ส่วนประกอบของระบบปรับอากาศรถยนต์

สว่ นประกอบของ ระบบปรบั อากาศ รถยนต์

เอกสารประกอบการเรียนวิชา เครือ่ งปรบั อากาศรถยนต์ เรอ่ื ง สว่ นประกอบของระบบปรบั อากาศรถยนต์ จดั ทำโดย นาย ภทั รดนัย เดชนวุ ัฒนชยั รหัส 63040146 นาย ดษิ ฐพงษ์ ศิริโกง่ ธนู รหัส 63040319 นิสิตชั้นปีท่ี 2 สาขาเทคโนโลยอี ตุ สาหกรรม คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบรู พา

คำนำ เอกสารประกอบการเรยี น เรื่อง การทำงานแอร์รถยนต์ จัดทำขึน้ เพื่อใช้ประกอบการเรียนรู้ เพอื่ ใหน้ ักเรยี น นกั ศกึ ษาสามารถค้นพบความร้ดู ว้ ยตนเองเกิดความเข้าใจอยา่ งถ่องแท้ เกิดทักษะและใชท้ กั ษะการเรียนรู้ไดอ้ ยา่ งมี ประสทิ ธภิ าพ สามารถเข้าใจระบบการทำงานของแอร์รถยนตไ์ ด้ ขา้ พเจ้าหวงั เป็นอยา่ งยิง่ ว่า เอกสารประกอบการเรยี น เร่ือง การทำงานแอรร์ ถยนต์ จะเปน็ ประโยชน์ในการ พัฒนาการเรียนการสอนสำหรบั ครแู ละการพฒั นาการเรยี นสำหรับนักเรยี นและนกั ศึกษา และเป็นแนวทางในการ พัฒนางานแก่ผสู้ นใจได้เปน็ อย่างดี

สารบญั 1 2 หลักการทำงานของระบบการทำความเยน็ 2 สว่ นประกอบของเคร่อื งปรับอากาศรถยนต์ 4 คอมเพรสเซอร์ 5 แผงคอยล์รอ้ นหรือคอนเดนเซอร์ 6 ดรายเออร์หรือรซี ีฟเวอร์ 7 คอยลเ์ ย็นหรอื อีวาโปเรเตอร์ 7 ท่อทางสารทำความเย็น 8 สาเหตุท่แี อรร์ ถยนตไ์ มเ่ ยน็ 9 วธิ ีการตรวจซอ่ มและบำรงุ รกั ษาแอร์รถยนต์ 10 ลงิ ก์วดิ โี ออธบิ ายการทำงานแอร์รถยนต์ ลงิ กอ์ บี ุ๊ค แสกนควิ อาร์โค้ด 13 แบบทดสอบหลงั เรยี น รูปเคร่ืองแสดงการทำงานแอรร์ ถยนต์

1 หลกั การทำงานของระบบการทำความเย็น ในเครอ่ื งปรบั อากาศรถยนต์เป็นระบบทำความเยน็ แบบอดั ไอ (Vapor compression system) โดย คอมเพรสเซอรแ์ อร์ (Compressor) มีลำดบั ขน้ั ตอนการทำงานดงั นี้ คอมเพรสเซอร์แอรจ์ ะดดู สารทำความเย็นจากคอยล์เย็น (Evaporator) ท่ีมีสถานะเป็นแก๊ส เมอื่ สารทำความเยน็ ผา่ นคอมเพรสเซอร์จะทมี่ อี ุณหภูมแิ ละความดนั เพมิ่ สงู ข้นึ สง่ ต่อไปที่แผงคอยล์รอ้ น (Condenser) เพือ่ ลดอุณหภูมใิ ห้ต่ำลง เปลยี่ นสถานะจาก แกส๊ เป็นของเหลว จากน้นั สารทำความเยน็ จะไหลต่อไปยังดรายเออร์ (Receiver/dryer) เพอื่ กรองส่ิงสกปรกและความชนื้ ทปี่ นเป้อื น ในสารทำความเยน็ ก่อนสง่ ตอ่ ไปยังวาลว์ แอร์ วาลว์ แอร์ (Expansion valve) จะฉดี สารทำความเยน็ เป็นฝอยละอองเข้าไปในคอยลเ์ ยน็ (Evaporator) ทำใหส้ าร ทำความเยน็ มคี วามดนั ต่ำและดดู ความร้อนจากภายนอกโดยโบว์เออร์ เพ่ือให้ตัวมนั เองมสี ถานะกลายเปน็ แก๊ส ทำ ใหอ้ ณุ หภูมิภายนอกลดลง หลงั จากน้นั สารทำความเย็นทีเ่ ป็นแกส๊ จะถกู ดูดเข้าไปในคอมเพรสเซอรแ์ อร์ (Compressor) เพอ่ื เรม่ิ ตน้ การทำงาน ใหม่อกี ครง้ั ระบบปรบั อากาศรถยนต์

2 ส่วนประกอบของเครือ่ งปรับอากาศรถยนต์ 1. คอมเพรสเซอร์ (Compressor) เป็นอปุ กรณ์ทีด่ ดู สารทำความเยน็ จากคอยลเ์ ยน็ และเพ่มิ แรงดนั ใหส้ ารทำความ เย็นกอ่ นส่งไปยังคอยล์รอ้ น โดยมคี วามดันมากกว่า14.1กก./ตร.ซม. คอมเพรสเซอรแ์ บ่งออกเป็น 3 ชนดิ คือ แบบรีซิโพรเคติง้ (Reciprocating type) แบบสวอชเพลต (Swash plate type) แบบเวนโรตารี (Vane rotary type) คอมเพรสเซอร์ แบบรซี ิโพรเคตงิ้ (Reciprocating type)

3 แบบสวอชเพลต (Swash plate type) แบบเวนโรตารี (Vane rotary type)

4 2.แผงคอยล์รอ้ นหรอื คอนเดนเซอร์ (Condenser) ทำหนา้ ที่ระบายความร้อน ทำให้สารทำความเย็นอณุ หภมู ติ ำ่ ลง เปลี่ยนสถานะจาก แกส๊ เปน็ ของเหลว คอนเดนเซอร์/แผงคอยล์ร้อน พดั ลมเปา่ แผงคอยลร์ ้อน

5 3.ดรายเออร์หรอื รซี ฟี เวอร์ (Receiver/dryer) ทำหนา้ ทกี่ รองส่งิ สกปรกและดูดความช้ืนจากระบบ ถ้าสารทำความ เยน็ มคี วามช้ืนปนอยู่จะทำให้เกิดการกดั กรอ่ นช้ินส่วนต่างๆ ในระบบและจะกลายเป็นนำ้ แข็งในคอยลเ์ ยน็ ทำใหส้ าร ทำความเยน็ ในระบบไหลไมส่ ะดวก รีซฟี เวอร/์ ดรายเออร์ 4. วาลว์ แอร์หรือเอ็กซแ์ พนชนั่ วาล์ว (Expansion valve) เป็นลิ้นควบคุมอตั ราการไหลของสารทำความเย็นทไ่ี หล ไปยงั คอยลเ์ ยน็ ใหม้ ากหรอื นอ้ ย ตามตอ้ งการซง่ึ จะควบคมุ โดยอุปกรณเ์ ทอรโ์ มทีท่ อ่ ทางออกของคอยล์เยน็ วาลว์ แอร์ แบง่ ออกเปน็ 3 ชนิด คอื • วาล์วแอร์แบบกำลงั ดันคงที่ (Constant pressure expansion valve) • วาล์วแอร์แบบใช้ความร้อน (Thermal expansion valve) ปกติจะใช้วาล์วแอร์ชนิดนี้ • วาล์วแอร์แบบลกู ลอย (Float valve) เอก็ ซ์แพนชน่ั วาลว์ /วาล์วแอร์

6 5. คอยล์เย็นหรอื อีวาโปเรเตอร์ (Evaporator) เป็นอุปกรณท์ ่ีทำใหส้ ารทำความเยน็ เปล่ยี นสถานะกลายเป็นแกส๊ สารทำความเยน็ จะดูดความรอ้ นจากอากาศโดยรอบโดยมมี อเตอรโ์ บว์เออร์เป็นตัวชว่ ยเปา่ อากาศ ทำใหอ้ ุณหภูมิ ของอากาศทีถ่ ูกเปา่ เขา้ ไปในห้องผู้โดยสารเยน็ ลง มอเตอรโ์ บวเ์ ออร์/Air car blower คอยลเ์ ย็นแบง่ ออกเปน็ 2 แบบ คือ • แบบแผน่ ครบี รอบทอ่ (Plate fin type) • แบบแผ่นทอ่ วกวน (Serpentine type) อวี าโปเรเตอร์/คอยลเ์ ย็น

7 ทอ่ ทางสารทำความเยน็ ประกอบด้วยทอ่ ต่างๆ ดงั นี้ 1.ทอ่ ทางดูด Suction Line (สายใหญ)่ ตอ่ อยรู่ ะหวา่ งทางดูดของคอมเพรสเซอรก์ บั ทางออกอีวาโปเรเตอร์ สารทำ ความเย็นมสี ถานะเป็นแก๊สความดันและอุณหภูมติ ่ำไหลผา่ นทอ่ นี้ 2. ท่อทางอดั Discharge Line (สายกลาง) ตอ่ อยู่ระหวา่ งทางอัดของคอมเพรสเซอรก์ บั ทางเขา้ คอนเดนเซอร์ สาร ทำคามเย็นมสี ถานะเปน็ แกส๊ ความดันและอุณหภูมิสงู ไหลผา่ นท่อน้ี 3.ทอ่ นำ้ ยาเหลว Liquid Line ต่ออยู่ระหวา่ งทางออกคอนเดนเซอร์เข้าทางรซี ีฟเวอรด์ รายเออร์ และทางออกรีซีฟ เวอรค์ รายเออรเ์ ข้าทางเอก็ ซ์แพนช่ันวาลว์ สารทำคามเยน็ มสี ถานะเปน็ ของเหลวไหลผา่ นทอ่ น้ี สาเหตทุ ี่แอร์รถยนตไ์ ม่เยน็ 1.ฟิวส์และรีเลย์ในวงจรเคร่ืองปรบั อากาศชำรุด และขัว้ ตอ่ สายไฟตามจุดตา่ งๆ ต่อไว้ไม่แน่น 2. สวติ ชค์ วามดันสงู -ตำ่ ในระบบชำรดุ หรือขัว้ ต่อไม่แน่น ทำใหค้ อมเพรสเซอร์แอร์ไม่ทำงาน ถ้าความดนั ในระบบ สงู หรือต่ำเกนิ ไป คอมเพรสเซอร์กจ็ ะไม่ทำงานเช่นกนั จะช่วยป้องกนั ไม่ใหค้ อมเพรสเซอรแ์ อรเ์ สียหาย 3. คลัตชแ์ มเ่ หลก็ ไมท่ ำงาน หรือสายไฟเขา้ คลตั ช์แมเ่ หลก็ ขาด 4. สายพานแอร์หยอ่ นเกนิ ไปหรอื ขาด ทำใหค้ อมเพรสเซอรห์ มุนช้าหรือไมห่ มนุ 5. พดั ลมไฟฟ้าของแอร์ไมท่ ำงานหรอื หมุนช้า ทำใหค้ วามร้อนทีค่ อนเดนเซอร์ (คอยล์ร้อน) สงู สาเหตุอาจเกิดจาก แบตเตอรีม่ ีไฟไมพ่ อหรือตัวมอเตอรพ์ ัดลมแอร์เริม่ เส่อื มสภาพ 6. มีเศษผงหรอื ส่ิงสกปกตดิ อย่ทู ่ีดา้ นหนา้ คอนเดนเซอร์แอร์ ควรใชล้ มทมี่ ีความดนั ไม่เกิน 10 ปอนด์ตอ่ ตารางนิ้ว เป่าทำความสะอาด อยา่ ใชล้ มท่มี ีความดันสงู กวา่ นี้เพราะอาจทำให้ครบี ที่คอนเดนเซอรแ์ อร์บิดงอ 7. ตัวเอก็ ซ์แพนชน่ั วาล์วเสียหรือเส่อื มสภาพ ทำให้คอมเพรสเซอร์แอรต์ ัด-ต่อบ่อยเกนิ ไป 8. ตัวรีซฟี เวอร์-ดรายเออรเ์ ส่อื มสภาพ ทด่ี ้านบนจะมกี ระจกใสเพื่อตรวจดนู ำ้ ยาแอรว์ า่ มีเพียงพอหรอื ไม่ ถ้ากระจก ใสหรือมฟี องอากาศเล็กน้อยแสดงว่าปกติ

8 9. น้ำยาแอร์รว่ั ซมึ ตามจดุ ตา่ งๆ เชน่ บริเวณข้อต่อ รวั่ ทีซ่ ีลโอริง ร่วั ที่คอนเดนเซอร์ (คอยล์รอ้ น) ร่ัวทบี่ ริเวณใต้ตู้ แอร์ เนอ่ื งจากมนี ้ำขังอยู่ภายในตู้ทำให้เกดิ การผกุ รอ่ น ปจั จบุ ันตูแ้ อรส์ ว่ นมากทำด้วยอะลูมิเนยี ม ถา้ มนี ้ำขงั อย่จู ะ ทำใหต้ ู้แอรร์ ั่วไดง้ า่ ย 10. คอมเพรสเซอรแ์ อร์เสอ่ื มสภาพ (น้ำยาแอร์ร่วั ตามจุดตา่ งๆ เปน็ สาเหตหุ นึ่งท่ีทำให้แอร์ไมเ่ ยน็ จดุ ทนี่ ำ้ ยาแอร์รั่วบอ่ ยไดแ้ กต่ ูแ้ อร์ เนือ่ งจากมนี ำ้ ขงั อยู่ วิธตี รวจวา่ ระบบปรับอากาศรถยนตท์ ำงานปกตหิ รือไม่ ทำได้โดยติดเครื่องยนต์และเปดิ แอร์ ใชม้ ือจบั ท่ที อ่ ดูดจะ เย็นหรอื บางทมี ีนำ้ เกาะ ส่วนทท่ี อ่ จ่ายจะรอ้ น ถา้ เป็นแบบนีแ้ สดงว่าระบบปรับอากาศทำงานตามปกติ) วิธกี ารตรวจซ่อมและบำรุงรักษาแอร์รถยนต์ 1.ควรตรวจเช็คระบบแอรข์ องคุณเอง วา่ มอี าการเยน็ ไหม หรอื แอร์มีกล่ินเหม็นหรือเปลา่ 2.ตรวจเช็คที่ศูนยบ์ รกิ ารที่ได้มาตรฐานทกุ ๆ 3-6 เดือน 3.ทำความสะอาดภายนอกทกุ สว่ น เช่น ทคี่ อยล์ร้อนและคอยลเ์ ย็น โดยเฉพาะบรเิ วณครีบระบายความรอ้ นและ ความเยน็ ควรสะอาด เพราะถ้าคอยลร์ ้อนสกปรกจะทำไห้การระบายความรอ้ นไม่ดี และหากคอยล์เยน็ สกปรกการ ระบายความเย็นมาสเู่ ราจะไมส่ มบรู ณ์ 4.เช็กปริมาณน้ำยาแอร์โดยดูทช่ี อ่ งกระจกทต่ี ัวเกบ็ และดดู ความชื้น (ไดเออร์) ถา้ พบวา่ เป็นฟองอากาศแสดงวา่ น้ำยานอ้ ยเกนิ ไป ไหไ้ ปอดั น้ำยาเพิ่ม 5.ตรวจดูวา่ มีรอยร่ัวของขอ้ ตอ่ ตา่ งๆหรอื ไม่ โดยใชน้ ำ้ สบหู่ รือฟองสบู่เชด็ ตามข้อต่อ หากเกิดการรั่วซมึ จะพบวา่ มี ฟองอากาศเกิดขึน้ ใหไ้ ปหาช่างแอร์เชอื่ มอดุ รอยรั่ว 6. ตรวจฝาครอบทอ่ อัดน้ำยาท้ังสองด้าน ถา้ ปิดไมส่ นทิ จะทำไห้มฝี ุ่นเกาะตดิ อดั น้ำยาครั้งตอ่ ไปจะทำไหน้ ้ำยาแอร์ สกปรกแลว้ ทำไหร้ ะบบอดุ ตันได้ กรณีแอรไ์ มเ่ ยน็ อาจนำ้ ยาแอร์รัว่ หรือบรเิ วณท่ออดุ ตัน วิธีตรวจดวู า่ ร่ัวจุดใดให้ สังเกตวา่ จุดตอ่ ตวั ไหนทม่ี คี ราบนำ้ มันเยิม้ เกาะอยู่แสดงว่าเกิดการรั่วซึม ใหน้ ำนำ้ สบู่มาเช็ดดูอกี คร้งั ว่ารั่วจริงหรือไม่ หากรว่ั ให้ขันข้อต่อเข้าไปใหแ้ นน่ หากยังไม่หายให้เปล่ียนสายทข่ี อ้ ตอ่ นั้น