Seyyid Harun Veli E-kitap

Seyyid Harun Velî

Seyyid Harun Velî Camii Şadırvan

Yrd. Doç. Dr. Şerafettin YILDIZSeyyid Harun VelîSeyyid Harun el-Horasanî 23 Rebiulevvel 720 3 Mayıs 1320

02 Kıymetli Vatandaşlarımız, Seyyid Harun Veli Hazretleri, Peygamber Efendimizin soyundan gelen, Seydişehir'i kuran büyük velidir. 13. Yüzyılda Horasan bölgesinde yaşamakta olan sultan ve ilim, medrese sahibi Seyyid Harun Veli, kulağına birkaç defa gelen “Ya Harun, Rum'a çık ve Karaman bölgesinde bulunan Küpe Dağı'nın çevresinde bir şehir kur. O şehrin halkı salih ola\" sesi üzerine müritleri ile birlikte, kılavuzluk yapan bulutların gölgesinden geçerek Küpe Dağı'nın etrafını mesken seçmiş ve Seyyidler şehri olarak tarihe geçen Seydişehir'i kurmuştur. İlahi bir emirle Seydişehir'e gelen Seyyid Harun Veli'nin, Çiğdem Tepesi'nde inşa ettiği cami ve hamamın çevresi yerleşim yeri haline gelmiştir. İslam şehirleri hep böyle mescitler, camiler etrafında şekillenmiştir. Seyyid Harun Veli gibi Horasan erenleri sadece maddi imarlar yapmamış, manevi inşalar yaparak, Anadolu İslam Medeniyeti'nin şekillenmesinde büyük rol oynamışlardır. Bir alim, bir zahit, bir veli olarak Seyyid Harun Veli, almış olduğu bu emir ve işaret üzerine dünya taç ve tahtını, terk ederek, manevi sultanlığı tercih etmiştir. Horasan'dan çıktığı büyük yolculuğunun varış noktasına ulaşmış, Seydişehir'in temelini takva üzerine Anadolu'nun bu şirin köşesinde atmıştır. Hicret yurdu olarak Seydişehir'in seçilmesi sıradan değildir. Burayı manevi, erdemli şehir haline getirmiştir. Rabbim cümlesinin sırlarını mukaddes ve mübarek kılsın Rabbim cümlesinin sırlarını mukaddes ve mübarek kılsın Rabbim cümlesinin sırlarını mukaddes ve mübarek kılsın

Seyyid Harun Veli'nin hayatı hakkında bilgi veren tek eser, kardeşi Seyyid Bedreddin'in dokuzuncu kuşaktan torunu Abdülkerim b. Şeyh Musa'nın h. 962 (m. 1554) yılında yazdığı Makâlât-ı Seyyid Harun adlı eserdir. Bu eser, edebiyatçıDoç.Dr. Cemal Kurnaz tarafından Manisa (Muradiye)nüshası esas alınarak mevcut üç nüshası karşılaştırılmış,tenkitli bir metin oluşturularak Türk Tarih Kurumunca 1991yılında yayımlanmıştır. Abdülkerim b. Şeyh Musa, eseriniyazarken çevresindeki yaşlı ve muteber kişilerinanlattıklarının yanı sıra bazı Farsça eserlerden deyararlandığı belirtmekte, ancak eserlerin isimleri ve yazarlarıhakkında herhangi bir bilgi vermemektedir. Eser, bir şehirkurmak amacıyla Horasan'dan Anadolu'ya gelen SeyyidHarun Veli'nin hayatını, faaliyetlerini ve kerametlerinianlatan bir menâkıbnâme olup Seydişehir tarihi için en eskikaynak hüviyetindedir. Şunu belirtmek gerekir ki menâkıbnâmeler, eleştirmenler tarafından edebî bir tür olarak değerlendirilmekte olup bir tarih kitabı değildir. Ancak bu tür edebi eserlerde önemli tarihi ve folklorik bilgiler de yer almaktadır.

04 Seyyid Harun Velî Camii Namaz Esnasında

Seyyid Harun, Horasan'da dünyaya gelmiş, ancak doğum tarihi bilinmemektedir. Horasan; İran, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan'ın bir kısım topraklarını içine alan geniş bir bölgenin adıdır. Esere göre Seyyid Harun, Hz. Muhammed'in torunlarından İmam MusaKâzım'ın oğlu Harun'un oğlunun oğludur. Yani SeyyidHarun, dedesinin adını almıştır. Makâlât'ta Seyyid HarunVeli'nin babasının adı belirtilmemiştir, ancak yeğenininadının Musa olması sebebiyle, babasının adının Musa olmaihtimali yüksektir. Seyyid Harun'un anne tarafından ise soyuVeysel Karani'ye dayanmaktadır. Seyyid Harun, asil bir aileye mensupolduğu için küçük kardeşi Seyyid Bedreddin ile birlikte iyi bireğitim almışlardır. Seyyid Harun, Horasan Emiri olanamcasının vefatından sonra emirliğine getirilir. O, âdil birhükümdar iken atalarının mezarını ziyareti sırasındagaipten gelen bir ses tarafından kendisine Anadolu'ya giderek Küpe dağı civarında bir şehir kurmasının emredilmesi üzerine emirliği bırakıp kendini ibadete verir ve nice ilahî sırlara erişir. Sonra bir bulutun rehberliğinde yanında kırk kişilik bir kafile ile yola çıkar.

06 Seyyid Harun Velî Camii Güney Cephesi

Kafileyi, Bağdat'ın girişinde Cafer-i Sadık soyundan Şeyh Alâeddin karşılar ve Seyyid Harun'a şeyhlerin izlediği yol hakkında bilgiler verir, tarikatın usül ve erkânını öğretir, kendisine abâ ve asa verip esmâlar telkin eder. Kırk gün Bağdat'ta kalarak Şeyh Alâeddin'den tasavvuf eğitimi alanSeyyid Harun Veli, buradan ayrılıp kafileyle, Konya'da HocaFaruk Mescidi'ne varır. Burada iki rekât namaz kıldıktansonra mutasavvıf Hoca Ahmet Fakih (ö.1221)'in kabriniziyaret eder. Kafile, Hatunsaray yakınında konakladığındahasta olan kardeşi Seyyid Bedreddin vefat eder, onu orayadefnederler. Kabrinin bulunduğu yer, “Seyyid Sini” (SeyyidKabri) adıyla bilinmektedir. Kafile; Çukurçimen, May üzerindenKaraviran köyüne, orada bir süre kaldıktan sonra bugünküSeyyid Harun Camii'nin bulunduğu Çiğdem Tepesi'ne gelir.Burada Seyyid Harun Veli'ye bazı ilahî işaretlerle şehrinplanı gösterilir. Kale, cami ve külliyesi için kullanılan taşlar,Ilıca'da yer alan Elite (Vervelit) isimli antik bir şehrin kalıntılarından getirilir, ağaçlar ise Küpe Dağı'nın Pınarbaşı ve Ağılkaya mevkilerinden temin edilir. Şehrin ilk nüvesi olarak kale, mescit, medrese, zâviye, hamam ve bazı evler inşa edilir. Şehrin kuruluşu sırasında Seyyid Harun Veli'nin pek çok kerameti görülür.

08 Seyyid Harun Velî Hamamı

Şehir, site şehir şeklinde kurulmuştur. Yapıların kale içine alınması, Seyyid Harun Veli'nin emirlik yaptığı şehrin planını Seydişehir'de uyguladığı düşüncesini uyandırmaktadır. Kale kapısı olarak Çiğdem tepesinin kıble tarafına (Ulu Kapı), güney tarafına (Hızır=Pazar Kapısı), batı tarafına ise (Evliya=Kiçi Kapı) yapılmıştır.Anlam olarak Ulu: büyük, Kiçi ise küçük demektir. Ağaçeşmesinin yanında yer alan büyük kemerli Ulukapı ve KiçiKapı yakın zamana kadar ayakta kalabilmişlerdir. Seyyid Harun'un Seydişehir'e geldiğisırada bölgede Eşrefoğlu Mehmet Bey (1302-1320) hükümsürmekteydi. Mehmet Bey, 1302-1320 yılları arasındabölgede hüküm sürmüştür. Şehrin kurulmasından sonraSeyyid Harun'un bir süre daha yaşaması sebebiyleSeydişehir'in 1302-1310 yılları arasında kurulduğu tahminedildiği tahmin edilmektedir. Eşrefoğlu Mehmet Bey,başlangıçta Seyyid Harun'dan çekinip düşmanca bir tavırtakınmış, sonradan onun iktidar hırsı içinde olmadığını,dervişlikten başka gayesi bulunmadığını görünce onun en büyük destekçisi olmuş, hatta Seydişehir'de kurulan külliye için Seydişehir ve Beyşehir'de vakıflar tahsis etmiştir. Bu tarihten sonra eski adı Süleymaniye olan Beyşehir, “Beğ şehri”, Seydişehir ise “Seydi şehri” ve “Seyyid şehri” adlarıyla anılmaya başlamıştır.

10 Seyyid Harun Velî Camii Gece Görünümü

Seyyid Harun Veli, şehrin kuruluşundan bir süre sonra inzivaya çekilmiş, namazlarını cemaatle tekkesinde eda etmiş, ömrünün kalan kısmını çok az yemek yiyerek fazla kimseylekonuşmadan tefekkür içerisinde tekkesinde geçirmiştir.Seyyid Harun Veli, sağlığında halifelerini irşat için değişikbölgelere göndermiştir. Mahmut Seydi'yi Alanya'ya,Zekeriya Baba'yı Manavgat'a, Ali Baba, Gök Seydi, Kilimpuşve Siyah Derviş'i Teke iline (Antalya'ya), Akça Baba'yıGermiyan (Kütahya) iline, Nasipli Baba'yı Aydın iline, GökDemir Baba'yı Atâ'ya yollamış, Haydar Baba'ya ise “Suyunöte tarafında Bük'ten beri bir yerde yurt tut.” Demiştir. Seyyid Harun Veli, halifelerine gittikleriyerlerde hak yolundan ayrılmamalarını, cihat etmelerini vefakir fukarayı koruyup kollamalarını tavsiye etmiştir. SeyyidHarun Veli'nin halifelerini gönderdiği yerler dikkatealındığında onun Akdeniz ve Ege bölgelerinin İslamlaşma sürecinde etkin rol oynadığı görülmektedir. Seyyid Harun Veli, 3 Mayıs 1320 (h. 23 Rebiülevvel 720) tarihinde vefat etmiş, vasiyeti üzerine tekkesinin bulunduğu yere defnedilip üzerine türbe yapılmıştır.

12 Seyyid Harun Velî Camii Namaz Çıkışı

Seyyid Harun Veli; fikirleri, hayat tarzı ve sahip olduğu misyonu itibariyle toplum nezdinde çok saygın ve önemli bir yere sahipti. O, bölgedeki gayr-i Müslimlere karşı savaşan bir mücahit, insanları İslam'a çağıran bir davetçi, onların hidayete ermesini sağlayan bir mürşit ve rehber, onlara öncülük eden bir lider, duasıyla şifa veren,fakirleri koruyup kollayan bir Allah dostuydu. Ayrıca o,kurduğu medresenin ilk müderrisiydi. Seyyid soyundangelenlerin ders verdiği bu medrese, bölgenin önemli bireğitim kurumu olarak varlığını ve faaliyetlerini 1900'lü yıllarakadar sürdürmüştür. Seyyid Harun Veli'nin vefatından sonra yerine HalifeSultan geçmiş, onun da 1367 yılında vefat etmesi üzerineSeyyid Harun Veli'nin yeğeni Seyyid Musa, şeyh olmuştur.Şeyh Musa'dan sonra şeyhlik görevi, bu soydan gelenlertarafından yürütülmüştür. KAYNAKLAR:Mehmet Önder, Seydişehir Tarihi, Ankara 1986, s.96-101; Abdülkerim b.Şeyh Musa, Makâlât-ı Seyyid Harun, Haz. Cemal Kurnaz, TTK Basımevi, Ankara 1991, vr. 3a-25a.; Abdurrahman Ayaz, Seydişehir Tarihi, 5. Baskı, Seydişehir 2008, s.17-56; Haşim Şahin, “Seyyid Harun”, TDVİA, C.37, İstanbul 2009, s. 58-59; Şerafettin Yıldız, “Seyyid Harun Veli (Seydişehir'in Kuruluş Tarihçesi)”, Küpenin İncisi Seydişehir Araştırma Dergisi, Ağustos 2011, s.6-10; Şerafettin Yıldız, İz Bırakan Seydişehirliler 1320- 1923, Aybil Yayınları, Konya 2013, s.9-30.

14 Seyyid Harun Velî Sanduka



16 Seyyid Harun Velî Camii İç Görünüm

Seyyid Harun Velî CamiiDış Görünümü

İlahi bir emirle Seydişehir'e gelen Seyyid Harun Veli'nin, Çiğdem Tepesi'nde inşa ettiği cami ve hamamın çevresi yerleşim yeri haline gelmiştir. İslam şehirleri hep böyle mescitler, camileretrafında şekillenmiştir. Seyyid Harun Veli gibiHorasan erenleri sadece maddi imarlar yapmamış,manevi inşalar yaparak, Anadolu İslam Medeniyeti'ninşekillenmesinde büyük rol oynamışlardır.