โครงการวิชาการนวดเพื่อสุขภาพ

รายงานผลการจดั กิจกรรม โครงการ“วิชาการนวดเพ่ือสขุ ภาพ” ประจำภาคเรยี นท่ี ๑/๒๕๖๒ โดย กศน.ตำบลทา่ กบู ศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั อำเภอซบั ใหญ่ สำนักงานสง่ เสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยจังหวัดชัยภมู ิ สำนกั งานสง่ เสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัย สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธกิ าร กระทรวงศึกษาธิการ

คำนำ เอกสารการรายงานผลการจดั กิจกรรมโครงการ“วชิ าการนวดเพ่ือสุขภาพ” ประจำภาคเรยี นที่ ๑/ ๒๕๖๒ เพ่ือพฒั นาอาชพี มีความรู้ และมีความสามารถในการนวดเพ่อื สุขภาพ เพ่อื เป็นอาชพี เสริมและลด รายจา่ ยในครวั เรอื น การศึกษาอาชีพจากการปฏิบัตจิ รงิ ทีบ่ รู ณาการกับวถิ ชี ีวติ ให้กบั บุคคลและชมุ ชน สามารถนำความรู้ทไ่ี ดร้ บั ไปประยกุ ต์ใช้ในการประกอบอาชพี และดำเนินชวี ิตประจำวันไดอ้ ยา่ งเหมาะสม คณะผจู้ ดั ทำหวงั เปน็ อยา่ งยง่ิ วา่ เอกสารฉบับนจ้ี ะอำนวยประโยชนแ์ กผ่ ู้ที่สนใจตามควาเหมาะสมและ ขอขอบพระคุณผมู้ ีสว่ นเก่ยี วข้องในการดำเนินการจดั เอกสารฉบับนท้ี ุกท่าน ผจู้ ดั ทำ กศน.ตำบลท่ากบู

สารบัญ คำนำ หนา้ ก สารบัญ ข บทที่ ๑ ๑ บทนำ ๓ บทท่ี ๒ เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง ๑๔ บทที่ ๓ ๑๖ วธิ กี ารดำเนนิ งาน ๑๙ บทท่ี ๔ ผลการดำเนนิ งาน บทท่ี ๕ สรุปผลและขอ้ เสนอแนะ ภาคผนวก ภาคผนวก ก - ภาพกจิ กรรม ภาคผนวก ข - โครงการ - กำหนดการ - แบบประเมนิ - คณะทำงาน

๑.๑ หลักการและเหตุผล จากสภาพการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของสังคมโลก ส่งผลให้สภาพเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม ตลอดจนสภาพความเป็นอยู่ของประชาชนเปลี่ยนแปลงไป ทำให้ประชาชนจำเป็นต้องมีความรู้ ความเข้าใจ เพื่อปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงและการพัฒนา ซึ่งเครื่องมือที่สำคัญของการพัฒนาคนก็คือการศึกษา การให้ความสำคัญในการพัฒนาคนแบบบูรณาการ ที่มี “คนเป็นศูนย์กลางในการพัฒนา” และให้ความสำคัญ ต่อการรวมพลังสังคมจากทุกภาคส่วนให้มีส่วนร่วมใน การดำเนินการ พร้อมทั้งสร้างเครือข่ายการขับเคลื่ อน ยุทธศาสตรก์ ารพัฒนาสกู่ ารปฏิบตั ิ รวมท้ังการติดตาม ตรวจสอบผลการดำเนินงานตามแผนอย่างต่อเนอื่ ง และ ยังกำหนดเป้าหมายให้คนไทยทุกคนต้องได้รับการ พัฒนาทั้งทางร่างกาย จิตใจ ความรู้ ความสามารถ ทักษะ การประกอบอาชีพ และมีความมั่นคงในชีวิต ในการเรียนรู้และฝึกอบรมได้ตลอดชีวิต มีปัญญา ไว้เป็นทุน สร้างงาน สร้างรายได้และนำประเทศให้หลุดพ้นจากวิกฤตที่เกิดขึ้นในสังคม ในการพัฒนาสังคมไทยให้ สอดคล้องกับนโยบาย ซึ่งเป็นภารกิจของ กศน.ตำบล เช่นการให้การศึกษาขั้นพื้นฐาน การศึกษาเพื่อพัฒนา ทักษะชวี ิตการศึกษาเพ่ือพฒั นาสงั คมและชุมชน และการศึกษาเพอ่ื การพัฒนาอาชพี โดยเฉพะการให้การศึกษา เพื่อพัฒนาอาชีพ เป็นการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริงบูรณาการกับ วิถีชีวิต สามารถพัฒนาประชาชนและ สังคมไทยให้นำความรู้และทักษะไปเป็นอาชีพเสริม อาชีพหลักได้ อีกทั้งเป็นการส่งเสริมการรวมกลุ่ม สร้าง เครือข่ายอาชีพ มีการแลกเปลีย่ นเรียนรู้ประสบการณอ์ าชีพ อีกทัง้ ยังกอ่ ใหเ้ กิดความรัก ความสามัคคีในชุมชน อกี ด้วย จากการสอบถามความต้องการและการได้สรุปข้อมูลพบว่ากลุ่มเป้าหมาย พบว่ามีความ ต้องการ เรียนรู้เกี่ยวกับการนวดเพื่อสุขภาพ เป็นการจัดการศึกษาที่พัฒนาให้ประชาชนได้รับความรู้และทักษะใหม่ เพื่อนำไปประกอบอาชีพเสริมและอาชีพหลัก โดยประชากร ในตำบลท่ากูบส่วนใหญ่เกือบร้อยเปอร์เซ็นต์มี อาชีพเกษตรกรรม โดยใช้แรงงานเป็นหลัก จงึ ส่งผลให้ประชากรสว่ นใหญป่ ระสบปัญหาปวดเม่อื ยตามรา่ งกายไมส่ ามารถทำงานได้ เต็มที่ การนวดแผนไทย ซึ่งจะเป็นการสืบทอดภูมิปัญญาการนวด แผนไทย ทำให้สามารถลดรายจ่าย เพ่ิม รายได้และดำรงชีวิตตามแนวพระราชดำริบนพื้นฐานของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงต่อไป ดังนั้น ศูนย์ การศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศัยอำเภอซบั ใหญ่ จึงได้จดั โครงการโดยมุ่งเน้นการ ปฏิบัติจริงที่ บูรณาการกบั วถิ ีชีวิตใหก้ บั บคุ คลและชุมชน เพือ่ นำไปสู่การแกป้ ัญหาและพัฒนาอย่าง สอดคล้องกับศักยภาพ ของประชาชนและตรงกับความตอ้ งการของชุมชน ๑.๒ วัตถปุ ระสงค์ ๑. เพื่อพัฒนาให้ประชาชนเกิดความรู้และทักษะอาชีพ มีความสามารถในการนวดเพื่อสุขภาพ สามารถนำไปประกอบอาชีพเสรมิ และและลดรายจ่ายในครวั เรือนได้

๒. เพื่อจดั การศกึ ษาอาชพี จากการปฏบิ ัตจิ รงิ ที่บรู ณาการกบั วถิ ีชีวติ ให้กับบุคคลและชุมชน นำความรู้ ความสามารถท่ีไดร้ ับไปใช้ประโยชน์ได้ ๑.๓ เปา้ หมาย เชงิ ปริมาณ ประชาชนกลุ่มเปา้ หมายตำบลท่ากบู อำเภอซับใหญ่ จงั หวดั ชยั ภมู ิ จำนวน ๑๘ คน เชงิ คณุ ภาพ กลมุ่ เปา้ หมาย มีความรู้ และมคี วามสามารถในการนวดเพอ่ื สุขภาพ เพ่ือเปน็ อาชีพเสริมและลด รายจา่ ยในครวั เรอื น การศึกษาอาชพี จากการปฏิบตั จิ รงิ ท่ีบรู ณาการกับวถิ ชี วี ติ ใหก้ ับบคุ คลและชุมชน นำ ความรู้ ความสามารถทไ่ี ดร้ ับไปใชป้ ระโยชน์ได้ ๑.๔ ผลที่คาดวา่ จะไดร้ บั พัฒนาอาชพี มีความรู้ และมีความสามารถในการนวดเพอื่ สุขภาพ เพื่อเป็นอาชพี เสรมิ และลดรายจา่ ย ในครวั เรือน การศกึ ษาอาชพี จากการปฏิบตั ิจรงิ ที่บรู ณาการกับวิถีชวี ติ ให้กบั บคุ คลและชมุ ชน สามารถนำ ความรทู้ ี่ไดร้ บั ไปประยุกต์ใช้ในการประกอบอาชพี และดำเนนิ ชีวิตประจำวันได้อย่างเหมาะสม

โครงการ “วชิ าการนวดเพ่ือสขุ ภาพ” ประจำภาคเรยี นที่ ๑/๒๕๖๒ เพ่อื พฒั นาอาชีพ มีความรู้ และมี ความสามารถในการนวดเพ่อื สขุ ภาพ เพ่อื เปน็ อาชพี เสริมและลดรายจ่ายในครวั เรือน การศึกษาอาชพี จากการ ปฏบิ ตั จิ ริง ทีบ่ ูรณาการกบั วิถีชีวติ ให้กับบคุ คลและชมุ ชน สามารถนำความรทู้ ่ไี ดร้ ับไปประยกุ ตใ์ ชใ้ นการ ประกอบอาชพี และดำเนนิ ชีวติ ประจำวนั ไดอ้ ยา่ งเหมาะสม โดยมรี ายละเอยี ดดงั นี้ ๒.๑ หลกั การนวดเพอื่ สขุ ภาพ ๒.๒ เทคนิคการนวดเพอื่ สุขภาพ ๒.๓ การทำลูกประคบสมุนไพร ๒.๑ หลกั การนวดเพ่อื สขุ ภาพ การนวดไทย หมายความวา่ การตรวจประเมนิ การวนิ จิ ฉยั การบำบดั การป้องกนั โรค การสง่ เสริม สุขภาพ และการฟืน้ ฟูสขุ ภาพ ดว้ ยวิธกี ารกด การคลึง การบบี การจบั การดดั การประคบสมุนไพร หรอื วธิ ีการ อื่นตามศิลปะการนวดไทย หรือการใช้ยาตามกฎหมายวา่ ดว้ ยยา ทง้ั นีด้ ้วยกรรมวธิ กี ารแพทยแ์ ผนไทย (ความหมายตามพระราชบญั ญตั กิ ารประกอบโรคศิลปะ พ.ศ. ๒๕๔๒ และประกาศกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๔๔ เร่อื งการเพิ่มประเภทการนวดไทยในสาขาการแพทย์แผนไทย) การนวดไทย หรอื นวดแผนโบราณ เปน็ การนวดชนดิ หน่ึงในแบบไทย ซึ่งเปน็ ศาสตรบ์ ำบดั และรกั ษา โรคแขนงหน่งึ ของการแพทย์แผนไทย โดยจะเนน้ ในลกั ษณะการกด การคลึง การบีบ การดัด การดึง และ ประคบสมนุ ไพร การอบสมุนไพร การนวดไทยแบง่ เป็น ๒ แบบ คือ แบบราชสำนักและแบบเชลยศักดิ์ การนวดแบบราชสำนัก เนื่องจากกลุ่มเป้าหมายของการนวดน้ีคอื เจา้ นายช้นั ผ้ใู หญ่ ผู้มี ยศถาบรรดาศักดิ์ทอี่ ยู่ในรว้ั ในวัง ฉะนัน้ การนวดจงึ ถูกออกแบบท่เี น้นการใชน้ ว้ิ มือและมือเท่านน้ั และทว่ งทา่ ที่ ใชใ้ นการนวดมคี วามสภุ าพเรียบรอ้ ย มีขอ้ กำหนดในการเรยี นมากมาย ผูท้ ีเ่ ชี่ยวชาญทางวิชาชพี ด้านน้ี จะได้ ทำงานอยใู่ นรว้ั ในวังเป็นหมอหลวง มีเงนิ เดอื นมียศมีตำแหนง่ การนวดแบบเชลยศกั ด์ิ เปน็ การนวดทใ่ี ชใ้ นระดบั ชาวบ้านด้วยท่าทางทว่ั ไป ไม่มีแบบแผนหรอื พธิ ีรตี องในการนวดมากนกั อีกท้ังยงั สามารถใช้อวัยวะอืน่ ๆ เช่น เขา่ ศอก เทา้ เพื่อช่วยทนุ่ แรงในการนวดได้ ซงึ่ เป็นข้อแตกตา่ งจากการนวดแบบราชสำนักท่ีเนน้ การใชม้ อื เพียงอย่างเดียว ขอ้ สังเกต ๑) การนวดมวี ตั ถุประสงค์เพือ่ การบำบดั รกั ษาโรค ถือวา่ เป็นการประกอบโรคศิลปะ ๒) การนวดเพอื่ บำบดั และรกั ษาโรค โดยผู้ประกอบวิชาชพี ทต่ี ้องไดร้ บั ใบอนุญาตเปน็ ผู้ประกอบโรค ศิลปะ ในสว่ นของการนวดท่ีไม่เข้าขา่ ยการประกอบโรคศลิ ปะ ถอื ว่าเป็นการนวดเพอ่ื สุขภาพ แตต่ ้องเป็นไป ตามมาตรฐานกระทรวงสาธารณสขุ กำหนด และตามพระราชบญั ญตั สิ ถานบรกิ าร พ.ศ. ๒๕๐๙

การนวดเพือ่ สุขภาพ การนวดโดยมวี ตั ถุประสงค์ เพ่อื เป็นการผอ่ นคลายกล้ามเน้ือ ความเมอ่ื ยลา้ ความเครยี ด ด้วยวิธีการกด การคลงึ การบีบ การจบั การดัด การประคบ หรือโดยวธิ กี ารอื่นใดตามศาสตร์และ ศลิ ปะของการนวดเพ่ือสขุ ภาพ ท้งั นต้ี ้องไมม่ สี ถานที่อาบนำ้ โดยมีผใู้ หบ้ รกิ าร ข้อสงั เกต ๑) วตั ถุประสงคเ์ พอื่ การผ่อนคลาย ๒) วธิ กี ารนวดตามศาสตร์และศลิ ปะการนวดเพอื่ สุขภาพ ๓) ตอ้ งไม่มสี ถานทอ่ี าบนำ้ โดยมีผใู้ หบ้ ริการ ซง่ึ เปน็ ขอ้ แตกตา่ งจากสถานบรกิ าร การนวดเพื่อสุขภาพจึงเปน็ การมงุ่ เนน้ ดา้ นการสง่ เสริมสุขภาพทัง้ สขุ ภาพทางกายและจติ ใจใหอ้ ยใู่ น ภาวะที่สมบูรณ์ทำใหม้ ีการไหลเวียนของเลือดไปท่ัวรา่ งกาย ยึดเส้นเอน็ ท่ตี งึ ให้หย่อนลง ทำใหก้ ลา้ มเน้ือทีต่ งึ เครียดจากอริยาบถในการทำงานประจำวนั ผ่อนคลายลง ทำใหก้ ระดูกและกล้ามเนอื้ มีประสทิ ธิภาพดีขึน้ รักษา ความยดื หยนุ่ ของข้อต่อไม่ใหต้ ิดขดั ทำให้รู้สึกผ่อนคลายสบายกาย สบายใจ ลดความเครยี ด และทำใหร้ ู้สึกสด ชื่นแจม่ ใส กระฉบั กระเฉง ดังนัน้ การนวดจงึ เหมอื นยาอายวุ ฒั นะ ซึง่ ทำให้สขุ ภาพสมบูรณ์ในทางตรง และเปน็ ผลใหอ้ ายยุ ืนยาวในทางออ้ ม เนื่องจากปราศจากโรคภยั ไขเ้ จบ็ นน่ั เอง ประโยชน์ของการนวดเพื่อสขุ ภาพ เป็นการนวดเพ่อื ส่งเสริมสขุ ภาพรา่ งกาย และสภาพจติ ใจให้สมบรู ณ์ คือ ๑. ระบบการไหลเวียนของเลอื ด ชว่ ยใหร้ ะบบการไหลเวยี นเลือดแดง เลือดดำ และนำ้ เหลืองไหลขึ้น ลงสะดวกและอย่ใู นภาวะสมดลุ ๒. ระบบกระดูกและกลา้ มเนื้อ ทำใหก้ ระดกู แข็งแรง กลา้ มเนื้อมปี ระสิทธภิ าพสงู ข้ึน สามารถขจัด ของเสยี ในกล้ามเนอ้ื ออกทางผวิ หนัง ทำใหก้ ลา้ มเนอ้ื และข้อตอ่ มคี วามยดื หยนุ่ ผ่อนคลาย ๓. ด้านจิตใจ ทำใหร้ ูส้ ึกผ่อนคลายสบายกาย สบายใจ รู้สึกแจ่มใส กระฉบั กระเฉงและลดความเครยี ด การนวดมีผลทำให้จติ ใจและอารมณด์ ขี ้นึ หลกั การนวดเพ่อื สุขภาพ มีความรู้เก่ียวกับรา่ งกายมนษุ ย์ ไดแ้ ก่ - กายวิภาคศาสตร์ ความรเู้ ก่ียวกับระบบอวัยวะตา่ งๆของร่างกาย - สรีรวทิ ยา ความรู้เกย่ี วกับหนา้ ท่ีของระบบอวัยวะต่าง ๆ ของรา่ งกาย ๑) ระบบกระดูกและข้อตอ่ ประกอบดว้ ยกระดกู แกนกลาง กระดกู ระยางค์ (กระดกู แขนและกระดกู ขา) และขอ้ ต่อ หน้าที่ เปน็ โครงสรา้ งของร่างกาย เปน็ ที่ยึดเกาะของกล้ามเนอ้ื เอน็ และพงั ผดื และป้องกนั อวยั วะ ภายในท่ีสำคญั ๒) ระบบกล้ามเนือ้ ประกอบด้วยกลา้ มเนื้อลาย กลา้ มเนอื้ เรยี บ และกล้ามเนื้อหัวใจ หนา้ ที่ ชว่ ยในการเคล่ือนไหวทกุ ส่วนของร่างกาย ๓) ระบบไหลเวยี นเลอื ด ประกอบด้วยระบบหวั ใจ หลอดเลอื ด และนำ้ เหลือง

หนา้ ที่ ลำเลยี งสารต่าง ๆ ในรา่ งกาย รักษาสมดุลกรด-ด่าง สมดลุ นำ้ และรักษาระดับอณุ หภูมขิ อง ร่างกาย ๔) ระบบประสาท ประกอบด้วยสมอง ไขสันหลงั และเสน้ ประสาท หนา้ ที่ ควบคุมประสานงานของร่างกาย ให้ตอบสนองและรับรกู้ ารทำงานและดำรงชวี ติ ๕) ระบบย่อยอาหาร ประกอบดว้ ยอวยั วะที่สำคญั ได้แก่ ปาก คอหอย หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้และทวารหนัก หนา้ ท่ี ยอ่ ยอาหาร ดูดซบั อาหารท่ยี ่อยแลว้ เขา้ สรู่ ่างกายและขับถ่ายของเสียออกจากรา่ งกาย ๖) ระบบหายใจ ประกอบดว้ ย โพรงจมกู หลอดลม ปอด กระบังลม หนา้ ที่ นำก๊าซออกซเิ จนเข้าสรู่ า่ งกาย ทำให้เลือดดำมาฟอกที่ปอด ไดร้ ับกา๊ ซออกซิเจนเปล่ยี นเป็น เลือดแดงดงั นัน้ การหายใจจะมผี ลทางออ้ มต่อการไหลกลับของเลอื ด ๒.๒ เทคนิคการนวดเพ่ือสขุ ภาพ ๑) ท่านวด ท่านวดนั้นทงั้ ผ้ถู กู นวดและผูน้ วดจะอยู่ในทา่ ที่เหมาะสม ผอ่ นคลายไม่เกร็งท้งั สองฝา่ ย ซง่ึ ทา่ ที่ เหมาะสมสำหรบั ผ้ถู กู นวดกค็ วรเป็นทา่ นอนหงายหรือนอนตะแคงคู้เขา่ ๙๐ องศา (ขาลา่ งทต่ี ิดกบั พนื้ เหยียด ตรง ส่วนขาบนงอเข่า เอาส้นเท้าชดิ เขา่ ของขาลา่ ง) ควรนอนบนฟูกทไ่ี มน่ มุ่ และแข็งเกนิ ไป นอนหมนุ หมอนทีม่ ี ความสูงพอเหมาะใหห้ ัวอยใู่ นระดบั เดียวกบั กระดูกสันหลงั สำหรับท่าน่ังนยิ มใช้ทา่ นัง่ ขัดสมาธิ ๒) การวางมอื และนว้ิ ผู้นวดควรวางน้วิ ณ ตำแหนง่ ที่จะนวด เหยยี ดแขนตรงทั้งทข่ี อ้ มือและข้อศอก (แขนตึง หน้าตรง องศา ได้) เพื่อลงน้ำหนกั ไปตามแขนสนู่ ้วิ หัวแม่มอื เพ่ือใหก้ ารนวดเขา้ ตรงจดุ ในบางท่าอาจใช้หัวแมม่ อื กด บางทา่ อาจ ใช้อ้งุ มือหรือส้นมอื กด หรอื บางท่าใช้ปลายน้ิวมอื ท้ัง ๔ กด หรือบางคราวอาจใช้นวิ้ หวั แมม่ ือซอ้ นกันเพือ่ เพิม่ แรง กด ซงึ่ ลักษณะการวางมอื ก็ตอ้ งขึ้นอย่กู บั ตำแหน่งที่ต้องการนวดให้เหมาะสมกับทา่ นวดและลกั ษณะการวางมือ ๓) ขนาดของแรงท่ีใชน้ วด ขนาดของแรงท่ีใช้นวดควรเริม่ ใชแ้ รงเบาๆ แล้วค่อยเพ่ิมขน้ึ ตามลำดับใหใ้ ชห้ ลกั การแตง่ รสมือ และ พิจารณาจากอายุและสุขภาพของผถู้ ูกนวด ในลกั ษณะการกดอาศยั การแตง่ รสมือ คือหน่วง – เนน้ - น่งิ หน่วง - เปน็ การลงน้ำหนักเบา เพ่อื กระต้นุ ใหก้ ลา้ มเน้ือรู้ตวั ไมเ่ กรง็ รบั การนวด เน้น - ลงนำ้ หนกั เพิ่มข้ึนบนตำแหน่งทต่ี ้องการกด นิ่ง - กดน่งิ พรอ้ มกำหนดลมหายใจส้ันยาวตามตอ้ งการ และโดยมากการลงน้ำหนกั มือที่กดในแตล่ ะรอบจะเร่ิมด้วย น้ำหนกั เบา นำ้ หนักปานกลาง และนำ้ หนัก มากตามลำดบั ๔) ระยะเวลาทีใ่ ชน้ วด ผ้นู วดจะต้องกำหนดการนวดหรือการกดแต่ละจดุ เปน็ คาบ หรอื ระยะเวลาในการกด แบง่ เป็น คาบ น้อยหมายถึง ระยะเวลาในการกดโดยการกำหนดลมหายใจระยะส้นั ของผู้นวด และคาบใหญ่ หมายถึง

ระยะเวลาในการกดโดยกำหนดลมหายใจระยะยาวของผู้นวด การใช้คาบน้อยและคาบใหญ่ เพอื่ ความ เหมาะสมของการนวดแตล่ ะจุด ๕) ตำแหนง่ นวด ตำแหน่งจดุ นวดถือวา่ มีความสำคญั ตอ้ งสอดคลอ้ งกบั กายวภิ าคศาสตรข์ องรา่ งกายมนษุ ย์อาจเปน็ ตำแหนง่ ทกี่ ล้ามเนื้อ รอ่ งกล้ามเนอื้ ตามแนวหลอดเลอื ด แนวเสน้ ประสาทหรือตามข้อต่อ มารยาทในขณะทำการนวด ๑) เวลานวดใหน้ ั่งหา่ งจากผถู้ ูกนวดพอสมควร ไม่ควรคร่อมตวั ผูถ้ กู นวด ๒) ขณะนวดไม่ควรกม้ หน้าจะทำให้หายใจรดผถู้ ูกนวด ๓) ขณะนวดควรระมดั ระวังในการพูด และไมค่ วรรับประทานอาหารขณะทำการนวด ๔) ไม่ควรนวดให้ผ้ถู กู นวดทีไ่ มส่ บายหรอื เปน็ ไข้ ๕) ไม่ควรนวดผปู้ ว่ ยที่เพ่ิงรับประทานอาหารมาไมถ่ ึง ๓๐ นาที โรคทีห่ า้ มทำการนวด ๑) ขณะทมี่ ีไขส้ งู เกนิ ๓๘.๕ องศาเซลเซยี ส ๒) โรคผวิ หนังทมี่ ีการตดิ เช้ือ ๓) โรคติดต่อทุกชนดิ เชน่ วณั โรค ไขห้ วดั ใหญ่ ๔) โรคไขพ้ ษิ ไข้กาฬ เชน่ งสู วัด เริม ๕) บริเวณทเี่ ป็นมะเรง็ เพราะอาจทำให้มะเรง็ กระจายตวั ๖) อบุ ัตเิ หตุทก่ี ระทบสมองและไขสนั หลงั ภายใน 24 ชัว่ โมง ๗) ความผดิ ปกตขิ องระบบหลอดเลือดหรอื การแข็งตวั ของเลือด ๘) การตดิ เชอ้ื ของรา่ งกาย ๙) กระดูกหักทย่ี งั ตดิ ไมแ่ ขง็ แรง ๑๐) การบาดเจบ็ หรือเลอื ดออกทเี่ พง่ิ เป็นใหม่ ๆ ๑๑) บรเิ วณท่เี ปน็ แผล แผลเปิด และบริเวณที่อกั เสบหรือเป็นฝี ๑๒) บริเวณทถ่ี กู ไฟไหม้ นำ้ รอ้ นลวก ตำแหนง่ ทค่ี วรระวงั ในการนวด ๑) กระหมอ่ มหน้าในกรณีเดก็ ท่กี ระหม่อมยังไมป่ ดิ สนิท ๒) ทัดดอกไม้ หวั ค้ิว หนา้ หู เสน้ เลอื ดบริเวณขา้ งคอ ๓) ร่องไหปลารา้ มมุ หวั ไหล่ ใตร้ กั แร้ บรเิ วณขอ้ ศอกด้านใน บรเิ วณเสน้ สรอ้ ยขอ้ มอื ๔) บรเิ วณลิน้ ปี่ ชายโครง รอบสะดอื ๑ นวิ้ ๕) บริเวณใตห้ วั ตะคาต ใตล้ ูกสะบา้ ๖) สนั หนา้ แขง้ ดา้ นหน้า บริเวณจดุ นาคบาท ใตต้ าตุ่มดา้ นใน

การเตรยี มความพร้อมกอ่ นการนวด สถานที่นวด การจดั สถานท่ีนวดต้องให้เหมาะสม จะมสี ่วนช่วยผอ่ นคลาย ทำให้เกดิ ความรู้สกึ สบาย และสร้างทัศนคติทด่ี แี กผ่ ูถ้ ูกนวด สถานทน่ี วด ควรอยใู่ นบรรยากาศท่โี ลง่ โปร่งสบาย อากาศถ่ายเทสะดวก สะอาด มีความเปน็ ระเบยี บเรียบร้อย และปราศจากส่ิงรบกวน เงยี บสงบ การตกแต่งสถานทคี่ วรใช้โทนสีและ ส่ิงของทีเ่ ป็นธรรมชาติ สถานทค่ี วรเป็นสดั เป็นส่วน ใหค้ วามรู้สกึ เป็นส่วนตัว แต่ไมค่ วนมิดชดิ มากเกนิ ไป และ ควรมแี สงสวา่ งพอสมควร ผูน้ วด ๑) มีความรคู้ วามสามารถในการนวด โดยเฉพาะจุดนวด หรือตำแหนง่ นวด วธิ กี ารนวด และเทคนคิ การนวด ๒) ต้องเปน็ ผูม้ ีรา่ งกายแข็งแรง มกี ารดแู ลสุขภาพตนเองอยูเ่ สมอ ๓) ควรแต่งกายสะอาด สภุ าพ เรยี บร้อยและมคี วามสะดวกในการเคล่อื นไหวขณะนวดและ เหมาะสมกบั สถานที่ ๔) รักษาความสะอาดของร่างกาย มือจะตอ้ งสะอาด ต้องตดั เล็บให้สั้น ไม่สวมแหวนและล้างมือก่อน ทำการนวด และไม่ควรดม่ื สุราหรือสบู บหุ ร่กี ่อนแ ๕) ไม่ควรทำการนวดขณะทมี่ อี าการเจบ็ ปว่ ย หรือเปน็ โรคทสี่ ามารถตดิ ตอ่ ทางสัมผสั และการหายใจ ๖) มสี ภาพจติ ใจท่ีเป็นปกติ มที ศั นคตทิ ่ดี ตี อ่ การนวด เมอื่ ทำการนวดกต็ อ้ งนวดดว้ ยสตมิ ี สมาธขิ ณะนวด ผถู้ กู นวด ๑) แตง่ กายใหเ้ หมาะสม สวมใสเ่ สอื้ ผา้ ที่ร้สู ึกสบาย เน้ือผา้ ไม่ควรหนาและมีปมแขง็ ๒) มคี วามพร้อมที่ยอมรบั การนวด การใหค้ วามรว่ มมือและผอ่ นคลายรา่ งกายและจิตใจในระหวา่ ง การนวด ๓) บริเวณท่ีจะนวดควรสะอาด และไม่มโี รคผวิ หนงั ที่จะแพรเ่ ช้อื โรคได้ ท่าบรหิ ารรา่ งกาย (ท่าดดั ตน) กอ่ นท่าการนวดเพ่ือสขุ ภาพ ประโยชน์ เปน็ การเตรียมความพรอ้ มเพอื่ ปรบั สภาพรา่ งกายใหส้ มดลุ กระจายการไหลเวยี นของโลหติ เป็นการยดื เสน้ เอ็น และทำให้กลา้ มเนื้อผ่อนคลายกอ่ นทำการนวด ควรทำให้ครบทั้ง ๙ ท่า ท่าที่ ๑ - นัง่ ขดั สมาธิตวั ตรง ควำ่ มอื ท้งั สองข้างสอดไว้ใตต้ น้ ขาทงั้ สอง โดยให้ต้นขาทงั้ สองทบั มอื ไว้ให้แนน่ แขนทง้ั สองเหยยี ดตรงอยู่ข้างลำตวั - หายใจเขา้ พรอ้ มทงั้ เงยหนา้ ขึ้นสุด นบั ๑ - ๑๐ แล้วหายใจออก พร้อมทงั้ หันหนา้ กลบั ทเี่ ดิม (หน้า ตรง) ทุกคร้งั ทีก่ ้มศรี ษะ เงย เอียงซา้ ย เอียงขวา หนั ซ้าย หนั ขวา ใหห้ ายใจเข้าทุกครงั้ นับ ๑ - ๑๐ และพอ หายใจออกกห็ นั หน้ากลบั มาท่ีเดิมทุกครง้ั - ท่านี้ชว่ ยบริหารกลา้ มเนื้อทใี่ ชใ้ นการหนั ศีรษะ ทา่ ที่ ๒ - นั่งขดั สมาธิตวั ตรงเอามอื ขวากดเข่าขวาไว้ มือซา้ ยกดทีท่ า้ ยทอยหลงั ใบหูด้านซ้าย

- หายใจเข้าพรอ้ มทงั้ หันหนา้ ไปทางขวาโดยให้มอื ซ้ายช่วยออกแรงดนั ด้วยจนสดุ นบั ๑ - ๑๐ แลว้ หายใจออกพร้อมกลบั หนั หน้ามาที่เดมิ (ทำสลับกนั ทัง้ ซา้ ยและขวา) - ทา่ นี้ชว่ ยการยืดกลา้ มเน้ือบริเวณต้นคอ ท่าท่ี ๓ - น่งั ขดั สมาธติ วั ตรง ใหง้ อข้อศอกขวาโดยมอื ขวาแตะไว้ทไี่ หลซ่ า้ ย มือซา้ ยจับทข่ี อ้ ศอกขวา - หายใจเขา้ พรอ้ มใชม้ อื ซา้ ย (ทีจ่ ับศอกขวาไว้แลว้ ) ดันขึน้ ไปจนสุดเทา่ ทจ่ี ะทำไดแ้ ลว้ คา้ งไว้ นบั ๑ - ๑๐ แลว้ หายใจออก เลือ่ นมือซ้ายจับมอื ขวาแลว้ ยกข้ามศีรษะ หายใจเขา้ พรอ้ มกบั ดงึ ขอ้ มอื ขวามาทางซ้ายจน สุด คา้ งไว้ นับ ๑ - ๑๐ แลว้ หายใจออก แลว้ เลื่อนมอื ขวาไขว้ไปดา้ นหลัง มอื ซา้ ยจบั ขอ้ มอื ขวาหายใจเข้า พร้อมดึงข้อมือขวาไปทางซ้ายจนสดุ ค้างไว้ นบั ๑ - ๑๐ หายใจออกแล้วปล่อยมอื กลบั ตามเดมิ (ทำสลับกันทั้ง ซา้ ยและขวา) - ทา่ นี้ ชว่ ยการยดื กลา้ มเนอ้ื สะบกั และยดื ข้อไหล่ ท่าท่ี ๔ - น่ังขัดสมาธติ ัวตรง พนมมอื ระหวา่ งอก หายใจเขา้ พร้อมกบั ออกแรงดันฝา่ มอื เข้าหากันนบั ๑ - ๑๐ แลว้ หายใจออก ค่อย ๆ ยกมือขึน้ เหนือศีรษะ หายใจเข้าออกแรงดันฝา่ มือเขา้ หากัน ยดื ลำตวั นับ ๑ - ๑๐ แลว้ หายใจออก - ทา่ นช้ี ่วยบริหารกลา้ มเนอ้ื คอและสะบัก ทา่ ที่ ๕ - นัง่ ขดั สมาธติ วั ตรง เหยยี ดแขนซา้ ยออกมา หันฝา่ มอื อกนอกลำตัว เหยยี ดแขนขวาออกมาไขวแ้ ขน ซ้าย แล้วประกบมอื กำใหแ้ น่น - หายใจเขา้ ดึงมอื ยอ้ นกลบั มาท่อี ก พรอ้ มกบั ดันออกไปขา้ งหนา้ นบั ๑ - ๑๐ แลว้ หายใจออกพรอ้ ม กับมือยอ้ นกลับมาทีอ่ ก หายใจเข้าพรอ้ มกับดันมอื ไปดา้ นบนจนสุดลักษณะชูแขน นับ ๑ - ๑๐ แล้วหายใจออก แล้วค่อย ๆ คลายมือออก - ท่าน้ีช่วยบริหารกลา้ มเน้อื หัวไหล่ แขน และมือ ทา่ ที่ ๖ - นั่งขดั สมาธติ ัวตรง ประสานฝ่ามือไวท้ ี่หน้าอก - หายใจเขา้ พรอ้ มท้ังพลกิ ฝ่ามือออก เหยียดไปข้างหน้าใหส้ ุดจนแขนตรง พยายามบีบศอกเข้าหากนั มากท่สี ุด นับ ๑ - ๑๐ แล้วหายใจออก - หายใจเขา้ พรอ้ มดนั มอื ท่ีเหยยี ดไปข้างหนา้ ให้ไปทางดา้ นซา้ ยจนสดุ นับ ๑ - ๑๐ แล้วหายใจออก แลว้ ดนั มอื ทเี่ หยียดไปข้างหนา้ ไปทางดา้ นขวาจนสดุ นับ ๑ - ๑๐ แล้วหายใจออก - หายใจเขา้ พรอ้ มทัง้ เหยยี ดแขนขน้ึ เหนอื ศรี ษะจนสุด นบั ๑ - ๑๐ แลว้ หายใจออก คอ่ ย ๆ ลดแขน กลบั มาท่ีอกเหมอื นเดมิ - ทา่ นช้ี ว่ ยบรหิ ารกลา้ มเนื้อสะบัก ข้อศอก และข้อมอื ท่าท่ี ๗ - นงั่ ขัดสมาธติ วั ตรง เหยยี ดแขนออกไปข้างหนา้ หันหลังมอื ชนกัน - หายใจเขา้ พรอ้ มทั้งประสานนว้ิ มอื เขา้ หากนั จากด้านหลังมือ แล้วพลิกฝา่ มือกลบั บีบอ้งุ มือเขา้ หา กนั ให้ชดิ กนั มากทสี่ ุด นบั ๑ - ๑๐ แล้วหายใจออกแลว้ ค่อย ๆ คลายมอื ออก - ทา่ นช้ี ว่ ยบรหิ ารนว้ิ มือ แกอ้ าการมือชา ท่าที่ ๘ - นงั่ พนมเท้า โดยเอาฝา่ เท้าประกบเข้าหากนั ใชม้ อื ท้ัง ๒ กุมฝ่าเท้าท่ีประกบกันไว้

- หายใจเขา้ พรอ้ มกับกม้ ศีรษะลงไปจรดเทา้ ข้อศอกกางออกแตะพ้ืน นบั ๑ - ๑๐ แล้วหายใจออก แล้วค่อยกลับสู่ ทา่ เดมิ - ท่านช้ี ว่ ยบรหิ ารกลา้ มเนอ้ื หลงั และหน้าขา ท่าท่ี ๙ - น่งั ขดั สมาธติ ัวตรง เอาขาขวาทับขาซา้ ย มือท้งั สองวางไว้ทพี่ ้นื ดา้ นหนา้ แขนเหยียดตรง - หายใจเขา้ พร้อมกับไถมอื ไปขา้ งหนา้ จนสุดใหศ้ รี ษะแตะพนื้ นับ ๑ - ๑๐ แล้วหายใจออก - หายใจเขา้ พรอ้ มท้งั เงยหน้าขึน้ ค้างไว้ นับ ๑ - ๑๐ แล้วหายใจออก แลว้ ค่อย ๆ ผ่อนคลายกลบั ส่ทู า่ เดมิ ทำสลบั กันโดยเอาขาซ้ายทบั ขาขวาบา้ ง - ทา่ นชี้ ่วยบริหารกลา้ มเนื้อบริเวณหวั ไหลแ่ ละต้นคอ แกห้ วั ไหล่ติด การนวดเพอื่ สุขภาพด้วยตนเอง เป็นวธิ กี ารหน่งึ ทชี่ ว่ ยลดความตึงเครยี ดจากการทำงาน ประกอบดว้ ย การนวดคลายเครียด การนวด แก้ปวดเม่อื ยแขน การนวดแก้ปวดเมื่อยขา และการนวดแก้ปวดเมือ่ ยหลัง ๑) การนวดคลายเครยี ด เหมาะสำหรบั ผทู้ ่ที ำงานอย่ใู นทา่ เดียวนานๆ เชน่ น่ังทำคอมพิวเตอร์ คนงาน โรงงาน ประกอบดว้ ย ๔ ทา่ ท่าเตรยี ม นง่ั ขัดสมาธติ วั ตรง ๒) ทา่ นวดบา่ เพือ่ คลายกลา้ มเนอ้ื บ่าท่ีเกรง็ ตวั ทำใหเ้ ลือดข้นึ ไปเล้ยี งสมองได้สะดวก แนวนวด - บรเิ วณร่องกลา้ มเนื้อบา่ เริ่มจากแนวชดิ กระดกู หวั ไหล่ ถงึ บรเิ วณฐานกระดูกตน้ คอ วธิ นี วด - เรม่ิ จากนวดแนวบา่ ซา้ ย ใชป้ ลายนวิ้ ทั้ง ๔ ของมือขวา อ้อมไปกดในลกั ษณะคว่ำมือ กดบริเวณแนว นวดรอ่ งกลา้ มเนอ้ื บ่า (นวด ๓ เทยี่ ว) เร่ิมจากเทย่ี วที่ ๑ เร่ิมจากชิดกระดกู หัวไหล่ กดไล่ขึ้นบริเวณรอ่ ง กลา้ มเน้อื บ่าไปจนถงึ ฐานกระดูกตน้ คอ - เท่ยี วที่ ๒ กดลง กดไลย่ ้อนกลบั ไปแนวเดิม จนถงึ กระดกู หัวไหล่ - เทีย่ วที่ ๓ กดขนึ้ กดลกั ษณะเช่นเดียวกบั เทยี่ วที่ ๑ จนถงึ ฐานกระดูกตน้ คอ - กดนวดสลับบา่ ขวา วธิ ีการนวดเช่นเดยี วกับบ่าซา้ ย - เมอ่ื ทำครบทงั้ ๒ ข้างแลว้ ให้ใช้ฝ่ามอื บบี คลายกล้ามเน้อื บา่ ทัง้ ๒ ขา้ ง ๓) ท่านวดโคง้ คอ เพื่อคลายกลา้ มเน้อื โคง้ คอ และสง่ เลือดข้ึนไปเล้ียงสมอง แนวนวด - บริเวณกลา้ มเนื้อคอดา้ นหลังต้งั แตบ่ รเิ วณฐานคอจนถึงท้ายทอย วิธีนวด - เริ่มจากนวดโคง้ คอดา้ นขวา ใช้น้ิวหวั แมม่ ือขา้ งขวากดในลกั ษณะนวิ้ หัวแมม่ อื ชลี้ ง บรเิ วณกลา้ มเนื้อโคง้ คอตามแนวนวด และใชฝ้ ่ามือซา้ ยประคองไว้บริเวณหนา้ ผากข้างซา้ ย กดไล่กล้ามเนื้อ บริเวณโคง้ คอจากฐานคอถึงบรเิ วณท้ายทอย (กดไลข่ ้นึ เท่าน้ัน) ประมาณ ๓ เทย่ี ว - กดนวดสลับท้งั โคง้ คอขวาและซา้ ย

- ใชฝ้ ่ามอื บบี คลายกลา้ มเนอ้ื โค้งคอท้งั ๒ ขา้ ง ๔) ทา่ นวดศีรษะด้านหลัง เพือ่ แกป้ วดศรี ษะ จดุ นวด ๓ จดุ - จดุ ท่ี ๑ อยใู่ ต้ทา้ ยทอย ตรงรอยบุ๋มใต้ฐานกระโหลกศีรษะด้านขวา - จดุ ท่ี ๒ อยใู่ ตท้ า้ ยทอย ตรงรอยบมุ๋ ใตฐ้ านกระโหลกศีรษะดา้ นซา้ ย - จดุ ท่ี ๓ อยตู่ รงกลางทา้ ยทอยระหวา่ งจดุ ท่ี ๑ และ ๒ วธิ ีนวด จะนวดทีละจดุ - เร่มิ จากจดุ ท่ี ๑ ใชน้ ว้ิ หวั แมม่ ือขวากด กดในลักษณะนิ้วหวั แม่มอื ช้ีลงและใช้ฝ่ามอื ซา้ ย ประคองหน้าผากไว้ - จุดท่ี ๒ ใชน้ ว้ิ หัวแม่มอื ซา้ ยกด กดในลักษณะนว้ิ หวั แมม่ ือชลี้ งและใชฝ้ า่ มอื ขวาประคอง หนา้ ผากไว้ - จดุ ที่ ๓ ใช้นวิ้ หัวแม่มอื ขวากด เช่นเดยี วกบั จุดท่ี ๑ ๕) ทา่ นวดศีรษะดา้ นหนา้ เพื่อแก้ปวดศีรษะ จดุ นวด ๔ จดุ - จดุ ท่ี ๑ อย่บู รเิ วณเหนอื หัวค้วิ ทง้ั ๒ ข้าง - จดุ ท่ี ๒ อย่บู ริเวณขมบั ทงั้ ๒ ขา้ ง - จดุ ท่ี ๓ อยบู่ รเิ วณรอยต่อขากรรไกรทงั้ ๒ ขา้ ง - จดุ ท่ี ๔ อยกู่ ึ่งกลางคางใต้รมิ ฝีปากลา่ ง วธิ ีการนวด - จดุ ท่ี ๑ ใชน้ ิ้วกลางกดพร้อมกนั ทง้ั ๒ ข้าง จากนน้ั รดู นิ้วจากหัวค้ิวไปปลายคิ้วทัง้ ๒ ขา้ ง ทำซ้ำ ๓ เท่ียว - จดุ ท่ี ๒ ใช้น้วิ กลางกด ใช้นวิ้ หัวแม่มือรองใตค้ างท้งั ๒ ข้าง - จดุ ที่ ๓ ใช้นิ้วหวั แมม่ อื กด ลกั ษณะชน้ี ิว้ หัวแมม่ อื ลง กดทัง้ ๒ ขา้ ง พรอ้ มกบั ใช้นว้ิ ท่ีเหลอื ประคองไว้ เหนือบริเวณขมับทัง้ ๒ ข้าง - จดุ ที่ ๔ ใช้นิ้วหวั แม่มอื ขา้ งขวากดและนิ้วท่เี หลือรองใต้คาง ๖) การนวดแกป้ วดเม่อื ยแขน เหมาะสำหรับผู้ท่ีใช้กำลงั แขนมาก เช่น ยกของ ถางหญ้า แบ่งเปน็ ทา่ นวดแขนด้านใน และท่านวดแขนด้านนอก ทา่ เตรยี ม น่ังขัดสมาธติ วั ตรง ๑) ท่านวดแขนดา้ นใน จดุ นวด - อยู่บรเิ วณกึง่ กลางแขนทอ่ นบน (รอ่ งกล้ามเนอ้ื ตน้ แขนด้านใน จะคลำพบชพี จร) แนวนวด - อยทู่ างดา้ นในของแขน เร่ิมจากขอ้ พบั ศอกไปจนถึงขอ้ มือ (สร้อยข้อมอื )

วธิ กี ารนวด - เร่มิ จากข้างซ้าย ใชน้ ้ิวหวั แมม่ อื ทางขวากดบรเิ วณจดุ นวดในลกั ษณะควำ่ มือ และนิว้ ท่ี เหลอื ประคองไว้บริเวณแขนดา้ นนอก - นวดไลต่ ามแนวนวดแขนด้านในข้างซา้ ยจากพบั ข้อศอกต่อเน่ืองถึงข้อมอื โดยใช้น้ิวหวั แมม่ อื ขวากดในลกั ษณะหงายมือ และน้ิวท่เี หลือประคองรองไว้ใตท้ อ่ นแขนด้านล่าง ๒) ท่านวดแขนดา้ นนอก แนวนวด - อยทู่ างดา้ นนอกของแขนเริม่ จากบรเิ วณต้นแขนดา้ นบน ตอ่ เน่อื งกนั จนถึงบรเิ วณขอ้ มอื เวน้ บรเิ วณขอ้ ศอก วิธีนวด - วางมือในลกั ษณะคว่ำมอื ใช้ปลายน้ิวทง้ั 4 ของมือขวากดไล่เรียงน้ิวตอ่ เนอื่ งกนั จาก บริเวณตน้ แขนถึงบรเิ วณขอ้ ศอกซ้าย - สำหรับบรเิ วณต่ำกวา่ ข้อศอกซา้ ยใช้น้ิวหวั แม่มอื ขา้ งขวากดในลักษณะหงายมือ กดเรยี งน้ิว ต่อเน่อื งกนั ไปจนถงึ บริเวณข้อมอื ซา้ ย - นวดสลับกนั ทง้ั 2 ขา้ งทั้งซา้ ยและขวาของแขนดา้ นนอก - หลงั จากนวดแขนดา้ นในและแขนด้านนอก ใหน้ วดคลายฝา่ มอื หลังมือและนว้ิ มอื ๗) การนวดแกป้ วดเมือ่ ยขา เหมาะสำหรบั ผูท้ ่ียืน หรือเดนิ นานๆ แบง่ เป็นทา่ นวดขาดา้ นใน และท่านวดขา ดา้ นนอก ๑) ทา่ นวดขาดา้ นใน แนวนวด - แนวนวดที่ ๑ อยบู่ ริเวณก่ึงกลางขาดา้ นในทอ่ นบนชิดบรเิ วณขาหนบี จนถงึ บริเวณ หัวเข่าด้านใน - แนวนวดท่ี ๒ อยบู่ ริเวณกล้ามเนอื้ น่องใต้ข้อเข่าด้านขา้ ง แนวอยชู่ ิดกระดกู สันหนา้ แขง้ ด้านในถึง บริเวณตาต่มุ ด้านใน - แนวนวดที่ ๓ อย่บู รเิ วณกึง่ กลางกลา้ มเนอ้ื น่องดา้ นหลงั ถงึ เอ็นร้อยหวาย - จุดนวด อยูบ่ ริเวณกงึ่ กลางใตข้ อ้ พบั เขา่ วิธีการนวด - เริ่มจากนวดขาดา้ นในซ้าย ใหน้ งั่ พับเพียบให้ขาซา้ ยอยู่หนา้ ขาขวาอยดู่ า้ นหลัง การ นวดให้ใช้อุ้งมอื ขวากดเรยี งน้ิวตอ่ เนอื่ งกนั ตามแนวนวดที่ ๑ เพอ่ื เพ่ิมนำ้ หนักการกดอาจใชน้ วดในลักษณะซอ้ น มอื - จุดนวดบริเวณกึ่งกลางใต้พบั เขา่ ใช้น้วิ หวั แมม่ อื ขวากดในลกั ษณะควำ่ มือ - นวดแนวนวดท่ี ๒ โดยใช้นิว้ หัวแม่มอื ข้างขวากดในลักษณะควำ่ มือ กดเรียงนว้ิ ชดิ กบั กระดูกสันหนา้ แข้งดา้ นในต่อเนือ่ งกันไปจนถงึ บริเวณตาต่มุ ด้านใน

- นวดแนวนวดที่ ๓ โดยใช้นวิ้ หวั แมม่ ือท้งั ๒ กดในลักษณะคว่ำมอื แลว้ ใหห้ วั แมม่ อื ซอ้ นไขวก้ ด กดไป ตามแนวนวด - หลังนวดขาดา้ นใน ใหน้ วดคลายฝา่ เท้า และนว้ิ เทา้ ๒) ท่านวดขาดา้ นนอก แนวนวด - แนวนวดที่ ๑ อยูบ่ รเิ วณเนอ้ื ตน้ ขาด้านนอก ถึงบรเิ วณเหนือหัวเข่า - แนวนวดท่ี ๒ อยบู่ รเิ วณกง่ึ กลางขาท่อนลา่ งใตข้ ้อเขา่ ด้านขา้ ง จนถงึ บริเวณตาต่มุ ด้านนอก วธิ กี ารนวด - เรมิ่ จากนวดขาดา้ นนอกข้างขวา ใชอ้ งุ้ มือข้างขวากดในลักษณะซ้อนมอื หรือจะใชข้ อ้ ศอกข้างขวากดกไ็ ด้ไปตามแนวนวดที่ ๑ เพื่อเพ่ิมแรงกด - นวดตามแนวนวดท่ี ๒ ใช้นิ้วหัวแมม่ ือกดในลักษณะควำ่ มอื กดเรียงนิว้ ตอ่ เน่ืองกนั ไปจน ถึงตาต่มุ ดา้ นนอก - หลงั นวดขาด้านนอก ให้นวดคลายหลังเทา้ และนวิ้ เทา้ - นวดสลับกนั ทั้ง ๒ ขา้ งท้ังซ้ายและขวาของขาด้านในและขาดา้ นนอก ๘) การนวดแก้ปวดเมอ่ื ยหลงั เหมาะสำหรบั ผู้ทก่ี ม้ ทำงาน หรือมีการยืดกลา้ มเนอ้ื หลงั ท่าเตรยี ม น่ังลักษณะคกุ เขา่ ตัวตรง ๑) ท่านวดหลงั แนวนวด - อย่บู ริเวณกลา้ มเน้ือข้างกระดกู สนั หลังต้ังแต่บรเิ วณบ้นั เอวจนถงึ ใต้กระดกู ซโี่ ครงดา้ นหลัง วิธีการนวด - เท้าเอวใช้หัวแมม่ ือทง้ั ๒ ขา้ งกดบรเิ วณกลา้ มเน้ือหลังในแนวนวด กดเรยี งข้ึนไปตั้งแตบ่ ้นั เอวจนถงึ ใต้กระดกู ซโี่ ครง ได้ประมาณ ๔ จดุ - หลังนวดให้นงั่ คุกเขา่ เท้าเอวใช้น้ิวหวั แมม่ ือทง้ั ๒ กดบรเิ วณกล้ามเนอ้ื หลงั บรเิ วณบั้นเอวหรอื ใช้ กำป้ันกดก็ได้ พร้อมกบั แอน่ ตัวไปดา้ นหลังให้มากที่สดุ เปน็ การดัดคลายกล้ามเนือ้ หลงั หลังการนวด ๙. การนวดเพ่อื สุขภาพให้ผ้อู นื่ จดุ นวดและแนวการนวดเหมอื นกับการนวดเพอ่ื สขุ ภาพด้วยตนเอง ส่วนวธิ ีการนวดและท่านวดจะ แตกต่างกับการนวดเพอื่ สขุ ภาพด้วยตนเอง โดยจะสอดคล้องกับตำแหนง่ อวัยวะที่ถูกนวดและจดุ ของการนวด ซึง่ การนวดเพื่อสุขภาพให้ผูอ้ ื่น สามารถแบ่งออกเป็น การนวดคลายเครยี ด การนวดแกป้ วดเม่อื ยแขน การนวด แก้ปวดเม่อื ยขา และการนวดแกป้ วดเมือ่ ยหลงั ซึง่ รายละเอียดจะไมข่ อกลา่ วในท่นี ี้ ๒.๓ การทำลกู ประคบสมุนไพร ลูกประคบสมุนไพร คือ ผลติ ภณั ฑ์ทีไ่ ดจ้ ากการนำสมนุ ไพรหลายชนิดมาผา่ นกระบวนการทำความ สะอาดแลว้ นำมาห่ันหรือสับใหเ้ ป็นชินตามขนาดทต่ี ้องการตาพอแตก ใชส้ ดหรือทำให้แห้ง นำมาหอ่ หรอื บรรจุ รวมกนั ในผา้ ใหไ้ ดร้ ปู ทรงตา่ ง ๆ เช่น ทรงกลม หมอนสำหรับใชน้ าบหรอื กดประคบสว่ นตา่ ง ๆ ของรา่ งกาย

เพ่อื ทาให้กลา้ มเน้ือผ่อนคลาย ถา้ เปน็ ลกู ประคบสมุนไพรแหง้ ก่อนใชต้ อ้ งนำมาพรมนำแล้วทำใหร้ อ้ นโดยนงึ่ ลูกประคบสมนุ ไพรต้องห่อผา้ ปดิ สนทิ ภายในบรรจสุ มุนไพรสดหรือแห้งหลายชนิดรวมกัน กรณที ำเปน็ รูปทรง กลมปลายผา้ ตอ้ งรวมแลว้ มัดให้แนน่ ทำเปน็ ดา้ มจับ ต้องมกี ลิน่ หอมของน้ำมนั หอมระเหยของสมุนไพรท่ใี ช้ ตัวยาทนี่ ยิ มใชท้ ำลกู ประคบ - เหงา้ ไพล (๕๐๐ กรัม) แกป้ วดเม่ือย เคลด็ ขัดยอก ลดการอกั เสบ - เหงา้ ขมินชัน (๑๐๐ กรมั ) ชว่ ยลดอาการอักเสบ แกโ้ รคผิวหนัง - ตะไครบ้ า้ น (๑๐๐ กรัม) แต่งกลนิ่ - ผวิ มะกรูด (๒๐๐ กรมั ) ถา้ ไม่มีใชใ้ บแทนได้ มนี ำ้ มนั หอมระเหย แก้ลมวงิ เวยี น - ใบมะขาม (๓๐๐ กรมั ) แกอ้ าการคันตามรา่ งกาย ชว่ ยบำรงุ ผวิ - ใบส้มปอ่ ย (๑๐๐ กรมั ) ชว่ ยบำรงุ ผวิ แก้โรคผวิ หนงั ลดความดนั - เกลอื (๑ ช้อนโต๊ะ) ชว่ ยดูดความรอ้ นและช่วยพาตัวยาซมึ ผา่ นผิวหนงั ไดส้ ะดวกข้ึน - การบรู (๒ ช้อนโตะ๊ ) แต่งกลิ่น บำรงุ หัวใจ - เถาเอ็นออ่ น (๑๐๐ กรมั ) แก้ปวดเสียวเส้นเอ็น ชว่ ยคลายเส้นเอ็น ทำใหเ้ สน้ เอน็ ท่ีตงึ ยดื หยอ่ น - ขา่ (๑๐๐ กรมั ) แก้อาการปวดเมื่อยตามกลา้ มเนื้อ อาการปวดบวมตามขอ้ - ใบพลับพลึง (๑๐๐ กรมั ) ใชร้ ักษาอาการปวดเม่ือยตามรา่ งกาย กลา้ มเนือ้ อกั เสบ เคลด็ ขดั ยอก - ใบข้ีเหล็ก (๑๐๐ กรัม) แกอ้ าการฟกช้ำ - ใบหนาด (๑๐๐ กรมั ) แกป้ วดเอน็ และกระดกู วัสดุอุปกรณ์ (๑) ผา้ ด้ายดบิ สำหรับห่อลกู ประคบ ตอ้ งเป็นผา้ ฝา้ ยหรอื ผ้าดบิ ทม่ี เี นื้อผ้าแนน่ พอท่ีจะป้องกนั ไม่ให้ สมนุ ไพรรว่ งออกมาได้ (๒) สมุนไพรทีใ่ ชท้ ำลูกประคบต้องห่นั หรอื สับเป็นช้ินเลก็ ๆ สด/แห้ง ต้องไม่มรี าปรากฏให้เหน็ เด่นชดั และตอ้ งมพี ืชสมนุ ไพรหลกั ท่ีมนี ้ำมนั หอมระเหยอย่างน้อย ๓ ชนดิ เชน่ ไพลภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ ขมน้ิ ชัน ตะไคร้ และผวิ หรอื ใบมะกรดู /กลุ่มสมนุ ไพรท่ีมรี สเปร้ียวมีฤทธเ์ิ ป็นกรดออ่ น ๆ เช่น ใบมะขาม ใบส้มปอ่ ย และ กลุ่มสารท่ีมกี ลิ่นหอม จะระเหยออกมาเมื่อถูกความร้อน เชน่ การบรู พิมเสน และเกลอื ช่วยดดู ความรอ้ น (๓) กะละมงั สำหรบั ผสมสมุนไพรเพ่ือทำลูกประคบ (๔) เชือกสำหรบั มดั ผ้าหอ่ ลกู ประคบ วิธที ำลกู ประคบ (๑) นำหวั ไพล ขม้ินชนั ตะไคร้ มะกรดู ล้างทำความสะอาด นำมาหั่นหรือสบั ใหเ้ ป็นชิ้นตามขนาดที่ ต้องการตาพอหยาบ ๆ (๒) นำใบมะขาม ใบส้มปอ่ ย ผสมกับสมนุ ไพรในขอ้ ๑ เสร็จแล้วใส่เกลือ การบรู คลกุ เคลา้ ให้เข้าเปน็ เน้ือเดียวกนั แตอ่ ย่าให้แฉะเป็นน้ำ (๓) แบ่งสมุนไพรทคี่ ลุกเคล้าให้เข้ากนั แลว้ เปน็ ส่วนเท่าๆ กนั โดยใช้ผา้ ฝา้ ยหรอื ผ้าดิบห่อเปน็ ลกู ประคบ มัดดว้ ยเชือกให้แน่น

(๔) นำลูกประคบทีไ่ ด้ไปนงึ่ ใชเ้ วลานึ่งประมาณ ๑๕ - ๒๐ นาที วิธกี ารใช้ลูกประคบสมนุ ไพร นำลกู ประคบทไี่ ด้ไปน่งึ ประมาณ ๑๕ - ๒๐ นาที เมอ่ื ลูกประคบรอ้ นได้ทแ่ี ล้ว ก่อนนำมาใชป้ ระคบควร มีการทดสอบความร้อนโดยแตะทที่ อ้ งแขนหรือ หลงั มือกอ่ น และในช่วงแรกทีล่ กู ประคบยงั ร้อนอยู่ ต้องประคบ ดว้ ยความเรว็ ไมว่ างลกู ประคบไว้บนผวิ หนงั นาน ๆ เพยี งแตะลกู ประคบแล้วยกขนึ้ แต่เมื่อลูกประคบคลาย ความรอ้ นลงสามารถวางลกู ประคบไดน้ านขึ้นพรอ้ มกบั กดคลงึ จนกวา่ ลูกประคบคลายความรอ้ น แล้วจึงเปลย่ี น ลูกประคบไปใชล้ กู ใหมแ่ ทน (ใชแ้ ล้วนำไปน่ึงแทน) ขอ้ ควรระวงั ในการประคบสมุนไพร (๑) ไม่ควรใช้ลกู ประคบท่ีร้อนเกนิ ไป โดยเฉพาะบรเิ วณผวิ หนงั ท่เี คยเป็นแผลมากอ่ นหรอื บริเวณทมี่ ี กระดกู ยน่ื และตอ้ งระมัดระวังเปน็ พิเศษในผูป้ ่วยโรคเบาหวาน อัมพาต ในเดก็ และผสู้ ูงอายุ เพราะมักมี ความรู้สกึ ในการรบั ร้แู ละตอบสนองช้า อาจทำให้ผิวหนังไหม้พองไดง้ ่าย (๒) ไม่ควรใชก้ ารประคบสมนุ ไพรในกรณที ่มี อี าการอักเสบ บวม แดง รอ้ น ในชว่ ง ๒๔ ชั่วโมงแรก เพราะจะทำให้อกั เสบบวมมากขนึ้ และอาจมเี ลอื ดออกมากตามมาได้ (๓) หลังจากประคบสมนุ ไพรเสรจ็ ใหม่ ๆ ไมค่ วรอาบน้ำทนั ที เพราะจะไปลา้ งตวั ยาจากผวิ หนัง และ รา่ งกายยงั ไมส่ ามารถปรบั ตวั ได้ทัน (รอ้ นเป็นเยน็ ทันทที ันใด) อาจทำให้เกิดเป็นไข้ได้ การเก็บลกู ประคบสมนุ ไพร ลูกประคบสมุนไพรท่ีใชค้ รั้งหน่งึ แลว้ สามารถเก็บไว้ได้นาน ๓ - ๕ วัน หลังจากใชแ้ ลว้ ควรผึ่งลูกประคบ ให้แห้ง เก็บใสถ่ ุงหรือภาชนะปิดฝาใหแ้ น่นแช่ต้เู ย็น จะเกบ็ ไดน้ านข้ึน ให้สงั เกตถา้ ลูกประคบมเี ชือก ปรากฏรา ให้เห็นและมกี ล่นิ เหม็นเปร้ียว หรอื สเี หลืองจางลง แสดงวา่ ตัวยาเสยี ไมม่ ีคณุ ภาพไมค่ วรนำมาใช้อกี ตอ่ ไป เพราะจะใช้ไมไ่ ด้ผล

โครงการ “วชิ าการนวดเพือ่ สขุ ภาพ” ประจำภาคเรียนท่ี ๑/๒๕๖๒ เพอ่ื พฒั นาอาชีพ มคี วามรู้ และมี ความสามารถในการนวดเพื่อสุขภาพ เพ่ือเป็นอาชพี เสรมิ และลดรายจ่ายในครวั เรอื น การศกึ ษาอาชีพจากการ ปฏิบตั ิจรงิ ท่ีบูรณาการกบั วถิ ชี ีวิตใหก้ บั บคุ คลและชุมชน สามารถนำความรูท้ ่ีไดร้ ับไปประยกุ ตใ์ ชใ้ นการ ประกอบอาชีพและดำเนนิ ชีวิตประจำวันไดอ้ ยา่ งเหมาะสม โดยมรี ายละเอียดดังนี้ ๓.๑ ระยะเวลาในการดำเนินงาน วนั ท่ี ๒๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๒ ถงึ วันที่ ๑๙ มถิ นุ ายน พ.ศ. ๒๕๖๒ ๓.๒ สถานท่ดี ำเนินการ สถานท่เี ปิดสอน ศาลาประชาคมบา้ นทา่ กูบ หมทู่ ี่ ๑ ตำบลทา่ กบู อำเภอซับใหญ่ จังหวดั ชัยภมู ิ ๓.๓ วธิ กี ารดำเนนิ การ กจิ กรรมหลัก วัตถปุ ระสงค์ กลุม่ เป้าหมาย พื้นท่ีดำเนินการ ระยะเวลา งบประมาณ เป้าหมาย ๑. สำรวจความ - - เพอื่ รวบรวมกลุม่ ผทู้ ่ี ประชาชน ๑๘ คน ศาลา วนั ท่ี ๒๗ พ.ค. ๑๔,๕๘๐ ประชาคม - ๑๙ มิ.ย. บาท ตอ้ งการ สนใจการประกอบอาชพี ตำบล บา้ นท่ากบู ๒๕๖๒ นวดเพื่อสขุ ภาพ ทา่ กูบ ๒. รบั สมคั ร - เพือ่ จดั ทำเอกสาร ผ้เู ข้ารว่ มโครงการ โครงการเสนอขออนุมตั ิ - จดั ทำตารางการอบรม/ จดั เตรยี มสถานที่ ๓. เสนอโครงการ - เพอ่ื ให้กลุ่มเปา้ หมายมี เพอ่ื ขออนุมตั ิ ความรู้ และมี ความสามารถในการ ประกอบอาชพี นวดเพือ่ สขุ ภาพ เพ่อื ประกอบ เปน็ อาชพี ทีม่ นั่ คงได้

กิจกรรมหลกั วตั ถปุ ระสงค์ กลมุ่ เป้าหมาย พนื้ ทีด่ ำเนินการ ระยะเวลา งบ เปา้ หมาย ประมาณ ๔. ดำเนินกิจกรรมตาม - เพือ่ จดั การศึกษาอาชพี แผนทกี่ ำหนดไว้ จากการปฏบิ ัติจรงิ ทบี่ ูรณา การกับวิถชี ีวติ ให้กับบคุ คล และชมุ ชน นำความรู้ ความสามารถที่ได้ไปใช้ ประโยชนไ์ ด้ ๕. นิเทศติดตามผล - เพอื่ ใหไ้ ด้ข้อมูล ยอ้ นกลบั การดำเนนิ งาน นำมา ปรบั ปรุงการ ดำเนนิ งานครัง้ ต่อไป ๖. สรุป/รายงานผล - เพอ่ื ทราบผล การ การดำเนินงาน ดำเนินงาน พรอ้ มรายงาน ความกา้ วหน้า และปัญหา อุปสรรคการ ดำเนนิ งาน ๓.๔ ขั้นตอนการดำเนนิ การ ๓.๔.๑ ประชุมวางแผนการโครงการ “วชิ าการนวดเพอ่ื สขุ ภาพ”ประจำภาคเรียนท่ี ๑/๒๕๖๒ ๓.๔.๒ จดั ทำโครงการโครงการ “วิชาการนวดเพอ่ื สุขภาพ”ประจำภาคเรยี นที่ ๑/๒๕๖๒ เสนอเพ่อื ขออนมุ ัติจากผู้บรหิ าร ๓.๔.๓ ประชาสมั พนั ธผ์ ้ทู ี่เกยี่ วขอ้ ง ๓.๔.๔ จดั โครงการ “วชิ าการนวดเพอ่ื สขุ ภาพ”ประจำภาคเรยี นท่ี ๑/๒๕๖๒ ตามแผน ๓.๔.๕ สรปุ ผล/ประเมินผล/รายงานผลต่อผบู้ งั คับบัญชา

โครงการวิชาการนวดเพอื่ สขุ ภาพ ประจำปงี บประมาณ ๒๕๖๒ กรอบแนวคดิ ในการประเมนิ โครงการวิชาการนวดเพ่ือสุขภาพ ประจำปงี บประมาณ ๒๕๖๒ คือ ความคดิ เห็นของผ้เู ขา้ รว่ มโครงการ รายละเอียดดงั ตาราง ๑ กรอบการประเมิน ตาราง ๑ กรอบการประเมิน ประเดน็ การ ตัวชีว้ ดั เกณฑ์ แหล่งขอ้ มลู เคร่ืองมอื การวิเคราะห์ ประเมนิ - ค่าเฉล่ยี ของการ - ผเู้ ขา้ รับการ - แบบสอบถาม - หาคา่ เฉล่ีย ๑. ความคดิ เหน็ - ความพงึ พอใจ ตอบต้งั แต่ ๓.๗๕ อบรม จำนวน รูปแบบมาตรา เปรยี บเทยี บกับ ขนึ้ ไป ๑๘ คน ส่วนประมาณค่ามี เกณฑ์ ต่อการเข้ารบั การ ต่อการอบรม ๕ ระดบั อบรม ขอบเขตของการประเมนิ การประเมินโครงการวิชาการนวดเพอื่ สุขภาพ ประจำปงี บประมาณ ๒๕๖๒ ในคร้ังนี้ ผ้ปู ระเมินได้ ทำการกำหนดขอบเขตการประเมินในด้านแหลง่ ข้อมูลและเนือ้ หา ซึ่งมีรายละเอียดดงั ต่อไปน้ี ๑. แหล่งข้อมลู ทใ่ี ชใ้ นการประเมินครงั้ น้ปี ระกอบด้วย - ผเู้ ขา้ ร่วมโครงการวิชาการนวดเพือ่ สขุ ภาพ ประจำปีงบประมาณ ๒๕๖๒ จำนวน ๑๘ คน ๒. เนื้อหาทใี่ ชใ้ นการประเมิน ความคดิ เหน็ ของผูเ้ ข้ารว่ ม เปน็ การประเมนิ ความพงึ พอใจของผู้เขา้ ร่วมเกี่ยวกบั ดา้ นสถานท่ี รูปแบบ ระยะเวลา สอ่ื และการนำเสนอ เน้อื หาและประโยชน์ทจ่ี ะนำไปใชใ้ นชวี ิตประจำวนั การประเมินโครงการวิชาการนวดเพ่อื สุขภาพ ประจำปีงบประมาณ ๒๕๖๒ เพอ่ื การวเิ คราะห์ ข้อมลู จงึ ใช้การประเมิน คือแบบประเมินความพงึ พอใจ ๑) ประชากรและการส่มุ ตวั อยา่ ง ประชากรทใี่ ช้ในการประเมินครั้งน้ี คอื ผู้เขา้ รบั การอบรมท้งั หมด จำนวน ๑๘ คน ๒) เครอ่ื งมอื ทใี่ ชใ้ นการรวบรวมขอ้ มูล ๒.๑ แบบประเมนิ ความคดิ เห็นของผู้เข้ารบั การอบรม มลี ักษณะเปน็ แบบสอบถามรูปแบบมาตราส่วน ประมาณค่ามี ๕ ระดบั ความคดิ เห็นเกีย่ วกบั ดา้ นสถานที่ รูปแบบ ระยะเวลา ส่ือและการนำเสนอ เนอ้ื หาและ ประโยชน์ที่จะนำไปใช้ในชวี ิตประจำวนั จำนวน ๖ ข้อ ๓) การเก็บรวบรวมขอ้ มลู ในการเก็บรวบรวมข้อมลู ผ้ปู ระเมนิ ได้ดำเนินการดงั นี้ แบบสอบถามความคิดเห็นของผ้เู ข้ารบั การอบรมไดด้ ำเนินการจัดเก็บด้วยตนเอง ๔) การวิเคราะห์ข้อมูล

๑. การศกึ ษาขอ้ มลู ผ้เู ขา้ รว่ มโครงการวชิ าการนวดเพอื่ สขุ ภาพดา้ นอาชพี ประจำปี งบประมาณ ๒๕๖๒ ๒. วเิ คราะหข์ อ้ มลู ความคดิ เห็นของผ้เู ข้ารว่ มจากแบบประเมินความพึงพอใจ โดยนบั ความถ่ี คา่ ร้อยละ คา่ เฉลย่ี วิเคราะห์เนื้อหา ในกรณีท่ีไดจ้ ากมาตราสว่ นประมาณค่า ไดก้ ำหนดเกณฑก์ ารใหค้ วามหมายดงั นี้ ๔.๕๐ – ๕.๐๐ หมายถงึ พึงพอใจมากทีส่ ดุ ๓.๕๐ – ๔.๔๙ หมายถงึ พึงพอใจมาก ๒.๕๐ – ๓.๔๙ หมายถงึ พงึ พอใจปานกลาง ๑.๕๐ – ๒.๔๙ หมายถงึ พงึ พอใจนอ้ ย ๑.๐๐ – ๑.๔๙ หมายถงึ พงึ พอใจน้อยทสี่ ุด การผา่ นเกณฑ์การประเมิน ค่าเฉลยี่ ๓.๕๐ ขน้ึ ไปและความพึงพอใจระดบั ดขี น้ึ ไปรอ้ ยละ ๘๐ ขึน้ ไป ผลการวิเคราะห์ขอ้ มูล สรุปแบบสำรวจความพึงพอใจผกู้ รอกแบบสำรวจ จำนวน ๑๘ คน จากผู้เขา้ ร่วมโครงการวิชาการ นวดเพื่อสุขภาพ ประจำปงี บประมาณ ๒๕๖๒ ทงั้ หมด ๑๘ คน ตอนท่ี ๑ ข้อมลู ท่ัวไปของผูร้ บั บรกิ าร ข้อมูล จำนวน คิดเปน็ ร้อยละของผู้เข้าร่วมกจิ กรรม (คน) เพศ ชาย ๐ หญิง - ๑๘ ๑๘ อายุ ๑๕ - ๒๐ ปี - ๐ ๒๑ - ๓๐ ปี ๓ ๑๖.๖๗ ๓๑ - ๔๐ ปี ๔ ๒๒.๒๒ ๔๑ - ๕๐ ปี ๖ ๓๓.๓๓ ๕๑ - ๖๐ ปี ๕ ๒๗.๗๘ ๖๐ ปี ขน้ึ ไป - - อาชพี ๑๑ ๖๑.๑๑ ทำไร่ ๕ ๒๗.๗๘ รบั จา้ ง ๒ ๑๑.๑๑ ค้าขาย - อ่นื ๆ -

จากตารางที่ ๑ แสดงว่าผูเ้ ขา้ ร่วมโครงการวิชาการนวดเพือ่ สุขภาพ ประจำปีงบประมาณ ๒๕๖๒ เพศหญิง คดิ เปน็ รอ้ ยละ ๑๐๐ เพศชาย คดิ เปน็ รอ้ ยละ ๐ ส่วนใหญม่ ีอายุ ๔๑ - ๕๐ ปี คดิ เป็นรอ้ ยละ ๓๓.๓๓ อายุรองลงมาคอื อายุ ๕๑ – ๖๐ ปี คดิ เป็นรอ้ ยละ ๒๗.๗๘ อายุ ๓๑ - ๔๐ ปี คดิ เป็นร้อยละ ๒๒.๒๒ อายุ ๒๑ - ๓๐ ปี คิดเปน็ ร้อยละ ๑๖.๖๗ อายุ ๑๕ - ๒๐ ปี คดิ เปน็ ร้อยละ ๐ อายุ ๖๐ ปีขน้ึ ไป คดิ เปน็ รอ้ ยละ ๐ ดา้ นอาชีพส่วนใหญ่ ทำไร่ คดิ เป็นร้อยละ ๖๑.๑๑ รองลงมาคือ อาชพี รบั จ้าง คดิ เปน็ รอ้ ย ละ ๒๗.๗๘ อาชพี คา้ ขาย คดิ เป็นรอ้ ยละ ๑๑.๑๑ ตอนที่ ๒. ผลการประเมินความพงึ พอใจของผเู้ ข้าร่วม โครงการวชิ าการนวดเพอ่ื สขุ ภาพ ประจำปงี บประมาณ ๒๕๖๒ เกยี่ วกบั สถานที่ รูปแบบ ระยะเวลา สอ่ื และการนำเสนอ เนือ้ หาและประโยชน์ทจี่ ะนำไปใชใ้ นชีวติ ประจำวัน จากผู้เขา้ รว่ มโครงการ ทงั้ หมด จำนวน ๑๘ คน โดยใชแ้ บบประเมิน มาตราส่วนประมาณคา่ ๕ ระดบั โดยมีรายละเอียดผลการ ประเมนิ โดยหาคา่ ร้อยละในแตล่ ะความคดิ เหน็ ดังตาราง ๒ และหาคา่ เฉล่ียความคดิ เหน็ ของผู้เขา้ ร่วม โครงการวิชาการนวดเพอื่ สุขภาพ ประจำปงี บประมาณ ๒๕๖๒ ตารางท่ี ๒ ผลการประเมินความคดิ เห็นของผู้เข้ารว่ มโครงการวิชาการนวดเพอื่ สุขภาพ ประจำปีงบประมาณ ๒๕๖๒ ( n=๙๐ ) ตอนท่ี ๒ ระดบั ความพงึ พอใจในการรับบริการ กจิ กรรม ระดบั ความพึงพอใจ แปลผล (ค่าเฉลย่ี ) ๑. สถานที่จัดโครงการ ๔.๑๕ มาก ๒. รูปแบบในการจัดกจิ กรรม มาก ๓. ระยะเวลาในการจัดกิจกรรม ๔.๑๑ มาก ๔. สือ่ และการนำเสนอของกิจกรรม มาก ๕. เน้อื หาและความรู้ท่ไี ด้รับจากการเขา้ รว่ มกิจกรรม ๔.๐๑ มาก ๖. ประโยชน์ทจี่ ะนำไปใช้ในชวี ติ ประจำวัน มาก ๔.๑๓ มาก รวม ๔.๒๖ ๔.๓๒ ๔.๑๖ จากตาราง ๒ พบวา่ เม่อื พจิ ารณาความพึงพอใจเป็นรายดา้ น ปรากฏวา่ ความพงึ พอใจรวมคดิ เป็น ร้อยละ ๔.๑๖ ซงึ่ มคี ะแนนเฉลีย่ อยู่ระหว่าง ๓.๕๐ – ๔.๔๙ แสดงวา่ ผูเ้ ขา้ รว่ มโครงการดงั กลา่ วมคี วามพงึ พอใจ มากในการเขา้ ร่วมโครงการ“วชิ าการนวดเพอ่ื สุขภาพ” ในคร้งั นี้

สรปุ จากข้อมูลท่ีรวบรวมได้ ไดว้ เิ คราะห์ขอ้ มลู สรุปผลเป็นลำดับข้นั ตอนดังน้ี ๑. ข้อมูลผเู้ ข้ารบั การอบรม ผลจากการวเิ คราะหข์ อ้ มลู ผู้เขา้ รว่ มโครงการ“วิชาการนวดเพื่อสขุ ภาพ” ประจำภาคเรียนท่ี ๑/ ๒๕๖๒ จากการส่มุ ประชาชนตำบลทา่ กบู จากผเู้ ขา้ ร่วมโครงการทั้งส้ิน จำนวน ๑๘ คน ๒. การประเมินความคดิ เห็นของผู้เขา้ รบั การอบรม ผู้เขา้ ร่วมโครงการ“วชิ าการนวดเพื่อสขุ ภาพ” ประจำภาคเรียนท่ี ๑/๒๕๖๒ มคี วามคดิ เห็นต่อการ “วชิ าการนวดเพื่อสุขภาพ” ดา้ นสถานที่ รูปแบบ ระยะเวลา วา่ มีความเหมาะสม เน้อื หาและประโยชนท์ ีจ่ ะ นำไปใชใ้ นชวี ติ ประจำวัน ว่ามเี น้ือหาของหลกั สตู รตรงกับความตอ้ งการของผู้เรยี นและการจดั กจิ กรรมทำให้ ผู้เรียน/ผูร้ ับบรกิ ารสามารถคิดเปน็ ทำเปน็ แก้ปัญหาเปน็ อยใู่ นระดับดี ปัจจยั ทที่ ำใหโ้ ครงการประสบความสำเรจ็ ๑. การใหค้ วามรว่ มมือและการเห็นความสำคญั โครงการฯของประชาชนตำบลทา่ กูบ อำเภอซับใหญ่ ๒. การรว่ มมอื และการเสยี สละเวลาของคณะครู กศน.ตำบลทา่ กูบ ปญั หาอปุ สรรค ๑. ประชาชนตำบลทา่ กูบส่วนมากไปทำไร่ทำนา ยังไมเ่ หน็ ความสำคญั โครงการฯ แนวทางแก้ไข ๑. ชแ้ี จงรายละเอียดเกีย่ วกบั โครงการ และเพ่อื ใหป้ ระชาชนเห็นความสำคัญของโครงการ สรปุ จากการจดั กิจกรรมโครงการ“วชิ าการนวดเพ่อื สุขภาพ” ประจำภาคเรียนที่ ๑/๒๕๖๒ ผลปรากฏวา่ ประชาชนตำบลทา่ กบู ทเี่ ขา้ ร่วมกิจกรรมดงั กล่าวมคี วามเข้าใจในเรื่องทว่ี ทิ ยากรใหค้ วามรทู้ ัง้ ภาคทฤษฎี และ ภาคปฏบิ ัติ สามารถนำความรทู้ ีไ่ ดม้ าพัฒนาตนเอง เพื่อเปน็ อาชพี เสรมิ และลดรายจ่ายในครัวเรือน การศึกษา อาชพี จากการปฏิบัติจรงิ ท่ีบูรณาการกับวถิ ชี วี ติ ให้กับบุคคลและชมุ ชน สามารถนำความรู้ท่ีไดร้ ับไปประยุกต์ใช้ ในการประกอบอาชีพและดำเนินชีวติ ประจำวันไดอ้ ย่างเหมาะสม ขอ้ เสนอแนะ ๑. อยากให้มีการจดั โครงการแบบน้อี ีกเพราะไดร้ บั ความรเู้ กย่ี วกบั การนวดเพอ่ื สุขภาพ ๒. อยากให้มีกิจกรรมแบบน้ีทกุ ปี เพ่ือประชาชนตำบลทา่ กบู ได้รบั ความรู้ทเ่ี ปน็ ประโยชน์ เพราะ ประชากรสว่ นใหญ่ประกอบอาชพี เกษตรกร ทำให้สามารถนำความร้ทู ่ไี ดไ้ ปใชใ้ นชวี ิตประจำวัน

ภาพการจัดกจิ กรรมตามโครงการวชิ าการนวดเพ่อื สุขภาพ ประจำปงี บประมาณ ๒๕๖๒