ประมวลพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

๓ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 233

๑ วนั ท่ี ๖ ตุลาคม ๒๕๓๐ ๒ พรทุ เ่ี ชอ่ื มตอ่ กบั คลองระบายน�ำ้ บาเจาะดงั กลา่ วลดต�ำ่ กวา่ ปกติ ตลอดมา จงึ สมควรเร่งหาทางแกไ้ ขโดยการสร้างอาคารบังคบั น�้ำ บรเิ วณพน้ื ทฝ่ี ายทดน�ำ้ บา้ นปาแดกอื แย ต�ำ บลปะลกุ าสาเมาะ ปญั หาเกย่ี วกบั ทด่ี นิ สามารถด�ำ เนนิ การได้ ควรปรบั ปรงุ ทต่ี น้ คลองระบายน�ำ้ บาเจาะใกลก้ บั จดุ บรรจบกบั คลองระบายน�ำ้ อ�ำ เภอบาเจาะ จงั หวดั นราธวิ าส ฝายทดน�้ำ กาเยาะมาตี ซ่ึงเป็นฝายที่กอ่ สร้างโดยราษฎร บาเระ เพอื่ ปอ้ งกันมิใหน้ ำ้�ในคลองบาเจาะระบายลงสู่คลองบาเระ พระราชด�ำ ริ แตช่ �ำ รดุ ทรดุ โทรมใหม้ สี ภาพดขี น้ึ พรอ้ มกบั สรา้ งระบบสง่ น�ำ้ ท่ี มากเกนิ ไปเหมอื นแตก่ อ่ น ซง่ึ คาดวา่ จะชว่ ยปรบั ปรงุ สภาพพรุ • ตามที่กรมชลประทานได้วางโครงการก่อสร้างอ่างเก็บนำ้� มีประสิทธภิ าพขนึ้ ในเขตโครงการตามความเหมาะสม ใหด้ ขี น้ึ และชว่ ยบรรเทาการเกดิ สภาพดนิ เปรย้ี วในเขตพน้ื ท่ี • เน่อื งดว้ ยคลองระบายน้ำ�บาเจาะของโครงการบาเจาะ ซง่ึ ชว่ ย ขอบพรไุ ด้ โดยใหพ้ จิ ารณาดำ�เนินการอย่างเรง่ ดว่ นที่สุด ยะลูตง ๒ ในเขตตำ�บลกาเยาะมาตี อำ�เภอบาเจาะ ระบายน�ำ้ ในฤดฝู นลงสทู่ ะเลไดเ้ รว็ ขน้ึ นน้ั ในชว่ งฤดแู ลง้ น�ำ้ ใน จังหวดั นราธวิ าส เพอื่ จดั หานำ้�ช่วยเหลือพ้นื ทีเ่ พาะปลูก คลองสายน้จี ะแห้งเสมอ เนื่องจากน�้ำ ระบายลงสู่คลองระบายน�้ำ จำ�นวนมากในเขตอำ�เภอบาเจาะให้มีนำ้�ใช้เพาะปลูกท้ังใน บาเระออกสปู่ ระตรู ะบายน�ำ้ ไมแ้ กน่ ตลอดเวลา เปน็ เหตใุ หน้ �ำ้ ใน ฤดูฝนและฤดูแล้ง ตลอดจนการส่งน้ำ�ไปช่วยโครงการ บาเจาะ โดยสง่ ให้กับคลองระบายน้ำ�บาเระ ซ่ึงเป็นคลอง สายหลกั ของโครงการเกบ็ กักไวต้ ามความเหมาะสม เพือ่ ช่วยบรรเทาการเกดิ สภาพดินเปร้ยี วในเขตพ้ืนทีท่ ำ�นานน้ั เน่ืองจากโครงการซึ่งกรมชลประทานวางโครงการไว้ไม่ สามารถดำ�เนนิ การได้ เน่ืองจากปัญหาเกย่ี วกบั ท่ีดนิ ใน บริเวณที่ก่อสร้างอ่างเก็บน้ำ�จึงสมควรเปล่ียนที่สร้าง อ่างเก็บนำ�้ ไปสร้างปิดก้นั ลำ�ห้วยสาขาท่รี ะดับสูงข้นึ ไปตาม ความเหมาะสม แลว้ พจิ ารณาด�ำ เนนิ การตอ่ ไปโดยเรง่ ดว่ น เมอื่ การกอ่ สรา้ งอ่างเก็บน�ำ้ ท่ีลำ�หว้ ยสาขาดงั กล่าว ไมม่ ี 234 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั

๔ ๕ ๓ • ใหก้ รมชลประทานด�ำ เนนิ การกอ่ สรา้ ง เพอ่ื จดั หาน�ำ้ ใหโ้ รงเรยี น การสนองพระราชดำ�ริ บา้ นมะยงู และโรงเรยี นบา้ นอโี ยะ กบั สรา้ งถงั เกบ็ น�ำ้ ส�ำ หรบั ๑. โครงการระบายนำ้�พรุบาเจาะ-ไม้แก่นอันเน่ืองมาจาก อปุ โภคบริโภคทีบ่ ้านยามแู รแน ตลอดจนส่งน�้ำ สนบั สนุน การเพาะปลกู ของราษฎรบา้ นปาแดกอื แยเปน็ เนอ้ื ทป่ี ระมาณ พระราชดำ�ริ จงั หวดั นราธิวาส ๒. โครงการชลประทานขนาดเล็กฝายทดนำ�้ บ้านปาแดกือแย ๓๐๐ ไร่ ได้ตลอดปี อนั เนือ่ งมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดนราธวิ าส ๑-๔. ๖ ตุลาคม ๒๕๓๐ เสด็จฯ ฝายทดน�ำ้ ปาแดกือแย อำ�เภอบาเจาะ จงั หวัดนราธวิ าส ๕-๖. โครงการระบายน�ำ้ พรบุ าเจาะ-ไม้แกน่ อันเน่ืองมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวดั นราธิวาส ๖ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว 235

๒๕๒๙ ๑ ภาคกลาง วันท่ี ๓ มถิ นุ ายน ๒๕๒๙ บรเิ วณพื้นทอ่ี า่ งเกบ็ นำ�้ ห้วยตะแปดของศนู ยศ์ ึกษาการพัฒนาหว้ ยทราย อนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำ�ริ อำ�เภอชะอ�ำ จงั หวัดเพชรบรุ ี พระราชด�ำ ริ ใหพ้ จิ ารณาสง่ น�ำ้ ขน้ึ ไปยงั จดุ ทส่ี งู เทา่ ทจ่ี ะด�ำ เนนิ การได้ ทง้ั น้ี เพอ่ื ใหส้ ามารถจา่ ยน�ำ้ ลงไป หล่อเล้ยี งกล้าไมอ้ ่อนท่ปี ลกู ทดแทนไว้บนภูเขาไดต้ ลอดเวลา โดยเฉพาะในช่วงฤดูแลง้ ซึ่งกล้าไมม้ กั มอี ตั ราสูญเสียค่อนขา้ งสูง เมอ่ื กลา้ ไมเ้ จริญเติบโตพอสมควรจนสามารถ ทนทานต่อสภาวะแหง้ แล้งไดแ้ ล้ว ในอนาคตภูเขาในบริเวณดงั กล่าวกจ็ ะคืนสภาพเดิม เป็น “ภูเขาปา่ ” ที่จะมีความช่มุ ชื้นพอสมควร ตลอดจนจะช่วยฟื้นฟสู ภาพสิ่งแวดลอ้ ม ในตอนล่างไม่ใหก้ ลายเปน็ ดนิ แหง้ แล้ง ซง่ึ ปจั จุบันยังไม่สามารถใช้ประโยชน์ทางด้าน เกษตรกรรมไดเ้ ทา่ ทีค่ วร อย่างไรก็ตาม กรรมวธิ ีการสบู นำ้�ขน้ึ ทสี่ ูงที่โครงการแหง่ น้ี เปน็ เพยี งตน้ แบบของการศกึ ษาการฟนื้ ฟสู ภาพป่าเขาทเี่ สือ่ มโทรม ซึง่ ดูเหมือนจะตอ้ ง ใชค้ ่าลงทนุ คอ่ นข้างสงู แตเ่ มอ่ื ใช้เคร่ืองสบู นำ้�พลังงานแสงอาทิตย์ ก็จะท�ำ ใหส้ ามารถ ตัดคา่ ใช้จ่ายดา้ นเชอ้ื เพลงิ ได้ ตอ่ เมือ่ ได้ผลเปน็ ทนี่ ่าพอใจแลว้ จะได้สามารถน�ำ ผลไป พิจารณาหาทางวิวฒั นาการกรรมวิธีให้ประหยัดข้นึ และได้ผลคมุ้ คา่ ทีส่ ดุ การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการศนู ยศ์ ึกษาการพฒั นาหว้ ยทรายอันเนอื่ งมาจากพระราชดำ�ริ จังหวดั เพชรบุรี ๑-๒. ๓ มิถนุ ายน ๒๕๒๙ เสดจ็ ฯ บริเวณพ้ืนท่อี ่างเกบ็ น�ำ้ หว้ ยตะแปดของ ศูนย์ศกึ ษาการพฒั นาหว้ ยทรายอันเนือ่ งมาจากพระราชดำ�ริ จังหวดั เพชรบรุ ี ๓-๔. ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนอ่ื งมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวดั เพชรบุรี (การฟืน้ ฟูป่า) 196 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ ัว

๒ ๓ ๔ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว 197

วันที่ ๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๒๙ บริเวณพน้ื ท่โี ครงการอ่างเกบ็ น�้ำ ทรายทองอันเน่ืองมาจากพระราชด�ำ ริ ตำ�บลเขาพระ อ�ำ เภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก พระราชด�ำ ริ ควรสำ�รวจแหล่งน้ำ�ในภูเขาทางด้านทิศเหนือของโครงการจัดหาน้ำ�ให้พื้นที่บริเวณ เขาชะโงกและปรมิ ณฑล เพอ่ื พจิ ารณาสรา้ งฝายขนาดเลก็ ปดิ กน้ั รอ่ งน�ำ้ ในเขตตน้ น�ำ้ ล�ำ ธาร ทั้งน้ี เพ่อื แผ่กระจายความชมุ่ ช้นื ออกไปใหก้ วา้ งขวาง อันจะชว่ ยฟืน้ สภาพป่าในบริเวณ ที่สงู ใหส้ มบูรณ์ข้นึ บรเิ วณดังกล่าวจะไดก้ ลายสภาพเป็น “ภเู ขาปา่ ” ในอนาคต ซง่ึ หมายความว่า มไี ม้นานาชนิดขึ้นปกคลมุ ผิวดนิ ในอตั ราหนาแน่นท่ีเหมาะสมกบั ลักษณะ ภมู ิประเทศแต่ละแหง่ ตน้ ไม้เหลา่ น้นั จะมีผลช่วยรกั ษาระดบั ความชมุ่ ช้นื ในธรรมชาติ ให้อยู่ในเกณฑ์ท่ีพอเหมาะไมแ่ หง้ แล้งเกนิ ไป และยงั ชว่ ยยึดผวิ ดินอันมคี ่าไม่ให้ถูกน�้ำ เซาะทลายลงมายงั พื้นท่รี าบอกี ด้วย การสนองพระราชดำ�ริ ๑ ๑. โครงการอ่างเก็บน้ำ�ทรายทองอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ ตำ�บลเขาพระ อ�ำ เภอเมืองนครนายก จงั หวดั นครนายก ๒. โครงการฟื้นฟูที่ดินเสื่อมโทรมเขาชะงุ้มอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดราชบุรี ๑, ๕. ๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๒๙ เสดจ็ ฯ โครงการอ่างเกบ็ น้ำ�ทรายทองอนั เน่อื งมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวัดนครนายก ๒ ๓ ๔ ๒-๔. โครงการอ่างเกบ็ น�ำ้ ทรายทองอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ จังหวดั นครนายก 198 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หวั

๕ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 199

๒๕๒๙ ภาคใต้ วนั ท่ี ๑๙ กนั ยายน ๒๕๒๙ บรเิ วณพนื้ ท่ีพระตำ�หนกั ทักษิณราชนเิ วศน์ จงั หวัดนราธวิ าส พระราชด�ำ ริ ควรพิจารณาวางโครงการและก่อสร้างอ่างเก็บนำ้�บ้านปาแดกือแย ที่บริเวณหมู่บา้ นปาแดกอื แย ต�ำ บลปะลกุ าสาเมาะ อ�ำ เภอบาเจาะ จังหวดั นราธิวาส เพอื่ จดั หานำ้�ช่วยเหลอื พน้ื ที่ทำ�นาในบรเิ วณดังกล่าว ท่ีมักขาดแคลนน�้ำ ในชว่ งทฝ่ี นทงิ้ ช่วงเป็นประจำ� ให้ราษฎรมนี �ำ้ ใชใ้ น การเพาะปลูกและเพ่อื การอปุ โภค-บริโภคตลอดท้ังปี โครงการฝายทดนำ้�แมน่ �ำ้ สายบรุ ี ตามท่ีได้วางโครงการเบื้องต้นไว้ เมอ่ื พ.ศ. ๒๕๒๘ นน้ั เปน็ โครงการทม่ี ปี ระโยชน์ สามารถสง่ น�ำ้ ไปชว่ ยพน้ื ท่ี ของอ�ำ เภอตา่ ง ๆ ในเขตจังหวดั นราธวิ าส จังหวดั ยะลา และจังหวัดปตั ตานี ครอบคลุมพืน้ ท่เี พาะปลกู ได้จ�ำ นวนมาก สมควรเร่งพจิ ารณาศกึ ษา วางโครงการโดยเรว็ แลว้ ส�ำ รวจออกแบบ และวางแผนกอ่ สรา้ งโดยดว่ น ต่อไป การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการอ่างเก็บนำ้�บ้านปาแดกือแยอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ อ�ำ เภอบาเจาะ จงั หวัดนราธิวาส ๑-๒. ๒๒ กันยายน ๒๕๒๙ เสดจ็ ฯ บริเวณพนื้ ทฝี่ ายทดน�้ำ แบแกอนั เนือ่ งมาจากพระราชดำ�ริ อำ�เภอระแงะ จังหวัดนราธวิ าส 200 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยูห่ วั

๒ วนั ท่ี ๒๒ กันยายน ๒๕๒๙ บริเวณพ้ืนทฝี่ ายทดน�ำ้ แบแก บ้านแบแก ตำ�บลบองอ อำ�เภอระแงะ จงั หวัดนราธิวาส พระราชด�ำ ริ ควรพจิ ารณาวางโครงการและกอ่ สรา้ งอา่ งเก็บน�ำ้ ขนาดเลก็ (อา่ งเกบ็ นำ้�บ้านสาเลาะ) พรอ้ มกับสรา้ งฝายทดน�ำ้ ท่ีบริเวณบา้ นบาโงกูโบ แลว้ ผนั นำ้�ลงมาให้กับอ่างเกบ็ นำ้�ดังกล่าว ตามความเหมาะสม เพอ่ื จดั หาน�ำ้ ไปชว่ ยเหลอื พน้ื ทท่ี �ำ นาบรเิ วณหมบู่ า้ นสาเลาะ ต�ำ บลบองอ และของหมบู่ ้านไอปาแย ตำ�บลจวบ อำ�เภอระแงะ จังหวดั นราธิวาส ซึง่ ขาดแคลนน้ำ� ให้มนี ำ�้ ใช้ทำ�การเพาะปลูกไดอ้ ย่างสมบูรณ์ ส�ำ หรบั คลองไอปาแย ซึ่งไหลผ่านหม่บู า้ น ไอปาแย กม็ ีท�ำ เลเหมาะสมในการก่อสรา้ งอ่างเกบ็ น�ำ้ สมควรวางโครงการและก่อสรา้ ง อา่ งเกบ็ น�ำ้ ส�ำ หรบั ช่วยเหลอื พื้นทีเ่ พาะปลูกในบริเวณหมู่บา้ นไอปาแยและหมู่บา้ นขา้ งเคียง ตามความเหมาะสมต่อไป การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการอ่างเก็บนำ้�สาเลาะอันเนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ บา้ นบาโงกูโบ หมู่ท่ี ๖ ๑ ตำ�บลบองอ อำ�เภอระแงะ จงั หวัดนราธวิ าส ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว 201

วันที่ ๒๔ กนั ยายน ๒๕๒๙ ๑ บรเิ วณพืน้ ทฝ่ี ายคลองโตะ๊ แก บา้ นนากอ ตำ�บลจอเบาะ และโรงเรยี นร่มเกลา้ บ้านบเู ก๊ะปาลสั ต�ำ บลจอเบาะ อ�ำ เภอยง่ี อ จงั หวดั นราธวิ าส พระราชด�ำ ริ บรเิ วณหบุ เนินดา้ นทศิ ตะวันออกเฉยี งเหนือ จากฝาย ทดน�ำ้ คลองโต๊ะแกไปประมาณ ๕๐๐ เมตร มที ำ�เล ซึง่ สามารถสร้างอา่ งเกบ็ น้ำ�ขนาดเลก็ สำ�หรบั รวบรวม เกบ็ กกั น�ำ้ ไวใ้ ชเ้ พอ่ื การเพาะปลกู ได้ สมควรสรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ ทบ่ี รเิ วณดงั กลา่ ว (ประมาณพกิ ดั ๔๗ NQH ๙๒๗–๐๖๐ ในแผนท่ีมาตราส่วน ๑ : ๕๐,๐๐๐ ระวาง ๕๓๒๑ IV) โดยอ่างเกบ็ นำ้�แหง่ นี้ สามารถรับน�้ำ ทผี่ นั มาจากฝาย ทดน�ำ้ คลองโตะ๊ แกลงมาเพม่ิ เตมิ ซง่ึ จะสามารถชว่ ยเหลอื พน้ื ท่ีเพาะปลกู ในเขตหม่บู ้านนากอ และหม่บู ้านข้างเคยี ง ได้จ�ำ นวนหลายรอ้ ยไร่ให้ท�ำ การเพาะปลูกได้ตลอดปี • จากการก่อสร้างฝายทดนำ้�คลองโต๊ะแกและระบบ แจกจา่ ยน�ำ้ เพ่อื การอปุ โภคบริโภคใหก้ บั หม่บู า้ นต่าง ๆ แล้วนน้ั สามารถช่วยให้หม่บู ้านและโรงเรยี นจ�ำ นวน มากมนี �้ำ กนิ น�ำ้ ใชอ้ ยา่ งสมบรู ณ์ตลอดทั้งปี สำ�หรบั ท่ี หมบู่ า้ นนากอ สมควรสรา้ งถงั น�ำ้ อปุ โภคบรโิ ภคเพม่ิ เตมิ ให้กับโรงเรียนบ้านนากอโดยเฉพาะเช่นเดียวกับของ โรงเรยี นอืน่ ๆ การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ คลองโตะ๊ แกอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ บา้ นนากอ หมทู่ ่ี ๖ ต�ำ บลจอเบาะ อ�ำ เภอยง่ี อ จงั หวดั นราธวิ าส ๑. ๒๔ กนั ยายน ๒๕๒๙ เสดจ็ ฯ โครงการอา่ งเกบ็ น้ำ�คลองโต๊ะแก อนั เน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ อำ�เภอย่งี อ จังหวดั นราธวิ าส ๒. ๒๔ กันยายน ๒๕๒๙ เสดจ็ ฯ โรงเรยี นรม่ เกลา้ จังหวดั นราธิวาส 202 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ ัว

๒ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 203

๑ ๑-๒. ๒๔ กันยายน ๒๕๒๙ เสด็จฯ ฝายคลองโตะ๊ แกอนั เนื่องมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวดั นราธวิ าส 204 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั

๒ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 205

วนั ท่ี ๒๘ กนั ยายน ๒๕๒๙ บรเิ วณพ้นื ท่บี ้านโคกยาง ต�ำ บลพรอ่ น อำ�เภอตากใบ จงั หวดั นราธิวาส บรเิ วณพ้นื ที่บ้านโคกกแู ว บ้านโคกทุเรยี น ตำ�บลพรอ่ น อ�ำ เภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส พระราชด�ำ ริ เนื่องจากพ้ืนที่ดินบริเวณบ้านโคกกูแวกับหมู่บ้านใกล้เคียง พระราชด�ำ ริ มสี ภาพเปน็ ดนิ เปรย้ี วไมส่ ามารถท�ำ การเพาะปลกู ได้ โดยเฉพาะ ให้กรมชลประทานวางโครงการและก่อสร้างคลองสำ�หรับ อยา่ งยิ่งการปลกู ขา้ วเพอ่ื บริโภค จงึ ตอ้ งพิจารณาวางแนว รับนำ้�จดื ทม่ี คี ณุ ภาพดีจากคลองมูโนะ สง่ ไปใช้เพือ่ การชะล้าง ขดุ คลองนำ้�จืดจากคลองมูโนะ ไปเตมิ ลงในคลองโคกกระทอ่ น ดินเปร้ียว และสำ�หรบั ราษฎรใช้เพื่อการเพาะปลกู ในเขตพน้ื ทขี่ อง พรอ้ มกบั สร้างอาคารบังคบั น�ำ้ เพอ่ื เกบ็ กักน้ำ�ไวแ้ ละทดน�ำ้ หมบู่ า้ นโคกกแู ว บา้ นโคกกระทอ่ ม บา้ นโคกอฐิ และบา้ นโคกใน ใหม้ ีระดบั สูง เพ่อื ใหน้ ำ้�ไหลเข้าไปชะลา้ งหนา้ ดินทม่ี ีสภาพ ตำ�บลพรอ่ น อ�ำ เภอตากใบ จงั หวดั นราธวิ าส โดยคลองทข่ี ดุ เปน็ ดนิ เปรย้ี วจนสามารถเพาะปลกู ได้ นอกจากนน้ั ควรพจิ ารณา น้ันควรรับน�้ำ คลองมูโนะจากคลองโคกโก มแี นวระหวา่ งขอบพรุ ขดุ คลองซอย เพอ่ื น�ำ น�ำ้ จดื แผเ่ ขา้ ไปในทงุ่ ทเ่ี ปน็ ทล่ี มุ่ ส�ำ หรบั กับพ้ืนที่เพาะปลูกไปตามระดับพื้นที่ดินท่ีมีความเหมาะสม สนับสนนุ การเกษตรกรรมของราษฎร สว่ นเจ้าหน้าทฝี่ ่าย แลว้ สง่ น�ำ้ ลงคลองโคกกระทอ่ ม คลองโคกอฐิ จนถงึ คลองโคกไผ่ จังหวัดควรแนะนำ�ให้ราษฎรทำ�รางนำ้�รองน้ำ�ฝนไว้ใช้ในการ ซ่ึงที่คลองท้ังสามน้ีให้สร้างอาคารอัดนำ้�ตามความเหมาะสม อปุ โภคบรโิ ภคใหถ้ กู วธิ ี เนอ่ื งจากน�ำ้ ในบอ่ บาดาลมสี ภาพเปรย้ี ว เพ่ือทดน้ำ�ให้มีระดับสูงและช่วยบังคับนำ้�จืดให้ไหลเข้าไป ไมส่ ามารถนำ�มาบรโิ ภคได้ ชะล้างผวิ ดินบริเวณตา่ ง ๆ ในเขตโครงการได้สะดวก การสนองพระราชด�ำ ริ การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการปรับปรุงดินเปรี้ยวเพื่อการปลูกข้าวบ้านโคกอิฐ- โครงการชลประทานมูโนะอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ โคกในอนั เน่อื งมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดนราธวิ าส จังหวดั นราธิวาส ๑ ๑. โครงการชลประทานมูโนะอนั เนอื่ งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั นราธิวาส ๒ ๒. ๒๘ กนั ยายน ๒๕๒๙ เสด็จฯ บา้ นโคกกูแว อำ�เภอตากใบ จงั หวดั นราธิวาส 206 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หัว

ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยูห่ ัว 207

๒๕๒๘ ภาคเหนอื วนั ท่ี ๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๘ บรเิ วณพ้ืนที่ต�ำ บลมะเขือแจ้ อำ�เภอเมอื งล�ำ พนู จงั หวัดลำ�พูน พระราชด�ำ ริ ใหเ้ จา้ หนา้ ทก่ี รมชลประทานพจิ ารณาวางโครงการสรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยแมต่ บี บรเิ วณบ้านหนองหอย ตำ�บลมะเขือแจ้ อำ�เภอเมืองลำ�พูน จังหวดั ลำ�พนู เพอ่ื สง่ น้ำ�สนบั สนนุ พน้ื ทเ่ี พาะปลูกของราษฎรหมบู่ า้ นตา่ งๆ ในเขตตำ�บล มะเขือแจ้และหม่บู ้านใกล้เคียงท่มี ีสภาพแห้งแล้งมากและอย่นู อกเขตส่งนำ�้ ของโครงการชลประทานแมก่ วง ซ่งึ ตอ่ ไปจะสามารถเปิดพื้นที่นาได้อกี ปรมิ าณ ๘,๐๐๐ ไร่ ราษฎรจะได้มขี า้ วบริโภคอย่างเพยี งพอตอ่ ความต้องการ นอกจากน้ัน ยังจะสามารถสง่ เสริมการปลกู ยาสูบ พชื ตระกลู ถ่ัวและพชื ไร่ อื่นๆ ได้อีกดว้ ย ทั้งนี้ ส่วนราชการตา่ งๆ ท่เี กย่ี วข้องจะต้องรว่ มมือกัน สำ�รวจพื้นท่ีโครงการสำ�หรับหาข้อมูลประกอบการวางโครงการให้สมบูรณ์ และปราศจากปัญหาข้อขดั แยง้ การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยแมต่ บี อนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ ต�ำ บลมะเขอื แจ้ อำ�เภอเมอื งลำ�พูน จังหวดั ลำ�พนู 116 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยูห่ วั

๒ ๓ ๑. ๒ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ บรเิ วณพน้ื ทต่ี �ำ บลมะเขอื แจ้ อ�ำ เภอเมอื งล�ำ พนู จงั หวดั ล�ำ พนู ๑ ๒-๓. โครงการอ่างเก็บน้�ำ แมต่ ีบอนั เนอื่ งมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดล�ำ พูน ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว 117

วันที่ ๔ กมุ ภาพันธ์ ๒๕๒๘ บริเวณพื้นท่บี า้ นดอยเวยี ง ตำ�บลบ้านธิ อำ�เภอเมอื งล�ำ พนู จังหวดั ล�ำ พนู พระราชด�ำ ริ ๑ • ใหร้ บี ดำ�เนนิ การสร้างอ่างเกบ็ นำ้�ดังกล่าวเปน็ การเร่งด่วน ๑. ๔ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ พน้ื ทบ่ี า้ นดอยเวยี ง ต�ำ บลบา้ นธิ • ให้พิจารณาวางโครงการสร้างอ่างเก็บน้ำ�ห้วยต้นผึ้ง อ�ำ เภอเมอื งล�ำ พนู จงั หวดั ล�ำ พนู ๒. โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ แม่ธิอนั เน่ืองมาจากพระราชด�ำ ริ ซึ่งมีขนาดเล็กกว่าโดยมีความจุอ่างเก็บนำ้�ประมาณ จงั หวดั ลำ�พูน ๓๐๐,๐๐๐ ลกู บาศก์เมตร และสามารถสร้างเสร็จภายใน ๓-๔. ๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๘ เสด็จฯ บา้ นหว้ ยเดอ่ื อำ�เภอแมท่ า ปีเดียว เพื่อให้สามารถจ่ายน้ำ�ให้พื้นทเี่ กษตรกรรมได้ จังหวดั ล�ำ พูน ทว่ั ถงึ ยิ่งข้นึ ทัง้ นี้ เน่อื งจากราษฎรบ้านธไิ ด้ประสบภาวะ ๕-๖. โครงการอ่างเกบ็ นำ�้ แมเ่ มยอนั เนื่องมาจากพระราชด�ำ ริ แหง้ แลง้ มาเปน็ เวลาประมาณ ๓ ปตี ิดตอ่ กันแลว้ หาก จงั หวัดล�ำ พูน สามารถด�ำ เนนิ การสรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ และระบบสง่ น�ำ้ ตลอดจน ซ่อมแซมฝายเดิมของราษฎรให้เสร็จสมบูรณ์โดยเร็วแล้ว กจ็ ะท�ำ ใหร้ าษฎรสามารถปลกู ขา้ วจนเพยี งพอกบั การบรโิ ภค ตลอดทั้งปี สว่ นผลไม้ก็จะมีความชมุ่ ช้ืนขึ้น นอกจากน้นั ยงั จะสามารถส่งเสรมิ การปลูกพชื ตระกลู ถวั่ ยาสบู และ พชื ไรอ่ ืน่ ๆ ตลอดจนมีน้ำ�เพือ่ การอุปโภคบรโิ ภคส�ำ หรับ เกษตรกรและปศสุ ัตว์อกี ด้วย การสนองพระราชด�ำ ริ ๒ โครงการอ่างเก็บน้ำ�ห้วยแม่ธิอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ ตำ�บลบา้ นธิ บา้ นดอยเวยี ง อ�ำ เภอเมอื งลำ�พูน จงั หวดั ล�ำ พนู 118 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอย่หู ัว

วันที่ ๙ กุมภาพนั ธ์ ๒๕๒๘ ๓ ๔ บรเิ วณพน้ื ทบ่ี า้ นหว้ ยเดอ่ื ต�ำ บลทาขมุ เงนิ อ�ำ เภอแมท่ า จ�ำ หวดั ล�ำ พนู พ้ืนท่ีเพาะปลูกของราษฎรในเขตพ้ืนท่ีตำ�บลทาขุมเงินและ ราษฎรสามารถปลูกข้าวจนมีปริมาณเพียงพอกับการบริโภคทุกปี พระราชดำ�ริ ต�ำ บลทากาด อ�ำ เภอแมท่ า ตลอดจนพน้ื ทบ่ี างสว่ นในอ�ำ เภอปา่ ซาง นอกจากนน้ั ราษฎรจะไดร้ บั การสนบั สนนุ พนั ธ์ุไมผ้ ลเศรษฐกจิ เชน่ ให้กรมชลประทานสำ�รวจและพิจารณาวางโครงการก่อสร้าง เปน็ เนอ้ื ทป่ี ระมาณ ๒๐,๐๐๐ ไร่ ซง่ึ ประสบภาวะแหง้ แลง้ ตดิ ตอ่ กนั มะมว่ งพนั ธุ์ดี ตลอดจนพชื ไร่ และพืชผกั สวนครัวตามทต่ี อ้ งการ อ่างเก็บน้ำ�ห้วยแมเ่ มย เพื่อเก็บกักน้ำ�ใหไ้ ดป้ รมิ าณ ๑๑ ล้าน เป็นเวลานานแล้ว สำ�หรับผทู้ ่มี ีทที่ �ำ กินอยู่ในเขตอ่างเก็บน�้ำ ให้ และยังสามารถทำ�กิจการประมงนำ้�จืดในอ่างเก็บนำ้�โดยเสรี ลูกบาศกเ์ มตร ไวใ้ นอา่ งเกบ็ น�ำ้ อนั จะช่วยฟน้ื ฟูสภาพพื้นที่ จังหวัดล�ำ พนู ด�ำ เนนิ การชว่ ยเหลอื รว่ มกบั ปา่ ไมจ้ งั หวดั ลำ�พนู สว่ นพ้นื ทท่ี ี่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ในบรเิ วณใกล้เคยี ง อาจพจิ ารณา ให้เกิดความชุ่มช้ืนข้นึ นอกจากน้นั ยังจะสามารถใช้เป็นแหล่ง ทีด่ ินจังหวัดลำ�พนู ตลอดจนสว่ นราชการอ่ืนๆ ที่เกีย่ วข้อง ทดลองจัดเป็นลักษณะหมู่บ้านป่าไม้สำ�หรับจัดสรรให้ราษฎร เพาะพันธ์ปุ ลาและกงุ้ นำ้�จืดขนาดใหญ่ไดอ้ กี ด้วย ทัง้ นี้ เม่ือจดั โดยชดเชยคา่ เสยี หายใหก้ อ่ น จากนน้ั จงึ จดั สรรทท่ี �ำ กนิ ใหใ้ หม่ เข้าท�ำ กนิ ไดอ้ ีกด้วย สรา้ งระบบสง่ น�ำ้ เสรจ็ สมบรู ณแ์ ลว้ จะสามารถสง่ น�ำ้ สนบั สนนุ บริเวณขอบอ่างเก็บนำ้�ซงึ่ จะมีนำ้�ส�ำ หรับเพาะปลกู และน้ำ� การสนองพระราชด�ำ ริ ส�ำ หรบั การอปุ โภคบรโิ ภคอยา่ งสมบรู ณต์ ลอดทง้ั ปี อนั จะท�ำ ให้ โครงการกอ่ สรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ แมเ่ มยอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ ต�ำ บลทาขมุ เงนิ อ�ำ เภอแมท่ า จ�ำ หวดั ล�ำ พนู ๕ ๖ ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอย่หู ัว 119

วันที่ ๑๓ กมุ ภาพันธ์ ๒๕๒๘ บรเิ วณพน้ื ทโ่ี ครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยมว่ งตอนบน และโครงการ อ่างเกบ็ นำ�้ หว้ ยปุต๊ อนบน ต�ำ บลแม่สอย อ�ำ เภอจอมทอง จังหวัดเชยี งใหม่ พระราชดำ�ริ การพฒั นาพน้ื ทใ่ี นบรเิ วณลมุ่ น�ำ้ สาขาแมน่ �ำ้ ปงิ นน้ั จะตอ้ งค�ำ นงึ ถงึ การอนรุ กั ษส์ ตั วป์ า่ และบรเิ วณตน้ น�ำ้ ล�ำ ธารเปน็ ส�ำ คญั เนอ่ื งจาก สัตว์ป่าทุกชนิดกับมนุษย์ล้วนเป็นสัตว์โลกที่ต้องอาศัยพ่ึงพา ซ่งึ กันและกัน เพ่ือให้เกดิ สมดลุ ทางธรรมชาติ สำ�หรับมนษุ ย์ ซง่ึ เปน็ สตั วป์ ระเสรฐิ กวา่ ตอ้ งชว่ ยสง่ เสรมิ และเกอ้ื กลู บรรดาสตั วป์ า่ ในด้านปัจจัยต่างๆ กล่าวคือ การเรง่ ฟน้ื ฟสู ภาพปา่ เส่ือมโทรม จากฝีมือมนษุ ย์ด้วยกันเอง ที่เคยเป็นทง้ั ทอ่ี ยอู่ าศัย ทห่ี ลบภยั แหลง่ อาหาร และยารกั ษาโรคของสตั วป์ า่ ใหค้ นื สภาพเดมิ มาก ทส่ี ดุ เทา่ ทจ่ี ะท�ำ ได้ โดยจ�ำ แนกเปน็ เขต ดงั น้ี เขตปา่ ตน้ น�ำ้ ล�ำ ธาร ทย่ี ังสมบรู ณ์ใหก้ นั เปน็ เขตสงวนโดยเดด็ ขาด ทงั้ น้ี จะตอ้ ง พยายามปลกู ไมผ้ ลและพชื ทเ่ี ปน็ อาหารสตั วป์ า่ ทกุ ชนดิ เสริมให้ เพยี งพอ สว่ นแนวป่าทมี่ รี ะดบั ต�ำ่ ลงมา ก็ตอ้ งปลกู ปา่ ทดแทน โดยพจิ ารณาคดั เลอื กพนั ธไุ์ มท้ เ่ี หมาะสมกบั ทอ้ งถน่ิ และสภาพ แวดลอ้ ม ทง้ั สองเขตนอ้ี าจอนญุ าตใหร้ าษฎรเขา้ ไปเกบ็ ของปา่ ไดบ้ า้ ง แตต่ อ้ งมกี ารควบคมุ อยา่ งเขม้ งวด ไม่ใหม้ กี ารหาประโยชนจ์ าก ปา่ โดยการท�ำ ลาย เชน่ การเผาปา่ หรอื การตดั ฟนั ไมม้ คี า่ เชน่ ท่ี เคยปฏบิ ตั ใิ นบางทอ้ งท่ี ส�ำ หรบั เขตพน้ื ทท่ี ม่ี ลี กั ษณะคอ่ นขา้ งเปน็ ทร่ี าบ ซง่ึ บางแหง่ เปน็ บรเิ วณปา่ เสอ่ื มโทรมแลว้ จงึ จะจดั สรรเพอ่ื พฒั นาใหเ้ ปน็ ทท่ี �ำ กนิ ของราษฎร เพราะหากไปปลกู สวนปา่ ในพน้ื ท่ี ดงั กลา่ วเสยี แลว้ ราษฎรจะหวนกลบั ไปบกุ รกุ ท�ำ ลายปา่ ตอนบนอกี อันจะทำ�ให้โครงการอนุรักษ์ป่าต้นนำ�้ ลำ�ธารล้มเหลวโดยส้นิ เชิง 120 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยู่หวั

อย่างไรก็ตาม หนว่ ยราชการทุกหนว่ ยทเี่ ก่ียวขอ้ งจะตอ้ งพยายาม ๔ ปฏิบัติงานทันเหตุการณ์และโดยเฉพาะอย่างย่ิงต้องสอดคล้องกัน อน่ึง การจ้างคนงานของราชการในหน่วยโครงการฯ น้ี ไม่ว่าจะ บรเิ วณพน้ื ทโ่ี ครงการพฒั นาเบด็ เสรจ็ ลมุ่ น�ำ้ สาขาแมน่ �ำ้ ปงิ เปน็ งานชลประทาน งานพฒั นา งานป่าไม้ งานสง่ เสรมิ การเกษตร อันเน่ืองมาจากพระราชด�ำ ริ อำ�เภอจอมทอง หรืองานด้านอื่นๆควรจะพิจารณาจัดจ้างราษฎรในท้องถ่ินเป็น จังหวดั เชียงใหม่ อนั ดับแรก เพือ่ จะไดเ้ ปน็ การอุดหนุนใหเ้ ขามรี ายไดพ้ อประทงั ชีวติ ระหว่างท่ยี ังรอโครงการช่วยเหลอื เรง่ ดว่ นของทางราชการ เมอ่ื โครงการฯเสรจ็ สมบูรณ์ ราษฎรเหลา่ นน้ั จะไดส้ ามารถท�ำ กนิ หา เล้ียงชพี ไดอ้ ย่างม่นั คง และมที ี่อยู่อาศยั เป็นหลักแหล่ง ซึง่ ราษฎร ในท้องถิ่นนี้ก็นับว่ามีวัฒนธรรมค่อนข้างสูงประกอบกับมีระบบ โครงสรา้ งทางสงั คม ตลอดจนการประกนั สังคมทป่ี ระเสรฐิ สมควร จะอนุรกั ษ์ใหค้ งอยู่ต่อไป การสนองพระราชดำ�ริ โครงการพัฒนาเบ็ดเสร็จลุ่มน้ำ�สาขาแม่ปิงอันเนื่องมาจาก พระราชด�ำ ริ จังหวัดเชยี งใหม่ พระราชด�ำ ริ ใหก้ รมชลประทานพจิ ารณาวางโครงการและกอ่ สรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ ๒ ๓ ห้วยแม่เตี๊ยะ ในเขตตำ�บลดอยแก้ว อำ�เภอจอมทอง ๑. ๑๓ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยมว่ งตอนบน และ จงั หวดั เชยี งใหม่ โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยปตุ๊ อนบน ต�ำ บลแมส่ อย อ�ำ เภอจอมทอง จงั หวดั เชยี งใหม่ การสนองพระราชดำ�ริ ๒. โครงการพฒั นาเบด็ เสรจ็ ลมุ่ น�ำ้ สาขาแมป่ งิ อนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ โครงการอ่างเก็บนำ้�แม่เต๊ียะอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวดั เชยี งใหม่ ๓. โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ แมเ่ ตย๊ี ะอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ อ�ำ เภอจอมทอง จงั หวดั เชยี งใหม่ ๑ ๔. ๑๓ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ บรเิ วณพน้ื ทโ่ี ครงการพฒั นาเบด็ เสรจ็ ลมุ่ น�ำ้ สาขา อ�ำ เภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ แมน่ �ำ้ ปงิ อนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ อ�ำ เภอจอมทอง จงั หวดั เชยี งใหม่ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอย่หู วั 121

วันที่ ๑๖ กุมภาพนั ธ์ ๒๕๒๘ บริเวณพน้ื ท่ีหนว่ ยพัฒนาและสงเคราะห์ชาวเขาขนุ วาง อ�ำ เภอสันป่าตอง จงั หวัดเชียงใหม่ พระราชด�ำ ริ การริเร่ิมกิจการสหกรณ์ให้ราษฎรชาวเขารู้จักดำ�เนินชีวิต ทั้งในด้านเศรษฐกิจและสังคมอย่างมีระบบ นับเป็นสิ่งที่ น่าสนบั สนุน ท้งั จะเปน็ ตัวอยา่ งท่ดี ีส�ำ หรับหนว่ ยพัฒนาและ สงเคราะหช์ าวเขาหนว่ ยอน่ื ๆ นอกจากนน้ั เมอ่ื ราษฎรชาวเขา เขา้ ใจและเชื่อม่ันในระบบสหกรณด์ แี ลว้ กจ็ ะขยายกิจการ ออกไปเปน็ สหกรณก์ ารเกษตรแผนกต่างๆ เชน่ สหกรณ์ ปลกู กาแฟ สหกรณป์ ลกู ไมผ้ ลเมอื งหนาว หรอื สหกรณป์ ลกู ผกั เป็นต้น ๒ ๑. ๑๖ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ หนว่ ยพฒั นาและสงเคราะหช์ าวเขาขุนวาง จังหวัดเชยี งใหม่ ๒. สถานที ดลองเกษตรหลวงขุนวาง จงั หวัดเชยี งใหม่ ๓. ๑๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ บริเวณพ้ืนท่ีสถานีทดลองเกษตรหลวง ขนุ วาง จงั หวัดเชยี งใหม่ ๑ ๔-๖. ศูนยว์ จิ ัยเกษตรหลวงขุนวาง จงั หวัดเชยี งใหม่ 122 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ ัว

บริเวณพื้นทีส่ ถานที ดลองเกษตรหลวงขุนวาง ตำ�บลแม่วิน ๓ อำ�เภอสันปา่ ตอง จังหวัดเชียงใหม่ พระราชดำ�ริ • ให้คัดเลือกพันธุ์ข้าวท่ีสามารถเจริญเติบโตในระดับ ความสงู ประมาณ ๑,๒๐๐-๑,๔๐๐ เมตร และต้องการนำ้� เป็นปริมาณค่อนข้างน้อย ตลอดจนพืชตระกูลถั่วที่ สามารถเก็บเกี่ยวได้ภายในเวลาประมาณ ๓ เดือน มาทดลองปลกู ในบรเิ วณสถานที ดลองเกษตรหลวงขนุ วาง • ใหพ้ จิ ารณาสรา้ งฝายขนาดเลก็ เพอ่ื สง่ น�ำ้ มาเตมิ บอ่ จา่ ยน�ำ้ ดงั กลา่ ว ตลอดจนให้พจิ ารณาขุดบ่อจ่ายน้ำ�อกี หนง่ึ บอ่ ในพน้ื ทส่ี นั เขา แลว้ หาท�ำ เลสรา้ งบอ่ จา่ ยน�ำ้ ขนาดเลก็ เปน็ ระยะๆ ลดหลน่ั ลงไปตามระดบั ความสงู ทง้ั น้ี จะไดส้ ามารถ เก็บนำ�้ สำ�รองจ่ายไปในแปลงเกษตรกรรมท้งั สองด้านตาม ความตอ้ งการได้ การสนองพระราชดำ�ริ ศูนย์วิจัยเกษตรหลวง ตำ�บลแม่วิน อำ�เภอแม่วาง จงั หวดั เชยี งใหม่ ๔๕ ๖ ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั 123

๑ วันที่ ๑๘ กมุ ภาพันธ์ ๒๕๒๘ ๒ แตจ่ ะไม่มีกรรมสิทธิ์ในท่ดี นิ เพอ่ื ปอ้ งกันไม่ใหม้ ีการจำ�หนา่ ย ทด่ี นิ อนั เปน็ การผดิ วตั ถปุ ระสงคข์ องโครงการหลวง ทจ่ี ะสง่ เสรมิ บริเวณพืน้ ที่ ต�ำ บลแมแ่ รม อ�ำ เภอแม่ริม จงั หวดั เชียงใหม่ • ตลอดจนพ้ืนท่ีที่มีโครงการจะจัดสรรให้ราษฎรบ้านแม่ขิ ใหช้ าวเขาท�ำ กนิ ในทท่ี จ่ี ดั สรรให้ ซง่ึ มรี ะบบชลประทานทส่ี มบรู ณ์ พระราชด�ำ ริ บา้ นหนองหอย (เกา่ ) และบ้านหนองหอย (ใหม่) เข้าท�ำ กนิ จะไดไ้ มข่ น้ึ ไปบกุ รกุ บรเิ วณทส่ี มควรอนรุ กั ษ์ไว้ คอื เขตตน้ น�ำ้ • ให้กรมชลประทานพิจารณาก่อสร้างอ่างเก็บนำ้�ขนาดเล็ก อย่างเปน็ หลักแหล่ง เนื้อทีท่ ัง้ หมดประมาณ ๒,๐๐๐ ไร่ ลำ�ธาร สำ�หรับบรเิ วณพ้ืนที่ท่ีคอ่ นขา้ งลาดชันไมส่ ามารถ โดยทางราชการจะออกเอกสารสิทธิท�ำ กินให้ ซง่ึ ราษฎรจะ บรเิ วณทิศเหนือของบ้านหนองหอย (เก่า) เพ่อื รับน้ำ�จาก สามารถเข้าทำ�กินในพ้ืนที่ดังกล่าวตลอดช่ัวลูกช่ัวหลาน ฝายแมร่ วกนำ�มาเกบ็ กกั ไวส้ ำ�หรบั สง่ น�ำ้ ใหก้ บั พน้ื ทเ่ี พาะปลกู ของราษฎรเปน็ เน้ือท่ปี ระมาณ ๒๐๐-๓๐๐ ไร่ • ใหด้ ำ�เนินการกอ่ สรา้ งเขื่อนปิดก้ันห้วยหก กบั การสรา้ งฝาย บริเวณบา้ นหนองหอย (ใหม)่ เพ่อื จดั หาน�้ำ สนับสนนุ พนื้ ที่ เกษตรกรรมของราษฎรเปน็ เนอ้ื ทป่ี ระมาณ ๓๐๐ ไร่ ส�ำ หรบั ท่ี นาของราษฎรบ้านแม่ขิ ประมาณ ๒๐๐ ไร่ • ใหพ้ จิ าณาสร้างอ่างเกบ็ ห้วยน�้ำ หกตอนล่างช่วยเหลือ • ส่วนโครงการพัฒนาลำ�นำ้�แม่แรม ใหร้ ีบส�ำ รวจทำ�เลสรา้ ง อ่างเกบ็ น�ำ้ แมแ่ รม เพื่อส่งน�้ำ ใหก้ บั พน้ื ทเ่ี พาะปลูกของราษฎร บ้านปางไฮ 124 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ ัว

๔ ๕๖ ๓ พฒั นาทางเกษตรกรรมได้ และมแี หลง่ น�ำ้ ตกในบรเิ วณดงั กลา่ ว • นอกจากนน้ั ควรสง่ เสรมิ ใหร้ าษฎรชาวเขาเตรยี มโครงการจ�ำ หนา่ ย นา่ จะพิจารณาพัฒนาให้เปน็ อุทยาน เนอื่ งจากลุม่ น�้ำ แม่สา เปน็ แหลง่ ทอ่ งเทย่ี วทส่ี �ำ คญั ของจงั หวดั อยแู่ ลว้ โดยกรมปา่ ไม้ ผลติ ภณั ฑศ์ ลิ ปหตั ถกรรมพน้ื เมอื งชาวเขา แกน่ กั ทอ่ งเทย่ี ว อาจจดั ตง้ั หนว่ ยพทิ กั ษอ์ ทุ ยานเฉพาะกจิ เพอ่ื ท�ำ หนา้ ทด่ี แู ลรกั ษา กบั อ�ำ นวยความสะดวก ตลอดจนจา้ งราษฎรชาวเขาทส่ี มคั รใจ ทัง้ ชาวไทยและชาวตา่ งประเทศ เพื่อเปน็ รายไดพ้ ิเศษ ๗ เปน็ เจา้ หนา้ ท่ีรกั ษาอุทยานและเปน็ มคั คุเทศก์ การสนองพระราชดำ�ริ ๑-๓. ๑๘ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ บา้ นหนองหอยเกา่ -ใหม่ บา้ นธิ อ�ำ เภอแมร่ มิ ศนู ยพ์ ัฒนาโครงการหลวงหนองหอย จงั หวดั เชียงใหม่ จงั หวดั เชยี งใหม่ ๔-๗. โครงการหลวงหนองหอย จงั หวดั เชยี งใหม่ ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั 125

๑ วันที่ ๑๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๘ บริเวณพ้นื ทป่ี า่ เตง็ รงั ในเขตพนื้ ท่ศี นู ยศ์ ึกษาการพฒั นา หว้ ยฮอ่ งไครอ้ นั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ อ�ำ เภอดอยสะเกด็ จงั หวดั เชยี งใหม่ พระราชด�ำ ริ ให้ดำ�เนินการสำ�รวจบริเวณพ้ืนที่รับนำ้�อย่างละเอียด ถถี่ ้วน เพือ่ คำ�นวณปรมิ าณน้ำ�ทีจ่ ะรบั ไดใ้ นแตล่ ะปี ทั้งน้ี จะได้สามารถวางแผนการสนับสนุนนำ้�ให้เกษตรกรใน เขตพน้ื ทส่ี ง่ น�ำ้ ไดอ้ ยา่ งเพยี งพอ เนอ่ื งจากในลมุ่ น�ำ้ บรเิ วณน้ี ปรากฎว่ามีอัตราการระเหยและการซึมของนำ้�สูงกว่าปกติ สำ�หรับการปลูกสวนป่าจะต้องพยายามเร่ิมปลูกในร่องห้วย เสยี กอ่ น แล้วจงึ ขยายแนวปลูกขนึ้ ไปยังบรเิ วณสนั เขา เพือ่ ค่อยๆ ดึงดดู ความชุ่มชน้ื ขน้ึ ไปในพ้ืนที่ทข่ี าดน�้ำ มากที่สดุ การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ ภายในศนู ยศ์ กึ ษาการพฒั นาหว้ ยฮอ่ งไคร้ อนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวัดเชียงใหม่ ๑-๓. ๑๙ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ บรเิ วณพน้ื ทป่ี า่ เตง็ รงั ในเขตพน้ื ทศ่ี นู ยศ์ กึ ษา ๒ การพฒั นาหว้ ยฮอ่ งไครอ้ นั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั เชยี งใหม่ 126 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยู่หัว

๓ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 127

๑ ๑-๒. ๑๙ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ ศนู ยศ์ กึ ษาการพฒั นาหว้ ยฮอ่ งไครอ้ นั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั เชยี งใหม่ 128 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยูห่ วั

๒ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 129

วนั ท่ี ๒๒ กุมภาพนั ธ์ ๒๕๒๘ บริเวณพนื้ ทโี่ ครงการแมง่ ดั อนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ ตำ�บลชอ่ แล อำ�เภอแมแ่ ตง จงั หวัดเชยี งใหม่ พระราชด�ำ ริ ให้กรมชลประทานพิจารณาวางโครงการสร้างเป็นเข่ือน เก็บกักน�้ำ ขนาดใหญ่ และอาคารประกอบ ได้แก่ ทอ่ ส่งน�้ำ ระบายน�ำ้ ซง่ึ เปน็ อาคารควบคมุ การทง้ิ น�ำ้ ลงล�ำ น�ำ้ เดมิ กบั เปน็ ทีต่ ง้ั เครอ่ื งกำ�เนดิ ไฟฟา้ พลงั นำ้� ด�ำ เนนิ การโดยการไฟฟา้ ฝา่ ยผลติ แห่งประเทศไทย ตลอดจนระบบสง่ น�ำ้ รวมความยาว ประมาณ ๕๒ กิโลเมตร และอาคารระบายน้ำ�ล้นปรกติกบั อาคารระบายน้ำ�ล้นฉุกเฉิน สามารถอำ�นวยประโยชน์ อเนกประสงค์ใหก้ บั ราษฎรในการเพม่ิ ผลผลติ ดา้ นเกษตรกรรม ทง้ั ในเขตพน้ื ทเ่ี พาะปลกู ของอ�ำ เภอแมแ่ ตง โครงการแมแ่ ฝก โครงการแมป่ งิ เกา่ ตลอดจนฝา่ ยตา่ งๆ ของราษฎร รวมเปน็ เนอ้ื ทป่ี ระมาณ ๑๘๘,๐๐๐ ไร่ ส�ำ หรบั ผลประโยชนอ์ น่ื ๆ ทจ่ี ะ ได้รบั จากโครงการฯ มดี งั น้ีคือ สามารถผลิตกระแสไฟฟา้ จากพลงั น�ำ้ ไดป้ ระมาณ ๒๘.๗๕ กโิ ลวตั ต/์ ชว่ั โมง ตอ่ ปี อนั จะ ชว่ ยประหยดั การเผาน�ำ้ มนั เตา เพอ่ื ผลติ กระแสไฟฟา้ ไดถ้ งึ ปลี ะ ๗.๕ ลา้ นลติ ร สามารถบรรเทาอทุ กภยั ในเขตจงั หวดั เชยี งใหม่ สามารถพฒั นาอา่ งเก็บนำ้�ซ่ึงมคี วามจุประมาณ ๒๖๕ ล้าน ลกู บาศกเ์ มตร ใหเ้ ปน็ แหลง่ เพาะพนั ธป์ุ ลา-กงุ้ น�ำ้ จดื ขนาดใหญ่ ตลอดจนเป็นแหล่งท่องเที่ยวในจังหวัดกับเป็นเส้นทาง คมนาคมทางนำ้�ของราษฎรในละแวกดงั กล่าว การสนองพระราชด�ำ ริ ๑ โครงการเขอ่ื นแมง่ ดั สมบรู ณช์ ล อ�ำ เภอแมแ่ ตง จงั หวดั เชยี งใหม่ ๒ 130 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั

๓ ๔ ๕ ๑-๓. ๒๒ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ โครงการชลประทานแมง่ ดั อ�ำ เภอแมแ่ ตง จงั หวดั เชยี งใหม่ ๔-๕. โครงการเขอ่ื นแมง่ ดั สมบรู ณช์ ล จงั หวดั เชยี งใหม่ ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยูห่ ัว 131

๑ 132 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั

วนั ที่ ๒๖ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๒๘ บริเวณพ้นื ทส่ี ถาบนั เกษตรท่สี ูง ของสถาบันวิจยั พชื สวน กรมวชิ าการเกษตร จงั หวัดเพชรบูรณ์ พระราชด�ำ ริ ใหด้ �ำ เนนิ การปลกู ปา่ ๓ ชนดิ ไดแ้ ก่ ไมใ้ ชส้ อย ไมส้ �ำ หรบั ท�ำ ฟนื โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ ปลกู ไมผ้ ล เชน่ มะมว่ ง บว๊ ย ส�ำ หรบั พน้ื ทใ่ี กล้ หมบู่ า้ นตา่ งๆ ในโครงการฯ เพอ่ื ใหร้ าษฎรมผี ลไมบ้ รโิ ภค ทง้ั น้ี หากมผี ลผลติ เหลอื บรโิ ภค จงึ จะน�ำ ไปจ�ำ หนา่ ยเปน็ รายไดพ้ เิ ศษ การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการพฒั นาลุ่มนำ้�เข็กตามพระราชด�ำ ริ จังหวัดเพชรบูรณ์ ๓ ๑-๒. ๒๖ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ สถาบนั เกษตรทส่ี งู ของสถาบนั วจิ ยั พชื สวน กรมวชิ าการเกษตร จงั หวดั เพชรบรู ณ์ ๒ ๓. โครงการพฒั นาลมุ่ น�ำ้ เขก็ ตามพระราชด�ำ ริ จังหวัดเพชรบูรณ์ ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หวั 133

๒๕๒๘ ภาคกลาง วันที่ ๙ มกราคม ๒๕๒๘ ๑ บริเวณพน้ื ทก่ี รมราชองครักษ์ สวนจติ รลดารโหฐาน พระราชวงั ดสุ ิต กรงุ เทพมหานคร พระราชด�ำ ริ - ดา้ นการพฒั นาแหลง่ น�ำ้ ควรพจิ ารณาจดั วางระบบการสง่ น�ำ้ จากอา่ งเกบ็ น�ำ้ ทม่ี อี ยแู่ ลว้ ใหเ้ หมาะสมและสอดคลอ้ งกบั พน้ื ทเ่ี พาะปลกู และพน้ื ทอ่ี ยอู่ าศยั ของราษฎร เพอ่ื ใหม้ นี �ำ้ ใชใ้ นการเพาะปลกู และบรโิ ภคไดอ้ ยา่ งไมข่ าดแคลนตอ่ ไป - ดา้ นการพฒั นาอาชพี ใหพ้ จิ ารณาจดั สรรทด่ี นิ ใหแ้ กร่ าษฎร ท�ำ กนิ ตามความเหมาะสมทร่ี าษฎรจะสามารถเลย้ี งตนเอง และครอบครวั ได้ โดยการปลกู ขา้ วไวบ้ รโิ ภคและปลกู พชื ไร่ หมุนเวียนไปในแตล่ ะปี รวมทั้งให้มีการปลกู ป่าไม้โตเรว็ เพอ่ื การอตุ สาหกรรมเผาถา่ นเปน็ อาชพี ทจ่ี ะเปน็ รายไดใ้ ห้ ราษฎรอกี ประการหน่ึงด้วย - ดา้ นการพฒั นาปา่ ไม้ ใหพ้ จิ ารณาปลกู ปา่ เปน็ แนวสลบั กบั การปลกู พชื ไร่ เพือ่ การศึกษาทดลองทจ่ี ะใช้แนวพืชไร่ เป็นแนวปอ้ งกันไฟป่า แบบทเี่ รียกวา่ “ระบบเปยี ก” 134 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยู่หัว

- ด้านการจัดที่อยู่อาศัย ควรพิจารณาจัดราษฎรที่อยู่ กระจัดกระจายในพื้นที่ให้เป็นระเบียบชุมชนที่ดี โดยมีสาธารณูปโภคและส่ิงอำ�นวยความสะดวกตาม ความเหมาะสม พรอ้ มทง้ั ควรพจิ ารณาวางแผนลว่ งหนา้ ไว้ รองรบั การขยายตัวของชุมชนด้วย ให้คัดเลือกพันธุ์ข้าวที่สามารถเจริญเติบโตในระดับ ๒ ความสงู ประมาณ ๑,๒๐๐-๑,๔๐๐ เมตร และตอ้ งการน�ำ้ เปน็ ปรมิ าณค่อนขา้ งน้อย ตลอดจนพืชตระกลู ถัว่ ที่ สามารถเก็บเก่ยี วไดภ้ ายในเวลาประมาณ ๓ เดอื น มา ทดลองปลกู ในบรเิ วณสถานีทดลองเกษตรหลวงขุนวาง ให้พิจารณาสร้างฝายขนาดเล็กเพ่ือส่งน้ำ�มาเติมบ่อ จา่ ยน�ำ้ ดงั กลา่ ว ตลอดจนใหพ้ จิ ารณาขดุ บอ่ จา่ ยน�ำ้ อกี หนง่ึ บ่อในพ้นื ที่สันเขา แลว้ หาทำ�เลสร้างบอ่ จ่ายนำ้�ขนาดเล็ก เปน็ ระยะๆ ลดหลน่ั ลงไปตามระดบั ความสงู ท้ังน้ี จะได้ ๓ สามารถเก็บน้ำ�สำ�รองจ่ายไปในแปลงเกษตรกรรม ทง้ั สองดา้ นตามความต้องการได้ การสนองพระราชดำ�ริ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเน่ืองมาจากพระ ราชด�ำ ริ จังหวดั เพชรบุรี ๑-๔. ศนู ยศ์ ึกษาการพัฒนาหว้ ยทรายอันเน่อื งมาจากพระราชดำ�ริ ๔ จังหวัดเพชรบรุ ี ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ ัว 135

๒ วนั ท่ี ๔ เมษายน ๒๕๒๘ บริเวณประตรู ะบายน�้ำ เทเวศน์ คลองสามเสน คลองแสนแสบ คลองลาดพรา้ ว ทำ�นบคลองบางกะปิ และบริเวณดา้ นหลงั โรงพยาบาลพระมงกุฏเกล้า พระราชด�ำ ริ ให้เจา้ หน้าทก่ี รงุ เทพมหานคร และกรมชลประทาน นำ�ไป พจิ ารณาประกอบการวางแผนควบคมุ ระดบั ในคลองสายตา่ งๆ ใน เขตกรงุ เทพมหานคร โดยจะตอ้ งแบง่ เปน็ สองแผน กลา่ วคอื แผนส�ำ หรบั ฤดแู ลง้ ไดแ้ ก่ การทดลองเปดิ ประตรู ะบายน�ำ้ ตาม ปากคลองสายตา่ งๆ ซ่งึ มวี ัตถปุ ระสงค์ในการรบั น้ำ�สะอาด จากแมน่ �ำ้ ใหไ้ หลเขา้ ภายในตวั เมอื งตามคลอง เพอ่ื ชว่ ยเจอื จาง สภาพนำ้�เน่าเสยี จากน้ันจงึ ระบายน้ำ�ที่เจอื จางดังกล่าวลงสู่ แมน่ �้ำ หมนุ เวยี นตลอดไป ทง้ั นีจ้ ะไมก่ ่อใหเ้ กิดปัญหาภาวะ มลพษิ ในแมน่ �ำ้ แตจ่ ะชว่ ยใหส้ ภาพน�ำ้ ในคลองคอ่ ยๆ สะอาดขน้ึ เปน็ ล�ำ ดบั และจะตอ้ งควบคมุ ระดบั น�ำ้ ในคลองไม่ใหล้ น้ เขา้ ไป ทว่ มขงั ในบรเิ วณทล่ี มุ่ ส�ำ หรบั เจา้ หนา้ ทร่ี บั ผดิ ชอบจะตอ้ งหมน่ั ตรวจสอบวงจรการไหลของน�ำ้ ใหเ้ ปน็ ไปตามแผน แลว้ ตดิ ตาม ๑ ประเมนิ ผล เพอ่ื หาวธิ ปี รบั ปรงุ แนวทางการปฏบิ ตั งิ านใหบ้ รรลุ 136 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หัว

๓ เปา้ หมายใหจ้ งได้ สว่ นแผนส�ำ หรบั ฤดฝู นนน้ั จะตอ้ งเตรยี มรบั สภาพน�ำ้ ทว่ มขงั ตง้ั แตร่ ะยะปลายฤดแู ลง้ โดยเตรยี มระบายน�ำ้ ใน คลองสายหลกั ใหม้ รี ะดบั ต�ำ่ เพอ่ื ใชเ้ ปน็ ทางระบายน�ำ้ ออกให้ รวดเรว็ ทส่ี ดุ ในกรณเี กดิ สภาพน�ำ้ ทว่ มขงั ในกรณที ค่ี ลองมสี ภาพ ตน้ื เขนิ จะตอ้ งรบี ด�ำ เนนิ การปรบั ปรงุ และขดุ ลอกใหส้ ามารถใช้ ประโยชน์เป็นทางระบายน�ำ้ ที่มีประสิทธิภาพสงู สดุ สงิ่ ทค่ี วร ปฏบิ ตั เิ ปน็ ประจ�ำ กค็ อื จะตอ้ งรวบรวมและศกึ ษาขอ้ มลู เกย่ี วกบั ระดบั น�ำ้ ขน้ึ ลงของแมน่ �ำ้ เจา้ พระยาประจ�ำ วนั เพอ่ื จะไดส้ ามารถ ใชป้ ระโยชนจ์ ากอาคารบงั คบั น�ำ้ โดยการเปดิ -ปดิ น�ำ้ ใหเ้ กดิ การ ไหลเวยี นไดต้ ลอดเวลา ซง่ึ จะชว่ ยใหก้ ระแสน�ำ้ ชะพาสง่ิ โสโครก ออกจากคลอง ท�ำ ใหน้ �ำ้ มสี ภาพสะอาดขน้ึ นอกจากนน้ั ยงั เปน็ การชว่ ยประหยดั คา่ ใชจ้ า่ ยในการสบู น�ำ้ ไดอ้ กี มาก การสนองพระราชดำ�ริ โครงการแก้ไขปัญหาน้ำ�เสียตามแนวพระราชดำ�ริ กรุงเทพมหานคร ๑-๒, ๔. ๔ เมษายน ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ บรเิ วณประตรู ะบายน�ำ้ เทเวศน์ คลองสามเสน คลองแสนแสบ คลองลาดพรา้ ว ท�ำ นบคลองบางกะปิ และบรเิ วณดา้ นหลงั โรงพยาบาลพระมงกฎุ เกลา้ กรงุ เทพมหานคร ๓. บรเิ วณดา้ นหลงั โรงพยาบาลพระมงกฎุ เกลา้ กรงุ เทพมหานคร ๔ ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยูห่ ัว 137

วนั ท่ี ๑๗ พฤษภาคม ๒๕๒๘ บรเิ วณพน้ื ทอ่ี า่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยตะแปดอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ ต�ำ บลหว้ ยทรายเหนอื อ�ำ เภอชะอ�ำ จงั หวดั เพชรบรุ ี พระราชดำ�ริ ให้รีบดำ�เนินการก่อสร้างอ่างเก็บนำ�้ เขากระปุกควบค่กู ันไปกับ การกอ่ สรา้ งคลองสง่ น�ำ้ จากอา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยตะแปดไปยงั อา่ งเกบ็ น�ำ้ เขากระปกุ โดยเรง่ ดว่ น และใหด้ �ำ เนนิ การปลกู ปา่ รอบขอบอา่ งเกบ็ น�ำ้ ตา่ งๆ ตลอดจนบนพน้ื ทเ่ี หนอื อา่ งเกบ็ น�ำ้ ขน้ึ ไป รวมทง้ั ในเขตพน้ื ท่ี ซง่ึ จะไดร้ บั น�ำ้ จากอา่ งเกบ็ น�ำ้ ตามความเหมาะสมอกี ดว้ ย เพอ่ื ท่ี ตน้ ไมจ้ ะไดช้ ว่ ยรกั ษาความชมุ่ ชน้ื ของพน้ื ดนิ เอาไว้ ส�ำ หรบั การ ปลกู ปา่ นน้ั ควรพจิ ารณาปลกู ปา่ ประเภททจ่ี ะสามารถน�ำ มาใชเ้ ปน็ ฟนื และเผาถ่าน กบั ไม้ผล ประเภททส่ี ามารถท�ำ รายได้ใหแ้ ก่ ราษฎรได้ อาทิ มะมว่ งหิมพานต์ เป็นต้น การสนองพระราชดำ�ริ โครงการอ่างเก็บนำ้�เขากระปุกอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดเพชรบุรี ๒๓ ๑. ๑๗ พฤษภาคม ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ พ้ืนทีศ่ ูนย์ศึกษาการพฒั นาหว้ ยทราย อนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั เพชรบรุ ี ๒-๓. โครงการอา่ งเก็บน้ำ�เขากระปกุ ภายในศนู ย์ศกึ ษาการพฒั นาหว้ ยทราย อนั เน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดเพชรบุรี ๔. ๑๗ พฤษภาคม ๒๕๒๘ เสด็จฯ บรเิ วณอ่างเกบ็ น�ำ้ หว้ ยตะแปด ๑ อนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดเพชรบุรี 138 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ ัว

๔ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 139

๒๕๒๘ ภาคใต้ วันที่ ๖ กนั ยายน ๒๕๒๘ บริเวณพื้นทศี่ นู ยศ์ กึ ษาการพฒั นาพกิ ุลทองอนั เนอื่ งมาจาก พระราชดำ�ริ ตำ�บลกะลวุ อเหนอื อำ�เภอเมอื งนราธวิ าส จงั หวดั นราธิวาส พระราชดำ�ริ • สำ�หรบั กิจกรรมการเกษตรอตุ สาหกรรม ซึ่งนบั เป็นงาน สาขาหนง่ึ ของศนู ยศ์ ึกษาการพัฒนา และทรงพระกรุณา โปรดเกลา้ โปรดกระหมอ่ มใหส้ มเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี และสมเดจ็ พระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟา้ จุฬาภรณวลยั ลักษณ์ อคั รราชกมุ ารี ทรงอ�ำ นวยการน้นั ควรเร่มิ ดำ�เนินการในลักษณะวิจัยกรรมวิธีดัดแปลงและ การถนอมผลผลิตการเกษตรชนดิ ต่างๆ ใหไ้ ดป้ ระโยชน์ สงู สดุ ทง้ั ยงั เปน็ การสง่ เสรมิ ดา้ นโภชนาการและสาธารณสขุ อกี ดว้ ย เนื่องจากผลิตภณั ฑ์ดังกล่าวจะตอ้ งควบคมุ ใหม้ ี คุณค่าทางอาหารสูงกบั ถกู หลักอนามยั • ควรทำ�การศึกษาและพิจารณาวางโครงการก่อสร้าง อาคารควบคมุ น�ำ้ ปิดกน้ั คลองและทางน�ำ้ สายตา่ งๆ ตามขอบพรุโตะ๊ แดงโดยเรง่ ดว่ น เพอ่ื ควบคมุ และรักษา 140 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยู่หวั

๓ ๒๔ นำ้�ในพรุโต๊ะแดงไม่ให้ถูกระบายออกจากพรุไปตามคลองและทางน้ำ�เหล่านั้น เปน็ จ�ำ นวนมากเกินไปตอนระยะฤดูแล้ง ซึ่งการรักษาสภาพของพรุโต๊ะแดงใหม้ นี ำ้� อย่ใู นระดบั ทเ่ี หมาะสมตลอดชว่ งฤดแู ลง้ น้ี จะชว่ ยปอ้ งกนั ไม่ใหต้ น้ ไมใ้ นพรถุ กู ไฟไหม้ มากเกนิ ไปได้ และยังสามารถลดปริมาณน�้ำ ทรี่ ะบายออกจากพรุตอนช่วงฤดแู ลง้ ซง่ึ มคี ณุ สมบัตเิ ป็นกรดไม่ให้เข้าไปในเขตพนื้ ทพี่ ฒั นาของโครงการมูโนะ การสนองพระราชดำ�ริ ๑. โครงการศนู ยศ์ ึกษาการพัฒนาพิกลุ ทองอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวดั นราธิวาส ๒. โครงการชลประทานมูโนะอันเน่อื งมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวดั นราธวิ าส ๑-๒. ๖ กันยายน ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ ศูนยศ์ ึกษาการพฒั นาพกิ ุลทองอนั เน่ืองมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวัดนราธิวาส ๓. โครงการชลประทานมโู นะอนั เน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดนราธิวาส ๑ ๔. โครงการโภชนาการของศนู ยศ์ กึ ษาการพฒั นาพกิ ลุ ทองอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั นราธวิ าส (โภชนาการ) ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั 141

๑ ๑-๒. ๖ กันยายน ๒๕๒๘ เสด็จฯ ศูนย์ศกึ ษาการพฒั นาพิกลุ ทองอนั เนื่องมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวัดนราธวิ าส 142 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั

๒ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 143

วันท่ี ๘ กนั ยายน ๒๕๒๘ ๑ ๒ บรเิ วณพื้นทอี่ าคารบงั คบั น�ำ้ ปลายคลองระบายน้ำ� และอาคาร ตามคลองมูโนะมรี ะดับสงู มากพอ เพ่อื การสง่ นำ้�ดงั กลา่ ว ทอ่ บังคับน้�ำ ปลายคลองระบายน�้ำ จากหม่บู า้ นปศุสตั ว์ - แจกจา่ ยเขา้ ไปตามพน้ื ทท่ี ต่ี อ้ งการเพอ่ื การเพาะปลกู และใชใ้ น เกษตรมูโนะ อ�ำ เภอตากใบ จงั หวัดนราธิวาส การชะลา้ งดนิ เปรย้ี ว ซง่ึ ในปหี นง่ึ ๆ อาคารแหง่ นจ้ี ะสามารถ ใชป้ ระโยชน์ไดเ้ กอื บตลอดปี ยกเวน้ ในชว่ งเวลาทพ่ี น้ื ทโ่ี ครงการ พระราชด�ำ ริ มนี ำ้�มากเกินไปกับเวลาท่นี ำ้�ในแม่น�้ำ โก–ลก มีระดับไม่ถึง • ควรศกึ ษาและพจิ ารณาวางโครงการกอ่ สรา้ งอาคารบงั คบั น�ำ้ +๑.๕๐ เมตร (รทก.) เท่านั้น • อาคารดังกล่าวน้จี ะช่วยประตูบังคับนำ�้ ปูยูท่ปี ลายคลองมูโนะ กลางคลองมูโนะอกี แหง่ หนง่ึ ทท่ี า้ ยคลองโคกโก บรเิ วณบา้ น (ซึ่งสามารถเก็บกักน้ำ�ในคลองมูโนะได้สูงสุดประมาณระดับ โคกบ้าน หรือที่บริเวณอื่นตามความเหมาะสม เพื่อให้ +๑.๕๐ เมตร (รทก.) ในการทดน�ำ้ ในคลองมโู นะใหส้ งู ขน้ึ ดงั กลา่ ว ท�ำ หนา้ ทท่ี ดน�ำ้ ท่ไี หลมาตามคลองมูโนะใหม้ รี ะดบั สงู ขน้ึ อกี ตาม ขา้ งตน้ เปน็ ประโยชนต์ อ่ พน้ื ทต่ี ามแถบโครงการหมบู่ า้ นปศสุ ตั ว–์ ทต่ี อ้ งการ ตามชว่ งจงั หวะทน่ี �ำ้ ในแมน่ �ำ้ โก–ลก ซง่ึ สง่ เขา้ มา เกษตรมโู นะ และพน้ื ทบ่ี รเิ วณตน้ คลองมโู นะ กบั พน้ื ทบ่ี รเิ วณ 144 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อย่หู ัว

๔๕ ๓ ๖๗ บา้ นโคกกระทอ่ ม บา้ นโคกอฐิ ตลอดไปถงึ บรเิ วณบา้ นโคกชมุ บก จากดินแล้วทิ้งออกไปจากบริเวณโครงการโดยตรงได้ตลอด การสนองพระราชด�ำ ริ จะมโี อกาสไดร้ บั น�ำ้ จากคลองมโู นะ ซง่ึ ถกู ทดอดั ไดส้ งู กวา่ พน้ื ท่ี เวลา เป็นการชว่ ยให้การชะลา้ งดินเปร้ยี วดำ�เนินไปอยา่ ง ๑. โครงการชลประทานมูโนะอันเนื่องมาจากพระราชด�ำ ริ ดงั กล่าวนั้นสง่ ไปให้ชะลา้ งดนิ เปร้ยี วได้ตามต้องการ ควร ครบวงจร ควรทจี่ ะพิจารณาดำ�เนินการในพื้นที่อน่ื ท่ีมคี วาม จังหวัดนราธิวาส ท่ีกรมชลประทานจะไดศ้ กึ ษาวางโครงการและด�ำ เนนิ การกอ่ สรา้ ง เหมาะสมด้วย อาคารแห่งนตี้ อ่ ไปโดยเรง่ ดว่ น • ควรตรวจสอบคุณภาพน้ำ�ในบริเวณแปลงเพาะปลูกอย่าง ๒. โครงการหมูบ่ ้านปศุสตั ว์-เกษตรมูโนะอนั เนอ่ื งมาจาก • การกอ่ สรา้ งระบบระบายน�ำ้ เพม่ิ เตมิ เชน่ คลองระบายน�ำ้ จาก สมำ่�เสมอและทดสอบระบบการระบายนำ้�ท่ีได้จัดทำ�ไว้แล้ว พระราชดำ�ริ จังหวัดนราธวิ าส พน้ื ทบ่ี รเิ วณหมบู่ า้ นปศสุ ตั ว–์ เกษตรมโู นะ ซง่ึ ระบายน�ำ้ ไปลง คลองโตะ๊ แดงทา้ ยประตบู งั คบั น�ำ้ โตะ๊ แดงนน้ั มปี ระโยชนม์ าก ๑-๒. ๘ กนั ยายน ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ อาคารทอ่ บงั คบั น�ำ้ ปลายคลองระบายน�ำ้ จาก เพราะจะสามารถถา่ ยเทน�ำ้ ทเ่ี ปน็ กรด หลงั จากถกู ชะลา้ งออก หมบู่ า้ นปศสุ ตั ว-์ เกษตรมโู นะ จงั หวดั นราธวิ าส ๓-๔. ๘ กนั ยายน ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ ปศสุ ตั ว-์ เกษตรมโู นะอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ ว่าสามารถแก้ไขหรือลดปัญหาเก่ียวกับดินเปร้ียวในพ้ืนที่ จงั หวดั นราธวิ าส ได้มากนอ้ ยเพยี งใด เพอื่ จะไดน้ ำ�ไปใช้ประกอบการจดั ท�ำ ๕. ๘ กนั ยายน ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ โครงการชลประทานมโู นะอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ ระบบการแก้ไขดนิ เปรี้ยวตอ่ ไป จงั หวดั นราธวิ าส ๖. โครงการหมบู่ า้ นปศสุ ตั ว-์ เกษตรมโู นะอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั นราธวิ าส ๗. โครงการชลประทานมโู นะอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ร จงั หวดั นราธวิ าส ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หัว 145

วนั ที่ ๑๓ กนั ยายน ๒๕๒๘ บริเวณพ้นื ที่บ้านบาโง ต�ำ บลลาโละ อำ�เภอรอื เสาะ จงั หวดั นราธิวาส พระราชด�ำ ริ พน้ื ทบ่ี รเิ วณบา้ นบาโง บา้ นบอื แรง และหมบู่ า้ นตา่ งๆ ตามสองฝง่ั คลองไอรป์ าโจ ในเขตตำ�บลลาโละ อำ�เภอรือเสาะ จังหวัด นราธวิ าส มพี น้ื ทท่ี �ำ นาเปน็ จ�ำ นวนมาก ควรพจิ ารณาวางโครงการ และกอ่ สรา้ งอ่างเกบ็ นำ้�บา้ นบาโง ปิดกนั้ ลำ�น�ำ้ สาขาของคลอง ไอร์ปาโจ เพ่อื จัดหานำ้�ช่วยเหลอื พนื้ ทท่ี �ำ นาดังกลา่ ว และพน้ื ที่ ซง่ึ เคยปลกู ยาง แตร่ าษฎรประสงคจ์ ะท�ำ นาตอ่ ไป ท�ำ ใหม้ นี �ำ้ ใช้ ท�ำ นาไดท้ ้งั ในระยะฤดูฝนและฤดูแลง้ โดยควรพจิ ารณาสร้าง อ่างเก็บน�้ำ แห่งนี้ให้มขี นาดใหญ่เท่าทีจ่ ะท�ำ ได้ ตามความเหมาะสม กบั สภาพภมู ิประเทศ และใหส้ ่วนราชการท่ีเกีย่ วขอ้ งรว่ มมือ กนั แกไ้ ขปญั หาเกย่ี วกบั ทด่ี นิ ถกู นำ�้ ทว่ มในอา่ งเกบ็ น�ำ้ อย่างใกล้ ชดิ ตอ่ ไปดว้ ย การสนองพระราชดำ�ริ โครงการอ่างเก็บนำ้�บ้านบาโงอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ อ�ำ เภอรอื เสาะ จงั หวดั นราธวิ าส ๑ ๒ ๑. โครงการอ่างเกบ็ น้ำ�บ้านบาโงอันเน่ืองมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวดั นราธวิ าส ๒-๓. ๑๓ กนั ยายน ๒๕๒๘ เสด็จฯ บรเิ วณพน้ื ทบี่ า้ นบาโง จงั หวัดนราธิวาส 146 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หวั

๓ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 147

๑ 148 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั

๓ วันท่ี ๑๕ กนั ยายน ๒๕๒๘ • ส�ำ หรบั การดำ�เนนิ งานระยะที่ ๒ หลงั จากก่อสรา้ งโครงการ อา่ งเก็บน้ำ�บา้ นกจู �ำ ในระยะแรกเสรจ็ แลว้ ไดผ้ ลดี และมี บรเิ วณพน้ื ทบ่ี า้ นกจู �ำ ต�ำ บลไพรวนั อ�ำ เภอตากใบ จงั หวดั นราธวิ าส ความตอ้ งการน�ำ้ ในเขตพน้ื ทเ่ี พาะปลกู อน่ื เพม่ิ เตมิ อกี กค็ วร พระราชด�ำ ริ สรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ บา้ นกจู �ำ ซง่ึ สามารถเกบ็ กกั น�ำ้ ไดจ้ �ำ นวนมาก • ใหก้ รมชลประทานพิจารณาวางโครงการกอ่ สร้างอ่างเก็บน�ำ้ ส�ำ หรบั สง่ ไปชว่ ยเหลอื พน้ื ทเ่ี พาะปลกู ตามโครงการระยะท่ี ๒ ไดอ้ ีกเปน็ จำ�นวนมาก นอกจากพนื้ ทีพ่ รปุ า่ เสมด็ ในบริเวณ เพื่อส่งน�ำ้ ข้ามคลองระบายน้ำ�น�้ำ แบ่ง ไปสนบั สนนุ พ้นื ท่ี ดงั กลา่ วน้ี ตามบรเิ วณอน่ื สองฝง่ั คลองน�ำ้ แบง่ กค็ วรพจิ ารณา เพาะปลูกของบ้านตอหลังและบริเวณใกล้เคียงซึ่งประสบ ด�ำ เนนิ การเกบ็ กกั น�ำ้ ไปใชใ้ นลกั ษณะเดยี วกนั ดว้ ย ถา้ พบวา่ ปัญหาดนิ เปร้ียว ให้สามารถเพาะปลูกได้ การพัฒนาด้วยวธิ กี ารดังกลา่ วขา้ งต้นได้รับผลดี • ควรสร้างอา่ งเกบ็ น้ำ�บ้านกจู ำ� ปิดกั้นพรุปา่ เสมด็ ที่บริเวณ รมิ คลองน�ำ้ แบง่ ดา้ นทศิ ตะวนั ตกเฉยี งเหนอื โดยเกบ็ กกั น�ำ้ ใหม้ ี ความลกึ มากทส่ี ดุ เทา่ ทจ่ี ะสามารถกระท�ำ ได้ แลว้ สรา้ งสะพาน การสนองพระราชดำ�ริ ข้ามคลองนำ�้ แบ่งส่งนำ�้ ไปยังพ้นื ท่ที ำ�นาบริเวณบ้านตอหลัง โครงการอ่างเก็บน้ำ�บ้านกูจำ�อันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ ซง่ึ อยอู่ กี ฟากหนง่ึ ของคลองน�ำ้ แบง่ ตอ่ ไป โดยอา่ งเกบ็ น�ำ้ บา้ นกจู �ำ จังหวดั นราธวิ าส พรอ้ มดว้ ยระบบสง่ น�ำ้ น้ี ควรสรา้ งโดยเรง่ ดว่ นเปน็ ล�ำ ดบั แรก ๑-๓. ๑๕ กนั ยายน ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ บริเวณพ้ืนทบ่ี ้านกจู ำ� อำ�เภอตากใบ ๒ จงั หวัดนราธิวาส ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว 149

๑ ๑-๒. ๑๕ กันยายน ๒๕๒๘ เสด็จฯ บริเวณพ้นื ท่บี า้ นกตู ง-บ้านบาโงกโู บ อำ�เภอระแงะ จงั หวดั นราธวิ าส 150 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ ัว