คู่มือพลเมืองคุณภาพ

ลักษณะของผ้แู ทนท่ปี ระชาชนต้องการ (เลือกคนหรอื พรรคท่ีดีทสี่ ุดหรือเลวนอ้ ยทีส่ ดุ ) เช่น 1. มคี วามรู้ ความสามารถ รูง้ าน รู้หน้าที่ 2. มีจติ ส�ำนึกสาธารณะ เห็นแก่ประโยชน์สว่ นรวม 3. มวี สิ ัยทัศน์ รบั ฟงั ความคดิ เหน็ ของผอู้ ่ืน 4. มีการดำ� เนินชวี ติ ที่ดี มวี นิ ัยและรบั ผดิ ชอบต่อครอบครัว ชุมชนและสังคม 5. มปี ระวตั ดิ ี โปร่งใส ไมเ่ คยทุจรติ ไมม่ หี น้สี นิ ลน้ พ้นตัว 6. มีมนษุ ย์สัมพันธด์ ี เขา้ ถึงประชาชน 7. มีคณุ ธรรม จริยธรรม ซือ่ สัตย์สุจริต 8. มคี วามเขม้ แข็งและกลา้ ทำ� ในส่ิงทถ่ี กู ตอ้ งเพื่อสว่ นรวม 9. มีการหาเสยี งอยู่ในกรอบ ไม่ฝา่ ฝนื กฎหมาย 10. มอี ุดมการณ์ ยดึ หลกั การประชาธปิ ไตย ...47

บทบาทของพลเมอื งในการตรวจสอบการเลือกตงั้ การเลอื กต้ังทกุ คร้ังท่ผี ่านมา มักจะมีข่าวการกระท�ำผิดกฎหมาย ระเบียบ ข้อห้าม ที่เกี่ยวกับการเลอื กตง้ั อยู่เปน็ ประจำ� ดังนัน้ พลเมอื งท่มี คี ุณภาพจงึ ต้องเขา้ มามี สว่ นร่วมในการแก้ปญั หาดังกลา่ ว โดยตดิ ตามตรวจสอบการเลอื กตั้งใหเ้ ป็นไปโดยสจุ ริต และเท่ยี งธรรม มีแนวทางด�ำเนนิ การ ดงั น ี้ 1. การแสวงหาขา่ วสารในการเลือกตั้ง เร่ิมต้ังแต่ก่อนครบวาระการด�ำรงต�ำแหน่งหรือก่อนประกาศให้มีการเลือกต้ัง ควรสอดส่องและสงั เกตเหตกุ ารณเ์ กย่ี วกบั การเลือกต้ังทเ่ี กดิ ขึ้นในพ้นื ท่ี ดงั น้ี กอ่ นวันเลือกตง้ั - การเปดิ ตัวผู้จะสมคั รรับเลอื กต้งั หรอื แนะน�ำตวั วา่ จะลงสมคั รหรือไม่ - การจดั ตง้ั หรอื ทาบทามบุคคลใหเ้ ป็นหัวคะแนนในพ้ืนที่ที่มีการจัดต้ัง เปน็ ใครบ้าง - การสมัครรับเลอื กต้ัง ผูส้ มคั ร มีใครบา้ ง ประวัติความเป็นมาอยา่ งไร - การหาเสยี งเลือกต้ัง ผ้สู มัคร ใช้วิธกี ารใดในการหาเสยี งเลือกต้งั บา้ ง - พฤตกิ รรมของผ้สู มัคร หวั คะแนน หรอื ผสู้ นบั สนุน มีการกระทำ� ใดทนี่ า่ จะ เข้าข่ายเป็นความผิดตามกฎหมายเลือกต้ัง หรือไม่ อยา่ งไร คมู่ อื อบรมตามหลกั สูตร : พลเมืองคุณภาพ

ในวนั เลือกตั้ง - การลงคะแนนของผ้มู ีสิทธเิ ลอื กตั้ง เชน่ จำ� นวนผมู้ า ลงคะแนน พฤตกิ รรมในการลงคะแนน เชน่ มีรถน�ำมาสง่ มารอแตไ่ ม่ยอม ลงคะแนน - ความเคลื่อนไหวของผู้สมคั ร หัวคะแนนหรือผู้สนับสนนุ พฤติการณ์เป็นอยา่ งไร มกี ารหาเสียงหรอื แจกเงนิ หน้าทีเ่ ลอื กตงั้ หรือไม่ - การด�ำเนินงานของคณะกรรมการประจ�ำหน่วยเลอื กตั้ง เช่น ไดด้ �ำเนินการลงคะแนนใหเ้ ปน็ ไปตามกฎหมาย ระเบยี บ หรอื แนวทาง ปฏบิ ตั ิหรือไม่ - หลังจากการปดิ การลงคะแนนแลว้ ควรตดิ ตามสงั เกตการณ์ การนับคะแนนและการประกาศผลว่าถกู ต้องหรอื ไม่ ...49

2. ขอ้ ห้ามและความผดิ ในการเลือกตง้ั ทส่ี ำ� คญั หา้ ม จัดทำ� ให้ เสนอให้ สัญญาว่าจะให้ หรอื จัด เตรียมเพ่อื จะใหท้ รพั ยส์ ิน หรือผลประโยชน์อน่ื ใด อนั อาจ คำ� นวณเป็นเงินได้แก่ผู้ใด เพือ่ จงู ใจใหล้ งคะแนนหรอื ไม่ ให้ลงคะแนนแก่ผ้สู มัคร เช่น ผูส้ มคั รหรือหัวคะแนนแจก เงนิ ซ้อื เสยี ง หาเสียงโดยแจกส่ิงของ ฝ่าฝนื จ�ำคุกต้ังแต่ 1-10 ปี หรือปรบั ตงั้ แต่ 20,000-200,000 บาท หรือท้ังจำ� ทง้ั ปรบั และใหศ้ าลส่ังเพกิ ถอนสทิ ธเิ ลือกตงั้ มกี ำ� หนด 20 ปี หา้ ม ให้เงิน ทรพั ยส์ นิ หรือประโยชน์อน่ื ใดไม่วา่ จะโดยตรงหรือ โดยออ้ มแกช่ มุ ชน สมาคม มูลนิธิ วัด หรือศาสนสถานอืน่ สถานศึกษา สถานสงเคราะห์ หรือ สถาบันอ่ืนใด เพือ่ จงู ใจให้ลงคะแนนหรือไม่ใหล้ งคะแนน แก่ผู้สมัคร เช่น บริจาคเงินให้โรงเรยี นหรือสถานสงเคราะห์ พร้อมกับหาเสียงดว้ ย ใหเ้ งินทำ� บุญงานกฐนิ หรอื ผ้าปา่ แกว่ ัดพรอ้ มกับหาเสยี ง ฝา่ ฝืน จ�ำคกุ ต้ังแต่ 1-10 ปี หรือ ปรบั ตั้งแต่ 20,000-200,000 บาท หรือท้งั จ�ำ ทั้งปรับ และให้ศาลส่งั เพิกถอนสิทธเิ ลือกตั้งมีก�ำหนด 20 ปี หา้ ม ท�ำการโฆษณาหาเสียงดว้ ยการจัดใหม้ ีมหรสพ หรอื การรืน่ เริงต่างๆ เพ่ือจูงใจใหล้ งคะแนนหรอื ไมใ่ หล้ ง คะแนนแกผ่ สู้ มคั ร เชน่ จดั เวทปี ราศรยั หาเสยี งโดยมีการ จ้างวงดนตรี หมอล�ำ ลำ� ตดั ลิเก มาแสดงในเวทดี ังกลา่ ว ฝา่ ฝนื จำ� คกุ ตัง้ แต่ 1-10 ปี หรือปรบั ตงั้ แต่ 20,000- 200,000 บาท หรือท้งั จ�ำท้ังปรบั และให้ศาลส่งั เพิกถอน สิทธิเลือกตัง้ มีก�ำหนด 20 ปี คมู่ อื อบรมตามหลักสูตร : พลเมืองคณุ ภาพ

ห้าม เลีย้ งหรอื รับจะจดั เลี้ยงผู้ใด เพื่อจงู ใจให้ลง คะแนนหรอื ไม่ใหล้ งคะแนนแก่ผู้สมัคร เชน่ ผ้สู มคั ร จดั งาน วันเกิดหรอื ขนึ้ บ้านใหม่ มกี ารเลีย้ งอาหารเครือ่ งดื่มฟรี แลว้ มกี ารหาเสียงด้วย ฝา่ ฝนื จ�ำคุกตงั้ แต่ 1-10 ปี หรอื ปรบั ต้ังแต่ 20,000-200,000 บาท หรือทัง้ จำ� ทั้งปรับ และให้ศาลส่ังเพิกถอนสิทธเิ ลอื กตั้งมีก�ำหนด 20 ปี ห้าม หลอกลวง บงั คับ ขู่เขญ็ ใชอ้ ิทธพิ ลคกุ คาม ใส่รา้ ยดว้ ยความเทจ็ หรอื จูงใจใหเ้ ข้าใจผดิ ในคะแนนนิยม ของผูส้ มคั รใด เพอ่ื จงู ใจใหล้ งคะแนนหรือไม่ใหล้ งคะแนน แก่ผสู้ มคั ร เช่น การสร้างขา่ วใส่ร้ายผู้สมัครฝ่ายตรงขา้ ม การใช้อิทธิพลบังคับให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งไปลงคะแนนให้ แก่ผสู้ มัครคนใดคนหน่ึง ฝ่าฝืน จ�ำคกุ ตงั้ แต่ 1-10 ปี หรอื ปรบั ตงั้ แต่ 20,000-200,000 บาท หรอื ทัง้ จำ� ท้ังปรับและ ให้ศาลส่ังเพกิ ถอนสทิ ธเิ ลือกต้งั มกี �ำหนด 20 ปี หา้ ม มใิ ห้ผมู้ ีสทิ ธิเลือกต้ังผ้ใู ดเรียก รบั หรอื ยอมจะรบั เงนิ ทรพั ย์สิน หรอื ประโยชน์อื่นใดส�ำหรับ ตนเองหรอื ผู้อื่น เพื่อลงคะแนนเลอื กหรอื ลงคะแนนไมเ่ ลือก ผู้สมคั รผูใ้ ด หรืองดเว้นไม่ลงคะแนนให้แก่ผูส้ มัครผูใ้ ด เช่น หัวคะแนนมาแจกเงินหรือมาแจกส่ิงของเพื่อให้เลือก ผู้สมัครคนใดคนหนึง่ ไมว่ ่าผูม้ ีสิทธิเลือกตัง้ จะรับไว้ด้วยความ เตม็ ใจหรือรับไว้ดว้ ยความเกรงใจ กเ็ ป็นความผดิ ฝ่าฝนื จ�ำคุกตง้ั แต่ 1-10 ปี หรือปรับตงั้ แต่ 20,000-200,000 บาท หรือท้ังจำ� ทั้งปรับ และใหศ้ าลสั่งเพกิ ถอนสทิ ธเิ ลือกต้ัง ของผนู้ ้ันมีกำ� หนด 20 ปี ...51

3. การบันทึกเหตกุ ารณ์ หากพบการกระท�ำความผดิ เกยี่ วกับการเลือกตง้ั ควรจัดทำ� บันทึกสาระส�ำคัญ ของเหตกุ ารณ์ (บนั ทกึ เท่าท่ีจ�ำได้วา่ ใคร ทำ� อะไร ท่ไี หน เม่อื ไหร่ อยา่ งไร และทำ� ไม) ใหเ้ ป็นไปตามข้อเทจ็ จรงิ ท่ีเกิดขึน้ จรงิ โดยไม่สอดแทรกความเหน็ ส่วนตวั เขา้ ไปจนท�ำให้ ข้อเทจ็ จรงิ ผดิ เพี้ยนไป 4. การใหข้ ้อมูลหรอื ชีเ้ บาะแสการกระท�ำผดิ กฎหมายเลือกต้ังต่อ กกต. ผู้ให้ข้อมูลข่าวสารหรือชี้เบาะแสที่เป็นประโยชน์ต่อการสืบสวนหรือไต่สวน ของ กกต. โดยข้อมลู นั้นมีคุณค่านา่ เชอ่ื ถอื หาได้ยาก ไมป่ รากฏอยู่ท่ัวไป ต้องใช้ความ พยายามในการแสวงหา มสี ทิ ธิได้รับคา่ ใช้จา่ ยและเงนิ รางวัล ตามระเบียบ กกต. ในอตั รา ครัง้ ละไม่เกิน 5,000 บาท เงินรางวัลในการชีเ้ บาะแส 1) การเลอื ก ส.ว. / การเลอื กตัง้ ส.ส. / ผ้วู า่ กทม. / นายกเมอื งพทั ยา / นายก อบจ. นายกเทศมนตรี (เทศบาลเมอื งและเทศบาลนคร) ตัง้ แต่ 100,000–1,000,000 บาท 2) การเลอื กต้ัง ส.ก. / ส.เมืองพัทยา / ส.อบจ. / นายกเทศมนตรี (เทศบาล ต�ำบล)/ นายก อบต. ตัง้ แต่ 50,000–500,000 บาท 3) การเลือกตัง้ ส.ท./ส.อบต. ตงั้ แต่ 25,000–250,000 บาท ค่มู อื อบรมตามหลกั สูตร : พลเมอื งคณุ ภาพ

5. ระวงั ข่าวปลอม/ขา่ วเทจ็ /ข่าวลวง ขา่ วปลอม/ข่าวเท็จ/ขา่ วลวง คอื ขา่ วทมี่ ีเนอ้ื หาเป็นเพียงความคดิ เห็นสว่ นตัว โนม้ นา้ วชักจงู โฆษณาชวนเชือ่ มุง่ โจมตีฝา่ ยตรงข้าม เปน็ เรือ่ งราวที่ถกู คัดและสรา้ งขึ้น เพอ่ื ให้เขา้ ใจผิด สรา้ งอคติ ทง้ั ทางลบและบวก สร้างความแตกแยกชิงชัง จึงควรมี ข้อพจิ ารณาเบอื้ งตน้ เพื่อตรวจสอบวา่ ขอ้ มูลใดเปน็ ข่าวปลอม/ข่าวเท็จ/ข่าวลวง ดังน้ี 5.1 มีความสมเหตุสมผล ความเป็นไปได้มากนอ้ ยแค่ไหน 5.2 ข่าวดังกล่าวนน้ั มตี ้นตอมาจากแหล่งไหน นา่ เช่อื ถือเพียงใด 5.3 พิจารณาความเปน็ กลางในการเสนอหรอื เผยแพรเ่ น้ือหาขา่ ว 5.4 มกี ารแก้ขา่ วโดยน�ำพยานหลกั ฐานท่ีน่าเชอ่ื ถอื ออกมาพิสจู น์หกั ลา้ งขา่ ว ดังกล่าว 5.5 หากเปน็ ข่าวจากส่อื สงั คมออนไลน์ ควรตรวจสอบโดยการนำ� ชอ่ื ขา่ ว หรอื เน้ือความในขา่ วมาคน้ หา หรือดวู นั ท่ีเผยแพร่ขา่ ว รวมทั้งอาจขอความชว่ ยเหลอื จาก บุคคลอืน่ ช่วยตรวจสอบข่าวนนั้ ...53

6. หากการเลือกต้งั มิได้เปน็ ไปโดยสจุ รติ และเท่ียงธรรม อาจจะถูกด�ำเนินการ ดังน้ี ใบเหลอื ง - กกต. หรอื ศาลสั่งให้มีการเลอื กต้งั ใหม่ (ลงคะแนนได้/ลงสมคั รได)้ ใบส้ม - กกต. สั่งให้ระงับสทิ ธสิ มคั รรบั เลือกตงั้ เปน็ การช่วั คราว ไม่เกนิ 1 ปี (ลงคะแนนได/้ ลงสมคั รไม่ได้) ใบดำ� - ศาลสั่งใหเ้ พกิ ถอนสทิ ธสิ มัครรับเลอื กตั้ง (ลงคะแนนได้/ลงสมัครไม่ได)้ ใบแดง - ศาลสั่งให้เพิกถอนสทิ ธเิ ลอื กตง้ั (ลงคะแนนไม่ได้/ลงสมัครไมไ่ ด)้ “พลังพลเมอื งคณุ ภาพ คอื พลังสร้างชาติ สรา้ งประชาธิปไตย” คู่มอื อบรมตามหลกั สตู ร : พลเมอื งคุณภาพ

...55