การเขียนโปรแกรมไพธอนเบื้องต้น (5)

คาํ นาํ สไลดน์ ้ีจดั ทาํ ข้ึนเพ่อื เป็นส่วนหน่ึงของวชิ า หลกั การเขียนโปรแกรม ช้นั ปวช1/1 เพอ่ื ใหไ้ ดศ้ ึกษาหาความรู้ในเรื่อง การเขียนโปรแกรมไพธอนเบ้ืองตน้ และไดศ้ ึกษาอยา่ งเขา้ ใจเพ่ือเป็นประโยชนก์ บั การเรียน ผจู้ ดั ทาํ หวงั วา่ สไลดน์ ้ีจะเป็นประโยชนก์ บั ผอู้ ่าน หรือนกั เรียน นกั ศึกษา ท่ีกาํ ลงั หาขอ้ มูลเร่ืองน้ีอยู่ หากมีขอ้ แนะนาํ หรือขอ้ ผดิ พลาดประการใด ผจู้ ดั ทาํ ขอนอ้ มรับไวแ้ ละขออภยั มา ณ ที่น้ีดว้ ย

เร่ือง หนา้ -ส่วนประกอบของภาษาไพธอน 4-9 -การต้งั ช่ือตวั แปรในภาษาไพธอน(Naming) 10 -การใชง้ านตวั แปรในไพธอน(variable) 11 -แนะนาํ หนา้ ต่างการทาํ งานของ IDLE 12-13 -ความแตกต่างของ shell window และ Edit window 14 -python idle กบั โคด้ หลากสี 15 -มือใหม่หดั ใชง้ าน Python IDLE 16-17 - มือใหม่หดั เขียนโปรแกรมคร้ังแรก 18 - ขอ้ ผดิ พลาดในการเขียนโปรแกรมเราเรียกวา่ (Bugs) 19 -การรับอินพตุ ทางคีบอร์ด 20 -สรุปเร่ืองการเขียนโปรแกรมไพธอนเบ้ืองตน้ 21

เน้ือหา Python คือช่ือภาษาท่ีใชใ้ นการเขียนโปรแกรมภาษาหน่ึง ซ่ึงถูกพฒั นาข้ึนมาโดยไม่ยดึ ติดกบั แพลตฟอร์ม กล่าวคือสามารถรันภาษา Python ไดท้ ้งั บนระบบ Unix, Linux , Windows NT, Windows 2000, Windows XP หรือแมแ้ ต่ระบบ FreeBSD อีกอยา่ งหน่ึงภาษาตวั น้ีเป็น OpenSource เหมือนอยา่ ง PHP ทาํ ให้ ทุกคนสามารถท่ีจะนาํ Python มาพฒั นาโปรแกรมของเราไดฟ้ รีๆโดยไม่ตอ้ งเสียค่าใชจ้ ่าย และความเป็น Open Source ทาํ ใหม้ ีคนเขา้ มาช่วยกนั พฒั นาให้ Python มีความสามารถสูงข้ึน และใชง้ านไดค้ รบคุมกบั ทุกลกั ษณะ งาน

ส่วนประกอบของภาษา Python Simple Python program เพ่ือเร่ิมตน้ การเรียนรู้ในภาษา Python มาดูตวั อยา่ งของโปรแกรมอยา่ งง่าย โดยเป็นโปรแกรมที่ถามช่ือผใู้ ชแ้ ละแสดง ขอ้ ความทกั ทายทางหนา้ จอ มาเริ่มเขียนโปรแกรมแรกในภาษา Python ของคุณ ใหค้ ดั ลอกโปรแกรมขา้ งล่างแลว้ นาํ ไปรัน ใน IDE # My first Python program name = input('What is your name?\\n') print ('Hi, %s.' % name) print ('Welcome to Python.')

Module ในตวั อยา่ งโปรแกรมรับชื่อของเรา เป็นโปรแกรมแรกของเราในบทเรียน Python น้ี และเราไดบ้ นั ทึกเป็นไฟลท์ ี่ช่ือวา่ first.py ซ่ึงไฟลข์ องภาษา Python น้นั จะเรียกวา่ Module ซ่ึง Module จะประกอบไปดว้ ยคลาส ฟังกช์ นั และตวั แปรต่างๆ และนอกจากน้ีเรายงั สามารถ import โมดูลอืนเขา้ มาในโปรแกรมได้ ซ่ึงโมดูลอาจจะอยภู่ ายใน package ซ่ึงเป็นเหมือน directory ของ Module ในตวั อยา่ ง first.py จึงเป็นโมดูลของโปรแกรมแรกของเรา Comment คอมเมนตใ์ นภาษา Python น้นั เริ่มตน้ ดว้ ยเครื่องหมาย # คอมเมนตส์ ามารถเร่ิมตน้ ที่ตาํ แหน่งแรกของบรรทดั และ หลงั จากน้นั จะประกอบไปดว้ ย Whilespace หรือโคด้ ของโปรแกรม หรือคาํ อธิบาย ซ่ึงโดยทว่ั ไปแลว้ คอมเมนตม์ กั จะใช้ สาํ หรับอธิบายซอสโคด้ ที่เราเขียนข้ึนและมนั ไม่มีผลต่อการทาํ งานของโปรแกรม น่ีเป็นตวั อยา่ งการคอมเมนตใ์ นภาษา Python

คาํ สงวนในภาษาไพธอน คาํ สงวน คือคาํ ที่ถูกภาษาไพธอนใชเ้ พอ่ื สร้างไวยากรณ์ ดงั น้นั ผเู้ ขียนโปรแกรมหา้ มนาํ ไปใชใ้ นการสร้าง หรือประกาศเป็น ตวั แปรโดยเดด็ ขาด เพราะจะทาํ ใหเ้ กิดขอ้ ผดิ พลาด คือ SyntaxError: invalidsyntax) เช่น ประกาศตวั แปร if = 5 เป็นตน้ สาํ หรับ คาํ สงวนในภาษาไพธอน ดงั ต่อไปน้ีคือ and, assert, break, class, continue, def, del, elif, else, except, exec, finally, for, from, global, if, import, in, is, lambda, not, or, pass, print, raise, return, try, while, yield คาํ ต่อไปน้ีแมว้ า่ ไพธอนไม่ไดห้ า้ มไวแ้ ต่กไ็ ม่ควรใชเ้ พราะไปตรงกบั ชื่อของฟังกช์ นั ในไพธอน คือ data, float, Int, numeric, Oxphys, array, close, int, input, open, range, type, write, zeros

Statement Statement คือคาํ สงั่ การทาํ งานของโปรแกรม แต่ละคาํ สง่ั ในภาษา Python น้นั จะแบ่งแยกดว้ ยการข้ึนบรรทดั ใหม่ ซ่ึงจะแตกต่าง จากภาษา C และ Java ซ่ึงใชเ้ ครื่องหมายเซมิโคลอนสาํ หรับการจบคาํ สง่ั การทาํ งาน แต่อยา่ งไรกต็ าม ในภาษา Python น้นั คุณ สามารถมีหลายคาํ สงั่ ในบรรทดั เดียวกนั ไดโ้ ดยการใชเ้ คร่ืองหมายเซมิโคลอน ; name = input('What is your name?\\n') print ('Hi, %s.' % name); print ('Welcome to Python.'); print ('Do you love it?')

Indentation and while space ในภาษา Python น้นั ใช้ Whilespace และ Tab สาํ หรับกาํ หนดบลอ็ คของโปรแกรม เช่น คาํ สง่ั If Else For หรือ การประกาศฟังกช์ นั ซ่ึงคาํ สง่ั เหล่าน้ีน้นั เป็นคาํ สงั่ แบบบลอ็ ค โดยจาํ นวนช่องวา่ งที่ใชน้ ้นั ตอ้ งเท่ากนั มาดู ตวั อยา่ งของบลอ็ คคาํ สงั่ ในภาษา Python Literals ในการเขียนโปรแกรม Literal คือเคร่ืองหมายท่ีใชแ้ สดงค่าของค่าคงท่ีในโปรแกรม ในภาษา Python น้นั มี Literal ของขอ้ มูลประเภทต่างๆ เช่น Integer Floating-point number และ String หรือแมก้ ระทงั่ ตวั อกั ษรและ boolean นี่เป็นตวั อยา่ งของการกาํ หนด Literal

การต้งั ช่ือตวั แปรในภาษาไพธอน(Naming) -ข้ึนตน้ ดว้ ยอกั ษรภาษาองั กฤษหรือตามดว้ ยตวั เลขใดๆกไ็ ด้ อยา่ งนอ้ ย1ตวั -หา้ มเวน้ ช่องวา่ ง -หา้ มใชส้ ญั ลกั ษณ์พเิ ศษนอกจาก underscore (_) เท่าน้นั -ช่ือตวั อกั ษรจะคาํ นึงถึงความแตกต่างระหวา่ งอกั ษรตวั พมิ พใ์ หญ่กบั ตวั พิมพเ์ ลก็ -การต้งั ช่ือจะตอ้ งไม้่ซ้าํ กบั คาํ สงวน -ควรจะต้งั ชื่อที่มีความหมายสอดคลอ้ งกบั ขอ้ มลู ใหผ้ อู้ ่านสามารถเขา้ ใจไดง้ ่าย -หา้ มใชเ้ ครื่องหมายเหล่าน้ีในการต้งั ชื่อตวั แปร !,@, #, $, %, ^, &, *, (, ), -, =, \\, |, +, ~ -ถา้ ช่ือตวั แปลที่มีชื่อเหมือนกนั แต่ตวั อกั ษรพมิ พใ์ หญ่กบั พมิ พเ์ ลก็ ต่างกนั กจ็ ะไม่ใช่ตวั แปลตวั เดียวกนั

การใชง้ านตวั แปรในไพธอน(variable) ในการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์น้นั ตวั แปรจะแตกต่างจากตวั แปรในทางคณิตศาสตร์ ค่าของตวั แปรน้นั ไม่ จาํ เป็นตอ้ งประกอบไปดว้ ยสูตรหรือสมการที่สมบรู ณ์เหมือนกบั ในคณิตศาสตร์ ในคอมพวิ เตอร์ ตวั แปรน้นั อาจจะ มีการทาํ งานซ้าํ ๆ เช่น การกาํ หนดค่าในท่ีหน่ึง และนาํ ไปใชอ้ ีกท่ีหน่ึงในโปรแกรม และนอกจากน้ียงั สามารถ กาํ หนดค่าใหม่ใหก้ บั ตวั แปรไดต้ ลอดเวลา ต่อไปเป็นตวั อยา่ งของการประกาศตวั แปรในภาษา Python a=3 b = 4.92 c = \"marcuscode.com\" c = 10.5

แนะนาํ หนา้ ต่างการทาํ งานของ IDLE เมื่อเราไดต้ ิดต้งั ไพธอนเรียบร้อยแลว้ (ถา้ ยงั ใหเ้ ปิ ดเวบ็ http://python.org และดาวโหลดตวั แปลไพธอนตวั ล่าสุด ในขณะที่ แปลเอกสารน้ีคือ Python 2.3) สิ่งแรกคือการเรียกไพธอนข้ึนมา เราสามารถทาํ ไดโ้ ดยเรียก IDLE ซ่ึงควรจะอยใู่ นStart Menu ใน กลุ่มโปรแกรมไพธอนท่ีเพิง่ สร้างข้ึนมาใหม่

จะเห็นหนา้ ต่างอนั ใหม่ข้ึนมา:

ความแตกต่างของ shell window และ Edit window Shell window คือภาษาท่ีทาง Microsoft ไดส้ ร้างข้ึนมาใชา้ นบน Windows ใชส้ งั่ เพือ่ ใหเ้ ครื่องทาํ งาน power shell จะมา พร้อมกบั windows ทาํ งานบน .Net Framework ในการทาํ งานของ Microsoft เกือบทุกการใชง้ านรองรับ Power Shell แลว้ ซ่ึงช่วยใหก้ ารทาํ งานเป็นแบบ Automate ไดม้ าก ข้ึน ช่วยใหก้ ารทาํ งานเป็นระบบมากข้ึน อะไรที่ตอ้ งทาํ งานซ้าํ ๆ หากทาํ การเขียนเป็น Power Shell เพ่ือใชง้ านจะช่วยให้ สามารถทาํ งานไดเ้ ร็วข้ึน และช่วยในเรื่องของการลดการทาํ งานผดิ พลาด Edit คือ ตรวจแก้ ปรับเปลี่ยนขอ้ มลู ขอ้ ความ หรือภาพ เช่น ต่อเติม ตดั ทอน เรียงใหม่ ฯ โปรแกรมสาํ เร็จในระบบวนิ โด วท์ ุกโปรแกรมจะตอ้ งมีเมนู Edit ซ่ึงอยา่ งนอ้ ยจะมีคาํ สง่ั copy, cut และ paste รวมไวด้ ว้ ยทุกโปรแกรม ดู copy, cut, paste ประกอบ

python idle กบั โคด้ หลากสี ไพทอนเป็นภาษาแบบไดนามิกซ่ึงรองรับกระบวนทศั นก์ ารเขียนโปรแกรมหลายรูปแบบ ซ่ึงรวมถึงแต่ไม่ จาํ กดั เพียงการเขียนโปรแกรมตามลาํ ดบั ข้นั , การเขียนโปรแกรมเชิงวตั ถุ, หรือการเขียนโปรแกรมเชิง ฟังกช์ นั นอกจากน้ีไพทอนเป็นภาษาที่มกั ถูกอธิบายวา่ เป็นภาษาโปรแกรมแบบ \"มาพร้อมถ่าน\" (batteries included) กล่าวคือไพทอนมาพร้อมกบั ไลบรารีมาตรฐานจาํ นวนมาก เช่นโครงสร้างขอ้ มูลแบบซบั ซอ้ น และไลบรารี

มือใหม่หดั ใชง้ าน Python IDLE การเขียนโปรแกรมภาษา Python น้นั สามารถเลือกพฒั นาไดจ้ าก Python Shell หรือ IDLE (Python GUI) เป็นหลกั ซ่ึงหากมีการเขียน โปรแกรมเราจะตอ้ งมีไฟล์ Source Code ซ่ึงไฟล์ Source Code ที่เราเขียนไวย้ งั ไม่ได้ compile จะมีนามสกลุ ไฟลว์ า่ *.py

ใหท้ าํ การกด Ctrl + S หรือ File -> Save As เพื่อบนั ทึกไฟล์ Source Code เกบ็ ไวใ้ นเครื่องของเราซะ พร้อมต้งั ช่ือใหก้ บั ไฟล์ ตวั อยา่ งคือ Tutorial1.py เป็นตน้

มือใหม่หดั เขียนโปรแกรมคร้ังแรก -ใหท้ าํ การเขียนโปรแกรม Python คร้ังแรก และคาํ สุดคลาสสิคสาํ หรับการเรียนเขียนโปรแกรมกค็ ือ Hello World! ดว้ ยคาํ สงั่ print(\"Hello World!\") โดย Task แรกเคา้ ใหแ้ นะนาํ ตวั ไม่มีอะไรมาก -สาํ หรับใครท่ีใช้ Python 2 สามารถเปล่ียน Interpreter ไดโ้ ดยเลือก Edit => Settings => Project Interpreter ขอ้ ผดิ พลาดในการเขียนโปรแกรมเราเรียกวา่ (Bugs)

ขอ้ ผดิ พลาดในการเขียนโปรแกรมเราเรียกวา่ (Bugs) โดยทวั่ ไปความผดิ พลาดสามรถแบ่งไดเ้ ป็น 3 ชนิดใหญ่ๆ คือ 1. Syntax Error - เป็นความผดิ พลาดที่สามารถตรวจพบในขณะ compile - เป็นความผดิ พลาดทางไวยากรณ์ภาษา จากการเขียนคาํ สง่ั ไม่สมบูรณ์ มีการตกหล่น หรือผดิ พลาด ซ่ึง compiler ตรวจ พบและจะแสดงข่าวสารวา่ ผดิ พลาดเกิดท่ีบรรทดั ไหน ผดิ เก่ียวกบั อะไร 2. Run-Time-Error - เป็นความผดิ พลาดท่ีเกิดข้ึนขณะในปฏิบตั ิการ (Run) เช่น การหารค่าดว้ ย 0 โดยโปรแกรมจะหยดุ การประมวลผลทนั ที 3. Logic Error - เป็นความผดิ พลาดของผลลพั ธ์ ซ่ึงมีผลมาจากอลั กอริทึมในการแกป้ ัญหาโปรแกรม เช่น เขียนพิจนท์ างคณิตศาสตร์ไม่ ถูกตอ้ ง มีการใชเ้ ง่ือนไขในการทาํ งานผดิ พลาด มีการวน Loop ไม่มีจุดสิ้นสุดเป็นตน้

การรับอินพตุ ทางคีบอร์ด การแสดงผลออกทางหนา้ จอ การทาํ งานพ้ืนฐานที่สุดหรือเรียกไดว้ า่ เป็นส่วนหน่ึงในการทาํ งานของทุกโปรแกรมคือ การแสดงผลขอ้ มูล ออกทางจอภาพ โดยในภาษา C น้นั การแสดงผลขอ้ มลู ออกทางจอสามารถทาํ ไดด้ งั น้ี คาํ สงั่ printf คาํ สงั่ printf ถือไดว้ า่ เป็นคาํ สง่ั พ้ืนฐานที่สุดในการแสดงผลขอ้ มูลทุกชนิดออกทางหนา้ จอไม่วา่ จะเป็น จาํ นวนเตม็ int ทศนิยม float ขอ้ ความ string หรืออกั ขระ นอกจากน้ีคาํ สง่ั ยงั มีความยดื หยนุ่ สูง โดยเราสามารถ กาํ หนดหรือจดั รูปแบบการแสดงผลใหม้ ีระเบียบหรือเหมาะสมตามความตอ้ งการไดอ้ ีกดว้ ย รูปแบบคาํ สง่ั prinft()

สรุปเร่ืองการเขียนโปรแกรมไพธอนเบ้ืองตน้ หากใหเ้ ปรียบเทียบกเ็ หมือนกบั การแปลงภาษามนุษยน์ นั่ เอง สมมุติวา่ มีนายทุนคนหน่ึงไปเปิ ดโรงงานในต่างประเทศ โรงงานจะทาํ งานไดต้ อ้ งใชค้ นงาน แต่พวกคนงานท่ีนน่ั เขาไม่รู้ภาษาไทย และนายทุนกไ็ ม่รู้ภาษาองั กฤษ นายทุนจะสง่ั งานพวกคนงานใหท้ าํ งาน อยา่ งที่ตวั เองตอ้ งการกต็ อ้ งทาํ ผา่ นล่ามให้ ช่วยแปลเป็นภาษาองั กฤษเพื่อจะไดส้ ง่ั คนงานได้ ในกรณีน้ีภาษาไพธอนก็ เทียบไดก้ บั ภาษาไทย คือเป็นภาษาง่ายๆที่เราเขา้ ใจดีอยแู่ ลว้ แต่วา่ ไม่สามารถนาํ ไปสง่ั งานไดโ้ ดยตรง ส่วน ภาษาองั กฤษกเ็ ทียบไดก้ บั ภาษาเครื่อง คือเป็นภาษาท่ีสามารถนาํ ไปใชง้ านไดจ้ ริงแต่เราไม่เขา้ ใจ โดยคนงานกเ็ ทียบไดก้ บั คอมพวิ เตอร์ นายทุนเปรียบไดก้ บั ผเู้ ขียนโปรแกรม ส่วนล่ามกเ็ ปรียบไดก้ บั ตวั แปรภาษา ในคอมพวิ เตอร์ ตวั ท่ีทาํ หนา้ ที่ตีความภาษาจะเรียกวา่ คอมไพเลอร์ (compiler) สรุปเร่ืองการเขียนโปรแกรมไพธอนเบ้ืองตน้

รูปภาพสมาชิกในกลุ่ม

คณะผจู้ ดั ทาํ นางสาว จิรัฐติกาล ศรีตองอ่อน เลขที่ 004 คอมพิวเตอร์ธุรกิจ 1/1 นางสาว นนั ทิตา อุตอามาตย์ เลขท่ี 019 คอมพวิ เตอร์ธุรกิจ 1/1 นางสาว ดลนภา สนั ทบั ทิม เลขที่ 020 คอมพวิ เตอร์ธุรกิจ 1/1 นางสาว กมลพรรณ ถนอมงาม เลขที่ 036 คอมพวิ เตอร์ธุรกิจ 1/1

อาจารยผ์ สู้ อน ครูผสู้ อน รายวชิ าหลกั การเขียนโปรแกรม (รหสั วชิ า 20204-2004) ครูวลิ าวลั ย์ วชั โรทยั ตาํ แหน่ง : ครูวทิ ยฐานะครูชาํ นาญการ แผนกวชิ า : คอมพวิ เตอร์ธุรกิจ วทิ ยาลยั เทคนิคปทุมธานี E-mail : [email protected]

สาขาวชิ าคอมพิวเตอร์ธุรกิจ 79 หมู่ 5 ตาํ บล บา้ นกลาง อาํ เภอ เมืองปทุม ปทุมธานี 12000 วชิ าหลกั ารเขียนโปรแกรม