16 การจัดทำรายละเอียดงบกำไรขาดทุน

การคานวณรายไดต้ ่าง ๆ รายไดท้ ่ีกิจการรบั เป็ นเงินสด จะปรากฏในบญั ชีเงินสด ซึ่งจะนาไปแสดงในงบกาไรขาดทนุ ไดเ้ ลย แต่หากมีรายได้ รบั ลว่ งหนา้ หรือรายไดค้ า้ งรบั จะตอ้ งคานวณรายไดข้ องปี โดยมีหลกั การดงั น้ี













การคานวณยอดสินทรพั ย์ หน้ีสนิ สว่ นของเจา้ ของ และการจดั ทางบการเงิน

สาระการเรยี นรู้ 1. การคานวณยอดสนิ ทรพั ย์ หน้ีสิน และ สว่ นของเจา้ ของ 2. การจดั ทางบการเงินตามระบบบญั ชีเดี่ยว 3. การจดั ทางบการเงินตามมาตรฐานการบญั ชี

การคานวณยอดสนิ ทรพั ย์ หน้ีสิน และสว่ นของเจา้ ของ กิจการท่บี นั ทกึ บญั ชตี ามระบบบัญชเี ด่ยี วจะบันทึกบญั ชเี ก่ยี วกบั สินทรพั ย์ หนส้ี นิ และสว่ นของเจา้ ของ (ทนุ ) ไมค่ รบถว้ นสมบรู ณ์ ในการรวบรวมเพือ่ จดั ทารายงาน ทางการเงนิ จึงไดม้ าจากการตรวจสอบหลกั ฐาน และการสอบถามขอ้ มลู โดยมขี นั้ ตอนดงั น้ี 1. รวบรวมสนิ ทรพั ย์ หนสี้ ิน และทนุ ณ วันตน้ งวด โดยเก็บยอดจากงบแสดงฐานะ การเงนิ ณ วนั ส้ินงวดบัญชกี อ่ น 2. รวบรวมรายการคา้ ทเี่ กิดขนึ้ ระหวา่ งงวด โดยรวบรวมหลกั ฐานจากสมดุ เงนิ สด ซึ่งเป็ นรายการทม่ี กี ารรบั และจา่ ยเงนิ เชน่ การขายสนิ คา้ เป็ นเงนิ สด การรับชาระหนดี้ ว้ ย เงนิ สด การซ้ือสินคา้ ดว้ ยเงนิ สด การจา่ ยชาระหนเ้ี ป็ นเงนิ สด การจา่ ยค่าใชจ้ า่ ย เป็ นตน้ ซึ่งจะนายอดท่ีรวบรวมไดจ้ ากหลกั ฐานและสมดุ เงนิ สดมาพิจารณาสรปุ เป็ นยอดคงเหลอื ในวนั สนิ้ งวดบัญชี

3. รวบรวมสนิ ทรัพย์ หนส้ี ิน และทนุ ณ วนั สิน้ งวดบญั ชี ซ่ึงจะไดจ้ าก การตรวจสอบหลกั ฐาน หรือจากการตรวจนบั และตรี าคา ไดแ้ ก่ ก. เงนิ สดคงเหลอื ในมอื หรือเงนิ สดปลายงวด ไดจ้ ากยอดคงเหลอื ในสมดุ เงนิ สด หรือจากการตรวจนบั เงนิ สดคงเหลอื ในมอื วา่ มยี อดคงเหลือ ตรงกนั หรือไม่ ข. เงนิ ฝากธนาคาร ไดจ้ ากการรวบรวมหลกั ฐานจากยอดเงนิ ฝากตาม ใบแจง้ ยอดของธนาคาร (Bank Statement) สาเนาใบนาฝาก และตน้ ขว้ั เช็ค แตถ่ า้ เป็ นการฝากเงนิ ประเภทเงนิ ฝากประจา หรือเงนิ ฝากออมทรพั ยก์ ็สามารถ ดไู ดจ้ ากสมดุ ค่ฝู าก โดยนายอดดงั กลา่ วเปรียบเทียบกบั สมดุ เงนิ สด ค. ตวั๋ เงนิ รบั ดจู ากตวั๋ เงนิ รับในมอื เปรียบเทยี บกบั ทะเบียนตวั๋ เงนิ รบั หรือสอบถามจากเจา้ ของกจิ การและกิจการเป็ นผมู้ สี ิทธร์ิ ับเงนิ ตามตวั๋ เงนิ นนั้ ง. ตวั๋ เงนิ จา่ ยดจู ากสาเนาตวั๋ ที่ยงั ไมค่ รบกาหนดชาระ สอบถามจาก เจา้ ของกจิ การเกีย่ วกบั ภาระผกู พนั ทก่ี จิ การมตี อ่ บคุ คลภายนอก

จ. ลกู หนกี้ ารคา้ ทราบไดจ้ ากเอกสารเกีย่ วกบั การขาย ใบกากบั สินคา้ ที่ขาย คา้ งชาระเปรียบเทียบกบั ยอดคงเหลอื ในบัญชลี กู หนกี้ ารคา้ ทไี่ ดจ้ ดั ทาไว้ รวมถึงการ ขอคายืนยนั ยอดหนสี้ ินคา้ งชาระ ถา้ กิจการคาดวา่ อาจจะมหี นส้ี งสยั จะสญู กจิ การก็ สามารถทาประมาณการหนสี้ งสยั จะสญู เพือ่ แสดงเป็ นคา่ ใชจ้ า่ ยในการคานวณกาไร ขาดทนุ ฉ. สนิ คา้ คงเหลือ และวสั ดสุ านกั งานทราบไดจ้ ากการตรวจนบั ยอดคงเหลือ และนามาคานวณตน้ ทนุ ณ วนั สิน้ งวด ช. รายไดค้ า้ งรับ ตรวจสอบรายการรบั เงนิ รายไดใ้ นสมดุ เงนิ สดประกอบ กบั เอกสารสญั ญาวา่ มยี อดคงคา้ งเป็ นจานวนเงนิ เทา่ ใด ซ. ค่าใชจ้ า่ ยจา่ ยลว่ งหนา้ สอบถามจากเจา้ ของกิจการ หรือตรวจสอบ จากเอกสารหลกั ฐานที่เป็ นภาระผกู พนั ทีท่ างกจิ การจะจา่ ยชาระดวู า่ มคี ่าใชจ้ า่ ย สว่ นใดเป็ นการจา่ ยเงนิ ของงวดบญั ชตี อ่ ไป

ฌ. ที่ดนิ อาคาร และอปุ กรณ์ สอบถามจากเจา้ ของกิจการ หรือ ตรวจสอบจากเอกสารหลกั ฐาน ตรวจสอบจากทะเบียนคมุ สนิ ทรพั ย์ โดย เปรียบเทยี บดจู ากเอกสารททมี่ ปี ระกอบกบั มกี ารรับ–จา่ ยเงนิ ในสมดุ เกีย่ วกบั ท่ีดนิ อาคาร และอปุ กรณห์ รือไม่ หลงั จากนนั้ ตอ้ งคานวณค่าเสื่อมราคาของปี ทกุ รายการยกเวน้ ทีด่ ินที่ไมต่ อ้ งคิดค่าเสอ่ื มราคา ญ. เจา้ หนก้ี ารคา้ ใชว้ ธิ กี ารรวบรวมยอดจากใบกากบั สินคา้ ใบแจง้ หนี้ โดยรวบรวมยอดบิลคา้ งชาระ เปรียบเทียบกบั ยอดจากบัญชเี จา้ หนกี้ ารคา้ ราย ตวั คา้ งชาระ หรือจากทะเบียนเจา้ หนก้ี ารคา้ และตรวจดทู สี่ มดุ เงนิ สดวา่ มกี าร จา่ ยเงนิ ระหวา่ งงวดหรือไม่

ฎ. คา่ ใชจ้ า่ ยคา้ งจา่ ย สอบถามจากเจา้ ของกิจการ หรือตรวจสอบจากเอกสาร หลกั ฐานทเี่ ป็ นภาระผกู พนั ทที่ างกิจการจะตอ้ งจา่ ยชาระ ฏ. รายไดร้ ับลว่ งหนา้ ดจู ากหลกั ฐานวา่ มรี ายไดใ้ ดทีไ่ ดร้ บั เงนิ แลว้ แตย่ งั ไมไ่ ด้ ใหบ้ ริการกบั ลกู คา้ หรือสงั เกตการรับเงนิ สดวา่ มรี ายรับสว่ นใด ซึ่งเป็ นรายไดข้ องงวด บญั ชตี อ่ ไป หรืออาจไดร้ ับคาชแ้ี จงจากเจา้ ของกจิ การ ฐ. หนส้ี นิ อื่นๆ ตรวจจากเอกสารหลกั ฐานทเี่ ป็ นภาระผกู พนั ท่ที างกิจการ จะตอ้ งจา่ ยชาระ ฑ. สว่ นของเจา้ ของ (ทนุ ) ไดแ้ กผ่ ลตา่ งระหวา่ งสินทรัพยแ์ ละหนสี้ ิน ณ วนั จดั ทางบแสดงฐานะการเงนิ หรือจากสมการบญั ชี



การจดั ทางบการเงินตามระบบบญั ชีเด่ียว การบนั ทึกบญั ชีของกิจการในลกั ษณะของการบนั ทึกไวใ้ นบญั ชีเด่ียวหรือการบนั ทึก ในลกั ษณะเตือนความจาซ่ึงเรียกว่าระบบบญั ชีเดี่ยวนนั้ เกิดข้ึนจากการบนั ทึกบญั ชีของ บคุ คลที่ไม่มีความรทู้ างดา้ นบญั ชี โดยทว่ั ไปมกั เป็ นเจา้ ของกิจการเองซึ่งพระราชบญั ญตั ิ การบญั ชี พ.ศ. 2543 มิไดม้ ีบทบญั ญตั ิในเร่ืองคณุ สมบตั ิของผทู้ าบญั ชีไวส้ าหรบั กิจการ เจา้ ของคนเดียว ยกเวน้ การทาธรุ กิจบางประเภท เม่ือรวบรวมรายการทง้ั หมดท่ีผทู้ าบญั ชี ไดบ้ นั ทึกไวห้ รือจดไว้ รวมทงั้ การสารวจการตรวจนบั การตีราคา หรอื การคานวณตน้ ทนุ ทาใหค้ านวณหายอดของรายการบญั ชีไดค้ รบทง้ั หา้ หมวด คือ สินทรพั ย์ หน้ีสิน ส่วน ของเจา้ ของ รายไดแ้ ละคา่ ใชจ้ า่ ย จากนนั้ จึงนายอดคงเหลอื ของบญั ชีทง้ั หา้ หมวดไปจดั ทา งบการเงินตามระบบบญั ชีเดี่ยวไดท้ นั ที งบการเงินตามระบบบญั ชีเด่ียวประกอบดว้ ย

1. งบกาไรขดทนุ (Profit and Loss Statement) เป็ นรายงานทางการเงนิ ท่ี แสดงผลการดาเนนิ งานของกจิ การในรอบระยะเวลาบัญชหี นง่ึ ๆ วา่ มผี ลการดาเนนิ งานเป็ น อยา่ งไร โดยเปรียบเทยี บระหวา่ งรายไดแ้ ละคา่ ใชจ้ า่ ย 2. งบแสดงฐานะการเงิน (Statement of Financial Position) เป็ นรายงาน ทางการเงนิ ท่ีแสดงถึงฐานะทางการเงนิ ณ วนั ใดวนั หนง่ึ วา่ กิจการมฐี านะทางการเงนิ เป็ น อยา่ งไรมสี ินทรพั ย์ หนส้ี นิ และสว่ นของเจา้ ของ (ทนุ ) เป็ นจานวนเงนิ เทา่ ใด

การจดั ทางบการเงินตามระบบบญั ชีเด่ียวสามารถใชร้ ปู แบบง่ายๆ ดงั น้ี













































การจดั ทางบการเงินตามมาตรฐานการบญั ชี การบนั ทกึ บญั ชใี นระบบบญั ชเี ด่ยี วนอกจากจะไมถ่ กู หลกั การบัญชีแลว้ ยังก่อใหเ้ กิดความย่งุ ยากในการจัดทางบการเงิน เพราะจะตอ้ งคานวณหายอด คงเหลือของบัญชที กุ หมวด เพ่ือนามาจดั ทางบการเงนิ ดังน้ันกิจการควรเปล่ียนวิธีการบันทึกบัญชีจากระบบบัญชีเดี่ยวมาเป็ น ระบบบัญชีคู่ ซ่ึงเป็ นหลกั การบัญชที ี่รับรองทวั่ ไป เม่ือบันทึกบัญชีตามระบบบัญชีคู่ แลว้ ในวันส้ินรอบระยะเวลาบัญชี กิจการสามารถจัดทางบการเงินไดท้ นั ที โดยอาจ จัดทาโดยใชร้ ปู แบบง่ายๆ ดังที่ไดก้ ล่าวมาแลว้ หรืออาจจะจัดทางบการเงินตาม มาตรฐานการบญั ชขี องสภาวิชาชพี บญั ชใี นพระบรมราชปู ถัมภ์ เพอ่ื ใหร้ ปู แบบของงบ การเงนิ เป็ นแบบมาตรฐาน

มาตรฐานการบัญชที ่ีนามาใชอ้ า้ งอิงในการจดั ทางบการเงนิ มหี ลายมาตรฐาน เชน่ มาตรฐานการบญั ชฉี บบั ที่ 1(ปรบั ปรงุ 2561) เร่ือง การนาเสนองบการเงนิ มาตรฐานการรายงานทางการเงนิ สาหรบั กิจการทไ่ี มม่ สี ว่ นไดเ้ สยี สาธารณะและ มาตรฐานการบัญชอี ื่นทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั การทางบการเงนิ นอกจากนย้ี งั ตอ้ งสอดคลอ้ ง กบั ประกาศกรมพฒั นาธรุ กจิ การคา้ เร่ือง กาหนดรายการยอ่ ท่ีตอ้ งมใี นงบการเงนิ สาหรบั กิจการทีบ่ ันทึกบญั ชใี นระบบบญั ชเี ดยี่ ว จะเป็ นกิจการเจา้ ของคนเดยี ว สว่ นใหญจ่ ะเป็ นกิจการขนาดเล็ก และเป็ นกิจการท่ไี มม่ สี ว่ นไดเ้ สยี สาธารณะ ดงั นนั้ การจดั ทางบการเงนิ จะจดั ทาตามมาตรฐานการรายงานทางการเงนิ สาหรับกจิ การท่ไี มม่ สี ว่ นไดเ้ สียสาธารณะ

ความหมายของกิจการที่ไมม่ ีสว่ นไดเ้ สยี สาธารณะ กิจการท่ีไมม่ ีสว่ นไดเ้ สยี สาธารณะ(Non-Publicly Accountable Entities) หมายถึง กิจการทไ่ี มใ่ ชก่ ิจการดงั ตอ่ ไปนี้ 1. กจิ การท่มี ตี ราสารทนุ หรือตราสารหนข้ี องกจิ การซึ่งมีการซื้อขายต่อประชาชนไม่ว่าจะเป็ น ตลาดหลกั ทรัพยใ์ นประเทศหรือตา่ งประเทศ หรือการซื้อขายนอกตลาดหลกั ทรัพย์ (Over the Counter) รวมท้ังตลาดในท้องถ่ินและในภูมิภาค หรือกิจการที่นาส่งหรืออยู่ใน กระบวนการของการนาส่งงบการเงินของกิจการใหแ้ ก่สานักงานคณะกรรมการกากับ หลักทรัพยแ์ ละตลาดหลกั ทรัพยห์ รือหนว่ ยงานกากับดแู ลอ่ืน เพ่ือวัตถปุ ระสงคใ์ นการออก ขายหลกั ทรัพยใ์ ดๆ ตอ่ ประชาชน 2. กิจการทีด่ าเนนิ ธรุ กิจหลกั ในการดแู ลสินทรัพยข์ องกลมุ่ บคุ คลภายนอกในวงกวา้ ง เชน่ สถาบนั การเงนิ บริษทั ประกนั ชวี ิต บริษทั วินาศภยั บริษทั หลกั ทรัพย์ กองทนุ รวม ตลาด สินคา้ เกษตรลว่ งหนา้ แหง่ ประเทศไทยตามกฎหมายวา่ ดว้ ยการนน้ั เป็ นตน้ 3. บริษทั มหาชนตามกฎหมายวา่ ดว้ ยบริษทั มหาชน 4. กจิ การอื่นที่จะกาหนดเพ่ิมเตมิ