พระราชประวัติ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ

เน่อื งในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระเกียรติ ๖๕ พรรษา วันที่ ๒ เมษายน ๒๕๖๓

พระราชประวตั ิ สมเด็จพระกนษิ ฐาธริ าชเจา้ กรมสมเด็จพระเทพรตั นราชสุดา เจ้าฟ้ามหาจักรีสริ นิ ธร มหาวชริ าลงกรณวรราชภักดี สริ กิ จิ การิณพี รี ยพัฒน รัฐสีมาคณุ ากรปยิ ชาติ สยามบรมราชกมุ ารี กจิ กรรมส่งเสรมิ การอา่ นผ่านสือ่ ออนไลน์ ห้องสมดุ ประชาชน “เฉลมิ ราชกุมารี” อาเภอตาคลี จงั หวดั นครสวรรค์

ส ม เ ด็ จ พ ร ะ ก นิ ษ ฐ า ธิ ร า ช เ จ้ า ก ร ม สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา เจ้าฟ้ามหาจักรีสิ รินธร มหาวชิราลงกรณวรราชภักดี สิริกิจการิณี พรี ยพัฒน รัฐสมี าคณุ ากรปิยชาติ สยามบรมราช กุมารี เปน็ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอพระองค์ท่ี ๓ ใน พระบาทสมเด็จพระชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอ ดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จ พระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรม ราชชนนีพันปีหลวง ทรงพระราชสมภพเมื่อวัน เสาร์ท่ี ๒ เมษายน พุทธศักราช ๒๔๙๘ ณ พระ ที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต ได้รับ พระราชทานพระนามว่า สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจา้ ฟา้ สริ นิ ธรเทพรัตนสุดา กิตวิ ฒั นาดลุ โสภาคย์

ด้วยเหตทุ ท่ี รงบาเพ็ญพระราชกิจจานุกิจนานัปการอันเป็นประโยชนแ์ ก่แผ่นดินและราษฎร พระบาทสมเดจ็ พระชนกาธเิ บศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร จึงมี พระบรมราชโองการ โปรดเกล้าโปรดกระหมอ่ มใหส้ ถาปนาพระราชอิสรยิ ยศเป็น สมเดจ็ พระเทพรัตนราชสุดา เจา้ ฟ้ามหาจกั รสี ิรนิ ธร รฐั สีมาคุณากรปิยชาติ สยามบรมราชกมุ ารี ในการพระราช พิธเี ฉลมิ พระชนมพรรษา ๕ ธันวาคม ๒๕๒๐ เม่อื พระบาทสมเดจ็ พระปรเมนทรรามาธิบดีศรสี ินทรมหาวชริ าลงกรณ มหิศรภูมพิ ลราชวรางกูร กติ สิ ิริสมบูรณอดลุ ยเดช สยามินทราธเิ บศรราชวโรดม บรมนาถบพิตร พระวชริ เกลา้ เจา้ อยหู่ วั เสด็จเถลิง ถวัลยราชสมบตั ิบรมราชาภิเษกในวนั ที่ ๔ พฤษภาคม ๒๕๖๒ ทรงพระราชดารวิ า่ สมเดจ็ พระเทพ รตั นราชสุดา เจา้ ฟา้ มหาจักรีสริ นิ ธร รฐั สีมาคณุ ากรปิยชาติ สยามบรมราชกุมารี เปน็ พระโสทรกนษิ ฐภคนิ ี ทไี่ ด้ทรงร่วมสุขรว่ มทกุ ข์มาแต่ทรงพระเยาว์ เมื่อทรงเจริญพระชนมายุ ก็ได้ทรงปฏิบัตพิ ระราชกรณียกจิ สนอง พระเดชพระคณุ ดว้ ยพระวิริยอุตสาหะ เปน็ คุณปู การแกป่ ระเทศชาตแิ ละอาณาประชาราษฎร์ คร้ันในรัชกาล ปัจจบุ ัน กไ็ ดท้ รงปฏบิ ตั ิพระราชกรณียกจิ แทนพระองคแ์ ละช่วยแบ่งเบาพระราชภารกจิ นอ้ ยใหญใ่ หด้ าเนิน ลุลว่ งไปด้วยความเรียบรอ้ ย เป็นท่ีไว้วางพระราชหฤทยั สมควรจะยกยอ่ งพระเกยี รติยศตามฐานะแหง่ พระ บรมราชวงศ์ จึงมพี ระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมใหส้ ถาปนาพระราชอิสรยิ ยศเปน็ สมเดจ็ พระ กนิษฐาธริ าชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา เจา้ ฟา้ มหาจักรสี ิรนิ ธร มหาวชริ าลงกรณวรราชภักดี สริ กิ ิจ การณิ พี ีรยพฒั น รฐั สีมาคุณากรปิยชาติ สยามบรมราชกมุ ารี

สมเดจ็ พระกนิษฐาธริ าชเจ้า กรมสมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี ทรงเร่มิ ตน้ การศกึ ษาในระดับประถมศกึ ษาจนทรงสาเรจ็ การศึกษาระดบั มธั ยมศึกษาตอนปลายจากโรงเรยี นจิตรลดา ใน เขตพระราชฐานพระตาหนักจิตรลดารโหฐาน พระราชวังดสุ ิต จากนน้ั ทรงสอบเขา้ ศกึ ษาต่อใน ระดับอดุ มศกึ ษาท่จี ฬุ าลงกรณ์มหาวิทยาลยั ไดร้ บั พระราชทานปรญิ ญาอกั ษรศาสตรบณั ฑติ เกยี รตินยิ มอนั ดบั ๑ เหรียญทอง สาขาวิชาประวัติศาสตร์ ตอ่ มา ทรงศึกษาต่อทม่ี หาวิทยาลยั ศิลปากรและจุฬาลงกรณ์ มหาวทิ ยาลัย จนได้รบั พระราชทานปริญญาศิลปศาสตรมหาบณั ฑติ สาขาวิชาจารึกภาษาตะวันออก และ ปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวชิ าบาลี-สนั สกฤตตามลาดับ ด้วยความสนพระทยั ในการศึกษาและ การพฒั นา ทรงศกึ ษาต่อในระดบั ดุษฎีบัณฑติ ทม่ี หาวทิ ยาลยั ศรนี ครินทรวิโรฒ และได้รับพระราชทานปริญญา ดษุ ฎบี ณั ฑิตสาขาวิชาพฒั นศกึ ษาศาสตร์ ในดา้ นการทรงรบั ราชการ ทรงเข้าปฏบิ ตั หิ น้าท่อี าจารย์สอนวิชาประวัตศิ าสตร์และสังคม วิทยาทโ่ี รงเรียนนายรอ้ ยพระจุลจอมเกล้าตั้งแตพ่ ทุ ธศักราช ๒๕๒๓ ทรงดารงพระยศพลเอก ตาแหน่ง ผู้อานวยการกองวิชาประวัตศิ าสตร์ และทรงเกษยี ณอายรุ าชการในพุทธศกั ราช ๒๕๕๘



สมเดจ็ พระกนษิ ฐาธิราชเจา้ กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเปน็ ผู้ใฝ่พระราชหฤทัย ในการศกึ ษาอยา่ งย่งิ ทรงศึกษาอยตู่ ลอดเวลา นอกจากวิชาการด้านอักษรศาสตรด์ ังกล่าวแล้ว ยงั ทรงเลอื กศกึ ษาวิชาการ ด้านอ่ืนๆ อีกหลายด้านที่ทรงเหน็ วา่ จะเปน็ ประโยชน์ เช่น ภมู ิศาสตร์กายภาพ สงั คมและเศรษฐกิจ พฤกษศาสตร์ การจัด การทรพั ยากรดินและนา้ รีโมตเซนซิง่ แผนท่ี โภชนาการ เป็นตน้ และทรงนาความรจู้ ากวชิ าการเหลา่ นีไ้ ปประยุกต์ใชใ้ น การพัฒนาชมุ ชนและความเป็นอยขู่ องราษฎร นอกเหนอื จากพระราชภารกจิ ในหนา้ ทร่ี าชการ สมเดจ็ พระกนษิ ฐาธริ าชเจ้า กรมสมเดจ็ พระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกมุ ารี ทรงปฏิบตั พิ ระราชกรณียกิจด้านตา่ งๆ ครอบคลมุ งานสาคัญๆ อนั เป็นประโยชนห์ ลักของบา้ นเมือง เกอื บทกุ ดา้ น ทรงปฏิบัตพิ ระราชกรณียกิจทีท่ รงสบื สานต่อจากพระบาทสมเดจ็ พระชนกาธิเบศร มหาภมู ิพลอดลุ ยเดช มหาราช บรมนาถบพติ ร และสมเด็จพระนางเจ้าสริ กิ ิต์ิ พระบรมราชนิ นี าถ พระบรมราชชนนพี นั ปีหลวง ตามทท่ี รงพระ กรณุ าโปรดเกลา้ ฯ มอบหมาย ในรัชกาลปัจจุบันเมอ่ื พระบาทสมเดจ็ พระปรเมนทรรามาธิบดศี รีสินทรมหาวชริ าลงกรณ มหศิ รภูมพิ ลราชวรางกูร กติ สิ ริ ิสมบรู ณอดุลยเดช สยามนิ ทราธิเบศรราชวโรดม บรมนาถบพิตร พระวชริ เกลา้ เจา้ อย่หู วั เสดจ็ ขึน้ ครองราชย์ ทรงชว่ ยแบง่ เบาพระราชภารกจิ ในการปฏบิ ัตพิ ระราชกรณยี กิจแทนพระองคต์ ามท่ีทรงไดร้ บั มอบหมาย เชน่ การพระราชทานพระราชวโรกาสให้คณะบุคคลเฝ้าฯ การพระราชทานปรญิ ญาบัตร การถวายผา้ พระกฐิน การเสดจ็ พระราชดาเนนิ แทนพระองคใ์ นโอกาสวันสาคญั ทางศาสนา เปน็ ตน้

สมเด็จพระกนิษฐาธริ าชเจา้ กรมสมเดจ็ พระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกมุ ารี ทรงจัดตั้งโครงการต่างๆ เพอ่ื พฒั นาคุณภาพชีวิตเด็กและเยาวชนผยู้ ากไร้ในชนบท โดยเฉพาะการส่งเสริมสุขภาพอนามัย และแก้ไขปัญหาภาวะ ทุพโภชนาการ ทรงเห็นว่าเด็กจะเรียนหนังสือไม่ได้ถ้าท้องหิวหรือเจ็บป่วย จึงทรงริเริ่มโครงการเกษตรเพ่ืออาหาร กลางวันในโรงเรียนตารวจตระเวนชายแดน ตั้งแต่พุทธศักราช ๒๕๒๓ ทรงเห็นความสาคัญของการศึกษาขั้นพื้นฐาน จึงพระราชทานพระราชทรัพย์ให้ก่อสร้างโรงเรียนในถ่ินทุรกันดาร ศูนย์การเรียนชุมชนสาหรับชาวไทยภูเขา ห้องเรียน เคล่อื นท่ี ทั้งพระราชทานพระราชทรพั ยเ์ ป็นค่าตอบแทนครผู สู้ อน และทรงจัดหาอุปกรณ์การเรียนการสอนพระราชทาน เพ่อื ใหเ้ ยาวชนมีโอกาสไดร้ ับการศกึ ษาที่เหมาะสม จะได้มีความสามารถในการพึง่ ตนเอง และเป็นที่พ่ึงของครอบครัวได้ ในอนาคต ทรงติดตามการดาเนินงานโครงการตามพระราชดาริอย่างใกล้ชิด และเสด็จพระราชดาเนินไปทรงเย่ียม ราษฎรในโครงการดว้ ยพระองค์เองเสมอ

จากการทม่ี ีประชาชนและหน่วยงานตา่ งๆ ทูลเกล้าฯ ถวายเงินโดยเสดจ็ พระราชกุศล หรือสมทบ ทนุ ดาเนนิ งานโครงการพัฒนาตา่ งๆ จึงทรงพระกรณุ าโปรดเกล้าฯ ให้นาเงินท่มี ีผู้ทูลเกลา้ ฯ ถวายดังกล่าว มาจัดตง้ั เปน็ กองทนุ “ทุนการกุศลสมเดจ็ พระเทพฯ” เพ่ือให้การสงเคราะห์ชว่ ยเหลือประชาชนผู้ทกุ ข์ยาก เดอื ดรอ้ น หรือเพือ่ การสาธารณประโยชนอ์ น่ื ๆ นอกเหนือจากงานพัฒนา สมเด็จพระกนษิ ฐาธริ าชเจา้ กรมสมเด็จพระเทพรตั นราชสุดา ฯ สยาม บรมราชกมุ ารี ทรงสนพระทยั ในงานศลิ ปวฒั นธรรมไทยเป็นอยา่ งย่งิ มพี ระราชดารวิ า่ ควรจะมีการ ถา่ ยทอดงานด้านวฒั นธรรมไปส่เู ด็กและเยาวชนรุ่นใหมผ่ า่ นกระบวนการจดั การศึกษาอบรม ทัง้ การศึกษา ในระบบ การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศยั เพือ่ ใหค้ นรุ่นใหมเ่ หล่าน้ไี ดเ้ รยี นรู้ ตระหนกั ความสาคญั รกั และผกู พนั ในศลิ ปวัฒนธรรมของชาติ สามารถสบื ทอดเพ่ือการอนรุ กั ษ์และอาจพัฒนาเป็น อาชีพได้ ทรงสนบั สนุนการดาเนนิ กิจกรรมเพอ่ื อนุรกั ษ์และสบื ทอดมรดกทางศลิ ปวัฒนธรรมของไทย

พระราชจริยาวัตรที่ประชาชนทั่วไปได้เห็นประจักษ์ คือ พระเมตตา และความเอาพระทัยใส่ในชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน สมเด็จพระกนิษฐา ธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระราช ปณิธานท่ีจะช่วยเหลือผู้ที่ทุกข์ยาก เดือดร้อนโดยไม่เลือกช้ันวรรณะ เผ่าพันธ์ุ เช้ือชาติ ศาสนา พสกนิกรต่างยกย่อง และชื่นชมในพระบารมี ดังน้ัน เพื่อเป็น การเทิดพระเกียรติท่ีทรงมีคุณูปการต่อชาติบ้านเมืองในด้านตา่ งๆ มาโดยตลอด จึงมีบุคคล หน่วยงาน สมาคม และองค์กรต่างๆ ทั้งในราชอาณาจักรและใน ต่างประเทศ ขอพระราชทานอัญเชิญพระนามาภิไธย และขอพระราชทานนาม ไปเป็นช่ือพรรณพืชและสัตว์ท่ีค้นพบใหม่ในโลก รวมท้ังสถานท่ีและส่ิงต่างๆ เป็นจานวนมาก เพ่ือเป็นการเฉลิมพระเกียรตแิ ละเป็นสิริมงคลสืบไป นอกจากนี้ ยังได้ทรงพระกรุณารับสมาคม สถาบัน และองค์กรต่างๆ ที่จัดตั้งข้ึนตามแนว พระราชดาริ หรือที่มีวัตถุประสงค์ดาเนินการในเร่ืองต่างๆ ท่ีทรงให้การ สนับสนุน ซ่ึงล้วนเป็นไปเพ่ือช่วยเหลือผู้ดอ้ ยโอกาส ผขู้ าดแคลน หรือเพ่ือการ สาธารณประโยชน์ไวใ้ นพระราชปู ถัมภ์ ท้ังยังทรงพระกรุณาเสด็จพระราชดาเนิน ไปทรงร่วมการประชมุ สาคญั ๆ อยูเ่ สมอ

ยามทท่ี รงว่างจากพระราชกิจ สมเด็จพระกนษิ ฐาธริ าชเจา้ กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรม ราชกมุ ารี ทรงพกั ผอ่ นพระอริ ยิ าบถโดยทรงมงี านอดิเรกทที่ รงสนพระทัยหลายประเภท เชน่ ดนตรี งานศลิ ป์ กฬี า งาน สะสม การทศั นศกึ ษา การอ่านและสะสมหนังสอื ทรงมีหอสมุดส่วนพระองคท์ ่ีจดั เกบ็ หนงั สอื หลากหลายประเภท ทงั้ ท่ี ทรงเลอื กซ้อื ด้วยพระองคเ์ องและที่มผี ูท้ ลู เกล้าฯ ถวาย และดังเช่นเป็นทที่ ราบกนั ทว่ั ไปว่า ทรงมีพระอจั ฉรยิ ภาพใน การเรียงรอ้ ยอกั ษร จึงทรงพระราชนพิ นธ์ร้อยแกว้ และร้อยกรองไว้เปน็ จานวนมาก มีทงั้ ประเภทบทความ เรอ่ื งส้ัน ความเรียง คานา บทกวี บทเพลง เรอื่ งแปล และสารคดี เปน็ ตน้ รวมทั้งพระราชนพิ นธช์ ดุ เสด็จพระราชดาเนนิ เยอื น ตา่ งประเทศ ซ่งึ เปรยี บเสมือน “บันทึกการเดนิ ทาง” ที่ใหท้ ้งั ความรูแ้ ละความเพลดิ เพลนิ แก่ผ้อู ่าน ในปจั จุบนั สมเดจ็ พระกนษิ ฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี ทรงสน พระทัยศกึ ษาและฝึกฝนเรยี นร้ทู ักษะภาษาและวิชาการต่างๆ อย่มู ิได้ขาด เช่น ภาษาฝรั่งเศส ภาษาเยอรมนั ภาษาจีน เทคโนโลยสี ารสนเทศ ดาราศาสตร์ เทคโนโลยชี ีวภาพ เป็นต้น พระปรีชาสามารถดา้ นภาษาเปน็ ทป่ี ระจักษ์โดยท่วั หนา้ นอกจากน้ี ยงั ทรงสนพระทยั เข้าร่วมการประชุม แลกเปลีย่ นข้อคิดเห็น ทรงศึกษาดงู าน และทรงพบปะสนทนากับ ปราชญ์ด้านตา่ ง ๆ อยู่เปน็ ประจา เพื่อทรงรบั ความรใู้ หมๆ่ และทนั สมัยอยเู่ สมอ

ขอบคุณคะ่