเมอื งใหง้ ดงามย่ิงขนึ้ 9

กระบวนกำรจัดกำรทรัพยำกรวัฒนธรรมเชิงสร้ำงสรรค์ โดยกำรมสี ่วนร่วมของวัดและชมุ ชน (PAR 3Es Model 11 ข้ันตอน) จากการท่ีทรัพยากรวัฒนธรรมมีคุณค่าและความหมาย หลายประการ และมีความสาคัญในหลายระดับท้ังระดับโลก ระดับชาติ ระดับสังคม ระดับท้องถิ่น ระดับกลุ่มคน และระดับ ปัจเจก ขึ้นอยู่กับมุมมองการนาไปใช้ และท่ีสาคัญคือ การมีพลวัต ของทรัพยากรวัฒนธรรมที่มีการเปล่ียนแปลงไปตามบริบทของ สังคมและวัฒนธรรมของมนุษย์ รวมไปถึงการมีส่วนร่วมของวัด ชุมชนและองค์กรท่ีเก่ียวข้องในท้องถ่ิน เพ่ือให้เกิดการจัดการ ทรัพยากรวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ อันจะส่งผลต่อการอนุรักษ์ มรดกทางวัฒนธรรมของท้องถิ่น การส่งเสริมการทอ่ งเทีย่ วและการ พัฒนาเศรษฐกิจของชมุ ชน E1 (Education) ศึกษาข้อมูลทรัพยากรวัฒนธรรมของ ชุมชนจากเอกสาร และงานวิจัย การสารวจบริบทพื้นท่ี และ ประเมินคณุ คา่ และศกั ยภาพของทรัพยากรวัฒนธรรม โดยการ  สืบค้นข้อมูลจากเอกสารและงานวิจัยท่ีเก่ียวข้อง เพอื่ ให้ได้ขอ้ มลู องค์ความรู้ท่ีมีการศึกษามากอ่ น ในเชิง กายภาพและคุณลักษณะทางนามธรรมของพ้ืนท่ี  สารวจบริบท สภาพแวดลอ้ มและทรัพยากรวัฒนธรรม ในชุมชน ด้วยการเดินสารวจร่วมกับผู้นาชุมชน วาด แผนที่เดินดิน และถ่ายภาพทรัพยากรวัฒนธรรมใน ชุมชนเพ่อื ให้เหน็ บริบท สภาพแวดล้อมและทรัพยากร วัฒนธรรม 10 ผศ.ดร.สหทั ยา วิเศษ และคณะ

เอกสารชดุ ความรู้ : การจัดการทรพั ยากรวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์  ประเมินคุณค่าและศักยภาพของทรัพยากรวัฒนธรรม โดยการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน เพ่ือให้ทราบว่า ทรัพยากรวัฒนธรรมน้ัน มีคุณค่าที่เป็นจุดเด่นทาง อัตลักษณ์ชุมชน มีศักยภาพในการสร้างสรรค์เป็น ศิลปะชุมชน มีคุณสมบัติในการพัฒนา และสามารถที่ จะยกระดับเป็นศูนย์การเรยี นรู้ E2 (Engineering) การสร้างสรรค์ และพัฒนาศิลปะ ชมุ ชนตามอตั ลักษณ์ทางวัฒนธรรมชมุ ชน โดยการ  สงวน รักษาและอนุรักษ์ทรัพยากรวัฒนธรรม เพื่อ คงไว้ซ่ึงลักษณะทางกายภาพและด้านคุณค่าของ ทรัพยากรวัฒนธรรม อันจะเป็นประโยชน์ในการสร้าง ความเขม้ แขง็ ใหก้ บั ชุมชนในดา้ นตา่ ง ๆ  พัฒนาพ้ืนท่ีสาธารณะศิลปะชุมชนสร้างสรรค์ ทาให้ เป็นแลนด์มาร์ก ในวัดหรือพื้นท่ีสาธารณะในชุมชน เพื่อให้เป็นสถานทใ่ี นการทากิจกรรมร่วมกัน เป็นพ้ืนท่ี ในการท่องเที่ยวที่แสดงให้เห็นถึงอัตลักษณ์ความเป็น ชมุ ชนท้องถ่นิ ผ่านงานศิลปะท่ีจัดแสดง  การเผยแพร่และส่ือสารสาธารณะเพื่อประชาสัมพันธ์ ให้คนทั้งในชุมชน นอกชุมชน และสาธารณะ ได้รับรู้ และมีความเข้าใจในอัตลักษณ์ความเป็นชุมชนท้องถิ่น ผ่านงานศิลปะชุมชนท่ีมีความสร้างสรรค์ โดยการ จดั ทาส่ือประชาสัมพนั ธ์และสือ่ ออนไลน์ 11

 การฟื้นฟู ผลิตซ้าและสร้างใหม่เป็นการสร้าง ความหมาย คุณค่า และกาหนดบทบาทหน้าที่ใหม่ ให้กับทรัพยากรวัฒนธรรมเพื่อใช้ในการพัฒนาชุมชน หรือแก้ไขปัญหาในชุมชน หรือการระดมพลังในการ พัฒนาชุมชน รวมท้ังการฟื้นฟูพลัง และศรัทธาในการ พัฒนาชุมชน  การถ่ายทอดความรู้เชิงปฏิบัติการสู่เด็กเยาวชน เป็น การถ่ายทอดความรู้ด้วยการลงมือปฏิบัติในการ สร้างสรรค์ศิลปะให้กับเด็กและเยาวชนและชาวบ้านท่ี อาศัยอยู่ในพ้ืนท่ี เพื่อให้เด็กเยาวชนเกิดจิตสานึกใน การดูแลรักษาพ้ืนท่ีสาธารณะศิลปะสร้างสรรค์ และ พัฒนาเปน็ ศลิ ปินจติ อาสาคนรนุ่ ใหม่ตอ่ ไปในอนาคต E 3 (Engagement) การสร้างสานึกร่วมในการจัดการ ทรพั ยากรวฒั นธรรม โดยการ  การวางแนวปฏิบัติ เพ่ือให้เป็นข้อตกลงหรือ กฎระเบียบของชุมชนในการจัดการทรัพยากร วัฒนธรรมของชุมชนโดยการมีส่วนร่วมของคนใน ชมุ ชน  พัฒนากลไกคณะกรรมการในการจัดการทรัพยากร วัฒนธรรม โดยกลไกและข้อตกลงนั้นจะต้อง เออ้ื อานวยต่อการจดั การทรัพยากรวฒั นธรรม  ร่วมกันกาหนดแนวทางในการจัดการทรัพยากร วัฒนธรรมของชุมชน ซ่ึงจะมีคุณค่าต่อทรัพยากร วัฒนธรรม และเกิดประโยชน์ต่อชุมชน และสังคมใน ระยะยาว 12 ผศ.ดร.สหทั ยา วิเศษ และคณะ

เอกสารชดุ ความรู้ : การจดั การทรพั ยากรวฒั นธรรมเชิงสร้างสรรค์ ตารางที่ 2 แบบแผนการจัดการทรัพยากรวฒั นธรรมเชงิ สร้างสรรค์ กระบวนการ ขั้นตอน เน้อื หา E1 (Education) 1. ศึก ษา/สืบค้ น ข้อมูลท่ัวไป ทรัพยากรทางวัฒนธรรม แลกเปล่ียน เรียนรู้ ข้ อ มู ล ท รั พ ย า ก ร ทง้ั ในเชิงกายภาพและคุณลักษณะทาง และปลูกจติ สานึก วัฒนธรรมของชุมชน นามธรรม ประวัติศาสตร์ ประโยชน์ใช้ จากเอกสาร และ สอยในอดีต ศักยภาพคุณค่าและ งานวิจยั ข้อจากัดของทรัพยากรทางวัฒนธรรม 2. การสารวจบริบท การลงพ้ืนท่ีสารวจในชุมชนด้วยการ และสภาพแวดล้อม เดินสารวจรว่ มกับผู้นาชุมชน วาดแผน ของพ้ืนท่ี ท่ีเดินดิน และถ่ายภาพทรัพยากร วัฒนธรรมในชุมชนเพื่อให้เห็นบริบท ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม แ ล ะ ท รั พ ย า ก ร วัฒนธรรมด้านต่าง ๆ ของชุมชน โดยเฉพาะทุนทางวัฒนธรรมที่เป็น อัตลักษณ์ที่สาคัญของชุมชนที่ยังคง ดารงอยู่ในชุมชนและสภาพของการ เ ปลี่ย นแ ปลง ท่ี เ กิ ดขึ้ น เ พื่อ เ ป็น ฐ า น ข้ อ มู ล ใ น ก า ร ป ร ะ เ มิ น คุ ณ ค่ า และศักยภาพของทรัพยากรวัฒนธรรม ที่จะนามาสู่การสร้างสรรค์งานศิลปะ ชมุ ชน 3 . ก า ร ป ร ะ เ มิ น การประเมินคุณค่าของทรัพยากรทาง คุณค่าและศักยภาพ วัฒนธรรม การประเมินศักยภาพของ ข อ ง ท รั พ ย า ก ร ทรัพยากรทางวัฒนธรรม เพ่ือการ วัฒนธรรม ตัดสินใจและวางแผนการดาเนินงาน จัดการทรั พยาก รวัฒนธรร มเชิง สรา้ งสรรค์ 13

กระบวนการ ขน้ั ตอน เนือ้ หา 4. การสงวน รักษา E2 (Engineering) แ ล ะ อ นุ รั ก ษ์ การสงวนและการอนุรักษ์ทรัพยากร ส ร้ า ง ส ร ร ค์ แ ล ะ ทรพั ยากรวัฒนธรรม วัฒนธรรม เพื่อคงไว้ซ่ึงลักษณะทาง พั ฒ น า น วั ต ก ร ร ม กายภาพและด้านคุณค่าของทรัพยากร ต า ม อั ต ลั ก ษ ณ์ ท า ง 5. การพัฒนาพ้ืนท่ี วัฒนธรรม อันจะเป็นประโยชน์ในการ วัฒนธรรมชมุ ชน สาธารณะการจดั การ สร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนในด้าน ทรัพยากรวัฒนธรรม การพัฒนาชุมชน ด้านการพัฒนาการ เชงิ สรา้ งสรรค์ ท่องเท่ียว ด้านการพัฒนาเศรษฐกิจ ชุมชน โดยใช้เทคนิควิธีการในรูปแบบ ศิลปะชุมชนเชิงสร้างสรรค์ ท่ีมีความ เ ห ม า ะ ส ม กั บ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ข อ ง ทรัพยากรวัฒนธรรมในชุมชน ท้ังน้ีได้ มีการคัดเลือกรูปแบบเพื่อออกแบบ ศิลปะชุมชนเชิงสร้างสรรค์ วิธีการ นาเสนอ การสรรหาและเตรียมพน้ื ท่ีใน การสร้างสรรค์ศิลปะชุมชนที่มีความ สอดคล้องกับอัตลักษณ์ทางทรัพยากร วัฒนธรรม การพัฒนาให้เกิดเป็นพื้นที่สาธารณะ ศิลปะชุมชนเชิงสร้างสรรค์ หรือศูนย์ ศิลปะชุมชนเชิงสร้างสรรค์หรือจัดทา เป็นแลนด์มาร์ก (Landmark) ท่ีมี ความเป็นรูปธรรมภายในวัดหรือพื้นท่ี สาธารณะในชุมชน เพื่อให้เป็นสถานท่ี ในการทากิจกรรมร่วมกันของคนใน ชุมชน และพื้นท่ีในการท่องเที่ยวของ ชุมชน ท่ีแสดงให้เห็นถึงอัตลักษณ์ ความเป็นชุมชนท้องถ่ินผ่านงานศิลปะ ทีจ่ ัดแสดงในพ้ืนทีส่ าธารณะ 14 ผศ.ดร.สหัทยา วเิ ศษ และคณะ

เอกสารชดุ ความรู้ : การจดั การทรพั ยากรวฒั นธรรมเชงิ สรา้ งสรรค์ กระบวนการ ขนั้ ตอน เน้ือหา 6. การเผยแพร่และ การเผยแพร่ข้อมูลความรู้สู่สาธารณะ ส่ือสารการจัดการ โ ด ย ก า ร สื่ อ ส า ร สู่ ม ว ล ช น เ พื่ อ ทรัพยากรวัฒนธรรม ประชาสัมพันธ์ให้คนทั้งในชุมชน นอก เ ชิ ง ส ร้ า ง ส ร ร ค์ สู่ ชุมชน และสาธารณะ ได้รับรู้ และมี สาธารณะ ความเข้าใจในอัตลักษณ์ความเป็น ชุมชนท้องถ่ินผ่านงานศิลปะชุมชนที่มี ความสร้างสรรค์โดยการจัดทาส่ือ ประชาสัมพันธ์ เช่น ป้ายเส้นทาง แ อ พ พ ลิ เ ค ชั่ น เ ส้ น ท า ง แ ล ะ แ ห ล่ ง ท่องเที่ยว การพมิ พห์ นังสือ การทาข่าว ท้ังภาพน่ิง ภาพเคล่ือนไหวเผยแพร่ใน สื่อทางอินเตอร์เน็ต และการสื่อสาร ผา่ นสือ่ สงั คมออนไลน์ 7. การฟื้นฟู ผลิตซ้า การฟื้นฟู ผลิตซ้าและสร้างใหม่เป็น และสร้างใหม่เป็น การสร้างความหมาย คุณค่า และ การสร้างความหมาย กาหนดบทบาทหน้าท่ีใหม่ให้กับ คุณค่า และกาหนด ทรัพยากรวัฒนธรรมเพื่อใช้ในการ บทบาทหน้าท่ีใหม่ พัฒนาชุมชน หรือแก้ไขปัญหาใน ใ ห้ กั บ ท รั พ ย า ก ร ชุมชน หรือการระดมพลังในการ วัฒนธรรม พัฒนาชุมชน รวมท้ังการฟ้ืนฟูพลัง และศรทั ธาในการพัฒนาชมุ ชน 8 . ก า ร ถ่ า ย ท อ ด การถ่ายทอดความรู้เชิงปฏิบัติการสู่ ความรู้เชิงปฏิบัติการ เด็กเยาวชน เป็นการถ่ายทอดความรู้ สเู่ ดก็ เยาวชน ด้วยการลงมือปฏิบัติในการสร้างสรรค์ ศิลปะให้กับเด็ก เยาวชน ชาวบ้านท่ี อาศัยอยู่ในพื้นที่เมื่อถึงวันสุดท้ายทาง ทีมงานต้องการให้เด็กเยาวชนเกิดจิต สานึกในการดูแลรักษาและพัฒนาเป็น ศลิ ปินจิตอาสาคนรนุ่ ใหมใ่ นอนาคต 15

กระบวนการ ข้นั ตอน เน้ือหา 9 . พั ฒ น า ก ล ไ ก E 3 (Engagement) คณะกรรมการใน การพัฒนากลไกหรือโครงสร้างในการ สร้างสานึกความเป็น ก า ร จั ด ก า ร จัดการทรัพยากรวัฒนธรรมชุมชน ใน เจ้าของร่วมในการ ทรัพยากรวัฒนธรรม รูปแบบคณะกรรมการท่ีจัดตั้งขึ้น หรือ จัดการทรัพยาก ร กลไกที่มีอยู่แล้วในองค์กรในลักษณะ วัฒนธรรมชมุ ชน 10. วางแนวปฏิบัติ ก่ึงทางการ รวมทั้งการสร้างความ เพ่ือให้เป็นข้อตกลง ร่วมมือกับเครือข่ายท้ังภาครัฐ ภาค หรือกฎระเบียบของ ธุรกิจ และภาคประชาสังคม เพื่อสร้าง ชุมชนในการจัดการ ความร่วมมือในการจัดการทรัพยากร ทรัพยากรวฒั นธรรม วัฒนธรรมเชงิ สร้างสรรค์ 11.กาหนดแนวทาง ก า ร ว า ง แ น ว ป ฏิ บั ติ ใ น รู ป แ บ บ ข อ ง ใ น ก า ร จั ด ก า ร ข้อตกลง (Engagement) ของชุมชน ทรัพยากรวัฒนธรรม ในการจัดการทรัพยากรวฒั นธรรมของ ของชุมชน ชุมชนโดยการมีส่วนร่วมของคนใน ชุมชน กลุ่ม องค์กร โดยกลไกและ ข้อตกลงน้ันจะต้องเอ้ืออานวยต่อการ จัดการทรัพยากรวัฒนธรรม ซ่ึงจะมี คุณค่าต่อทรัพยากรวัฒนธรรม และ เกิดประโยชน์ต่อชุมชน และสังคมใน อนาคต การวางแผนในการจัดการทรัพยากร วัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ เพ่ือให้ สอดคล้องกับอัตลักษณ์ของวัฒนธรรม ชุ ม ช น แ ล ะ ต อ บ ส น อ ง ต่ อ ก า ร พัฒนาการท่องเท่ียว การพัฒนา เศรษฐกิจชมุ ชน และการเรียนรู้ร่วมกัน ของคนในชุมชนท่ีจะมีส่วนร่วมในการ จดั การทรพั ยากรวัฒนธรรม 16 ผศ.ดร.สหัทยา วเิ ศษ และคณะ

เอกสารชุดความรู้ : การจัดการทรพั ยากรวัฒนธรรมเชงิ สร้างสรรค์ น ำ น ำ ทั ศ น ะ ว่ ำ ด้ ว ย ก ำ ร จั ด ก ำ ร ท รั พ ย ำ ก ร วั ฒ น ธ ร ร ม เชิงสร้ำงสรรค์ ในล้ำนนำ พระสุธีรัตนบัณฑิต รศ.ดร. ผู้อานวยการสถาบันวิจัยพุทธ ศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลัย “...ในนามของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ถือ ว่าเป็นพันธกิจหนึ่งท่ีจะช่วยทานุบารุงศิลปวัฒนธรรมมีการ ส่งเสริมเปิดพ้ืนที่สาธารณะโดยการนาศิลปะมาเป็นฐานและ หลังจากนั้นนาไปสู่การเสวนาทางวิชาการ ทั้งนี้การเรียนรู้จะ เกิดขึน้ ถา้ สังคมยนิ ดีเปิดการเรียนรู้ ยิ่งเปิดพื้นที่การเรียนรู้มาก เท่าไหร่ สังคมอุดมปัญญาที่หลายคนปรารถนาจะเกิดข้ึนมาก เทา่ นั้น...” พระราชเขมากร, รศ.ดร. รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหา จฬุ าลงกรณราช วิทยาลัย วิทยาเขตแพร่ “...ถนนเส้นศิลปะถนนแห่งวัฒนธรรมแห่งชุมชนบ้านต้นไคร้ เมือ่ ทมี งานฝ่ายวิจัยมีความตงั้ ใจทจี่ ะสรา้ งงานวิจัยเป็นรปู ธรรม สามารถจับต้องได้ และเกิดประโยชน์ต่อพ่ีน้องชาวบ้านใน ชุมชนต้นไคร้ จากภาพวาด 3 มิติที่ถูกจัดแสดงอยู่บนฝาผนัง กาแพง เมื่อมองไปท่ีกาแพงจะเห็นภาพวาดต้นไคร้เป็นอันดับ แรกเป็นการรวบรวมแนวคิดแบบ “บวร” บ้าน วัด โรงเรียน ในส่วนของ “บ” บ้าน เราได้เห็นลักษณะของชุมชนบ้านต้น ไคร้จากภาพวาดบนฝาผนัง ได้เห็นเร่ืองราววิถีการดารงชีวิต ของชุมชนผ่านภาพวาด 3 มิติบนฝาผนังกาแพงท้งั ในเรื่องของ การทาข้าวปัน ข้าวควบ การป่ันฝ้าย ทาผ้าด้นมือ ซ่ึงถือเป็น สัญลกั ษณ์ของชมุ ชนบา้ นตน้ ไคร.้ .” 17

พระปัญญาชัย พุทธรักขิตะ ศูนย์เรียนรู้ภูศิลป์ อาเภอพาน จังหวัดเชยี งราย “...ธรรมะหรือธรรมชาติที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้เป็นเร่ืองของทุก คนเป็นเร่ืองของสรรพชีวิตท่ีอุบัติขึ้นมาในโลกมนุษย์ ไม่มีการ จากัดว่าเป็นผู้หญิงหรือเป็นผู้ชาย ไม่ว่าจะเป็นคนรวยหรือคน จน ตลอดจนถึงเช้อื ชาตศิ าสนาไม่มกี ารจากัดการเข้าถงึ ธรรมะ ลานธรรมก็เช่นกันซ่ึงถือเป็นลานที่สามารถนาไปใช้ประโยชน์ ไ ด้ กั บ ทุ ก ค น ทุ ก ส ร ร พ ชี วิ ต เ ป็ น เ ห มื อ น กั บ ธ ร ร ม ะ ข อ ง พระพุทธเจ้าซึ่งไม่มีการกีดกันหรือการบังคับทุกคนสามารถ เข้าถึงได้ ทุกคนสามารถใช้ลานธรรมได้และยังสามารถช่วยให้ ทุกคนหลุดพ้นออกจากความทุกข์ที่มีอยู่ในขณะน้ัน โดยอาศัย ธรรมชาติ ลานกว้างเพ่ือใหม้ านั่ง มาดูธรรมชาติ มาผ่อนคลาย เพื่อเป็นการบรรเทาทุกข์ส่วนหนึ่งที่มีอยู่ภายในจิตใจใน ขณะน้นั ...” พ ร ะ ส มุ ห์ ส ม า น กิ จฺ จ ส า โ ร เ จ้ า อ า วา ส วั ด บุ ญ ยื น พระอารามหลวง อาเภอเวยี งสา จังหวัดน่าน” “...การต่อยอดผลงานทางศิลปะเชิงสร้างสรรค์จาเป็นต้องหา พื้นท่ีเพ่ือสร้างสรรค์ผลงาน คณะกรรมการหมู่บ้านต้องให้การ สนับสนุนและจัดหางบประมาณเพ่ือมาจัดกิจกรรมต่อไป การ ต่อยอดให้เกิดความย่ังยืนต้องเน้นแนวคิดของชุมชนเป็นหลัก ชุมชนต้องจัดการเองเกิดจากแนวคิดของชุมชนเองเพ่ือให้เกิด ความยั่งยืน เมื่อชาวบ้านได้เห็นคุณค่าของงานศิลปะ รับรู้ถึง ประวัติศาสตร์ พุทธศาสนา ชาวบ้านเกิดความศรัทธา มีพลัง ศ รั ท ธ า แ ล ะ ร่ ว ม กั น บ ริ จ า ค เ งิ น เ พ่ื อ น า ไ ป ส ม ท บ ใ น ก า ร สร้างสรรคผ์ ลงานทางศลิ ปะต่อไปในอนาคต...” 18 ผศ.ดร.สหัทยา วเิ ศษ และคณะ

เอกสารชดุ ความรู้ : การจัดการทรพั ยากรวฒั นธรรมเชิงสรา้ งสรรค์ พระมหาไกรสร โชติปฺญโญ รองผู้อานวยการฝ่ายวิชาการ มหาวิทยาลยั มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลยั วิทยาลัยสงฆล์ าพนู “...การจัดการพ้นื ที่สาธารณะหรือพนื้ ที่วิทยาลัยสงฆ์ลาพูนน้ัน จึงทาให้เกิดการวาดภาพ 3 มิติในพ้ืนที่ทีว่ ทิ ยาลยั สงฆ์ลาพูนได้ จดั สัดส่วนใหเ้ ปน็ พ้ืนท่ีที่บริการด้านประเพณีและวัฒนธรรม มี อาคารพระสัธธรรมที่ทางวิทยาลัยสงฆ์ลาพูนได้มอบให้เพ่ือใช้ เป็นพืน้ ท่ีทางศลิ ปะและวัฒนธรรมต่างๆของจังหวัดลาพูนและ ยงั มีพื้นที่สวนสาธารณะท่ีเปน็ แหล่งเรียนรู้หลงั จากมาเยี่ยมชม อีกทั้งยังเป็นแหล่งสร้างรายได้ให้แก่พ่ีน้องชาวบ้านในชุมชน รวมไปถึงการสร้างรายได้ให้แก่นิสิตบางส่วนของวิทยาลัยสงฆ์ ลาพูนเกี่ยวกับศิลปะเชิงสร้างสรรค์ท่ีสามารถรังสรรค์ผลงาน ทางศิลปะใหแ้ กน่ ักทอ่ งเที่ยว...” มานิตย์ กันทะสัก ศิลปินสร้างสรรค์ประติมากรรม “ขา้ วเปน็ เจ้า” “...จากทรัพยากรธรรมชาติ และทรัพยากรวฒั นธรรมของบา้ น เหล่าพัฒนาที่มีความโดดเด่น และเช่ือมโยงสัมพันธ์กัน ได้ นามาสู่การสร้างสรรค์ประติมากรรมเมล็ดข้าวทงุ่ โป่งในบริเวณ โป่งน้าร้อนสามสี ท่ีพัฒนามาจากจุดเด่นของทรัพยากร วัฒนธรรมและมีความสอดคล้องกบั บริบทของพ้ืนที่ โดยได้แรง บันดาลใจจากบริบทของชุมชนที่เป็นเมืองอู่อารยธรรม เป็น เมืองยุคก่อนประวัติศาสตร์ท่ีประกอบด้วยแหล่งโบราณคดี ดอยเวียง ดอยวง และตานานเมล็ดข้าวจากเกาะแม่ม่ายที่ ตั้งอยู่กลางทุ่งนาของหมู่บ้าน จากตานานแม่ม่ายทุบข้าว จึง นามาสู่การออกแบบศิลปะงานประติมากรรมสู่ชุมชน 3 ช้ินงาน เรยี กว่า “ข้าวเป็นเจา้ ”...” 19

อานาจ ขัดวิชัย อาจารย์สาขาพุทธศิลป์ มหาวิทยาลัยมหา จฬุ าลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชยี งใหม่ “...วิถีชุมชนบ้านเวียงเหนือท่ีมีการแห่พระสิงห์ปาย ซ่ึงเป็น ประเพณีที่มีแห่งเดียวในประเทศไทย จัดขึ้นปีละครั้ง จึงได้ นามาวาดบริเวณหลังวิหารลายคา เพื่อให้นักท่องเท่ียวท่ีมา เห็นถึงประเพณีแห่พระสิงห์ปาย และเป็นแหล่งท่องเท่ียว ประเพณีการแห่พระสิงห์ และราชรถซ่ึงเป็นสิ่งท่ีสาคัญของวัด ศรีดอนชัย ซ่ึงเป็นวัดท่ีเก่าแก่ แต่ขาดการประชาสัมพันธ์ การ เผยแพร่ผ่านสื่อต่าง ๆ ดังนั้นการวาดภาพในคร้ังนี้จะเป็น ประโยชน์ต่อชุมชน ซ่ึงจะได้มีการประชาสัมพันธ์เผยแพร่ให้ นักท่องเท่ียวในอาเภอปายและคนในจังหวัดแม่ฮ่องสอนได้ ทราบตอ่ ไป...” ดร.ประพันธ์ เทียนวิหาร นายกเทศมนตรตี าบลแม่กา “...ตาบลแม่กามสี ถานศึกษาระดบั อุดมศึกษาคือ มหาวิทยาลัย พะเยาซ่ึงเป็นมหาวิทยาลัยสาหรับฆราวาสท่ีให้ความรู้แก่เด็ก รุ่นใหม่และมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยา เขตพะเยาซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยสงฆ์ที่ให้คุณค่าในการดาเนิน ชีวิตในสายของธรรมะ คาสอนของพระพุทธเจ้า การจัดเวที ลานธรรม ลานศิลป์ ถ่ินเวียงบัว ถือได้ว่าเป็นการจัดเวทีลาน ปญั ญาเพ่ือเรียนรู้แนวทางการใช้ชีวิตทางโลกเพ่ือทจ่ี ะก้าวไปสู่ โลกแห่งธรรมะต่อไปในอนาคต การสร้างหรือการต่อยอดถิ่น เวียงบัวจาเป็นต้องอาศัยความร่วมมือกันจากทุกภาคส่วน อาจจะมีดนตรี มีศิลปะ เทศบาลหรือทางหน่วยงานราชการ อาจจะใชส้ ถานทีใ่ นการจัดกิจกรรมเพ่อื สร้างให้เป็นเวทที ม่ี ีชิวิด ต่อไปและหวังเป็นอย่างยิ่งว่าลานธรรม ลานศิลป์แห่งน้ีจะเป็น พน้ื ท่ีทีม่ ปี ระโยชนส์ งู สดุ ในตาบลแม่กาและจงั หวัดพะเยา...” 20 ผศ.ดร.สหทั ยา วิเศษ และคณะ

เอกสารชุดความรู้ : การจัดการทรพั ยากรวัฒนธรรมเชงิ สรา้ งสรรค์ ไพศาล พุทธเหมาะ นายกเทศมนตรีตาบลท่าข้าม อาเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ “... เทศบาลตาบลท่าข้าม เป็นหน่วยงานที่ดาเนินงานเรื่อง องค์กรคุณธรรม เน้นเรื่องการส่งเสริมประเพณีวัฒนธรรมของ ชมุ ชน เพราะฉะน้ันเทศบาลจึงเหน็ ความสาคญั ของการจัดงาน ในครง้ั น้ี ประเพณีแห่ไมค้ า้ โพธ์ิ เป็นความเช่ือของชาวบ้านทสี่ ืบ ต่อกันมายาวนาน เป็นการค้าชูชีวิตให้ยาวนาน การจัด กิจกรรมคร้ังนี้ได้ปรับเปล่ียนไม้มาเป็นเหล็ก ซ่ึงไม่มีปัญหากับ คนในชุมชนเพราะว่ามีความเข้าใจ และเหน็ ประโยชนจ์ ากการ นาเหล็กมาใชใ้ นการทากิจกรรมอย่างอืน่ ของวดั ในอนาคต...” ดร.อดุลย์ กันธิดา นายกเทศมนตรีตาบลลาปางหลวง อาเภอเกาะคา จังหวดั ลาปาง “...แนวนโยบายของการส่งเสริมด้านการท่องเท่ียวของตาบล ลาปางหลวงท้ัง 13 หม่บู ้าน ของตาบลลาปางหลวง จะเน้นใน จุดของแหล่งท่องเท่ียวดั้งเดิมก่อน รักและหวงแหนศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณีดั้งเดิมมา ในส่วนของงานศิลปะน้ี ทาง เทศบาลมีงบประมาณในการสนับสนุนทางด้านวัสดุอุปกรณ์ และสี ใหท้ างชุมชนทาแผนเพ่อื ขอสนบั สนุนงบประมาณ..” ธัญญ์ณภัส ฐิติกิตวรธัญญ์ กรรมการหอการค้าจังหวัด พะเยา “...การจัดกิจกรรมลานธรรม ลานศลิ ป์ ถิน่ เวียงบัวในครั้งนี้ถือ ได้ว่าเป็นการสร้างการรับรู้ได้เป็นอย่างดีโดยผ่านผลงานทาง ศิลปะและได้รับทราบความหมายต่างๆที่แฝงอยู่ในผลงาน ศิลปะ สามารถสร้างแรงบันดาลใจและมีอิทธิพลต่อจิตใจของ มนุษย์และคิดว่าลานธรรมแห่งนี้จะกลายเป็น Land Mark ของจังหวัดพะเยาตอ่ ไปในอนาคตได.้ ..” 21

มานติ ย์ โกวฤทธ์ิ ศิลปนิ ผู้สรา้ งสรรคง์ านศลิ ปะชุมชน “...การสร้างสรรค์ผลงานศลิ ปะภาพวาด 3 มิติ จาเป็นต้องเน้น ท่ีอัตลักษณ์ของชุมชนเป็นของดีท่ีมีอยู่ภายในชุมชนและ สามารถนาไปแสดงเป็นผลงานเพื่อให้นักท่องเท่ียวได้ชื่นชม แม้ว่าของดีทีม่ ีอยู่ในชุมชนจะไม่ได้ถกู นามาใช้แล้ว แต่สามารถ กลายเป็นพิพิธภัณฑ์ขนาดใหญ่แบบเปิดโล่งและสามารถสร้าง การเรียนรู้ให้แก่ผู้อ่ืนภายนอกชุมชนและสามารถดึงดูดใจ นกั ทอ่ งเท่ยี วให้เขา้ มาเย่ียมชม...” ผ่องพรรณ ศิริวัฒนาวงศา รองผู้อานวยการการท่องเที่ยว แห่งประเทศไทย สานกั งานจังหวัดแพร่ “.....การท่องเท่ียวแห่งประเทศไทยมีหน้าที่ในส่วนของการ ประชาสัมพันธ์และการตลาดเป็นหลัก จังหวัดแพร่เป็นเมือง เล็กๆ แต่มีความน่ารัก คงไม่สามารถเปรียบเทียบกับจังหวัด ใหญ่ๆ ได้ แต่จังหวัดแพร่มีมมุ มองเป็นของตนเองที่สามารถดึง เอาอัตลักษณ์ออกมา จะต้องขายความเป็นจังหวัดแพร่ นักท่องเที่ยวจะใหค้ วามสนใจความเป็นจังหวัดแพร่ ความเป็น ชุมชนบ้านต้นไคร้ ปัจจุบันต้องยอมรับว่าส่ือโซเชียลมีเดียมี ความสะดวกและรวดเร็วในการส่ือสารและการค้นหาข้อมูล ข่าวสาร ถ้านักท่องเท่ียวได้เข้ามาเย่ียมชมและมีความคิดเห็น วา่ เป็นสง่ิ ที่ดกี ็จะบอกตอ่ กันปากต่อปากต่อไป.....” 22 ผศ.ดร.สหทั ยา วเิ ศษ และคณะ

เอกสารชดุ ความรู้ : การจัดการทรพั ยากรวฒั นธรรมเชงิ สร้างสรรค์ เอกสำรอ้ำงอิง ธนิก เลิศชาญฤทธ์. ก ารจั ดกา รทรั พยา กรวั ฒน ธ รรม . กรุงเทพมหานคร : ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การ มหาชน), 2554. สายันต์ ไพรชาญจิตร์. การฟ้ืนฟูพลังชุมชนในการจัดการ ทรพั ยากรทางโบราณคดีและพิพิธภณั ฑ์: แนวคิด วิธกี าร และประสบการณ์จากจังหวัดน่าน. กรุงเทพมหานคร: โครงการเสริมสร้างการเรียนรู้เพื่อชุมชนเป็นสุข (สรส.), 2557. สรุปการเสวนาการพัฒนาเมืองศิลปะเชิงสร้างสรรค์ในล้านนาและ การเปิดลานธรรม ลานศิลป์ ถ่ิน เวียงบัว. วันที่ 7 ธันวาคม 2563 ณ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราช วิทยาลยั วิทยาเขตพะเยา . ม.ป.ป. (เอกสารอดั สาเนา). English heritage. Sustaining the historic environment : new perspectives on the future. London: English Heritage, 1997. 23

24 ผศ.ดร.สหัทยา วิเศษ และคณะ

.