หนังสือนอกเวลา ขนมแม่เอ๊ย

โครงรา งรายงานการศกึ ษาคน ควา เร่อื ง หนงั สือนอกเวลา ขนมแมเ อย จดั ทำโดย นางสาวพทั ธนันท ววิ ัฒนไพศาล เลขท่ี 27 ชนั้ มธั ยมศึกษาปท ่ี 3 หอง 5 อาจารยทป่ี รึกษา นายธญั วิทย แสงขามปอม โครงรางรายงานการศกึ ษาคนควา นเ้ี ปนสว นหนงึ่ ของรายวชิ า ท23102 ภาษาไทย โรงเรยี นสตรวี ทิ ยา ภาคเรียนที่ 2 ปก ารศึกษา 2564



ก คำนำ รายงานเลมนี้จัดทำขึ้นเพื่อเปนสวนหนึ่งของวิชา ภาษาไทย รหัส ท23102 ชั้นมัธยมศึกษาปที่ 3 เพือ่ ใหไดศึกษาหาความรูในเรื่อง หนงั สือนอกเวลา ขนมแมเ อย และไดศ กึ ษาอยา งเขาใจเพื่อเปนประโยชนกับ การเรียนตอไป ซึ่งประกอบไปดวยความเปนมา ประวัติผูแตง เรื่องยอ เนื้อเรื่อง คำศัพท บทวิเคราะห (คุณคาดานเนื้อหา คุณคาดานวรรณศิลป คุณคาดานสังคมและสะทอนวิถีไทย) ขอคิดที่สามารถนำไปใชใน ชีวิตประจำวัน รายงานเลม น้สี ำเรจ็ ลุลวงไดดวยความกรุณาและความอนุเคราะห อาจารยธญั วทิ ย แสงขามปอม ท่ี กรุณาสละเวลาอันมีคาใหคำปรึกษาและขอเสนอแนะตางๆ ตั้งแตเริ่มตนจนสำเร็จเรียบรอย ผูจัดทำ ขอขอบพระคณุ เปน อยางสูง ขอกราบขอบพระคุณบิดาและมารดา ผูใหกำเนิดและเปนครูคนแรกที่คอยอบรมสั่งสอน ชี้แนะ แนวทางในการดำเนินชีวิต และเปน กำลังใจยิ่งใหญแ กผ ูจ ัดทำมาโดยตลอดมา ขอขอบพระคุณมา ณ โอกาสน้ี ผูจัดทำหวังวา รายงานเลมนี้จะเปนประโยชนกับผูอาน หรือนักเรียน นักศึกษา ที่กำลังหาขอมูล เร่ืองนอ้ี ยหู ากมขี อ แนะนำหรอื ขอผดิ พลาดประการใด ผจู ดั ทำขอนอ มรบั ไวแ ละขออภยั มา ณ ท่นี ีด้ วย พทั ธนนั ท วิวฒั นไพศาล 27 มกราคม 2565

สารบญั ข บทที่ หนา คำนำ ก สารบัญ ข บทท่ี 1 ประวัติผแู ตง 1 บทท่ี 2 เรอื่ งยอ 2 บทที่ 3 วเิ คราะหเ น้อื หา 3 3 3.1 โครงเร่ือง 3 3.2 ตวั ละคร 3 3.3 ฉาก 3 3.4 แกน ของเร่ือง 4 บทท่ี 4 วเิ คราะหด า นวรรณศิลป 4 4.1 การใชภาษา 4 4.2 การดำเนนิ เร่อื ง 4 4.3 สำนวนและขอความท่ีสำคัญ 5 บทที่ 5 วิเคราะหด านสงั คม 5 5.1 แนวคิดและขอ คิดทีผ่ ูแตง สะทอ นใหเหน็ 5 5.2 การนำไปปรับใชในชวี ติ ประจำวนั 6 ภาคผนวก 7 บรรณานกุ รม

1 บทที่ 1 ประวตั ิ ผลงานผแู ตง ผแู ตง สมบตั ิ พลายนอย นามปากกา ส. พลายนอ ย ประวตั โิ ดยยอ ส.พลายนอย เปนนามปากกาที่รูจ ักกันดีและใชอยางแพรหลายของ สมบัติ พลายนอย เปนนักเขียน สารคดีเกี่ยวกับประวัติศาสตรไทย วัฒนธรรม ภูมิศาสตร ประเพณี สังคมไทยดานตาง ๆ ไดรับยกยองเปน ศิลปน แหงชาติสาขาวรรณศิลป ในป พ.ศ. 2553 เกิดเมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2472 ท่ีอำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จบ การศึกษาชั้นประถมศึกษาที่โรงเรียนประชาบาล วัดประดูทรงธรรม มัธยมศึกษาท่ีโรงเรียนอยุธยา วทิ ยาลยั และประกาศนยี บตั รวชิ าครพู ิเศษประถม (พ.ป.) รบั ราชการคร้งั แรกเปน เสมียนสรรพากรและเปลี่ยนอาชพี ไปรบั ราชการครูเปน เวลา 5 ป มคี วามสนใจ ในงานดานการเขยี นมาต้งั แตค รัง้ เรียนช้นั มัธยมศกึ ษา โดยไดส มคั รเรยี นวิชาการประพันธแ ละการหนังสือพิมพ ทางไปรษณียของ อาจารยเ ปลื้อง ณ นคร จงึ งานเริม่ เขยี นอยางจรงิ จงั นับแตนั้นเปน ตน มา ตอมาไดร บั การชวนจาก อ.เปล้อื ง มาทำงานดา นวารสารของกระทรวงศึกษาธิการหลายฉบบั มีผลงาน เขียน ประเภทบทความ บทละคร สารคดี และเรื่องสั้นพิมพเผยแพรในวารสารตาง ๆ เปนจำนวนมาก ขณะเดยี วกันก็ไดจ ัดรายการวทิ ยุศกึ ษาไปพรอ ม ๆ กันดวย เคยดำรงตำแหนงหัวหนางานโสตทศั นูปกรณและเอกสารสงิ่ พิมพ กองสงเสริมและเผยแพรวัฒนธรรม สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแหง ชาติ และเปน บรรณาธิการวารสารวฒั นธรรมไทย พ.ศ. 2528 กอ นทจี่ ะเกษยี ณอายรุ าชการ 2 ป ไดล าออกจากราชการ เพ่อื เขยี นหนังสือแตเพียงอยาง เดียว ผลงานของผแู ตง - เจาพระยาวชิ าเยนทร - พระเจาตากสนิ มหาราชแหงชาตไิ ทย - สารคดนี ารูสารพัดนกึ - ขนมแมเอย

2 บทที่ 2 เรอื่ งยอ เรอื่ งยอ ขนมแมเอย เปน ความพยายามท่จี ะบอกเลาเรื่องราวของขนมโบราณที่เคยปรากฏในประเทศไทย โดย ที่การบอกเลาเรื่องราวในเลมของ \"ขนมแมเอย\" มุงเนนไปที่การหาคำตอบของที่มาของขนมในแตละรูปแบบ วา มันมีท่มี าท่ไี ปอยางไร มหี นาตาและองคป ระกอบของเคร่ืองเคราในการทำอยางไร และขนมแตละรูปแบบนั้น เปน ขนมของใคร เรม่ิ ตน ข้ึนมาและปรากฏข้ึนมาในประเทศไทย (สยาม สโุ ขทัย อยธุ ยา) ต้ังแตเ มอื่ ไหรกนั ชอ่ื หนังสอื ขนมแมเอย ไดม าจากเสียงรองของแมค าทีพ่ รรณนาถงึ ขนมที่อยูในหาบของตน หนงั สอื เลม น้ไี มใ ชตำราทำขนมแตมีจดุ ประสงคใหผูอานรูจักขนมมากข้ึน บอกเลา ถงึ ขนมตาง ๆ ทีเ่ รากนิ มาแตโบราณ ท้ัง ขนมชาวบา น ขนมในงานบญุ รวมทัง้ ขนมแบบจีนทค่ี นไทยคนุ เคย ภายในหนงั สอื เลม น้ีมีขนมคาวหวานมากมาย มกี ารพูดถงึ ขนมกบั ประเพณีไทย ความเชอ่ื ตาง ๆ หรือ ขนมตามฤดูการที่เมื่อหมดฤดกู าลนั้นก็จะหากินไดย าก ที่เราพบเห็นไดจ นถึงปจจุบันเชน กระยาสารท ที่จะมี ขายมาก ๆ กช็ ว งท่ที ำบญุ สารทเดอื น 10 หรอื ขนมแปลก ๆ ท่คี นรุนหลังไมคอยไดเหน็ อาทิ ขนมมัศกอด เปน ตน

3 บทท่ี 3 วิเคราะหเนอ้ื หา โคลงเรอ่ื ง ขนมแมเอยเปดเรื่องมาดวยที่มาของคำวา ขนม ที่คำเดิมมาจากคำวา เขาหนม เพราะหนมแปลวา หวาน เขาหนมเลยแปลวาเขาหวาน ในบางที่ หนมอาจจะมาในรูปแบบของภาษาถิ่น เชน หนมของจังหวัด นครพนม แปลวา นวด(นวดแปง) ในหนังสือเลมนี้ไดมีการพดู ถึงประเภทของขนม ในโบราณนิยมจัดขนมเปน ประเภทตางๆ มีขนมที่ใชในพิธีขันหมาก เชน ขนมกงเกวียน มีขนมอยางดีที่ใชสำหรับจัดเขาสำรับเลี้ยงพระ เชน สมั ปน นี นอกจากขนมขา งตน แลวกย็ งั มีขนมอีกหลายอยางอกี เชนกัน แมแตข องแชอ ่มิ ก็ยงั จัดเปนขนมอีก ดวย เกอื บคร่งึ เลมของหนงั สือจะเปนการเลาประวัติของขนมตา งๆ ท่พี วกเราทั้งคุน และไมคุน ชอื่ ใหไดรจู ักกนั ตวั ละคร ขนมแมเอยเปนหนังสือที่บรรยายของลักษณะขนมเสียเปน สวนใหญ ไมมีตัวละครหลักในการดำเนิน เรื่อง อาจมีบุคคลที่ผูเขียนกลาวถึงโผลมาเพื่อใหความรูในเรื่องนั้นๆ เชน อาจารยกรุณา กุศลาสัย ที่มาให ความรเู กย่ี วกับตังเมหลอด ฉาก ฉากในการดำเนินเรื่องของหนังสือขนมแมเอยนั้นขึ้นอยูกับขนมตางๆ ที่ผูเขียนเลา อาทิเชน ขนม กระทะ ซ่ึงมีฉากเปนกรรมวธิ กี ารทำขนมและฉากระหวางการจัดจานขนมกนิ กับเครอ่ื งเคียง หรือขาวตูที่มีฉาก เปนการเลาที่มาจากการเอาขาวท่ีเหลือจากการเลี้ยงมาคัว่ แลว นำมาทำเปนขาวตูและฉากที่คนเขียนเลายอ น ความวา ตอนเดก็ นัน้ ตนไดกินขา วตบู อยกวาขา วตัง แกน เรือ่ ง ขนมแมเอย เลม นี้เกดิ จากความสนใจของผูเขียนเกยี่ วกับขนมไทยในสมยั โบราณ อีกหน่ึงเหตุผลที่เกิด การเขยี นเลม น้กี ็เพราะหมอ มเจา หญิงพนู พศิ มยั ดิศกลุ เปนผูใหใ นเร่อื งของขนมไทย วตั ุประสงคข องหนงั สือเลม นี้คอื ผเู ขยี นตองการที่จะรวบรวมขนมไทยในสมัยโบราณพรอ มดวยรายละเอียดตางๆ เอาไวใหไมเลือนหายไป แกนเรื่องของหนังสือจะเปนเรื่องของประวัติของขนมตางๆ ทั้งที่หาดูไดยากงายปะปนกันไป มีการกลาวถึง วัฒนธรรมและประเพณตี างๆ ซึ่งมีความสอดคลองกับขนม และมีการยอนอดีตของที่มาของขนมวาทำมาจาก อะไรหรือมีความเช่อื เกย่ี วกับขนมนนั้ อยา งไร

4 บทที่ 4 วิเคราะหดา นวรรณศลิ ป การใชภ าษา มีการใชบ รรยายโวหารในการบรรยายความเปน มาของขนม บางคร้งั มีการใชสาธกโวหารใชยกตวั อยา ง เลาประวตั ิของขนมใหก ระจางขึน้ หรือใชในการเลาอดีตของผเู ขยี น และผูเ ขียนใชร ะดบั ภาษากง่ึ ทางการในการ บรรยายหนังสือ การดำเนนิ เรื่อง ขนมแมเอยไมไดเปนเนื้อเรื่องที่เปนภาคตอกันแบบการตูนหรือนวนิยายแตขนมแมเ อยมีการดำเนนิ เรอ่ื งตามบทซงึ ขน้ึ อยูกบั ชือ่ ขนมในแตละบท สำนวนและขอ ความที่สำคัญ - ขนมแมเอย หมายถงึ ขอความทเี่ ลยี นเสียงเรียกของแมค า ขายขนม - สามถวยเซนผี สถ่ี ว ยเซน คน เปน คติของจนี ที่ตอ งการจะส่อื วาคนกบั ผีกินตา งกัน - พอมีอันจะกนิ หมายถงึ คอนขา งรวย มฐี านะดี - อะไรเอยสองกลบี หนบี กลวย เปนปรศิ นาคำทายของคนสมัยกอนทเี่ ฉลยคอื ขาวตม มัดไสก ลว ย - “โอละเห โอละฮึก ลุกขึ้นแตดึกทำขนมแชงมา ผัวตีเมียดา ขนมแชงมาคาหมอแกง” เปนเพลงกลอ ม เด็กทมี่ ีการกลาวถงึ ขนมหมอแกง - ทว่ี าเชน นี้ถูกกันมาสามส่ปี ากแลว หมายถงึ มคี นทบ่ี อกเลา เรอื่ งนอ้ี อกมาเหมือนกนั อยูเยอะ

5 บทที่ 5 วิเคราะหดา นสังคม แนวคดิ และขอ คดิ ทผี่ แู ตง สะทอ นใหเ หน็ - สะทอ นประเพณมี ักจะกินขา วเมา ในคนื วันลอยกระทงเพ่อื ความสริ มิ งคล - ประเพณีโลชิงชาของไทยท่ีตอ งจัดขาวตอกใสพ านถวายในทอ งพระโรง - สะทอ นวถิ ีชวี ติ ของคนไทยสมัยเกาที่เวลามงี านเล้ียงแลวขาวเหลอื จะนำขา วเย็นใสก ระดง ตากแดด แลวนำมาทำขาวตู เพราะคนรนุ เกา มกั จะมนี ิสัยไมย อมทง้ิ อะไรงา ยๆ การนำไปปรับใชใ นชวี ติ ประจำวนั มีความรูเรื่องขนมไทยทำใหส ามารถจัดทำโปสเตอรเ พ่อื อนรุ กั ษข นมไทยโบราณเอาไวได สามารถนำไป ประยุกตใ ชใ นการตอบคำถามในหองสอบได

6 ภาคผนวก

7 บรรณานกุ รม ส. พลายนอย. 2562. ขนมแมเ อย. พิมพค รงั้ ที่ 10. นนทบรุ ี: สารคด.ี Wikipedia. (2565). ส. พลายนอ ย. [ออนไลน] . เขาถึงไดจาก : https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%AA.%E0%B8%9E%E0%B8%A5%E0%B8%B 2%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%A2. (วันที่คนขอ มลู : 28 มกราคม 2565).