Không Gia Đình (Hector Malot)

[23] Than mới quốc từ vỉa ra. – N.D https://thuviensach.vn

[24] Brongniart: một nhà bác học Pháp đầu thế kỉ 19, chuyên nghiên cứu về địa chất và khoáng vật. – N.D https://thuviensach.vn

[25] Theo truyền thuyết Đông cũng như Tây, ngày xưa có một cơn lụt rất lớn tràn ngập cả một mặt đất, gọi là nạn hồng thủy. – N.D https://thuviensach.vn

[26] Công cụ hình chuông thả xuống nước, bơm hơi vào đuổi nước ra để cho người thợ ở trong ấy làm việc dưới đáy nước. – N.D https://thuviensach.vn

[27] Đoạn này dịch giả lược dịch. – Chú thích của người làm ebook – Nguyễn Tuấn Linh https://thuviensach.vn

[28] Theo truyền thuyết, trong cơn hồng thủy chỉ có Noé thoát nạn cùng với gia đình trên một chiếc thuyền; khi nước rút thì có một con bồ câu ngậm một cành ôliu bay đến. https://thuviensach.vn

[29] Than đá trong tiếng Pháp là charbon de terre (than của đất). Lời giải thích của Gaspard trong nguyên tác: “C’est du charbon qu’on trouve dans la terre.” (loại than được tìm thấy dưới lòng đất). Ở P2 C3 dịch giả dịch thoáng để diễn đạt lối chơi chữ, ở chương này lại dịch theo nghĩa đen nên mất đi sự nhất quán. – Chú thích của người làm ebook – Nguyễn Tuấn Linh https://thuviensach.vn

[30] Thi sĩ ở miền nam nước Pháp, sống vào thế kỉ 19, làm thơ bằng tiếng địa phương. Lúc sống, ông làm nghề thợ cạo – N.D https://thuviensach.vn

[31] Nguyên văn tiếng này có nghĩa là thông thái, áp dụng cho một số thú vật thì có nghĩa là biết diễn trò, biết nhiều trò. Người ta thường dùng đùa với nghĩa đen. – N.D https://thuviensach.vn

[32] Giàn hình khom khom, người ta cho các thứ cây leo bò lên để làm chỗ ngồi mát. https://thuviensach.vn

[33] Mattia quê ở Italie, có nhiều cam. Bà Barberin ở một làng quê hẻo lánh nước Pháp thời ấy, không biết cam là gì. https://thuviensach.vn

[34] Ngày trước, tàu thủy không chạy bằng chân vịt, mà chạy bằng những guồng lắp hai bên mạn tàu. Máy quay nước quay guồng chạy và guồng gạt nước đẩy tàu đi tới. – N.D https://thuviensach.vn

[35] Ở hải cảng, ở cửa sông, thường có những đợt sóng dài và lớn giăng ngang từ ngoài khơi chạy vào, tàu bè qua lại bị tròng trành, có khi rất nguy hiểm. – N.D https://thuviensach.vn

[36] Người Anh không cắt xén cây cối như người Pháp. – N.D https://thuviensach.vn

[37] Một thế trận bố trí để cho quân địch đánh vào là bị bao vây chằng chịt, không sao tìm được đường thoát. – N.D https://thuviensach.vn

[38] Chữ Anh trong nguyên bản: family: gia đình; boy: con trai. – N.D https://thuviensach.vn

[39] Policeman: tiếng Anh, chỉ người cảnh sát thành phố. Bob là tiếng lóng để gọi cảnh sát. – N.D https://thuviensach.vn

[40] Tên một loại rượu mạnh. https://thuviensach.vn

[41] Cách gửi thư nhờ bưu trạm giữ lại cho người nhận tự đến lấy. – N.D https://thuviensach.vn

[42] Dân tộc miền Bắc nước Anh. – N.D https://thuviensach.vn

[43] Dặm ở đây khoảng 4km, khác với dặm ở ta chỉ độ 1/2km. https://thuviensach.vn

[44] Người ghi lời cung khai, làm biên bản phiên tòa và các giấy mực khác trong một vụ xử án. – N.D https://thuviensach.vn

[45] Người buộc tội. – N.D https://thuviensach.vn

[46] Đồng tiền Anh. https://thuviensach.vn

[47] Sân xây cao hoặc nhà dựng lên để ngồi ngắm cảnh. – N.D https://thuviensach.vn

[48] Người Phương Tây có tục lấy tên người thân thiết của mình đặt tên cho con mình. – N.D https://thuviensach.vn

[49] Đồng tiền Italie. https://thuviensach.vn