အော်ဂဲနစ်စိုက်ပျိုးရေး၊ အော်ဂဲနစ် အစားအစာများနှင့် ကျန်းမာရေး (ဒေါက်တာ ခင်မောင်လွင်)

Copyright - FAME Publishing House Publisher - Dr. Khin Maung Lwin (FAME) Layout - FAME Publishing House Managing Editor - Dr. Khin Maung Lwin (FAME) Assistant Editor - Phyo Thet Paing, Hein Win Zaw Press - Moe Pyae Sone Colour Separation - Dia mond CTP Printing - First print ing Publish ing - Dece mber, 2014 Circulation - 1000 Price - ks. 10000 Printed in Myanmar ISBN 978-99971-61-14-7 ** စာ႐ကုိ ္တင္သ၏ူ အမွာ ** ေအာ္ဂနဲ စ္ႏငွ ့ပ္ ါတ္သကေ္ သာ ဗဟသု ုတႏငွ ့္ က်နး္ မာေရး စာအုပပ္ ါ ဓါတ္ပံုမ်ားကို ခ်နလ္ ပွ ္ထားခ့ပဲ ါသည္။ ဗဟုသုတရေစရန္အလိုင႔ ာွ ႐ုကိ တ္ ငေ္ ပးျခင္းျဖစ္ပါသည္။ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 1

ျမန္မာႏိငု င္ ံ ေအာဂ္ နဲ စအ္ စုအဖ႔ဲြ ဥကၠ႒ ဦးႏငွ း္ ဥးီ ၏ အမာွ စာ ျမနမ္ ာႏုငိ င္ ၏ံ လူမႈေရး၊ ႏိုငင္ ေံ ရးႏငွ ့္ စးီ ပာြ းေရးဆငုိ ရ္ ာ အသြင္ကူးေျပာငး္ ကာလႏွင့္ ေခတၿ္ ပဳိ ငတ္ ုးိ တက္ ေျပာင္းလလဲ ာေသာ ျမန္မာ့ေအာ္ဂနဲ စ္စုကိ ပ္ ်ဳိ းေရးႏငွ ့္ ေမးြ ျမဴေရးအခန္းက႑သည္ မ်ကေ္ မာွ က္ကာလ၏ သမငုိ း္ မွတ္တုိင္တစ္ခအု ျဖစ္ အသအိ မွတ္ျပဳရမည့္ အေၾကာင္းခ်ငး္ ရာတစခ္ ုျဖစပ္ ါသည။္ ေဒါကတ္ ာခငေ္ မာငလ္ ြင၏္ ရွာေဖျြ ပဳစုေရးသားထားေသာ ဤစာအုပသ္ ည္ ေဖာ္ၫနႊ ္းပါသမုိငး္ မွတတ္ ငုိ ္၏ အတု ္တစ္ခ်ပ္ သတဲ စပ္ ြင္ပ့ မာ သတု ပေဒသာ စုံလင္စာြ ျဖင့္ ေအာ္ဂနဲ စစ္ ိုကပ္ ်ဳိ းေရးကုိ စိတပ္ ါဝင္စားသူမ်ားႏငွ ့္ လက္ေတစ႔ြ ုကိ ္ပ်ိဳးလုပက္ ငုိ ္ေနသူမ်ားအတကြ ္ သတငး္ အခ်က္အလကမ္ ်ားအျဖစ္ မွ်ေဝေပးလိမမ့္ ည္ဟု ထငျ္ မငမ္ ပိ ါသည္။ စာအပု ္ပါမာတကိ ာမ်ားကုိ ေလ့လာၾကည့္ရာတြင္ ေအာ္ဂနဲ စ္ဆုငိ ္ရာစိကု ္ပ်ဳိ းေရးစနစ၊္ စုကိ ပ္ ်ိဳးေျမျပဳျပငျ္ ခင္းႏွင့္ ေအာ္ဂနဲ စေ္ ျမၾသဇာမ်ား ျပဳလုပျ္ ခင္းအေၾကာငး္ မ်ားကုိ လကေ္ တ႔လြ ပု ္ကိငု ျ္ ခင္းမွ ရရသိွ ည့္အေတအ႔ြ ႀကံဳမ်ားႏွင့္ ေပါငး္ စပ္၍ ေဖာ္ျပထားပါသည္။ ထျ႔ုိ ပင္ ေအာ္ဂနဲ စ္ အစားအစာမ်ားႏငွ ့္ ေစ်းကကြ ဆ္ ငို ္ရာ အခ်ကအ္ လက္မ်ားကိလု ည္းေကာင္း၊ အပငအ္ ာဟာရ လအုိ ပခ္ ်ကမ္ ်ားႏငွ ့္ သးီ ႏံဖွ ်က္ပိုးမႊားမ်ားကို ေအာဂ္ နဲ စန္ ညး္ ပညာျဖင့္ ကာကြယပ္ ုနံ ညး္ လမ္းမ်ားကို လကေ္ တယ႔ြ ဥွ ္၍ ေရးသားထားပါသည။္ စာအုပ္၏ေနာက္ဆးံု ပိငု ္းတြင္ စနစ္အက်ိဳးရမိွ ႏႈ ွင့္ အားနညး္ ခ်ကမ္ ်ားကုိ ႏိငႈ ္းယဥွ ္ေဖာ္ျပထားၿပးိ ေအာ္ဂနဲ စ္ေစ်းကကြ ္အတကြ ္ မရိမွ ျဖစ္လိုအပေ္ သာ ေအာဂ္ နဲ စ္ဆငုိ ရ္ ာေထာက္ခံခ်က္မ်ား (Third Party Certification) ကုိ ရယူႏုငိ သ္ ည္န့ ည္းလမး္ မ်ားကုိ ေစ်းကကြ ္ႏွင့္ယဥွ ၍္ ေဖာျ္ ပထားပါသည။္ သုပိ႔ ါ၍ ဤစာအုပက္ ုဖိ တ္႐႕ႈ ၿပးီ ေသာအခါ ကၽႏြ ု္ပ္၏စိတ္တြင္ ႀကးီ မားေသာ ေက်နပမ္ ကႈ ုိ ရရွိခစံ ားရပါသည္။ စာဖတသ္ ပူ ရိသတမ္ ်ားအေနျဖင့္လည္း ကၽႏြ ပု္ ္ႏငွ ထ့္ ပတ္ ူထပ္မ်ွ ေက်နပ္မႈရရလိွ ိမ္မ့ ညဟ္ ု ေမ်ွ ာလ္ င့္မိပါေသာေၾကာင့္ စာေရးသူေဒါက္တာခင္ေမာငလ္ ြင္အား ဤအမာွ စာႏငွ ့္တကြ ဂဏု ္ျပဳ၍ ခ်းီ က်ဴးေထာပနာျပဳအပပ္ ါသည။္ ဥးီ ႏငွ ္းဦး ၂၀၁၄ ခႏု စွ ္၊ ဒဇီ ငဘ္ ာလ (၇) ရကေ္ န။႔ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 2

ေက်းဇးူ တင္လႊာ ဤစာအပု ျ္ ဖစ္ေျမာကေ္ ရးအတကြ ္ လုအိ ပသ္ ည့္ အခ်က္အလကမ္ ်ားကုိ ဝုငိ ္းဝနး္ ကူညီရာွ ေဖြေပးေသာ ကၽနြ ္ေတာ့ဇ္ နးီ ေဒါက္တာခင္ခငေ္ ႒း၊ အဘကဘ္ က္မွ ႀကဳိ းပမး္ ေဆာငရ္ ကြ ေ္ ပးၾကသည့္ FAME Publishing House မွ ေဒၚေအးေအးထနြ ္းႏွင့္ ဝနထ္ မး္ မ်ား၊ Quality Management Department မွ ေဒၚဂၽနြ ခ္ ိငု ္ဝင့ထ္ နြ ္း၊ ေအာ္ဂနဲ စ္ အသအိ မတွ ္ျပဳလကမ္ ွတ္ ရရေိွ အာင္ လာေရာက္စစ္ေဆးေပးျခင္း၊ အႀကံေကာင္းမ်ားေပးျခငး္ ၊ အမွာစာေရးေပးျခင္းတုိ႔ကို ေစတနာအျပည့ျ္ ဖင့္ ကူညီေဆာငရ္ ကြ ္ေပးခပ့ဲ ါေသာ ျမန္မာႏိငု င္ ံ ေအာဂ္ နဲ စအ္ စအု ဖ႔ဲြ ဥက႒ၠ ဦးႏွင္းဥးီ ၊ ေအာဂ္ နဲ စႏ္ ငွ ့္ပတသ္ က၍္ မိမအိ ား အစေၥ ရးႏိုင္ငသံ ုိ႔ သာြ းေရာက္ေလလ့ ာႏငုိ ္ရန္ ကူညေီ ဆာငရ္ ကြ ေ္ ပးခပ့ဲ ါေသာ ျမနမ္ ာႏိုငင္ ဆံ ိငု ္ရာ အစၥေရးသံအမတ္ႀကီးမ်ား၊ ျမနမ္ ာႏငုိ ္ငံဝဇိ ာၨ ႏွင့္ သပိ ံပၸ ညာရွင္မ်ားအဖ႔မဲြ ွ အမႈေဆာငအ္ ဖ႔ဝဲြ င္တစ္ဥးီ ျဖစသ္ ည့္ ပါေမာကၡ ဦးေက်ာ္ျမင့္ဦး၊ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငႏံ ငွ ့္ အေမရကိ န္ႏုငိ ္ငံ အသိအမွတျ္ ပဳ လကမ္ တွ မ္ ်ားရရွေိ အာင္ ကညူ ေီ ဆာငရ္ ကြ ္ေပးခေ့ဲ သာ Mr. Jorge Larranaga (Senior Certification Officer) ႏငွ ့္ Auditor မ်ား၊ အေမရိကန္ႏငို ္ငံမွ ေဒၚခငျ္ ပည့္စုံ၊ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ေအာဂ္ နဲ စအ္ ဖ႔ခဲြ ်ဳပ္ (IFOAM) အသိအမတွ ္ျပဳလက္မတွ ္ ရရိွေအာင္ ကညူ ီေဆာငရ္ ကြ ္ စစေ္ ဆးေပးခ့ပဲ ါေသာ MS. Virajit (Auditor, ACT Thailand)၊ ၂၀၀၃ ခႏု ွစ္ မိမိတုိ႔ ေအာဂ္ နဲ စ္စကုိ ပ္ ်ဳိ းေရး စတင္လုပ္ကိုငစ္ ဥ္က ျပင္ဦးလြင္ၿခအံ ထိ ကိယု တ္ ိငု ္ကယုိ က္ ် လာေရာကအ္ ႀကေံ ပး ေဆာငရ္ ကြ ္ခ့သဲ ည့္ ဆီဒြ ငႏ္ ိုင္ငံ အေျခစကုိ ္ Grolink Co.,Ltd မွ ေအာဂ္ နဲ စအ္ ႀကေံ ပးပုဂဳၢိ လ္ Mr. Ong Kung Wai၊ ေအာ္ဂနဲ စစ္ ကို ္ပ်ိဳးေရးကုိ လက္ေတ႔စြ ကို ပ္ ်ဳိ း အေကာငအ္ ထညေ္ ဖာေ္ ပးလွ်ကရ္ ိွသည့္ ျပငဥ္ းီ လြင္ၿမဳိ ႕နယ္ FAME Organic Pharming Project မွ မနေ္ နဂ်ာႏွင့္ ဝနထ္ မ္းမ်ား၊ ေအာဂ္ နဲ စႏ္ ွင့ပ္ တ္သက၍္ ယခကု ့သဲ ုိ႔ စာအပု ေ္ ရးသားထတု ္ေဝေပးရန္ အားေပးတိုကတ္ နြ ္း ေျပာၾကားခ့ေဲ သာ ကၽနြ ေ္ တာ္၏စာဖတ္ပရိသတ္မ်ားအားလံးု ကုိ အထးူ ပင္ ေက်းဇးူ တင္ရွိပါသည။္ ေဒါကတ္ ာခငေ္ မာငလ္ ြင္ (FAME) typing - ေငြဇင္ေယာ္ 3

ေအာ္ဂနဲ စစ္ ိကု ပ္ ်ဳိ းေရး၊ ေအာဂ္ နဲ စ္အစားအစာမ်ားႏွင့္ က်နး္ မာေရး 4 နိဒါနး္ အခန္း(၁) ေအာ္ဂနဲ စ္စိကု ္ပ်ဳိ းေရးစနစ္ ၁-၁ ေအာ္ဂနဲ စ္စကို ပ္ ်ိဳးေရးစနစဆ္ ုိသည္မာွ ၁-၂ ေအာဂ္ နဲ စစ္ ုကိ ပ္ ်ဳိ းေရးစနစ၏္ သမိုငး္ ေၾကာငး္ ၁-၃ ေအာဂ္ နဲ စ္ဖခင္ႀကီး ဆာအလဲ ဘ္ တဟ္ ိုးဝပ္ ၁-၄ ေရခ်ယ္လူစီကာဆန္ အခနး္ (၂) ေအာ္ဂနဲ စအ္ စားအစာမ်ား ၂-၁ ေအာ္ဂနဲ စ္အစားအစာဆုသိ ညမ္ ွာ ၂-၂ ေအာ္ဂနဲ စ္အစားအစာ ဟတု ၊္ မဟတု ္ ဘယလ္ ုိသႏိ ုငိ မ္ လဲ ၂-၃ ေအာဂ္ နဲ စအ္ စားအစာမ်ား၏ ေစ်းကကြ အ္ ေျခအေန ၂-၄ ေအာ္ဂနဲ စဥ္ ီးေဆာင္ႏငို ္ငမံ ်ား အခန္း(၃) ဓာတပု ိးု သတေ္ ဆးမ်ား၏အႏၲရာယ္ ၃-၁ ဓာတပု ိုးသတ္ေဆးမ်ား၏ သမိုငး္ ေၾကာငး္ ၃-၂ သ ဘာဝပတဝ္ န္းက်င္ ထခိ ုိက္ပ်က္စီးမႈ ၃-၃ ဓာတုပိးု သတေ္ ဆးအႂကြင္းအက်န္ ပါဝင္ေနေသာ အစားအစာမ်ား ၃-၄ ဓာတုပုိးသတေ္ ဆးမ်ား၏ က်နး္ မာေရးအေပၚ သက္ေရာက္မႈ အခနး္ (၄) ေအာဂ္ နဲ စစ္ ကုိ ္ပ်ိဳးေျမ ျပဳျပင္စမီ ျံ ခငး္ ၄-၁ စကုိ ္ပ်ဳိ းေျမအမ်ိဳးအစား ၄-၂ ေျမ၏ခ်ဥဖ္ နႏ္ ႈန္းကုိ ထနိ ္းသမိ ္းျခင္း ၄-၃ ေအာ္ဂနဲ စေ္ ျမေဆးြ မ်ား ၄-၄ စကုိ ပ္ ်ဳိ းေျမရွအိ ဏဇု ဝီ ပးို မ်ား ၄-၅ အက်ဳိ းျပဳတေီ ကာင္မ်ား အခန္း(၅) အပငအ္ တကြ ္ လုိအပ္ေသာအာဟာရဓာတ္မ်ား ၅-၁ အဓကိ အမ်ားဆံးု လုိအပေ္ သာအာဟာရဓာတ္မ်ား ၅-၂ ဒုတယိ အမ်ားဆုးံ လုအိ ပေ္ သာအာဟာရဓာတ္မ်ား ၅-၃ အနည္းငယသ္ ာ လုအိ ပေ္ သာအာဟာရဓာတ္မ်ား အခန္း(၆) ေအာဂ္ နဲ စေ္ ျမၾသဇာမ်ားျပဳလပု ျ္ ခငး္ ၆-၁ အပင္ေဆးြ ေျမၾသဇာ ၆-၂ တီေကာင္စနြ ပ႔္ စေ္ ျမၾသဇာ ၆-၃ တိရစာၦနအ္ ညစအ္ ေၾကးေျမၾသဇာမ်ား ၆-၄ အက်ဳိ းျပဳအဏုဇဝီ ေျမၾသဇာ သမု႔ိ ဟုတ္ အီးအမ္ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္

အခနး္ (၇) မိတဖ္ ကအ္ ပငမ္ ်ား တဖဲြ က္ ေရးြ ခ်ယ္စုကိ ပ္ ်ဳိ းျခင္း ၇-၁ မိတဖ္ က္အပင္မ်ားဆုိသညမ္ ာွ ၇-၂ ဂ်ပန္တု႔၏ိ “Satoyama” စကုိ ္ပ်ဳိ းေရးစနစ္ ၇-၃ ဆးုိ က်ဳိ းေပးသညအ့္ ပင္မ်ား ၇-၄ သးီ ႏဖံွ ်က္ပုိးမာႊ းရနမ္ ွ ကာကယြ ္ေပးမည့္ မိတ္ဖက္အပငမ္ ်ား ၇-၅ မတိ ္ဖကအ္ ပင္ႏွင့္ ဆးို က်ဳိ းျဖစေ္ စသည္အ့ ပငမ္ ်ား ၇-၆ တဖဲြ က္စိုက္ပ်ိဳးျခငး္ ႏွငပ့္ တ္သကသ္ ည့္ ဥပမာတခ်ဳိ ႕ အခနး္ (၈) သးီ ႏွံဖ်က္ပုးိ မႊားရန္မွ ကာကယြ ္ျခငး္ ၈-၁ ၿခကံ ုိ သန္႔ရငွ း္ စာြ ထားျခင္း ၈-၂ ဇဝီ နညး္ ပညာျဖင့္ ပးုိ မႊားမ်ား ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း ၈-၃ မတိ ဖ္ ကအ္ ပင္မ်ား ေရးြ ခ်ယ္စုကိ ္ပ်ဳိ းျခင္း ၈-၄ ေအာ္ဂနဲ စ္ပုးိ သတေ္ ဆးမ်ား အသးံု ျပဳျခင္း အခနး္ (၉) ေအာဂ္ နဲ စအ္ သိအမွတ္ျပဳ လကမ္ ွတ္ရရေွိ အာင္ ျပဳလုပ္ျခင္း ၉-၁ အျပညျ္ ပညဆ္ ိငု ္ရာေအာ္ဂနဲ စအ္ ဖ႔ခဲြ ်ဳပ္ ၉-၂ အေမရကိ နေ္ အာဂ္ နဲ စ္အသအိ မတွ ျ္ ပဳလကမ္ ွတ္ ၉-၃ ျမနမ္ ာေအာဂ္ နဲ စ္အစုအဖ႔ဲြ အခနး္ (၁၀) ေအာ္ဂနဲ စ္စုိက္ပ်ိဳးေရးစနစ္၏ အက်ိဳးေက်းဇးူ မ်ားႏွင့္ အားနည္းခ်က္မ်ား ၁၀-၁ သဘာဝပတ္ဝနး္ က်ငက္ ုိ အက်ဳိ းျပဳပုံ ၁၀-၂ စကို ္ပ်ိဳးသူ ေတာင္သူမ်ားကုိ အက်ဳိ းျပဳပံု ၁၀-၃ စားသးုံ သူမ်ားကို အက်ဳိ းျပဳပုံ ၁၀-၄ ႏငုိ င္ ံေတာ္ကုိ အက်ဳိ းျပဳပုံ ၁၀-၅ အနာဂတမ္ ်ိဳးဆကသ္ စ္လငူ ယ္မ်ားကို အက်ိဳးျပဳပုံ ၁၀-၆ ေအာဂ္ နဲ စစ္ ကုိ ပ္ ်ဳိ းေရးစနစ၏္ အားနညး္ ခ်ကမ္ ်ား နိဂးံု typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 5

နဒိ ါနး္ လနြ ခ္ ့ေဲ သာ ၁၂ ႏွစခ္ န႔္ (၂၀၀၂ ခႏု ွစ္) ကၽနြ ္ေတာ္ ေအာဂ္ နဲ စ္အလပု မ္ ်ား စတငလ္ ပု ေ္ ဆာင္ခစ့ဲ ဥက္ ျမနမ္ ာႏိုငင္ တံ ြင္ ေအာဂ္ နဲ စႏ္ ွင္ပ့ တသ္ က၍္ သရိ သိွ ူလနြ စ္ ာြ နညး္ ပါးပါေသးသည္။ ယေန႔ ၂၀၁၄ ခုႏွစတ္ ြငမ္ ူ ေအာ္ဂနဲ စသ္ ည္ ကမာၻတြငသ္ ာမက ျမန္မာႏုငိ ္ငံတြင္ပါ လတူ ငုိ း္ ၾကားတြင္း ေရပနး္ စားလာေသာ ေဝါဟာရတစ္ခု ျဖစလ္ ာခပ့ဲ ါၿပီ။ က်န္းမာေရးအတကြ ္ အေရးအပါဆံုး လုအိ ပခ္ ်က္တစ္ခုမာွ က်န္းမာေအာင္ ေနထိုငစ္ ားေသာက္ျခငး္ ပင္ ျဖစ္သည္။ က်န္းမာေအာငစ္ ားဖ႔ုိကလညး္ က်န္းမာေရးႏငွ ့္ ကိကု ္ညီေသာအစားအစာမ်ားျဖစရ္ န္ လိုပါသည။္ ဒကီ ေန႔ ကမာေၻ ပၚတြင္ ကးူ စက္ေရာဂါ မဟတု ေ္ သာေရာဂါမ်ား (Noncommunicable diseases) ျဖစ္သည့္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ ေသးြ တိုးေရာဂါ၊ အဝလနြ ေ္ ရာဂါႏွင့္ ကင္ဆာေရာဂါမ်ားျဖစပ္ ာြ းရျခင္းသည္ ဒကီ ေန႔ စားသးံု ေနၾကေသာ အစားအေသာက္မ်ား၏ ခ်ဳိ ႕ယြငး္ မမႈ ်ားေၾကာင့ျ္ ဖစ္ေၾကာငး္ ပညာရွငမ္ ်ား ေတ႔ရြ ခွိ ၿ့ဲ ပးီ ျဖစ္သည။္ အဆုိပါအစားအစာမ်ား ထုတ္လပု ္သည့္ လယယ္ ာစကုိ ္ပ်ိဳးေရးစနစက္ ို သံးု သပ္ၾကည့္ပါက ဓာတပု ုိးသတ္ေဆး၊ ေပါင္းသတေ္ ဆးမ်ား တစႏ္ စွ ္ထက္တစႏ္ ွစ္ ပိမု ုိသံးု စလဲြ ာသညႏ္ ငွ ့္အမ်ွ လူတ႔ု၏ိ က်န္းမာေရးျပႆနာမွာလညး္ ပုိ၍ ပု၍ိ မ်ားျပားလာသညက္ ို ေတ႔ေြ နရပါသည။္ ထ႔ုိေၾကာင့္ လတူ ၏႔ုိ က်နး္ မာေရးကို ထခိ ုကိ ္ႏုငိ ္ေစေသာ ဓာတုပစၥညး္ မ်ား ကင္းစငသ္ ည့္အစားအစာမ်ားကို ေျပာငး္ လထဲ ုတ္လပု ္ရန္ မလမဲႊ ေသြ လိအု ပ္လာပါသည္။ ယငး္ သညပ္ ငလ္ ွ်င္ ေအာဂ္ နဲ စ္စိကု ္ပ်ိဳးေရးစနစ္ကုိ ေျပာင္းလလဲ ုပက္ ုိငၾ္ ကဖုိ႔ တနြ း္ အားတစ္ရပျ္ ဖစပ္ ါသည။္ ဤစာအုပ္ကို ေရးသားသည့္ အဓိက ရည္ရယြ ခ္ ်ကမ္ ွာ ေအာ္ဂနဲ စ္စုိကပ္ ်ဳိ းေရးစနစ္၊ ေအာဂ္ နဲ စ္အစားအစာမ်ား၊ ေအာဂ္ နဲ စ္ေဆးဝါးမ်ားကုိ စကို ပ္ ်ဳိ းထတု လ္ ုပ္သည့္ နညး္ စနစ္မ်ား အပါအဝင္ လူအမ်ားအတကြ ္ က်နး္ မာေရးကို အေထာကအ္ ကူျပဳ႐ံုမက ကမာေၻ ျမႀကးီ ႏွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထနိ း္ သိမး္ ေရးအတြက္ မညမ္ ်ွ အေရးပါသည္ကုိ ျမနမ္ ာစာဖတပ္ ရသိ တ္မ်ား သိရေိွ စလ၍ို ျဖစပ္ ါသည္။ ထအုိ႔ ျပင္ ဓာတုပိုးသတ္ေဆး၊ ေပါငး္ သတေ္ ဆးမ်ား၏ ေရတို ေရရညွ ဆ္ ုိးက်ဳိ းမ်ားကိလု ည္း ေဖာျ္ ပထားပါသည။္ ျမနမ္ ာႏုငိ င္ တံ ြင္ ၂၀၀၆ ခုႏစွ ္မွစတငခ္ ါ ျပည္ေထာငစ္ ျု မန္မာႏုငိ ္ငံ ကနု ္သညမ္ ်ားႏွင့္ စကမ္ လႈ ကမ္ ႈ လုပ္ငနး္ ရငွ ္မ်ားအသငး္ ခ်ဳပ္ (UMFCCI) က ဦးေဆာင၍္ ျပည္တြငး္ ရွိ စးီ ပာြ းေရးလပု ္ငနး္ ရွငမ္ ်ား ေအာ္ဂနဲ စစ္ ုိကပ္ ်ိဳးေရးႏွင့္ ေမးြ ျမဴေရးကုိအေျခခသံ ည့္ လုပင္ န္းမ်ား လပု က္ ငို ေ္ ဆာငရ္ ကြ လ္ ာေစရန္ ရည္ရြယ္ၿပီး ျမန္မာေအာဂ္ နဲ စအ္ စအု ဖ႔ဲြ (MOAG) ကို စတင္ဖစ႔ဲြ ညး္ ေဆာင္ရကြ ္ခရ့ဲ ာ ယေနဆ႔ ုိလွ်င္ ၈ ႏွစတ္ ငး္ တငး္ ျပည့္ခ့ၿဲ ပီ ျဖစ္သည။္ ယငး္ အဖႀ႔ဲြ ကးီ ၏ ႀကိဳးပမး္ ေဆာင္ရကြ ္မႈေၾကာင့္ ျမနမ္ ာႏငုိ ္ငံရိွ လပု ္ငနး္ ရွင္မ်ားသာမက ျပညသ္ မူ ်ားအတကြ ပ္ ါ ေအာ္ဂနဲ စ္ အသပိ ညာမ်ား တစ္ႏွစ္ထကတ္ စ္ႏစွ ္ တိုးတက္ မ်ားျပားလာေနေသာလ္ ည္း ဤမွ်ႏွင့္ မလေုံ လာက္ေသးပါ။ ကၽနြ ေ္ တာတ္ ုိ႔၏ ေနာငလ္ ာေနာက္သား မ်ဳိ းဆကသ္ စမ္ ်ားအတကြ ္ ေကာငး္ မနြ ္ေသာ သဘာဝပတ္ဝနး္ က်င္ကသို ာ အေမြအျဖစ္ေပးႏုငိ ဖ္ ႔ုိ ကၽနြ ေ္ တာ္တု႔ိ အမ်ားႀကီး ႀကဳိ းစားရပါဥးီ မည္။ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 6

အခနး္ (၁) ေအာဂ္ နဲ စ္စိုကပ္ ်ိဳးေရးစနစ္ ႏုိငင္ တံ ကာတြင္ ေအာ္ဂနဲ စ္ အစားအစာမ်ားကို သးီ ျခားဆုငိ ္မ်ား၌ျဖစေ္ စ စပူ ါမားကတမ္ ်ား၌ သီးျခားေကာင္တာျဖင့္ျဖစ္ေစ ေရာင္းဝယ္ေဖာကက္ ားေနၾကသည္မွာ ဆယစ္ ုႏွစ္ ၂ ခေု က်ာ္ ရွိေနၿပျီ ဖစ္ပါသည္။ ျမန္မာႏိငု င္ ံမာွ ေတာ့ အခမု ွ အစပ်ိဳးခါစျဖစ၍္ ေအာဂ္ နဲ စ္အစားအစာမ်ားႏငွ ့္ သပိ ္မရင္းႏွီးၾကေသးပါ။ ေအာ္ဂနဲ စ္အစားအစာဆိုသညမ္ ွာ ေအာဂ္ နဲ စ္ နည္းစနစျ္ ဖင့္ စုိကပ္ ်ဳိ းထုတလ္ ပု ထ္ ားေသာ အစားအစာမ်ားျဖစ္သျဖင့္ ေအာ္ဂနဲ စ္အစားအစာမ်ားအေၾကာင္း ေျပာၾကမညဆ္ လို ်ွ င္ ေအာ္ဂနဲ စစ္ ိုက္ပ်ိဳးေရးစနစ္ကို သရိ ွိထားဖ႔ုိ လိုအပပ္ ါသည။္ (၁-၁) ေအာဂ္ နဲ စစ္ ုိက္ပ်ိဳးေရးစနစ္ (Organic farming) ဆသို ညမ္ ာွ ေအာ္ဂနဲ စ္စုကိ ပ္ ်ိဳးေရးစနစ္ဆိသု ည္မွာ ဓာတုနည္းျဖင့္ ျပဳလုပထ္ ားေသာ ဓာတေ္ ျမၾသဇာ၊ ဓာတုပးုိ သတေ္ ဆး၊ ဓာတုေပါင္းသတ္ေဆးမ်ားကုိ အသးုံ မျပဳဘဲ သဘာဝနညး္ ပညာမ်ားကသို ာ အေျခခ၍ံ သပိ ၸနံ ညး္ က် စုိက္ပ်ဳိ းထုတ္လုပသ္ ည့္ စကုိ ပ္ ်ိဳးေရးစနစ္ျဖစပ္ ါသည္။ ေအာ္ဂနဲ စ္စနစျ္ ဖင့္ စကို ္ပ်ိဳးရာတြင္ အပင္ကႀို ကးီ မားေစေသာ ဓာတဟု မုိ ုနး္ မ်ား အသးံု ျပဳျခင္း မရွသိ ညအ့္ ျပင္ မ်ဳိ းဗဇီ ျပဳျပငထ္ ားေသာ အပငမ္ ်ား၊ မ်ဳိ းေစမ့ ်ားကုလိ ည္း လုံးဝ အသးံု မျပဳရပါ။ အတုိခ်ဳပအ္ ားျဖင့္ ဓာတုလတြ စ္ ကုိ ္ပ်ဳိ းေရးစနစ္ (Farming without synthetic che mica ls) ဟု ဆႏို ငုိ ္ပါသည္။ အပငတ္ စ္ပင္ႀကီးထာြ းဖု႔ိ လိအု ပ္ေသာေျမၾသဇာမ်ားကို သဘာဝနညး္ ျဖင့္ ျပဳလုပထ္ ားေသာေျမေဆးြ မ်ား၊ တီေကာင္ကသ့ဲ ိ႔ု သတဝၱ ါငယမ္ ်ားမွထတု လ္ ပု ္ေသာ စနြ ႔ပ္ စ္ပစၥညး္ မ်ား၊ ႏာြ းေခ်းက့သဲ ႔ုိ တရိ စာၦန္စနြ ္႔ပစ္ပစၥညး္ မ်ားမွအစ သိပံၸနညး္ က်ထတု ္လုပ္ထားေသာ အက်ဳိ းျပဳဘက္တီးရးီ ယား (Effective microorganism) မွရရေွိ သာ ေျမၾသဇာမ်ားကို အသးုံ ျပဳၾကရပါသည။္ ထအ႔ို ျပင္ သီးႏွံဖ်က္ပုိးမႊားမ်ားရနမ္ ွ ကာကယြ ႏ္ ိုငရ္ န္ သဘာဝနည္းလမး္ ေပါင္းစံု အသးုံ ျပဳ၍ စိကု ္ပ်ိဳးရေသာ ေခတ္မသီ ပိ နံၸ ည္းစနစ္တစခ္ ုျဖစ္ပါသည္။ ဤေနရာတြင္ သမား႐းို က် ႐ုးိ ရာစုိက္ပ်ိဳးနည္းစနစႏ္ ငွ ့္ ကာြ ျခားေၾကာင္းကလို ည္း သေိ စခ်င္ပါသည။္ ႐းို ရာသဘာဝနည္းစနစ္တြင္ ဓာတုလတြ ္စုကိ ္ပ်ိဳးၾကေသာလ္ ညး္ ေခတ္မီသပိ ံၸနည္းက်မဟတု သ္ ျဖင့္ ပးုိ မာႊ းမ်ားက်ေရာကပ္ ါက မည္သမ႔ို ညပ္ ုံေျဖရွင္းေဆာင္ရကြ ရ္ မည္ကုိ မသိရွျိ ခငး္ ေၾကာင့္ စုိကခ္ င္းတစ္ခလု းုံ ပ်က္စးီ မႈႏွင့္ ႀကဳံ ေတရ႔ြ ႏုိငပ္ ါသည။္ မွတ္တမ္းမတွ ္ရာမ်ား မရွျိ ခင္း၊ သိပနံၸ ညး္ မက်ျခငး္ မ်ားေၾကာင့္ စကုိ ္ပ်ဳိ းေရးစနစ္မာွ ေမ်ွ ာမ္ နွ း္ သေလာက္ ေအာငျ္ မငမ္ ႈ မရရိွႏုိင္ပါ။ ေအာဂ္ နဲ စစ္ ုကိ ပ္ ်ဳိ းေရးစနစသ္ ည္ သဘာဝစကုိ ပ္ ်ိဳးေရးစနစက္ ို ေခတ္မသီ ိပၸံနည္းပညာႏငွ ့္ ေပါင္းစပ္ကာ တီထြင္ႀကဆံ မမႈ ်ား ထညသ့္ ြငး္ ျပဳလုပထ္ ားသည့္ ေခတမ္ ၿီ ပးီ အဆငအ့္ တန္းျမင့္မားသည့္ စိကု ္ပ်ိဳးေရးစနစတ္ စခ္ ဟု ု ဆုိႏငုိ ပ္ ါသည။္ (၁-၂) ေအာဂ္ နဲ စ္စကုိ ္ပ်ဳိ းေရးစနစ၏္ သမငုိ ္းေၾကာင္း လသ႔ူ မုိငး္ ကို ျပန္ၾကည္လ့ ်ွ င္ စိုကပ္ ်ိဳးေရးကုိ စတင္ေဆာငရ္ ကြ ခ္ ့သဲ ည့္အခ်ိန္မွ ၁၈ ရာစအု စပိုင္းအထိ စကို ္ပ်ဳိ းေရးထုတက္ ုနမ္ နွ သ္ မွ်သည္ သဘာဝ သမ႔ုိ ဟတု ္ ေအာဂ္ နဲ စ္မ်ားသာ ျဖစပ္ ါသည္။ ကမာၻႀကးီ ၏ အခ်ဳိ ႕ေသာေနရာေဒသမ်ားတြင္ ယေနထ႔ က္ထိ သဘာဝနည္းျဖင့္ စကို ပ္ ်ဳိ းထုတလ္ ုပမ္ မႈ ်ားရွေိ နေသးသည္မွာ ဂဏု ယ္ ူဖယြ ္ျဖစသ္ ည။္ အထးူ သျဖင့္ ႐ေူ မးနးီ ယားႏိငု ္ငတံ ြင္ အမ်ားဆံုးေတ႔ႏြ ငုိ သ္ ည္။ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 7

၁၈ ရာစုအစပိုငး္ တြင္ အပငအ္ တကြ ္ လိုအပေ္ သာအာဟာရေပးစမြ ္းႏိုငရ္ န္ သဘာဝနညး္ တစခ္ တု ညး္ ကုသိ ာ အားကိုးေနရာမွ ဓာတ္ေျမၾသဇာမ်ား (Synthetic fertilizer) သုံးစျဲြ ခင္းျဖင့္ အထကြ ႏ္ နႈ ္း ပိုမုိေကာငး္ မနြ ေ္ ၾကာငး္ စတင္ေတ႔ရြ ိခွ ့သဲ ည္။ ပထမဆးုံ ေပၚထကြ ္လာေသာဓာတေ္ ျမၾသဇာမာွ စူပါေဖာစ့ ဖတိ ္ (Super phosphate) ျဖစ္ၿပီး စိုကပ္ ်ဳိ းေရး လုပ္ကိငု ္ေဆာငရ္ ကြ ေ္ နသမူ ်ားအၾကား စိတ္ဝင္စားမႈကုိ ရရေိွ စခ့သဲ ည္။ ၁၉၂၀ ခႏု စွ တ္ ြင္ ဂ်ာမန္စကုိ ပ္ ်ိဳးေရးပညာရွင္မ်ား၏ တထီ ြငႀ္ ကံဆမႈျဖင့္ အမးို နီးယား (A mmonia) ဓာတေ္ ျမၾသဇာကို အေျမာက္အျမားထတု ္လုပက္ ာ ကမာၻအရပ္ရပ္သို႔ တငပ္ ု႔ေိ ရာင္းခ်ခ့သဲ ည္။ ဟာဗာဘတြ ္ရ္နွ ည္းစဥ္ (Haber-Bosch process) ျဖင့္ ထတု ္လပု လ္ ုကိ ေ္ သာ အမုိးနးီ ယားဓာတေ္ ျမၾသဇာသည္ အပငက္ ုိ ခ်ကခ္ ်င္း သသိ သိ ာသာ သန္စမြ ္းေစသည့္အျပင္ စုကိ ္ပ်ိဳးခ်နိ ္တေို တာငး္ ျခငး္ ၊ အထကြ ္ႏနႈ ္းတိးု ျခငး္ စေသာ အားသာခ်ကမ္ ်ားေၾကာင့္ ကမာအၻ ရပရ္ ပရ္ ိွ စိုကပ္ ်ဳိ းေရးသမားတုိင္း ဝယ္ယသူ းံု စဲြခၾ့ဲ ကသည။္ ေစ်းႏနႈ ္းမာွ လည္း သဘာဝေျမၾသဇာျပဳလုပရ္ ျခငး္ သ႔ိုမဟုတ္ ဝယ္ယရူ ျခငး္ ထကမ္ ်ားစာြ သက္သာေနသျဖင့္ လယသ္ မားမ်ားအႀကိဳက္ ျဖစခ္ ့သဲ ည္။ ဓာတေ္ ျမၾသဇာ အသးံု မျပဳသည့္ ႏငုိ ္ငံမွာေခတေ္ နာကက္ ်သည့္ ႏိငု င္ အံ ျဖစ္ သတမ္ ွတ္ခ့ၾဲ ကသည္။ ထ႔ေုိ ၾကာင့္ ၁၉၂၀ မွ ၁၉၃၀ ၾကားကာလကုိ “ဓာတ္ေျမၾသဇာတစ္ေခတဆ္ န္းခ်နိ ္” ဟု ဆႏို ုငိ ္သည္။ ဓာတေ္ ျမၾသဇာမ်ားအသံုးျပဳ၍ အထကြ ္ႏနႈ း္ တုိးေစေသာ္လည္း ထအို ပငမ္ ်ားကုိ ဖ်က္ဆီးမည့္ ပိုးေကာင္မ်ား၊ အငး္ ဆကပ္ ုးိ မ်ားလညး္ ယခင္ကထက္ ပုိမိုမ်ားျပားလာခရ့ဲ ာ ေတာင္သမူ ်ား အခက္ေတ႔ၾြ ကရျပန္သည။္ တခ်ိဳ႕ေနရာမ်ားတြင္ လယ္ကြငး္ တစ္ခုလးံု သီးႏံဖွ ်ကပ္ းို မာႊ းမ်ား၊ က်ဳိ ငး္ ေကာင္မ်ား ဖ်ကဆ္ ီးျခင္းခံရသျဖင့္ စးီ ပာြ းေရးမ်ားစာြ ထိခုိက္ခၾ့ဲ ကရသည။္ ယင္းျပႆနာကို ေျဖရွငး္ ႏငုိ ္ရန္ သိပပၸံ ညာရငွ ္မ်ားက ဓာတပု ုးိ သတေ္ ဆးမ်ားကုိ ၁၉၃၀ ျပည့္ႏစွ အ္ ကုန္ ကာလမ်ားတြင္ စတငတ္ ထီ ြင္သံုးစဲြခ့ၾဲ ကသည္။ အဆပို ါ ဓာတုပးုိ သတ္ေဆးတ႔ုိ၏ အာနသိ င္ေၾကာင့္ သီးႏွဖံ ်က္ပိးု မာႊ းမ်ား ေသဆံးု ကုန္၍ လယ္သမားမ်ား အထူးေပ်ာရ္ ႊငခ္ ့ၾဲ ကရသည္။ တစ္ကမာၻလုးံ ပ်ံ႕ႏေ႔ံွ ရာကရ္ ွိ သုံးစဲြခ့ေဲ သာေၾကာင့္ ၁၉၃၀ မွ ၁၉၄၀ ခႏု စွ ္အတြငး္ ဆယ္စုႏွစက္ ာလကို “ပိးု သတ္ေဆးမ်ားေခတ္” (Pesticide era) ဟပု င္ သမုိငး္ တြင္ တင္စားေခၚေဝၚခ့ၾဲ ကသည။္ ပးို သတ္ေဆးမ်ား (၁၀) ႏွစေ္ က်ာ္အသံုးျပဳၿပီးေနာက္ အဆပို ါ ဓာတပု ိုးသတ္ေဆးမ်ားေၾကာင့္ ေျမယာမ်ား ပ်ကစ္ းီ ျခင္း၊ သးီ ႏဖံွ ်က္ပိုးသာမက အက်ဳိ းျပဳ သတၱဝါေလးမ်ားပါ ေသဆးံု ကုနျ္ ခငး္ တအု႔ိ ျပင္ က်နး္ မာေရးျပႆနာမ်ား စတငႀ္ ကံဳေတ႔လြ ာၾကရေသာအခါ အဆိုပါ ပိးု သတ္ေဆးမ်ား အလနြ ္အကၽသံြ ံုးစေဲြ နျခင္းမာွ ေရရညွ ္တြင္မျဖစ္ႏိုင္ေတာေ့ ၾကာင္း ပညာရငွ ္မ်ားက စတ င္ ဆင္ျခင္ သံုးသပလ္ ာခ့ၾဲ ကပါသည။္ ယင္းသည္ပင္ ေအာ္ဂနဲ စစ္ ကုိ ္ပ်ိဳးေရးစနစ္၏အစ ျဖစ္သည။္ (၁-၃) ေအာ္ဂနဲ စ္ဖခငႀ္ ကးီ ဆာအလဲ ္ဘတဟ္ ုိးဝပ္ (Sir Albert Howard) အဂလၤ ပိ လ္ မူ ်ိဳး ႐ကု ေၡ ဗဒပညာရငွ ္ျဖစ္သူ ဆာအလဲ ဘ္ တဟ္ းို ဝပက္ ို ေအာ္ဂနဲ စစ္ ိကု ္ပ်ိဳးေရးစနစ၏္ ဖခင္ႀကီးဟု ေခၚဆုိၾကပါသည။္ ၁၈၇၃ ခုႏစွ ္တြင္ အဂလၤ န္ႏငုိ ္င၌ံ ေမးြ ဖာြ းခၿ့ဲ ပးီ ႐ကု ေၡ ဗဒပညာျဖင့္ ဘရ႔ဲြ ခသ့ဲ ည္။ ဘ႔ရဲြ ၿပီးမၾကာမီ အသက္ ၂၅ ႏစွ အ္ ရယြ ္ ၁၈၉၈ ခႏု စွ တ္ ြင္ အိႏိယၵ ႏိုငင္ ရံ ွိ ရပခ္ ်္ပူတနၿမဳိ ႕တြင္ စုကိ ပ္ ်ဳိ းေရး အႀကံေပးအရာရအွိ ျဖစ္ စတင္ထမး္ ေဆာင္ခ့သဲ ည္။ ထုိ႔ေနာက္ အစုးိ ရဌာနတစခ္ ုျဖစ္သည့္ အငဒ္ ိုးၿမဳိ ႕ (Indore) ရိွ စုိက္ပ်ိဳးထုတလ္ ုပေ္ ရး သုေတသနဌာန (Institute of Plant Industry) သ႔ို ဒါ႐ကုိ ္တာအျဖစ္ ရာထးူ တိးု ျမငႇ ့္ ထမ္းေဆာင္ခသ့ဲ ည္။ အဆုိပါဌာနမွာ အပင္ႏငွ ့္ပတ္သကသ္ ည့္ သုေတသနလပု ္ငနး္ မ်ားကုိ အဓကိ ေဆာငရ္ ကြ ေ္ နသည့္ ဌာနႀကီးလညး္ ျဖစသ္ ည။္ သူ၏အဓိကတာဝန္မွာ အဂလၤ န္ႏိငု င္ ံ၏ ေခတ္မီစိုကပ္ ်ဳိ းေရးနည္းစနစမ္ ်ားကုိ အႏိ ၵိယေတာငသ္ ူမ်ားထံသ႔ုိ ျဖနေ႔္ ဝေပးၿပးီ စုကိ ပ္ ်ဳိ းေရးလုပ္ငနး္ မ်ား တုးိ တကဖ္ ၿ႔ံြ ဖိဳးလာေစရန္ အႏိ ိၵယအစိုးရက အလုပ္တာဝန္ေပးထားျခငး္ ျဖစသ္ ည။္ ဓာတ္ေျမၾသဇာအသုံးျပဳပံနု ညး္ စနစမ္ ်ားႏွင့္ ပိုးသတေ္ ဆး၊ ေပါင္းသတ္ေဆး အသံုးျပဳပုမံ ်ားကို အႏိ ယိၵ ႏိုင္ငံ၏ ေရ ေျမသဘာဝႏငွ ့္ ကိကု ည္ ေီ အာင္ သေု တသနျပဳလုပ္၍ သငၾ္ ကားပု႔ခိ ်ေပးခ့သဲ ည္။ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 8

ယငး္ သ႔သုိ င္ၾကားေနစဥ္မာွ ပင္ အိႏိၵယလယသ္ မားမ်ား အသုံးျပဳလ်ွ က္ရွိသည့္ လကရ္ ွစိ ိကု ပ္ ်ိဳးေရးစနစ၏္ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆးုိ က်ဳိ းမ်ားကုိ ေလ့လာခြင့္ရခသ့ဲ ည။္ ထုိသ႔ေုိ လ့လာရာတြင္ အႏိ ိၵယလယ္သမားတ၏ို႔ မိ႐ိးု ဖလာ ယူဆခ်က္မ်ားထမဲ ွ အခ်ိဳ႕ေသာအခ်ကလ္ က္မ်ားမွာ မနွ ္ကနမ္ ႈရိွေၾကာငး္ ေတ႔ရြ ခိွ ့သဲ ည။္ ဥပမာအားျဖင့္ “အပင၊္ ေျမႀကီး၊ လႏူ ငွ ့္ တိရိစာၦန္တသု႔ိ ည္ အျပန္အလွန္ မီွခေို နၾကၿပီး ယငး္ တအို႔ ားလံုး၏က်န္းမာရွင္သန္ေရးမာွ ချဲြ ခား၍မရ” ဟူသည့္ အယအူ ဆကို သူအႀကိဳကဆ္ းံု ျဖစ္ခ့ဲသည္။ လူႏငွ ့္ တရိ စာၦန္တ႔၏ုိ က်န္းမာေရးအတကြ ္ အပငမ္ ်ားအေပၚတြင္ မခွီ ေို နရသည္။ အပငမ္ ်ား က်န္းမာမွ လႏူ ွင့္ တရိ စာၦန္တ႔ုိ က်နး္ မာသန္စမြ ္းႏုငိ ္မည္။ အပင္မ်ား ေသေၾကပ်ကစ္ းီ လွ်င္ လႏူ ွင့္တရိ စာၦနတ္ ုိ႔လညး္ ေသေၾကပ်ကစ္ းီ ၾကရေပမည္။ ထိ႔ေု ၾကာင့္ အပင္မ်ား က်နး္ မာဖု႔ိ အထူးလအုိ ပသ္ ည္မာွ အျငငး္ ပာြ းစရာ မရပိွ ါ။ အပင္မ်ား က်နး္ မာဖို႔ အပငေ္ ပါက္ေရာကရ္ ာ ကမာေၻ ျမႀကီးမာွ က်န္းမာေနရမည။္ ဓာတ္ေျမၾသဇာ၊ ဓာတပု ိုးသတ္ေဆးမ်ား အေကၽးြ ခထံ ားရေသာေျမႀကီးမွာ မညသ္ ႔ိမု ်ွ မက်နး္ မာႏငုိ ေ္ ၾကာင္း ေတ႔ရြ ွလိ ာခရ့ဲ သည္။ မစၥတာဟုးိ ဝပသ္ ည္ တီထြငႀ္ ကံဆမႈ အားေကာငး္ သတူ စဥ္ ီးျဖစ္သည။္ သူသည္ အႏိ ၵိယလယ္သမားမ်ား၏ မ႐ိ းုိ ဖလာေျမၾသဇာလပု ္ပံု နည္းစနစ္မ်ားကုိ ေသေသခ်ာခ်ာ ေလလ့ ာ၍ သ၏ူ ေခတ္မသီ ပိ ၸနံ ည္းပညာမ်ားႏငွ ့္ ေပါင္းစပ္ကာ သဘာဝေျမၾသဇာထတု ္လုပ္နညး္ ကို စတင္ ေဖာ္ထတု ေ္ ရးသားခ့သဲ ည။္ အိႏယိၵ ႏိုင္ငံ၊ အငဒ္ ုးိ (Indore) အရပတ္ ြင္ စတင္ျပဳလုပ္ခသ့ဲ ျဖင့္ အငဒ္ ုိးနညး္ စနစ္ (Indore method) ဟု ယေနအ႔ ထိ လသူ မိ ်ား အသံးု ျပဳလ်ွ ကရ္ ွိသည။္ အဆပုိ ါနည္းစနစက္ ုိ တထီ ြင္ခသ့ဲ ည့္ ဟးို ဝပ္ကလုိ ည္း ေခတ္သစ္ သဘာဝေျမၾသဇာ ထတု ္လုပ္ေရး နည္းပညာ၏ဖခင္ႀကီး (Father of Modern Composting) ဟု ဂဏု ္ျပဳသတမ္ တွ ္ေခၚေဝၚခ့ၾဲ ကသည္။ ယင္းအေၾကာငး္ အရာမ်ားကို ေဖာျ္ ပထားေသာစာအပု ္ျဖစသ္ ည့္ “An Agricultural Treat ment” စာအုပ္ကုိ ၁၉၄၀ ျပညႏ့္ ွစ္တြင္ ထုတေ္ ဝခသ့ဲ ည။္ ထတု ေ္ ဝၿပးီ မၾကာမီ အဂလၤ န္ႏငို ္ငံသိ႔ု ျပနလ္ ာၿပးီ အဂလၤ န္ႏိုငင္ အံ ေျခစုကိ ္ ေျမယာအသငး္ အဖ႔ဲြ (Soil Association, UK) သိသု႔ ာြ းေရာက္ ေဟာေျပာရွင္းလင္းခ့ရဲ ာ လူအမ်ားစကု လက္ခံခၾ့ဲ ကသည္။ ထေ႔ုိ နာက္ အေမရိကတကို သ္ ုိ႔ ထကြ ခ္ ာြ ၍ အေမရိကနႏ္ ငုိ င္ ၊ံ ႐ုးိ ေဒးအငစ္ တကီ ်ဴ (Rodale Institute) ၌ ေဟာေျပာပခ႔ုိ ်ခသ့ဲ ည္။ ယင္းေနာကပ္ ုိင္းႏစွ ္မ်ားတြင္ ဥေရာပတုကိ ္ႏွင့္ အေမရကိ တကို ္သို႔ မၾကာခဏဆုိသလုိ ကူးခ်သီ န္းခ်ီ ျပဳလပု ္၍ သူ၏ရွာေဖြေတ႔ရြ ိမွ ႏႈ ငွ ့္ တီထြငႀ္ ကံဆမႈမ်ားကုိ အမ်ားလကခ္ ံလာေအာင္ ေျပာဆိုစညး္ ႐ံုးခ့ရဲ ာ သိပံၸပညာရငွ ္မ်ားႏငွ ့္ လယသ္ မားမ်ားအၾကား အထူးေရပန္းစားခ့သဲ ည။္ သကူ႔ ိုလည္း ေအာဂ္ နဲ စ္စုိကပ္ ်ဳိ းေရးစနစ၏္ ဖခငႀ္ ကးီ (Father of Orga nic Farming) ဟု အမ်ားသေဘာတူ လကခ္ ခံ ၾ့ဲ ကသည။္ ၁၉၄၀ ခုႏွစမ္ ွ သကူ ယြ လ္ နြ ္ခ့သဲ ည့္ ၁၉၄၇ အထိ သူဘဝ၏ေနာကဆ္ ုံးအခ်ိန္မ်ားကုိ ေအာဂ္ နဲ စ္ စုကိ ပ္ ်ဳိ းေရးစနစႏ္ ငွ ့္ ပတ္သက၍္ သေု တသနမ်ားျပဳလုပျ္ ခင္း၊ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိနး္ သမိ ္းေရး၊ လူအမ်ား၏က်န္းမာေရးအတကြ ္ ေအာ္ဂနဲ စစ္ ကို ပ္ ်ဳိ းေရး၏ အေရးပါပမံု ်ားကို ကုိယ္တငို လ္ ပု ္ကိငု ္ ေဟာေျပာပ႔ိုခ် ေရးသားမမႈ ်ားျဖင့္ အခ်နိ ္ကုန္ေစခ့သဲ ည့္ ဂုဏ္ယေူ လးစားဖယြ ္ရာ ပုဂိၢဳလႀ္ ကီးျဖစပ္ ါသည။္ (၁-၄) ေရခ်ယလ္ ူစီကာဆန္ (၁၉၀၇-၁၉၆၄) ဟုိးဝပ္ကယြ ္လနြ ္ၿပီး ၁၅ ႏစွ ္အၾကာ ၁၉၆၂ ခုႏစွ တ္ ြင္ ေအာဂ္ နဲ စ္စုကိ ပ္ ်ိဳးေရးစနစႏ္ ငွ ့္ သဘာဝပတဝ္ နး္ က်င္ ထနိ း္ သမိ း္ ေရးအတကြ ္ သမိုင္းဝငစ္ ာအုပ္တစအ္ ပု ္ ထကြ ရ္ ွိခပ့ဲ ါသည။္ “Silent Spring” ဟု အမညရ္ ၿပးီ ျမန္မာလုိ “ၿငိမသ္ ကသ္ ာြ းေသာ ေဆာင္းအကုန္ ေႏြဥးီ ကာလ” ဟု အဓိပာၸ ယရ္ ပါသည။္ စာေရးသမူ ွာ အေမရကိ န္လူမ်ဳိ း အဏဝၰ ါဇီဝေဗဒပညာရွင္ ေရခ်ယ္လစူ ကီ ာဆန္ (Rachel Louise Carson) ျဖစ္ပါသည္။ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 9

ေရခ်ယက္ ာဆနက္ ို ၁၉၀၇ ခုႏစွ ္ ေမလ ၂၇ ရက္တြင္ အေမရကိ န္ျပညေ္ ထာငစ္ ု ပင္ဆယေ္ ဗးနးီ ယားျပညန္ ယ္ စပရငး္ ေဒးၿမိဳ႕ (Springdale) ၌ ေမးြ ဖာြ းခ့သဲ ည။္ အဏဝၰ ါဇဝီ ေဗဒျဖင့္ ဘရ႔ဲြ ရိွၿပးီ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိနး္ သိမ္းေရးဆိုင္ရာမ်ားကုိ ေရးသားသူ စာေရးဆရာမအျဖစ္ လသူ ိမ်ားပါသည္။ သူ၏ ၁၉၅၁ ခႏု စွ ္တြင္ ပထမဆံုးေရးသားထုတ္ေဝေသာ “ကၽႏြ ္ုပတ္ ို႔ပတဝ္ န္းက်င္ရိွ ပင္လယမ္ ်ားအေၾကာငး္ ” ဟု အဓိပာၸ ယရ္ သည့္ “The Sea Aroung Us” စာအုပ္မာွ ေငြေၾကးအရေရာ၊ ပညာရပ္ဆငို ရ္ ာပါ အထးူ ေအာင္ျမငမ္ ရႈ ခ့သဲ ည့္ စာအပု ျ္ ဖစခ္ သ့ဲ ည္။ ဒုတယိ စာအုပ္ျဖစ္သည္စ့ ာအုပမ္ ာွ လည္း အထူးေအာင္ျမင္ကာ “သဘာဝ သိပစံၸ ာေရးဆရာမႀကီး” အျ ဖစ္ သတ္မတွ ခ္ ံခရ့ဲ သည္။ အေမရိကနႏ္ ိငု ္ငံတြငသ္ ာမက ကမာၻကပုိ ါ ကိုငလ္ ႈပခ္ ့ဲသည့္ သ၏ူ စာအပု ္မာွ “Silent Spring” ျဖစသ္ ည္။ ၁၉၆၂ ခုႏစွ ္တြင္ ထတု ေ္ ဝခၿ့ဲ ပးီ ယေနထ႔ ိအႀကိမ္ႀကိမ္ ႐ုကိ ္ႏိပွ ္ထုတ္ေဝခရ့ဲ သည့္ စာအုပ္လညး္ ျဖစသ္ ည္။ အေမရိကနျ္ ပညေ္ ထာင္စု စာၾကည့တ္ ုိက္စာရငး္ တြင္ ၂၀ ရာစအု တြင္းထုတ္ေဝခေ့ဲ သာ လဖူ တ္အမ်ားဆုးံ စာအုပ္အဆငတ့္ ြင္ သပိ ံစၸ ာေပက႑၌ အဆင့္ (၅) အျဖစ္ရပတ္ ည္ခၿ့ဲ ပးီ Discovery Magazine ၏ ၂၀ ရာစုအတြငး္ သပိ ံပၸ ညာရပ္ဆငုိ ရ္ ာ အေကာင္းဆးုံ စာအပု ္ (၂၅) အုပ္တြင္ ပါဝင္ခ့သဲ ည္။ ယငး္ စာအပု တ္ ြင္ ေရခ်ယ္ကာဆနသ္ ည္ သူ၏ဘဝအေတ႔အြ ႀကံဳႏငွ ့္ ယဥွ ၍္ ကမာႀၻ ကီးအတြက္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိနး္ သိမ္းေရးကစိ မၥ ်ားကုိ မးီ ေမာငး္ ထးုိ ျပခသ့ဲ ည။္ သသူ ည္ သေု တသနပညာရွငတ္ စဥ္ ီးျဖစ္သျဖင့္ ျမစ္ေခ်ာငး္ ေဘးမ်ားတြင္ တထဲ ုးိ ကာ သဘာဝ ေတာ႐ိငု း္ တိရစာၦနေ္ လးမ်ား၊ ေရေနသတဝၱ ါမ်ားကို ေလ့လာျခငး္ ၊ စာတမး္ မ်ား ျပဳစုေရးသားျခင္းမ်ားကုိ မျပတ္ျပဳလုပ္ခပ့ဲ ါသည္။ သေု တသနအစပုငိ ္း၌ ေဆာင္းတြငး္ ကာလ ေရခဲေအာင္ ေအးေနသည္အ့ ခ်ိန္တြင္ ေက်းငွကတ္ ိရစာၦနေ္ လးမ်ား ေဆာင္းခုိ၍ ၿငမိ ္သကလ္ ်ွ ကရ္ ၿိွ ပီး ေဆာငး္ အကနု ္ ေႏြအကူးကာလ (Spring) ေရခမဲ ်ား၊ ႏငွ း္ မ်ား အရညေ္ ပ်ာခ္ ်ိနတ္ ြင္ ေနေရာငျ္ ပျပေလးေအာက၌္ ေက်းငကွ တ္ ရိ စာၦနမ္ ်ားသည္ ခေုိ အာငေ္ နရာမွ ထကြ လ္ ာၾကၿပီး ျမဴးတးူ ေပ်ာရ္ ငႊ စ္ ာြ သာယာေသာအသံမ်ားေပးၾကသည္မာွ စိတခ္ ်မး္ ေျမ႕ဖြယ္ ေကာင္းလွေပသည။္ သိ႔ေု သာ္ သူ၏သေု တသနေနာက္ပငုိ ္းႏွစ္မ်ားတြင္ ေက်းငကွ ္တိရစာၦန္မ်ား၏ အသမံ ်ားမွာ တျဖညး္ ျဖည္း ေလ်ာန့ ည္းလာၿပီး ေနာက္ပုိငး္ တြင္ အသံမ်ား မၾကားရေတာ့ဘဲ ၿငိမသ္ က္သာြ းသည္ကို သတျိ ပဳမိခသ့ဲ ည္။ ေတာထတဲ ြင္ ေက်းငကွ ္သာရကာမ်ား အရငလ္ ုိ မေတရ႔ြ ေတာ့သညအ့္ ျပင္ သမင၊္ ဒရယ္ေလးမ်ားကလုိ ညး္ မျမင္ရေတာ့ေပ။ ျမစ္ေခ်ာင္းအငး္ အငုိ ္ထဲ၌ ငါးမ်ား ကူးခပသ္ ာြ းလာေနတာလညး္ အလနြ ္နည္းပါးသာြ းေၾကာငး္ သတိျပဳမခိ ့သဲ ည။္ ဘာေၾကာငဒ့္ ီလုျိ ဖစ္ရသနညး္ ဟု ဆက္လက္ ေလ့လာစးူ စမ္းၾကညရ့္ ာ အဓကိ မာွ အနးီ ရွိ စကုိ ္ပ်ိဳးေရးလုပင္ နး္ ခြငမ္ ်ားတြင္ ဓာတုပုိးသတေ္ ဆးမ်ားကို တရားလနြ ္ အသံုးျပဳလာၾကေသာေၾကာင္ျ့ ဖစေ္ ၾကာင္း ခုငိ ခ္ ိုငမ္ ာမာ ေတရ႔ြ ိွခ့သဲ ည။္ ထုစိ ုိကခ္ ငး္ မ်ားတြင္ သးီ ႏွဖံ ်ကပ္ ိးု မာႊ းရနမ္ ွ ကာကယြ ္ရန္ ဒတီ ီတီ (DTT) အပါအဝင္ ဓာတပု ိးု သတေ္ ဆးမ်ားကို မၾကာခဏဆိုသလို အသးုံ ျပဳေနရာမွ ေက်းငွကတ္ ိရစာၦန္မ်ား ေသေၾကကနု ္ၾကရေၾကာငး္ သကေ္ သျပခသ့ဲ ည္။ ထုမိ ်ွ မက မေသေသာ ငကွ မ္ ်ားမွာလည္း မ်ဳိ းမေအာင္ႏငုိ ေ္ အာင္ မ်ိဳးပာြ းအဂါၤ မာွ ပ်ကစ္ ီးကုနျ္ ခင္း၊ ဥမ်ားတြင္ အခမံြ ်ား ပါးလႊာကာ ဥမေအာင္ေတာ့ျခင္းမ်ား ႀကံဳေတ႔လြ ာရသည။္ ပိုးသတ္ေဆးဓာတ္ႂကြငး္ မ်ားသည္ မိုးရာြ ေသာအခါ ေျမႀကီးေပၚမွတဆင့္ ေျမာင္းငယ္ေခ်ာငး္ ငယ္မ်ားအတြငး္ သို႔ ေရာကရ္ ွသိ ာြ းၿပးီ ေရေနသတဝၱ ါမ်ားကိုပါ ေသေစေၾကာင္း သကေ္ သျပခ့သဲ ည။္ ထမုိ ်ွ မက အဆိုပါ ပုးိ သတေ္ ဆးမ်ားပါဝင္ေနေသာေရကို ေသာက္သးုံ သမူ ်ား၊ ပိုးသတ္ေဆးအမနႈ ္မ်ား ျပန္႔လြငေ့္ နေသာ ေလကို ႐ွဴမိသူမ်ား၊ ပးုိ သတေ္ ဆး အႂကြင္းအက်န္မ်ားပါဝငသ္ ည့္ အစားအစာမ်ားကို စားမိေသာလူမ်ားပါ ဒုကေၡ ရာက္ေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ရဲရဝဲ ံဝ့ ့ံ ျပတျ္ ပတ္သားသား ေဖာ္ထတု ေ္ ရးသားခသ့ဲ ည္။ သ၏ူ ရဲရဝဲ ံ့ဝံ့ေျပာဆုမိ ႈေၾကာင့္ အေမရိကနျ္ ပည္ေထာငစ္ ုရိွ ျပညသ္ ူအေပါငး္ မာွ ႏုိးၾကားလာၿပီး ဓာတပု ိးု သတ္ေဆးမ်ား၏ အႏၲရာယ္ကို သတျိ ပဳလာၾကသည။္ အဓကိ ရနသ္ အူ ျဖစ္ ဓာတုပုိးသတ္ေဆး typing - ေငြဇင္ေယာ္ 10

ထတု ္လပု ေ္ ရာငး္ ခ်သည့္ ကမု ဏၸ မီ ်ား၏ ၿခိမ္းေျခာက္ေျပာဆိုျခငး္ မ်ားကို ရငဆ္ ိငု လ္ ာခ့ရဲ သည္။ ႏစွ ္ႀကိမ္တိငု ္တငို ္ လပု ္ႀကံသတ္ျဖတျ္ ခင္းခံခရ့ဲ ေသာလ္ ညး္ အသကမ္ ေသခ့ေဲ ပ။ ထစို ဥက္ အေမရကိ န္သမတၼ မွာ ေဂ်အကဖ္ ္ေကဟု လသူ မိ ်ားသည့္ ကေနဒီ (John F. Kennedy) ျဖစၿ္ ပီး ကာဆန္အား အိမ္ျဖဴေတာ္၌ လကခ္ ေံ တ႔ဆြ ုံခသ့ဲ ည။္ သူ၏တငျ္ ပခ်က္မ်ားကုိ အထကလ္ ႊတ္ေတာ္ႏငွ ့္ ကနြ က္ ရက္လတႊ ေ္ တာတ္ ုိ၌႔ တငျ္ ပေစခ့သဲ ည။္ ထေု႔ိ နာက္ ကာဆန္၏တင္ျပခ်ကမ္ ်ား မွန္ကန္မႈ/ရမွိ ရွကိ ုိ အေမရိကနတ္ စဝ္ မွ း္ ရိွ နာမည္ေက်ာတ္ ကသၠ ုလိ ္မ်ားသုိ႔ စမး္ သပစ္ စ္ေဆးရန္ တကုိ ္တနြ ္းခ့သဲ ည။္ ရရသွိ ည္အ့ ေျဖမွာ စတိ ဝ္ င္စားဖုိ႔ ေကာငး္ လွသည။္ ကမာေၻ က်ာ္ ဟားဗတတ္ ကသၠ ုလိ ္၊ ပရစစ္ တငတ္ ကၠသိလု ္၊ ကာလဖီ ုးိ နးီ ယားတကၠသုလိ အ္ ပါအဝင္ သေု တသနျပဳလုပ္ခ့သဲ ည့္ တကၠသိလု အ္ ားလးုံ ၏ တူညေီ သာအေျဖမွာ ရစခ္ ်ယ္ကာဆန္ ေျပာတာမနွ ္ပါသည္ဟု ျဖစသ္ ည။္ ဓာတုပုးိ သတေ္ ဆးမ်ားေၾကာင့္ တရိ စာၦနမ္ ်ားသာမက လူအမ်ား၏က်နး္ မာေရးပါ ထိခိုကေ္ စပါသည္ဟုဆိသု ည။္ ယငး္ ကာလအတြငး္ ကာဆန္၏ က်နး္ မာေရးအေျခအေနမာွ ဆုိးဝါးလာသျဖင့္ ေဆး႐ုံတြင္ စမး္ သပခ္ ရ့ဲ ာ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ေနေၾကာင္း ေတရ႔ြ ိွခ့ရဲ သည။္ ယင္းေရာဂါျဖင့္ပင္ ၁၉၆၄ ခုႏစွ ၊္ ဧၿပလီ (၁၄) ရကေ္ န႔တြင္ ေမရီလငး္ ျပညန္ ယ္၌ ကယြ လ္ နြ ခ္ ့သဲ ည။္ သူမ မကယြ လ္ နြ ္မီ ေရးသားေျပာဆခုိ ့မဲ မႈ ်ားတြင္ သဘာဝပတဝ္ နး္ က်ငက္ ို ထိန္းသိမး္ ဖုိ၊႔ ေနာင္လာေနာငသ္ ားမ်ားအတကြ ္ အဆပိ ္သငေ့္ နေသာ သဘာဝပတဝ္ နး္ က်ငက္ ုိ မထားခ့ဖဲ ႔၊ို လူသားမ်ား၏ က်န္းမာေရးအတကြ ္ ဓာတပု းုိ သတေ္ ဆးမ်ား မသုးံ ၾကဖုိ၊႔ သဘဝနညး္ စနစျ္ ဖင့္သာ စကုိ ပ္ ်ဳိ းၾကဖု႔ိ တဖဖြ မြ ာွ ၾကားရငး္ ကယြ ္လနြ ခ္ သ့ဲ ည္မာွ လနြ ္စာြ မွ ေၾကကဖဲြ ယြ ္ရာ ျဖစ္ပါသည္။ သူမ ကယြ လ္ နြ ္ၿပးီ ၁၉၇၂ ခႏု စွ ္ေရာကမ္ ွ အေမရကိ နျ္ ပည္ေထာငစ္ တု ြင္ DTT အပါအဝင္ ဓာတပု းို သတ္ေဆး အေတာ္မ်ားမ်ားကို စိကု ္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငနး္ တြင္ မသးုံ ဖို႔ ကန္႔သတခ္ ့ပဲ ါသည္။ က်န္ကမာႏၻ႔ ိငု ္ငအံ သီးသးီ တြင္လညး္ အဆုပိ ါကန႔္သတမ္ မႈ ်ားကုိ ျပဳလပု ္လာခၾ့ဲ ကပါသည္။ ၂၀၀၄ ခႏု ွစတ္ ြင္ ဆီဒြ င္ႏငို ္ငံ၊ စေတာ့ဟနု း္ ၿမဳိ ႕၌ ျပဳလုပ္သည့္ အျပညျ္ ပည္ဆငို ္ရာ ညီလာခတံ ြင္ ႏုိငင္ ေံ ပါငး္ (၁၆၀) ေက်ာက္ DTT ႏွင့္ ဓာတုပုးိ သတေ္ ဆး အေတာမ္ ်ားမ်ားကုိ စိကု ္ပ်ိဳးေရးလုပင္ န္းတြင္ အသံးု မျပဳရန္ ကနသ႔္ တ္ပတိ ္ပင္ေၾကာင္း သေဘာတလူ ကမ္ တွ ္ ေရးထုိးခ့ၾဲ ကသည္။ အေမရကိ န္ျပည္ေထာငစ္ ုတြင္ သဘာဝပတ္ဝနး္ က်င္ကာကယြ ္ေစာငေ့္ ရာွ က္ေရး ေအဂ်င္စီ (Environment Protection Agency) ကို ဖ႔စဲြ ညး္ ေဆာငရ္ ကြ ္လာေအာင္ စတင္လ႔ေံႈ ဆာ္ခသ့ဲ မူ ွာ ေရခ်ယက္ ာဆန္ ျဖစ္ပါသည္။ သူ၏ စမြ ္းေဆာင္မမႈ ်ားေၾကာင့္ အေမရကိ န္ျပည္ေထာငစ္ တု ြင္ အရပသ္ ားမ်ားအတကြ ္ အျမင့ဆ္ းံု ဆတု ံဆိပျ္ ဖစ္သည့္ အေမရကိ န္သမတၼ ဂ်ငမ္ ကီ ာတာ လကထ္ က္တြင္ သမတၼ ကိုယ္တငို ခ္ ်ီးျမငႇ ့သ္ ည့္ (Presidential Medal of Freedom) ကုိ သကူ ယြ ္လနြ ္ၿပးီ ေနာကမ္ ွ ခ်ီးျမငႇ ့္ျခင္းခံခရ့ဲ ပါသည။္ *** *** *** အခန္း(၂) ေအာဂ္ နဲ စ္အစားအစာမ်ား (၂-၁) ေအာ္ဂနဲ စ္အစားအစာမ်ား (Organic foods) ဆုသိ ည္မွာ ေအာဂ္ နဲ စ္ အစားအစာဆိသု ည္မာွ ေအာ္ဂနဲ စ္ စုိက္ပ်ဳိ းေရးနညး္ စနစ္ျဖင့္ စကုိ ္ပ်ဳိ းထတု ္လုပထ္ ားေသာ အစားအစာမ်ားကို ဆိုလိုပါသည္။ ယင္းအစားအစာမ်ားတြင္ ပုးိ သတ္ေဆး၊ ေပါင္းသတေ္ ဆးစသည့္ ဓာတဓု ာတ္ႂကြင္းမ်ား မပါသေလာက္ ေလ်ာန့ ညး္ ရပါမည။္ စကုိ ္ပ်ိဳးထတု ္လပု ရ္ ာတြင္ အသံုးမျပဳေတာ့ေသာလ္ ညး္ ယခငန္ ညး္ စနစအ္ ေဟာငး္ ျဖင့္ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 11

အသုးံ ျပဳခေ့ဲ သာ ေျမႀကးီ ထဲရိွ ဓာတုဓာတ္ႂကြင္းတစ္ခ်ိဳ႕ အနညး္ ငယပ္ ါလာႏိုင္သျဖင့္ သတမ္ ွတ္ စခံ ်ိန္စံၫႊန္းမပုပိ ါက ေအာဂ္ နဲ စ္အစားအစာအျဖစ္ ခြငျ့္ ပဳထားျခငး္ ျဖစ္ပါသည္။ ထအ႔ုိ ျပင္ အစားအစာမ်ားကုိ မ်ဳိ းဗဇီ ျပဳျပငထ္ ားျခင္း မျပဳလပု ္ရပါ။ ဥပမာအားျဖင့္ ဆန္စပါးကို အထကြ ႏ္ နႈ ္းတးုိ ေအာင္ မ်ဳိ းဗီဇျပဳျပငထ္ ားျခငး္ ၊ ဗီတာမင္ ေအ ပါဝင္မမႈ ်ားျပားေအာင္ မ်ဳိ းဗဇီ ျပဳျပင္ထားျခင္းတု႔ိ ျပဳလုပထ္ ားပါက ေအာ္ဂနဲ စအ္ ျဖစ္ သတ္မတွ ္လမ႔ုိ ရပါ။ သီးႏံမွ ်ားကို စကို ပ္ ်ဳိ းရာတြင္ ေအာဂ္ နဲ စလ္ က္မတွ ္ထတု ေ္ ပးေသာ အဖ႔အဲြ စညး္ ၏ စံခ်နိ ္စံၫႊနး္ ႏငွ ့္ ကုိက္ညီ႐ံုသာမက သီးႏကွံ ို ခူးဆတြ ္ၿပီးေနာကပ္ ငို ္းတြင္လည္း သတ္မွတ္စခံ ်နိ စ္ ံၫနႊ ္း ကကုိ ္ညဖီ လို႔ ပုိ ါသည။္ ဥပမာ ျမန္မာႏငို င္ ၌ံ တြငတ္ ြင္က်ယ္က်ယ္ အသးုံ ျပဳလ်ွ က္ရွိေသာ ငွက္ေပ်ာသးီ မွည့္ေအာင္ ဓာတုေဆးစမိ ္သညပ့္ ုံစံမ်ိဳး လံုးဝ ခြင္မ့ ျပဳပါ။ မည္သည့္ ဓာတုေဆးမ်ားႏငွ မ့္ ဆို ျပဳျပင္ျခင္း မျပဳလပု ရ္ ပါ။ အခ်ဳိ ႕ေသာအစားအစာမ်ား အထးူ သျဖင့္ သစသ္ းီ မ်ားတြင္ ပါဝင္ႏုိင္သည့ေ္ ရာဂါ ပိးု မႊားမ်ားကို ဓာတေ္ ရာငျ္ ခညေ္ ပး၍သတ္ျခငး္ (Irridiation) မ်ား ျပဳလပု ခ္ ြင့မ္ ရပွိ ါ။ အစားအစာမ်ားကို ၾကာရညွ ခ္ ံေအာင္ ဓာတုပစၥည္းမ်ားထည၍့္ ျပဳျပင္ထားျခငး္ မလပု ရ္ ပါ။ ထိုမ်ွ မက သဘာဝအေရာင္အဆငး္ ၊ အနအံ႔ ရသာအတုငိ း္ သာ ထားရေွိ စရပါမည။္ သဘာဝမဟတု ေ္ သာ အန၊ံ႔ အရသာ ေကာင္းမနြ ္ေအာင္ ထပ္မျံ ဖည့္စကြ ္ ထညသ့္ ြင္းျခငး္ မျပဳလုပရ္ ပါ။ ထေိ႔ု ၾကာင့္ ေအာ္ဂနဲ စအ္ စားအစာသည္ သာမန္သဘာဝနညး္ ျဖင့္ စကို ပ္ ်ဳိ းထတု လ္ ုပ္ထားမႈထက္ မ်ားစာြ ပုမိ ုိနက္႐ႈိငး္ သည့္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမး္ မ်ားအတိငု း္ စကုိ ပ္ ်ိဳးထတု လ္ ပု ထ္ ားေသာ အဆင့္အတနး္ အလနြ ျ္ မငမ့္ ားသည့္ အစားအစာမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့လ္ ည္း ခ်မ္းသာႂကယြ ဝ္ ေသာႏုိင္ငံမ်ား၊ ခ်မး္ သာေသာ လူတနး္ စားမ်ား သု႔မိ ဟတု ္ အသဉိ ာဏဗ္ ဟုသတု ျမင့္မားသမူ ်ားသာ အဓိက စားသုံးၾကသည့္ အစားအစာတစခ္ ု ျဖစ္လာခ့သဲ ည။္ ယေနအ႔ ခါ၌ ျမန္မာႏိငု ္ငတံ ြင္လညး္ ေအာ္ဂနဲ စ္ အစားအစာမ်ား၊ ေအာ္ဂနဲ စေ္ ဆးဝါးမ်ားကုိ စားသးုံ လိုသည့္ လကရ္ လိွ ည္း စားသံုးေနၾကသည့္ လတူ န္းစားတစ္ရပလ္ ညး္ ေပၚထကြ လ္ ာေနၿပျီ ဖစပ္ ါသည္။ (၂-၂) ေအာ္ဂနဲ စ္အစားအစာ ဟတု ္/မဟတု ္ ဘယလ္ ုသိ ိႏုငိ ္မလဲ စားသံုးသူတစေ္ ယာကအ္ ေနန႔ဲ အစားအစာတစ္ခုသည္ ေအာ္ဂနဲ စ္ဟုတ္/မဟုတ္ သိရန္ အေရးႀကးီ ပါသည။္ မိမိအေနႏွင့္ ေအာ္ဂနဲ စက္ ို ေရးြ ခ်ယ္စားသံုးလုိပါက မည္သညအ့္ စားအစာသည္ ေအာ္ဂနဲ စ္ျဖစေ္ ၾကာငး္ ချဲြ ခားသႏိ ုိငရ္ န္ ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားကုိ သိထားဖုလ႔ိ ပုိ ါသည။္ အေရးႀကီးဆံုးမာွ တဆံ ပိ ျ္ ဖစပ္ ါသည။္ စားသံုးကုန္တစခ္ ုတြင္ “Certified Organic” ဟေု ရးထားလ်ွ င္ ေအာဂ္ နဲ စ္ျဖစ္ေၾကာင္း သႏိ ိုငပ္ ါသည္။ ေအာဂ္ နဲ စ္အသိအမတွ ျ္ ပဳလကမ္ ွတ္ ထတု ္ေပးထားၿပီးျဖစေ္ ၾကာငး္ ရညၫ္ ႊနး္ ပါသည္။ ျမနမ္ ာႏငုိ ္ငတံ ြင္ ျမန္မာေအာဂ္ နဲ စ္အစအု ဖ႔ဲြ (Myanmar Organic Agriculture Group) က ထတု ္ေပးသည့္ Certified Organic by MOAG ဆုပိ ါက ျမန္မာေအာ္ဂနဲ စ္အစအု ဖက႔ဲြ စစေ္ ဆးအတညျ္ ပဳၿပီးျဖစသ္ ည္ဟု ဆလုိ ပုိ ါသည။္ အလားတပူ င္ အမိ န္ ီးခ်င္းထုိငး္ ႏငုိ ္ငတံ ြငလ္ ညး္ ေအာ္ဂနဲ စအ္ သအိ မတွ ျ္ ပဳအဖျ႔ဲြ ဖစ္သည့္ ACT က စစေ္ ဆးၿပးီ လကမ္ တွ ထ္ တု ္ေပးလ်ွ င္ Certified Organic by ACT (Tha iland) ဟု ေရးသားထားသည္ကုိ ေတ႔ႏြ ိငု ပ္ ါသည္။ ကမာေၻ ပၚတြင္ ေအာဂ္ နဲ စႏ္ ွင့္ပတသ္ က္၍ အဆင္ျ့ မင့ဆ္ ုံးအဖအ႔ဲြ စည္း (၂) ခု ရပွိ ါသည္။ တစခ္ ုမွာ ဂ်ာမနႏီ ငို ္ငအံ ေျခစိကု ္ IFOAM (International Federation of Organic Agriculture Movements) ျဖစ္ၿပီး က်နတ္ စ္ခုမွာ အေမရကိ နႏ္ ုိင္ငံအေျခစိုက္ USDA (United States Department of Agriculture) မွ ျဖစပ္ ါသည။္ ယင္းအဖအ႔ဲြ စည္းမ်ားအေနႏွင့္ တုိက္႐ုကိ ္စစ္ေဆးျခင္း မရဘိွ ဲ ယင္းတ႔ိုအသအိ မတွ ္ျပဳထားေသာ စစေ္ ဆးေရးအဖအ႔ဲြ စည္း (Auditing Farm) မွ လာေရာက္စစ္ေဆးကာ လကမ္ တွ ထ္ တု ေ္ ပးသည့စ္ နစ္ျဖစ္သည္။ ထုိအဖအ႔ဲြ စညး္ (၂) ခု အသိအမတွ ္ျပဳပါက တစ္ကမာလၻ ံုး မညသ္ ည့္ႏုိင္ငတံ ြငမ္ ဆုိ ေအာဂ္ နဲ စ္ပစၥည္းအျဖစ္ ေရာင္းခ်ႏိငု ္ပါသည္။ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 12

ဒတု ယိ အုပစ္ အု ေနႏွင့္ အဆပို ါတဆံ ပိ ္ မပါရိေွ သာလ္ ည္း တစႏ္ ုိင္တစ္ပုိင္ ထုတလ္ ပု ေ္ ရာင္းခ်ေလ့ရွသိ မူ ်ားအတကြ ္ ေရးသားေလရ့ ေွိ သာစာတမ္းတခ်ိဳ႕မွာ ေအာက္ပါအတိငု း္ ျဖစ္သည္။ (က) Green Labels (အစမိ း္ ေရာင္ အစားအစာ) -ယင္းသည္ သာမနအ္ ားျဖင့္ ဓာတေု ဆးဝါးမ်ား သးုံ မထားပါဟု ဆလုိ ပုိ ါသည္။ (ခ) Natural (သဘာဝ) ဟု တဆံ ပိ ္ကပ္ၿပးီ ေရးေလ့ရသွိ ည။္ (ဂ) Earth-friendly (ကမာၻေျမ၏မတိ ္ေဆြ) ဟလု ည္း တခ်ဳိ ႕သးံု ၾကသည္။ (ဃ) Free from Pesticide (ပိးု သတေ္ ဆးသးုံ မထား) ဟု ဆိုလုသိ ည္။ အဆုပိ ါတံဆပိ ္မ်ား ကပထ္ ားေသာလ္ ည္း Certified လပု ္ထားသညအ့္ ဖ႔အဲြ စည္း ေဖာ္ျပမထားပါက ေအာ္ဂနဲ စ္ျဖစ္ေၾကာင္း မေသခ်ာလွပါ။ တခ်ိဳ႕ မနွ မ္ ွနက္ န္ကနေ္ ရးသားသမူ ်ားရိသွ လုိ တခ်ိဳ႕မွာ ပိုမေုိ ရာငး္ ေကာင္းေအာင္ လမိ ည္ ာေျပာဆေို ရာငး္ ခ်မႈမ်ားကလို ည္း ႀကံဳေတရ႔ြ ေလရ့ ပွိ ါသည။္ ထတု လ္ ုပေ္ ရာင္းခ်သည့္ ပုဂၢိဳလ၊္ အဖ႔အဲြ စည္းအေပၚ ယၾုံ ကည္မျႈ ဖင္သ့ ာ စားသးုံ ၾကရပါမည္။ ေနာက္ထပ္သႏိ ငုိ ္သည့္နည္းတစခ္ ုမာွ မိမကိ ုိယ္တုငိ သ္ ရိ ၿွိ ပီးေသာၿခမံ ွ ဝယယ္ ူစားသံးု ျခငး္ ျဖစ္သည္။ ဥပမာ မိမ၏ိ အသိၿခသံ ု႔ိ မိမိကယုိ တ္ ုိငသ္ ာြ းေရာက္ေလ့လာခါ ေအာ္ဂနဲ စသ္ းီ ႏံွမ်ားကုိ ဝယယ္ စူ ားသးံု ျခင္းျဖစပ္ ါသည္။ ၿခပံ ုိင္ရွင္ႏွင့္ ႀကဳိ တင္ညိႏႇ ိႈငး္ ကာ ပးုိ သတေ္ ဆး၊ ေပါင္းသတေ္ ဆးမ်ား မသံုးရန္၊ ဓာတေ္ ျမၾသဇာမ်ားအစား သဘာဝေျမၾသဇာမ်ားသာ သုးံ ၍စိုက္ရန္ ႀကိဳတငည္ ိႏႇ ႈငိ ္းၿပီး ဝယ္ယူစားသံးု ပါကလညး္ အသိအမွတ္ျပဳလကမ္ ွတ္ မရေစကာမူ ယံုၾကည္စိတခ္ ်ရေသာ ေအာ္ဂနဲ စ္သီးႏမွံ ်ားကို စားသုးံ ႏုိင္ပါသည္။ ေနာက္ဆးုံ ဘယလ္ ိမု ွ မသိႏငုိ ္ေသာအေျခအေနျဖစခ္ ့လဲ ွ်င္ သးီ ႏ၏ံွ ပပံု နး္ သ႑ာနက္ ုိ ၾကည့္၍ အနးီ စပ္ဆုးံ ချဲြ ခားႏိငု ္ပါသည္။ ေယဘယု ်အားျဖင့္ ဓာတေ္ ျမၾသဇာသးုံ ထားေသာ သစ္သးီ သစ္ဥမ်ားသည္ သာမနထ္ ကပ္ မုိ ုိ ႀကီးထာြ းေလ့ရွိၿပီး ေအာဂ္ နဲ စသ္ ီးႏံမွ ်ားမာွ ပံုမနွ ္ သမု႔ိ ဟုတ္ ပုမံ ွန္ထက္ ေသးေနေလရ့ ိွပါသည။္ ဓာတေု ဆးစမိ ထ္ ားေသာ သစသ္ းီ မ်ားသည္ ညီညညီ ာညာမွည္ေ့ သာ္လညး္ သဘာဝအတိုငး္ ပုံမနွ မ္ ွည့ေ္ သာသစ္သီးမ်ားမာွ အေရာငတ္ ေျပးညီ ျဖစေ္ နေလမ့ ရိပွ ါ။ ဥပမာ သေဘာၤ သီးအစမိ း္ ကို ေဆးစမိ ္လပုိ ါက ညညီ ာစာြ ဝငး္ ဝါလာမညျ္ ဖစေ္ သာ္လညး္ သဘာဝအတုငိ ္း မညွ ေ့္ စပါက ဝါသည့္ေနရာဝါ၊ စမိ ္းသညေ့္ နရာစိမး္ ၊ ကကြ တ္ ကိ ကြ ၾ္ ကားႏငွ ့္ ရကအ္ ေတာ္ၾကာၾကာ ရေိွ နမည္ျဖစ္သည။္ (၂-၃) ေအာဂ္ နဲ စ္အစားအစာမ်ား၏ ေစ်းကကြ ္အေျခအေန ႏိငု ္ငတံ ကာတြင္ ေအာ္ဂနဲ စအ္ စားအစာေစ်းကကြ ္သည္ ၁၉၉၀ ျပည့ႏ္ ွစ္ေနာကပ္ ငုိ ္းမွစတင၍္ တျဖည္းျဖညး္ တိးု တကႀ္ ကးီ ထာြ းလာရာ ယခုအခါ ႏွစ္စဥ္ ၂၀% ခန္႔ တုိးတက္ ေရာငး္ ဝယ္ ေဖာကက္ ားလ်ွ ကရ္ သိွ ညက္ ုိ ေတရ႔ြ သည။္ ႏိုငင္ တံ ကာစာရင္းမ်ားအရ- - ၂၀၀၁ ခႏု စွ တ္ ြင္ အေမရကိ န္ေဒၚလာ ၂၀ ဘလီ ယီ ံ - ၂၀၀၂ ခုႏွစ္တြင္ အေမရကိ န္ေဒၚလာ ၂၃ ဘလီ ီယံ - ၂၀၀၇ ခႏု ွစ္တြင္ အေမရကိ န္ေဒၚလာ ၄၆ ဘီလီယံ - ၂၀၀၈ ခုႏွစတ္ ြင္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၅၂ ဘီလယီ ံ - ၂၀၁၃ ခုႏစွ ္တြင္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၉၀ ဘလီ ီယံ စသည္ျဖင့္ ႏစွ ္စဥ္တးို တက္လ်ွ က္ရသွိ ညက္ ို ေတရ႔ြ သည္။ အထးူ သျဖင့္ အေမရိကန္ႏငို င္ တံ ြင္ လနြ ္ခေ့ဲ သာႏစွ ္အနညး္ ငယက္ ို ျပနၾ္ ကညပ့္ ါက ၁၇-၂၀% တိုးတကခ္ သ့ဲ ည္ကုိ ေတရ႔ြ သည။္ ကေနဒါႏိုင္ငတံ ြင္ ၂၀၀၆ ခုႏစွ ္က ေအာ္ဂနဲ စအ္ စားအစာမ်ား၏ ေရာငး္ အားသည္ အေမရကိ န္ေဒၚလာ တစဘ္ လီ ယီ ံ ရခွိ ့သဲ ည္။ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 13

အဂလၤ န္ႏငုိ င္ ၏ံ ေရာင္းအားကၾို ကည္လ့ ်ွ င္ ၁၉၉၄ ခႏု ွစက္ ေပါင္သနး္ ၁၀၀ သာ ရိွရာမွ ၂၀၀၄ ခႏု စွ ္တြင္ ေပါင္သန္း ၁၂၁၀ အထိ ၁၀ ႏစွ အ္ တြငး္ ၁၂ ဆေက်ာ္ တိးု တကလ္ ာခသ့ဲ ည္။ က်န္ကမာႏ႔ၻ ိုင္ငံအသီးသးီ တြင္လညး္ ေအာ္ဂနဲ စ္အစားအစာမ်ား၏ ဝယ္လုိအားမ်ား က်မသာြ းဘဲ တိးု ၍သာလာေနပါသည။္ လူအမ်ားစု၏ က်န္းမာေရးအသိပညာ ျမင္မ့ ားလာေလေလ ေအာ္ဂနဲ စ္အစားအစာမွာ လုိအပခ္ ်ကမ္ ်ား ပုမိ ိလု ာေနသည္ကုိ ေတရ႔ြ ွိရပါသည္။ (၂-၄) ေအာ္ဂနဲ စဥ္ ီးေဆာငႏ္ ိုင္ငမံ ်ား ၁၉၉၀ ခႏု စွ မ္ စွ ၍ ေအာဂ္ နဲ စ္စုကိ ္ပ်ဳိ းေရးစနစက္ ို ကမာၻႏ႔ ိုင္ငအံ သီးသီးက တးို ခ်ဲ႕ေဆာင္ရကြ ္လာခၾ့ဲ ကရာ ၂၀၀၉ ခုႏစွ ္အေရာကတ္ ြင္ ကမာေၻ ပၚ၌ ေအာဂ္ နဲ စစ္ ုကိ ပ္ ်ိဳးေျမ ဟကတ္ ာ ၃၂.၂ သနး္ ရွိခၿ့ဲ ပီျဖစ္သည္။ ယင္းပမာဏမာွ စစု ုေပါငး္ စကုိ ပ္ ်ဳိ းေျမဧရယိ ာ၏ ၀.၈% သာရိေွ သးသျဖင့္ ေက်နပစ္ ရာ မရေွိ သးေပ။ ထိ႔ုအျပင္ ေအာ္ဂနဲ စ္လက္မွတ္ မယူထားေသာ္လည္း သဘာဝအတငုိ း္ စကုိ ္ပ်ိဳးေသာေျမဧရယိ ာမာွ လည္း ဟက္တာ သန္း ၃၀ ေက်ာ္ ရွိသည္ဟု ကမာၻ႔စုိက္ပ်ိဳးေရးႏငွ ့္ စားနပ္ရကိ ၡာအဖႀ႔ဲြ ကီး (FAO) မွ ခန္မ႔ နွ း္ ထားသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ႏငုိ ္ငံတကာတြင္ ေအာ္ဂနဲ စစ္ ကို ပ္ ်ိဳးေျမမ်ား တးို တကမ္ ်ားျပားလာေစေရးအတကြ ္ ၂၀၀၇ ခုႏွစမ္ စ၍ IFOAM အဖ႔ႀဲြ ကးီ မွ ဥးီ ေဆာင္ကာ ႏိငု င္ တံ ကာေအာဂ္ နဲ စ္အဖအ႔ဲြ စည္းမ်ား စေု ပါငး္ ၍ Organic O lympiad Award ကို တီထြင္ျပ႒ာန္းခ့သဲ ည္။ ကမာ႔အၻ ုလိ ပံ စ္ အားကစား ဆေု ပးသက့သဲ ို႔ ေရ၊ႊ ေငြ၊ ေၾကးတံဆပိ ္မ်ားကို က႑ (၁၂) ခတု ြင္ ေပးအပခ္ ပ့ဲ ါသည။္ လက္ရွဥိ းီ ေဆာငေ္ နေသာ ေရႊတံဆိပရ္ ႏုိင္ငမံ ်ားမာွ - (က) ေအာ္ဂနဲ စ္စကုိ ္ပ်ိဳးေျမဧရယိ ာ အမ်ားဆံးု ႏငို င္ ံ (Largest organic farm area) အျဖစ္ ၾသစေၾတးလ်ႏငို င္ ံက စုစေု ပါငး္ ၁၁.၈ ဟက္တာသနး္ ျဖင့္လညး္ ေကာင္း၊ (ခ) ေအာဂ္ နဲ စစ္ ိုကပ္ ်ိဳးေျမဧရယိ ာ တုးိ တကမ္ ႈအေကာင္းဆံးု ႏိငု င္ ံ (Highest increase area of organic farm) အျဖစ္ တ႐ုတ္ျပည္သူ႔သမတၼ ႏငုိ ္ငံက ၁.၉၉၈၇၀၅ ဟက္တာသနး္ ျဖင့္လညး္ ေကာငး္ ၊ (ဂ) ေအာ္ဂနဲ စ္စုိက္ပ်ဳိ းေျမဧရယိ ာ တးုိ တက္မႏႈ နႈ ္းအေကာငး္ ဆးံု ႏငုိ င္ ံ (Highest increase rate of orgnic farm) အျဖစ္ မာလီႏုငိ င္ ကံ ၈၄၈၈% ျဖင့လ္ ည္းေကာငး္ ၊ (ဃ) ေအာဂ္ နဲ စ္ႏငွ ့္ သမား႐းုိ က်စုကိ ပ္ ်ဳိ းေရး အခ်ဳိ းအစားအမ်ားဆးံု ႏငုိ င္ ံ (Highest ratio of organic to conventional farm) အျဖစ္ လစ္ခ်္တငစ္ တနိ း္ ႏုိငင္ ံက ၂၇.၉% ျဖငလ့္ ညး္ ေကာငး္ ၊ (င) သမား႐ိးု က် စိကု ္ပ်ဳိ းေရးစနစမ္ ွ ေအာ္ဂနဲ စ္စိုက္ပ်ိဳးေရးစနစသ္ ႔ို ေျပာင္းလႏဲ ႈန္း အေကာငး္ ဆးုံ ႏုိင္ငံ (Highest increase in its organic share of agriculture land) ကုိ လစဗ္ ီးယားႏငုိ င္ ံက ၃.၀၁% ျဖင့္လည္းေကာင္း၊ (စ) စုစုေပါင္းစုိကပ္ ်ိဳးေျမဧရယိ ာ ေအာဂ္ နဲ စသ္ ုိ႔ ေျပာင္းလမဲ ႈ (၄) ႏွစ္အတြငး္ အမ်ားဆုးံ ႏိငု င္ ံဆု (Highest 4-yearly increasement of organic share of its total agriculture) ကို လစခ္ ်တ္ ငစ္ တိန္းႏိုငင္ ံကပင္ ၁၀.၉% ျဖငလ့္ ညး္ ေကာင္း၊ (ဆ) ေအာ္ဂနဲ စစ္ ိုကပ္ ်ိဳးၿခံအေရအတကြ ္အမ်ားဆံးု ႏုငိ င္ ံ (Highest number of organic farm) ကုိ မကၠဆကီ ိႏု ုိင္ငကံ ေအာဂ္ နဲ စၿ္ ခံ စုစုေပါငး္ ၈၃၁၇၄ ျဖငလ့္ ညး္ ေကာင္း၊ (ဇ) သဘာဝအတငုိ ္းရွေိ နေသာေျမကုိ ေအာဂ္ နဲ စအ္ ျဖစ္ ထနိ း္ သမိ ္းထားႏိငု မ္ ႈ အေကာင္းဆးံု ႏိငု ္ငံ (Largest area of manufacturing wild organic area) ကို ႐ေုိ မးနးီ ယားႏငုိ င္ ံက ၁၅.၉ ဟကတ္ ာသနး္ ျဖင္လ့ ည္းေကာငး္ ၊ (စ်) ေအာ္ဂနဲ စ္ထတု က္ ုနက္ ို အေလးခ်နိ အ္ ားျဖင့္ အမ်ားဆံုးထတု ္လပု ႏ္ ငုိ ္ေသာႏိုင္ငံ (Highest product ivity by weght) ကို တ႐ုတျ္ ပညသ္ သ႔ူ မတၼ ႏုိင္ငကံ ၁၃၅,၀၀၀ တန္ျဖင့္လည္းေကာင္း၊ (ည) ေအာဂ္ နဲ စ္သုေတသနစာတမ္းထုတ္ျပန္မႈ အေကာင္းဆံုးႏုိငင္ ံ (Highest research publication) ကို ဒိန္းမတ္ႏိုင္ငံက စာတမ္းေပါငး္ ၁၈၀၅၃ ျဖင့္လည္းေကာင္း၊ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 14

(ဋ) IFOAM အသိအမွတ္ျပဳ ေအာဂ္ နဲ စ္အဖဝ႔ဲြ ငအ္ ေရအတကြ ္ အမ်ားဆံုးႏိငု ္ငံ (Highest number of IFOAM me mber) အျဖစ္ ဂ်ာမနႏီ ိုငင္ ံက IFOAM အဖဝ႔ဲြ င္ ၆၉ ဖ႔ျဲြ ဖင့လ္ ညး္ ေကာင္း၊ (ဌ) ေအာဂ္ နဲ စအ္ စားအစာမ်ားအတကြ ္ လတူ စ္ဥးီ ခ်ငး္ စားသုံးမႈအမ်ားဆံးု ႏိုငင္ ံ (Highest spend on organic produce per capital) ကုိ ဆစြ ္ဇာလန္ႏငုိ ္ငံက ယ႐ူ ုိေငြ ၁၀၃ ျဖင့္လညး္ ေကာငး္ ေရးြ ခ်ယ္၍ ဆခု ်ီးျမႇင္ေ့ ပးခ့ပဲ ါသည္။ *** *** *** အခန္း(၃) ဓာတပု းို သတ္ေဆးမ်ား၏အႏၲရာယ္ (၃-၁) ဓာတုပုိးသတ္ေဆးမ်ား၏ သမငုိ း္ ေၾကာငး္ စုိကပ္ ်ိဳးေရးလပု င္ နး္ စတငခ္ သ့ဲ ည့္ လနြ ္ခ့ေဲ သာ ႏွစတ္ စ္ေသာငး္ ေက်ာမ္ စွ ၍ စုကိ ္ပ်ဳိ းလပု ္ကငုိ သ္ ူ လူသားမ်ားသည္ သဘာဝအတိငု ္းသာ စုကိ ပ္ ်ဳိ းခ့ၾဲ ကပါသည္။ ယင္းသုစ႔ိ ကို ္ပ်ဳိ းရာတြင္ ေတႀ႔ြ ကဳံ လာရေသာ သဘာဝေဘးအႏရၲ ာယမ္ ်ားကုိ ႀက႕ံ ႀကံ႕ခံ ရင္ဆငုိ ္ခၾ့ဲ ကရငး္ စုကိ ္ပ်ဳိ းေရးနည္းပညာမ်ား တျဖည္းျဖည္း တးုိ တကလ္ ာခပ့ဲ ါသည။္ မမိ ိတု႔ိ စုကိ ္ပ်ဳိ းထားေသာ သီးႏံွမ်ားကို လာေရာက္ဖ်က္ဆီးေသာ ပုိးမာႊ းမ်ားအား ႏမွိ ္နင္းႏုငိ ္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားကုလိ ညး္ အစဥတ္ စကို ္ ရွာေဖြခ့ၾဲ ကသည။္ ပထမဆးုံ ေပၚထကြ လ္ ာေသာ ပုိးသတ္ေဆးမ်ား (First generation pesticides) မာွ လူႏွင့္ တရိ စာၦန္တအ႔ို တကြ ္ အလနြ ္ျပင္းထနေ္ သာ အဆိပ္မ်ားျဖစသ္ ည။္ ဥပမာအားျဖင့္ အာဆငး္ နစ္ (Arsenic) ႏငွ ့္ ဟိုကဒ္ ႐ိုဂ်ငဆ္ ုငိ ယ္ ာႏိုက္ဒ္ (Hydrogen cyanide) ပါဝငေ္ သာ အစားအစာမ်ားကုိ လူတစု႔ိ ားလ်ွ င္ ေသေစႏငုိ ္ေၾကာငး္ သရိ ွသိ ျဖင့္ လယ္သမားမ်ားသည္ မမိ တိ ိစု႔ ကုိ ္ခငး္ ကုိ လာေရာကဖ္ ်ကဆ္ းီ ေသာ ပုးိ ေကာငမ္ ်ားအား အဆပို ါအဆပိ ္မ်ား ေဖ်ာထ္ ားေသာေရျဖင့္ ပက္ဖ်န္းၿပီး ႏွမိ ္နင္းခၾ့ဲ ကသည္။ ယငး္ သုႏိ႔ ွမိ ္နငး္ သျဖင့္ သီးႏဖံွ ်က္ပုိးမ်ား ေသဆုံးကုနေ္ သာလ္ ည္း ေနာကဆ္ က္တဲြအျဖစ္ အဆပုိ ါသးီ ႏမံွ ်ားကုိ စားသံုးမိေသာ လူႏွင့္ တရိ စာၦန္မ်ားပါ ေသဆံုးကုနၾ္ ကသျဖင့္ အဆိုပါပးို သတေ္ ဆးမ်ားကုိ ဆကလ္ က္သံုးစျဲြ ခင္း မျပဳၾကေတာေ့ ပ။ ဒတု ယိ မ်ဳိ းဆက္ ပးို သတေ္ ဆးမ်ား (Second generation pesticides) အျဖစ္ စတငေ္ ပၚထကြ လ္ ာေသာ ပုိးသတေ္ ဆးမ်ားမွာ လတူ ိုဖ႔ နတ္ ီးျပဳလုပ္ထားေသာ ဓာတပု းို သတေ္ ဆးမ်ား (Synthetic che mica l pesticides) ျဖစသ္ ည္။ ယငး္ အုပ္စုတြင္ ပထမဆံးု ေပၚထကြ ္ခသ့ဲ ည့ပ္ စညၥ ္းမွာ ဒီဒတီ ီ (DDT) ဟု လူသမိ ်ားေသာ ဓာတပု ိုးသတ္ေဆးျဖစ္ပါသည္။ ယင္း၏ဓာတအု မညမ္ ွာ ဒငို ္ကလို႐ုဒိ ုငိ ္ဖီႏုငိ ္း ထ႐ိငု က္ လုိ႐ိုအီသိန္း (Dicloro-Diphenyl- Trichloroethane) ျဖစပ္ ါသည္။ ဒီဒီတီကုိ ၁၈၇၄ ခႏု ွစက္ တညး္ က စတင္ ေတရ႔ြ ိွျပဳလပု ္ခ့ေဲ သာ္လည္း ၁၉၃၉ ခုႏွစ္က်မသွ ာ သ၏ူ ပိးု သတေ္ ဆးအာနိသငက္ ုိ စတင္ သရိ ခိွ ရ့ဲ သည္။ ဆစြ လ္ ူမ်ဳိ း ဓာတုေဗဒပညာရွင္ (Swiss che mist) ျဖစသ္ ူ ေပါမလူ ာ (Paul muller) ၏ေက်းဇူးေၾကာင့္ အင္းဆကပ္ ုးိ မ်ားကုိ ႏိမွ န္ င္းႏိငု ေ္ သာ လနြ စ္ ာြ ထေိ ရာကသ္ ည့္ ပးို သတေ္ ဆးကုိ ရွာေဖြေတရ႔ြ ိွချ့ဲ ခင္းျဖစသ္ ည။္ အထးူ သျဖင့္ ငကွ ဖ္ ်ားေရာဂါအပါအဝင္ အျခားေရာဂါ အေတာ္မ်ားမ်ားျဖစေ္ စေသာ ျခင္ႏွိမန္ ငး္ ေရးလပု ္ငနး္ တြင္ ဒီဒတီ သီ ည္ လနြ စ္ ာြ ထေိ ရာက္လသွ ျဖင့္ ဒုတယိ ကမာစၻ စက္ ာလအတြငး္ အဆပို ါေရာဂါမ်ား ျဖစ္ပာြ းေသဆံးု ျခငး္ မွ ကာကယြ ္ေပးႏိုငခ္ သ့ဲ ည္။ ထု႔ေိ ၾကာငလ့္ ညး္ ၁၉၄၈ ခႏု ွစတ္ ြင္ ေပါမလူ ာကို ေဆးပညာဆုိင္ရာ ႏိုဗယ္ဆု ေပးအပခ္ ်ီးျမငႇ ့္ခသ့ဲ ည။္ ဒတု ယိ ကမာၻစစက္ ာလက ျခင္ႏွိမန္ ငး္ ေရးတြင္ အသံးု ျပဳခေ့ဲ သာ ဒဒီ ီတီသည္ ဒုတိယကမာၻစစ္ၿပးီ ကာလ၌ လယ္ယာစကုိ ပ္ ်ိဳးေရးလုပင္ နး္ သံးု ပုိးသတေ္ ဆးအျဖစ္ တစ္ဆထကတ္ စဆ္ တြင္တြငက္ ်ယ္က်ယ္ အသံးု ျပဳခ့ၾဲ ကသည။္ ဒဒီ တီ ီသည္ ပိးု မႊားအေတာမ္ ်ားမ်ားကို ထေိ ရာကစ္ ာြ ႏိမွ ္နင္းႏုငိ ျ္ ခငး္ (Broad spectrum pesticide)၊ ေရ၌ မေပ်ာဝ္ င္သျဖင့္ အပင္ကေို ရေလာငး္ သညအ့္ ခါ ပ်ကစ္ ီးေလ်ာန့ ည္းမႈ မရွိျခင္း (Water insoluble) တစ္ခါဖ်နး္ ထားလ်ွ င္ ႏွစ္ေပါင္းအတနၾ္ကာ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 15

ထပ္ဖ်နး္ စရာ မလုဘိ ဲ ပုိးမႊားအႏရၲ ာယမ္ ွ ကင္းေဝးျခငး္ (Persistant) သးံု စဲြရလယြ က္ ျူ ခငး္ (Easy to apply) ႏွင့္ ေစ်းႏႈနး္ သက္သာျခငး္ (Inexpersive) တေို႔ ၾကာင့္ ကမာတၻ စ္ဝနး္ တြင္တြငက္ ်ယ္က်ယ္ အသုံးျပဳခ့ၾဲ ကပါသည။္ ၁၉၄၀ ျပည့ႏ္ ွစ္မစွ တငက္ ာ ဒီဒတီ ကီ ို ဓာတပု ိုးသတ္ေဆးထတု ္လပု ္သည့္ ကုမၸဏႀီ ကီးမ်ားျဖစသ္ ည့္ စးီ ဘား (Ciba)၊ မနြ ထ္ ႐ို႕စ္ (Montrose)၊ ပင္းေဝါလ့ ္ (Pennwalt)၊ ဗယ္ဆီေကာ (Velsicol) တု႔ကိ အၿပိဳင္အဆုိင္ ထုတလ္ ပု ေ္ ရာငး္ ခ်ခရ့ဲ ာ ႏွစ္စဥ္ ဒီဒတီ ီ တန္ခ်ိနေ္ ပါင္း ၄၀၀၀၀ (ေလးေသာငး္ ေက်ာ္) ကို စိကု ပ္ ်ိဳးေရးက႑တြင္ အသံုးျပဳခ့ၾဲ ကသည။္ စာရင္းဇယားမ်ားအရ ဒီဒတီ စီ တင္အသံးု ျပဳသညႏ့္ စွ ္မွ အေမရကိ နျ္ ပည္ေထာင္စုတြင္ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ပတိ ပ္ င္သည့္အခ်ိနထ္ ိ ဒီဒတီ တီ န္ခ်ိန္ေပါင္း ၁.၈ သန္းေက်ာ္သည္ အေမရိကနစ္ ုကိ ္ပ်ဳိ းေျမေပၚတြင္ အသးံု ျပဳခၿ့ဲ ပီးၿပီျဖစ္သညဟ္ ု ဆပုိ ါသည။္ အျခားႏိုငင္ ံမ်ားတြင္လညး္ ထုိကသ့ဲ ု႔ိ စာရငး္ ဇယားအတအိ က် မရိွေစကာမူ အေတာ္မ်ားမ်ား အသးုံ ျပဳခၿ့ဲ ပီး ျဖစပ္ ါသည္။ (၃-၂) သဘာဝပတ္ဝနး္ က်ငထ္ ိခကို ္ပ်ကစ္ ီးမႈ ပိုးသတေ္ ဆးသံးု စဲြရျခင္း၏ အဓိကရည္ရယြ ခ္ ်က္မာွ သးီ ႏကံွ ုိ လာေရာက္ဖ်ကဆ္ းီ ေသာ ပိးု မာႊ းမ်ားကုိ သတရ္ န္ျဖစေ္ သာ္လည္း ေလထဲသို႔ ပးို သတ္ေဆးဖ်နး္ လိကု ္ေသာအခါ မမိ ေိ သေစလိေု သာ ပိးု ေကာင္မ်ားသာမက လူကုအိ က်ဳိ းျပဳေသာ ပိုးေကာင္ေလးမ်ား၊ လတူ ႔ိ၏ု မတိ ္ေဆြ ေက်းငွကသ္ ာရကာမ်ား၊ အက်ိဳးျပဳတေီ ကာင္ေလးမ်ား၊ အက်ဳိ းျပဳဘက္တးီ ရီးယားမ်ားပါ ေသဆးံု ကုနေ္ လ့ရွိပါသည္။ ယငး္ တိကု႔ ို Non-target species ဟေု ခၚပါသည။္ ေလထုဆိသု ည္မွာ အၿမလဲ ႈပ္ရွားေနေသာေၾကာင့္ ပိုးသတ္ေဆးအမႈန္မ်ားသည္ ေလႏငွ ့္အတူ တျခားေနရာမ်ားသိ႔ု လြင့ပ္ ါကာ သဘာဝပတ္ဝနး္ က်င္ကုိ ထိခုိက္ပ်ကစ္ းီ မမႈ ်ား ျဖစ္ေပၚေစပါသည္။ ၂၀၀၄ ခႏု ွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၁ ရကေ္ နတ႔ ြင္ ထတု ေ္ ဝခ့သဲ ည့္ သုေတသနပညာရွင္ ေဂ်ာ့တုငိ လ္ ာမီလာ (George Tyler Miller) ၏ ထငရ္ ွားေသာ စာအုပ္ျဖစ္သည့္ “Sustaining the Earth: An Integrate Approach” တြင္ ေဖာျ္ ပခ်က္အရ အသုံးျပဳလိကု ေ္ သာ ပုိးသတေ္ ဆးမ်ား၏ ၉၈% ေက်ာေ္ က်ာ္ႏွင့္ ေပါငး္ သတေ္ ဆး ၉၅% ေက်ာ္ေက်ာ္သည္ မဆုငိ ္ေသာေနရာမ်ားသ႔ို ပ်႕ံ ႏွံေ႔ ရာက္ရသိွ ာြ းသည္ ဆိသု ည့္အခ်က္ျဖစသ္ ည္။ ဆုလိ ုိသည္မာွ ပးို သတ္ေဆး ၁၀၀ ဂရမအ္ သံးု ျပဳလိုကပ္ ါက ၂ ဂရမသ္ ာ ပုိးေကာင္သတသ္ ည့္ အလပု ္ကိုလုပၿ္ ပီး က်န္ ၉၈ ဂရမ္သည္ မဆုငိ ေ္ သာ အက်ိဳးျပဳသတဝၱ ါေလးမ်ားကုိ သတျ္ ခငး္ ႏွင့္ ေရထ၊ု ေလထ၊ု ေျမထု စသည့္ သဘာဝပတဝ္ န္းက်င္ထဲသိ႔ု ပ်ံ႕ႏေ႔ွံ ရာက္ရကိွ ုနသ္ ည္ ဆုသိ ည့အ္ ခ်ကျ္ ဖစသ္ ည္။ ဒီဒတီ ီ သုံးစဲြသည့္ေခတက္ ဆုိလွ်င္ အဆုိပါပိးု သတေ္ ဆးမာွ ႏစွ ္ေပါငး္ ရာခ်သီ ည့္တုငိ ေ္ အာင္ ပ်က္စးီ ျခငး္ မရွိဘဲ ခငုိ ္မာလွသျဖင့္ ပ်ံ႕ႏလ႔ံွ ို႔မဆးံု ျဖစ္ေနပါေတာသ့ ည္။ ေနာကပ္ ိုငး္ ခါင့္ျပဳထားေသာ ပိုးသတ္ေဆးမ်ားမွာမူ ဒီဒတီ ေီ လာက္ မခငုိ မ္ ာေတာ့သျဖင့္ တျဖညး္ ျဖညး္ ပ်ကစ္ းီ သာြ းေသာေၾကာငသ့္ ာ ေတာ္ေသးသည္။ ယေန႔အသုးံ ျပဳလ်ွ ကရ္ ိေွ သာ ပိုးသတ္ေဆးအမ်ဳိ းအစားေပါငး္ ေထာင္ႏငွ ့္ခ်၍ီ ရေွိ နၿပီျဖစ္ရာ သဘာဝပတဝ္ နး္ က်င္ ထိခကို ပ္ ်က္စီးမႈအတငို း္ အတာကုိ ေလ်ာ့တကြ ္၍မရေတာ့သည့္ အေျခအေနသို႔ ေရာက္ေနၿပျီ ဖစ္သည။္ ႏွစ္စဥႏ္ စွ တ္ ုိငး္ သဘာဝပတဝ္ န္းက်င္ကုိ ထိခိုကေ္ စေသာ ပုးိ သတေ္ ဆးမ်ားကုိ ရာႏငွ ့္ခ်ီ၍ ပိတ္ပင္မႈမ်ား ျပဳလုပေ္ နရသလုိ တစဖ္ ကတ္ ြငလ္ ညး္ ပုးိ သတ္ေဆးအသစမ္ ်ားမွာလည္း ႏွစ္စဥ္ ထကြ ္ေပၚလ်ွ ကရ္ ိရွ ာ ပးို သတ္ေဆးအမ်ဳိ းအစားအေရအတကြ ္ႏွင့္ အသံုးျပဳေနသည့္ပမာဏမာွ ေလ်ာ့နညး္ သာြ းျခင္း မရွိဘဲ တစ္ႏစွ ထ္ ကတ္ စႏ္ စွ ္ မ်ားျပားလ႔လုိ ာေနသည္ကုိ စိတမ္ ခ်မ္းေျမ႕ဖယြ ္ ျမင္ေတ႔ေြ နရပါသည္။ မိမိအေနႏငွ ့္ ရနက္ နု ္တကသၠ လို ၌္ က်နး္ မာေရးေဟာေျပာပတဲြ စခ္ ု သာြ းေရာကေ္ ဟာေျပာစဥ္ ျမနမ္ ာႏုငိ င္ ံဝိဇာၨ ႏငွ ့္ သပိ ံၸပညာရွငအ္ မေႈ ဆာင္ အဖ႔ဝဲြ င္တစ္ဥးီ ျဖစ္သည့္ ပါေမာကဥၡ ီးေက်ာျ္ မင့္ဦးႏငွ ့္ ေတဆ႔ြ ုံခ့ရဲ သည။္ သူသည္ သဘာဝပတ္ဝနး္ က်င္ ထနိ း္ သမိ း္ ေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ မ်ားစာြ စတိ ဝ္ ငစ္ ားၿပးီ ကုယိ ္တိုငလ္ ည္း သုေတသနလပု ္ငန္းမ်ား ျပဳလပု ္ေနသည့္ ေလးစားဖယြ ပ္ ုဂၢိဳလတ္ စ္ဥးီ ျဖစပ္ ါသည္။ သ၏ူ သေု တသနစာတမ္းတခ်ဳိ ႕ကုိ ကၽနြ ေ္ တာအ့္ ား typing - ေငြဇင္ေယာ္ 16

လက္ေဆာငအ္ ျဖစ္ ေပးခ့ရဲ ာ တခ်ိဳ႕ကို စာဖတ္သမူ ်ား ဗဟုသုတအလ႔ငို ွာ တင္ျပလကို ္ပါသည။္ ယငး္ ၏ သေု တသနစာတမး္ တြင္ ေဖာျ္ ပခ်ကမ္ ်ားကို မရူ ငး္ အတငုိ း္ ေဖာ္ျပရလွ်င္- “သီးႏံွမ်ားတြင္ က်ေရာကေ္ သာ အဖ်က္ပိုးမာႊ းမ်ား၏အႏရၲ ာယက္ ို ကာကယြ ္ရနအ္ တကြ ္သာ ပုးိ သတ္ေဆးမ်ားကုိ မျဖစ္မေန သးံု စဲြရပါသည။္ ပးို သတေ္ ဆးမ်ား သံုးစျဲြ ခင္းေၾကာင့္ သီးႏမံွ ်ား အထကြ ္ႏနႈ း္ တးို တကသ္ ည့္ အက်ဳိ းေက်းဇးူ မ်ား ရသိွ ကသ့ဲ ို႔ အျခားတစဖ္ ကမ္ ာွ လညး္ ၎တ႔ိုသည္ လႏူ ွင့္ လူပ႔ တ္ဝန္းက်င္တြင္ရေိွ သာ လ႔ူမတိ ္ေဆပြ းို မ်ား၊ ငကွ မ္ ်ားႏွင့္ အငး္ အုငိ ္ ေခ်ာင္း၊ ေျမာငး္ မ်ားထဲရွိ ငါးမ်ားကုိ အဆိပ္သင္ေ့ စေသာ ဆိုးက်ဳိ းမ်ားကုိ ျဖစ္ေစပါသည။္ ပိုးသတေ္ ဆးအမ်ဳိ းအစား မ်ားစာြ ရွသိ ညအ့္ နက္ တခ်ဳိ ႕မွာ ငါးမ်ားအေပၚ အဆပိ ္သင့၍္ ေသဆးံု ေစႏိငု ္ပါသည။္ စာေရးသ၏ူ သုေတသနေတရ႔ြ ွိခ်ကအ္ ရ ဆငုိ ္မာမသီ ရင္ ၁၀ အီးစီ ပးုိ သတ္ေဆးသည္ ေရထုထဲ၌အပုံ တစ္သနး္ ပုံလွ်င္ ၀.၀၀၄၂ ပံု ေပ်ာ္ဝင္႐ုမံ ်ွ ႏငွ ့္ ၄ လက္မအရယြ ္ရွိေသာ ေရဝႊ ါငါးၾကငး္ ကို ေသဆးုံ ေစႏုိင္ပါသည္။ အယ္လ္ဆန္ ၅၀ အီးစီ ပိးု သတေ္ ဆးအမ်ိဳးအစားသည္ ေရထဲ၌ အပုတံ စ္သန္းပလုံ ွ်င္ ၀.၀၂ ပေံု ပ်ာ္ဝင္႐ုမံ ်ွ ႏငွ ့္ ၃.၅ လကမ္ အရယြ ္ တလီ ားဗီးယားငါးမ်ားကို ေသဆုးံ ေစႏငို ္ပါသည္။ ထ႔ုိအတူ ဒငုိ ယ္ ာဇႏီ နြ ္ ၄၀ အးီ စီ ပးို သတ္ေဆးသည္ ေရထုထဲ၌ အပံု တစ္သနး္ ပုံလ်ွ င္ ၀.၈ ပံု ေပ်ာဝ္ င္႐ုမံ ွ်ႏငွ ့္ ၄ လက္မအရယြ ္ရိွ ငါးျမစ္ခ်ငး္ ငါးမ်ားကုိ ေသဆံုးေစႏိငု ပ္ ါသည။္ ပုိးသတေ္ ဆးႂကြငး္ (Pesticide residue) မ်ားသည္ ပတဝ္ နး္ က်င္ ေရထထု ဲ၌ အခ်နိ အ္ ေတာၾ္ ကာ အဆပိ အ္ ာနိသင္ရိႏွ ုိငၿ္ ပီး ေရသတၱဝါမ်ားကို ခ်ကခ္ ်င္း ေသဆုးံ ႏငုိ ္သည္အ့ ျပင္ တေရြ႕ေရြ႕ တျဖညး္ ျဖည္းႏွင္လ့ ည္း ေသဆံုးေစႏိုငပ္ ါသျဖင့္ လသူ ားမ်ားအတကြ ္ ငါးစားသးုံ ျခငး္ မရွ ရွိေသာ အသားဓာတ္ (Protein) မ်ား ေလ်ာ့နညး္ လာေစမည္ျဖစ္ပါသည္။ ပးုိ သတေ္ ဆးႂကြင္းမ်ား ပါရေွိ သာငါး၊ ေရသတဝၱ ါမ်ား၊ တရိ စာၦန္အသား၊ ဟင္းသီးဟင္းရကြ ္ႏငွ ့္ အသးီ အႏမွံ ်ားကုိ စားမိ၍ျဖစ္ေစ၊ ပးုိ သတ္ေဆးမ်ား ပါဝင္ေသာေလကုိ ႐ဴွ မ၍ိ ျဖစ္ေစ လတူ ၏ု႔ိ ခႏၶာကုိယထ္ ဲသ႔ို ပိုးသတေ္ ဆးမ်ား ေရာကရ္ ွသိ ာြ းကာ က်နး္ မာေရးကို ထိခိုကေ္ စႏုိငပ္ ါသည္။ အေမရကိ နျ္ ပညေ္ ထာငစ္ ုတြင္ သကႀ္ ကးီ ၈၀% ႏငွ ့္ ကေလး ၉ ၀% တ႔၏ို ခႏာၶ ကုိယထ္ ဲ၌ ပုိးသတေ္ ဆးႂကြင္း (Pestcide Residue) မ်ား ရွိေနေၾကာငး္ မတွ ္တမ္းမ်ားအရ သရိ ွိရပါသည္။ လသူ ားတိ႔ုအေနျဖင့္ ဟငး္ သီးဟငး္ ရကြ ္ႏငွ ့္ အသီးအႏွံမ်ားကုိ သတျိ ပဳဆင္ျခင္၍ စားသုးံ ႏုိငရ္ န္အတကြ ္ အေမရကိ န္ျပညေ္ ထာင္စု ပးို သတ္ေဆးႂကြငး္ သေု တသနလုပ္ငန္းအဖ႔ကဲြ ၂၀၀၈ ခုႏစွ ္၌ ထတု ျ္ ပနခ္ ့ေဲ သာ သုေတသနမွတတ္ မ္းကို ေဖာျ္ ပအပ္ပါသည။္ အဆုိပါသေု တသနမွတတ္ မ္းအရ- (က) ပိုးသတ္ေဆးႂကြင္း ပါဝင္မမႈ ်ားျပားေသာ ဟင္းသီးဟငး္ ရကြ ႏ္ ငွ ့္ အသီးအႏမံွ ်ားမွာ- မက္မနြ သ္ းီ ၊ သစေ္ တာသ္ းီ ၊ ပနး္ သးီ ၊ စေတာ္ဘယ္ရသီ ီး၊ ခ်ယ္ရီသီး၊ စပ်စသ္ ီး၊ ပဲသီးေတာင၊့္ မုန္လာဥဝါ၊ အာလးူ ၊ သခာြ းသးီ ၊ ဆလတရ္ ကြ ႏ္ ငွ ့္ ကိကု လ္ နတ္ ႔ုျိ ဖစၾ္ ကၿပးီ (ခ) ပးုိ သတ္ေဆးႂကြငး္ ပါဝငမ္ နႈ ညး္ ေသာ ဟငး္ သးီ ဟင္းရကြ ႏ္ ငွ ့္ အသးီ အႏံွမ်ားမာွ - ေထာပတသ္ းီ ၊ ၾကကသ္ နြ န္ ၊ီ နာနတသ္ းီ ၊ သရက္သီး၊ ကန္စနြ ္းဥ၊ သၾကားေျပာင္း၊ ကၫႊတ၊္ ေဂၚဖထီ ုပ္၊ သေဘာၤ သီး၊ ပန္းေဂၚဖ၊ီ ဖရဲသးီ ၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ ငကွ ္ေပ်ာသီး၊ ေရွာကသ္ းီ ႏွင့္ ခရမ္းသီးတ႔ျုိ ဖစ္ေၾကာင္း သရိ ရိွ ပါသည္။ လူတ၏႔ုိ ခႏာၶ ကိုယ္ထဲသိ႔ု ေရာကရ္ ွိသာြ းေသာ ပးုိ သတ္ေဆးႂကြငး္ မ်ားသည္ အခ်နိ ၾ္ ကာလာသည္ႏငွ ့္အမွ် ပမာဏမ်ားျပားလာကာ အဆတု ္ေရာဂါ၊ အစာအမိ ေ္ ရာဂါ၊ မွတဉ္ ာဏ္ယတု ္ေလ်ာသ့ ည္ေ့ ရာဂါ၊ ကယို ဝ္ န္ပ်က္က်ျခငး္ ၊ အဂါၤ မျပညစ့္ ုံေသာ သားသမးီ မ်ား ေမးြ ဖာြ းျခင္းတ႔ုိ ျဖစ္ေပၚေစကာ ေနာက္ဆးုံ တြင္ အသက္ပင္ ဆံုး႐းံႈ ေစႏိငု ္ပါသည။္ အထးူ သျဖင့္ ပးုိ သတေ္ ဆးမ်ားကို အမ်ားအျပား က်ယက္ ်ယ္ျပန႔္ျပနသ႔္ ုးံ စေဲြ သာ ႏိုင္ငမံ ်ားရွိ လူမ်ား၏ခႏာၶ ကုိယ္ အဆတီ စ္႐ွဴးမ်ားထဲ၌ ဒဒီ တီ ီပးုိ သတေ္ ဆးႂကြင္းမ်ား မ်ားစာြ ရိွေနေၾကာင္း မတွ ္တမး္ မ်ားအရ သရိ ိရွ ပါသည။္ ၎အျပင္ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 17

အဆုပိ ါပုးိ သတ္ေဆးႂကြင္းမ်ားကုိ လူတိ၏႔ု အသညး္ ၊ မ်ဳိ းပာြ းအဂါၤ ၊ ဦးေႏာွ က္ႏွင့္ ေသးြ ထဲ၌လညး္ ေတ႔ရြ ွရိ ပါသည္။ ပးို သတေ္ ဆးမ်ား လူ၏ခႏာၶ ကယို ထ္ ဲ ေရာကရ္ ွေိ နျခင္းေၾကာင့္ မၾကာခဏ ဖ်ားနာျခင္းျဖစ္ၿပးီ ေနာကဆ္ ံုး၌ အသကဆ္ ံုး႐းံႈ သာြ းၾကပါသည္။ ကငဆ္ ာေရာဂါႏွင့္ အသည္းေရာဂါမ်ားျဖင့္ ေသဆံုးသမူ ်ား၏ ခႏာၶ ကုယိ က္ ုိ ခစဲြ ိတေ္ လလ့ ာေသာအခါ ၎တ႔၏ို အဆတီ စ္႐ဴွ းထတဲ ြင္ ဒီဒတီ ီ ပုိးသတေ္ ဆးႂကြင္း အေျမာကအ္ မ်ားကုိ ေတ႔ရြ ိွရေၾကာငး္ မွတ္တမး္ မ်ားအရ သိရွိရပါသည။္ ” အဆပို ါ သေု တသနစာတမ္းကုိ ေပးအပ္ခေ့ဲ သာ ပါေမာကၡ ဥးီ ေက်ာျ္ မင့္ဦးအား အထးူ ပငေ္ က်းဇးူ တငရ္ ွိပါေၾကာင္း မတွ ္တမ္းတငအ္ ပ္ပါသည။္ (၃-၃) ဓာတုပုိးသတေ္ ဆး အႂကြငး္ အက်နပ္ ါဝင္ေနေသာ အစားအစာ မ်ား ေကာက္ပဲသးီ ႏမံွ ်ားကုိ ပးုိ သတ္ေဆးဖ်န္းၿပးီ ရိတသ္ ိမး္ ရာတြင္ အခ်ိနက္ ာလတစခ္ ထု ားၿပီးမွ ရတိ သ္ မိ း္ ရန္ ပးုိ သတေ္ ဆးသးုံ စဲြသတူ ုအိ႔ ား အသေိ ပးထားၿပီးျဖစသ္ ည။္ ပးို သတေ္ ဆးဖ်နး္ ၿပီးခ်ိန္ႏငွ ့္ ရတိ သ္ ိမ္းခ်ိန္ ၾကာျမင့္ခ်နိ တ္ ုေိ တာငး္ ေလေလ ပိးု သတေ္ ဆးအႂကြင္းအက်န္မ်ား ပုမိ မို ်ားျပားေလျဖစ္သည္။ ထုကိ သ့ဲ ိ႔ု ေကာက္ပဲသးီ ႏမွံ ်ားႏငွ ့္ အစားအေသာက္မ်ားတြင္ ပါရိွလာသည့္ ပုးိ သတေ္ ဆးအႂကြငး္ အက်န္မ်ားကို Pesticide residue ဟု ေခၚပါသည။္ ထိသု ု႔ိပါဝငမ္ ပႈ မာဏမွာ အလနြ န္ ည္းပါးသျဖင့္ အပံတု စသ္ န္းလ်ွ င္ ဘယ္ႏစွ ပ္ ံပု ါသည္ (ppm-part per million) ဟု ေဖာျ္ ပေလ့ရိွပါသည္။ ထသို ု႔ိအစားအစာတြင္ ပါဝင္ေနေသာ အႂကြငး္ အက်နမ္ ်ားကို လူႏငွ ့္ တိရိစာၦနတ္ ိကု႔ စားသးုံ လကုိ ေ္ သာအခါ ၎တ၏႔ို ခႏာၶ ကယုိ ္ထတဲ ြင္ ပုိးသတေ္ ဆးအႂကြငး္ အက်နမ္ ်ား ဝင္ေရာကလ္ ာေလရ့ ပွိ ါသည္။ အဆပို ါအစားအစာမ်ားကုိ မၾကာခဏ စားသုံးပါက လတူ ၏႔ုိ ေသးြ ထတဲ ြင္ ပးုိ သတ္ေဆးမ်ား တျဖညး္ ျဖညး္ မ်ားလာကာ ခႏၶာကယို အ္ ႏအ႔ွံ ျပား၌ ဒုကၡမ်ဳိ းစုံ ေပးပါေတာသ့ ည္။ ထ႔ေို ၾကာင့္ အဆပို ါပုိးသတ္ေဆးအႂကြငး္ အက်န္မ်ား ပါဝငေ္ နေသာ အစားအစာမ်ားကုိ တတ္ႏငုိ ္သေလာက္ မစားမေိ အာင္ ေလ်ာ့နညး္ ေအာင္လပု ္ရန္ လပုိ ါသည။္ ယင္းသိေ႔ု ရးြ ခ်ယ္စားေသာက္ရန္ အေကာငး္ ဆံုးနည္းလမ္းမာွ ေအာဂ္ နဲ စ္အစားအစာမ်ားကို ထုတ္လုပ္ေရာငး္ ခ် စားသုံးသညအ့္ ေလအ့ ထ ထနြ း္ ကားေအာင္လပု ေ္ ဆာငၾ္ ကဖုိ႔ ျဖစပ္ ါသည။္ ေအာ္ဂနဲ စ္အစားအစာမ်ား မရရိွေသးပါက မညသ္ ညအ့္ စားအစာမ်ားသည္ ပုးိ သတေ္ ဆးသံုးစမဲြ ႈ နည္းတတသ္ ည္ကုိ ေလလ့ ာသိရိခွ ါ ေရးြ ခ်ယစ္ ားေသာကေ္ စခ်င္ပါသည္။ ထု႔ိေၾကာင့္ သစ္သးီ မ်ားစားလ်ွ င္ ပိးု သတေ္ ဆးမ်ားပါႏငုိ ္ေခ်ရိွ၍ ေရျဖင့္ ေသခ်ာစာြ ေဆးၿပီးမွ စားသင့္ပါသည္။ ေရျဖင့္ ေဆးရာတြင္ ႐ုိး႐းုိ ေရထက္ ေရေႏးြ တြင္ ခဏ စမိ ထ္ ားပါက ပိုေကာင္းပါသည။္ အိမ္သုးံ ဆား အနည္းငယ္ထည့္ေပးျခငး္ ျဖင့္ ပုးိ သတေ္ ဆးႂကြင္းမ်ားကို ဓာတျ္ ပယ္ေစႏငုိ ္ပါသည္။ ေဂၚဖီထုပက္ သ့ဲ ႔ုိ အလႊာမ်ားပါေသာ ပစၥည္းမ်ားကို ေရေဆးပါက အေပၚဆးုံ အလာႊ ကဖုိ ယၿ္ ပီး အတြင္းလာႊ မ်ားကုိ တစရ္ ကြ ္ခ်ငး္ ခာြ ၍ ေရေဆးသင့္ပါသည။္ အလႊာတစ္ခုႏွင့္ တစ္ခၾု ကားတြင္ ပုိးသတေ္ ဆးမ်ား ခေို အာင္းေနႏုိငေ္ သာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည။္ (၃-၄) ဓာတုပိးု သတ္ေဆးမ်ား၏က်နး္ မာေရးအေပၚသက္ေရာကမ္ ႈ ဓာတပု ိုးသတေ္ ဆးမ်ားသည္ ေသးငယ္ေသာပုိးေကာင္ေလးမ်ားကုိ ေသေစႏငုိ ္သလုိ အရယြ ္အစားႀကီးမားေသာ လူတိ႔အု တကြ လ္ ညး္ ပမာဏမ်ားမ်ားဝငေ္ ရာက္ပါက ေသေစႏိုငပ္ ါသည္။ ကၽနြ ေ္ တာတ္ ုိႏ႔ ုငိ ္ငံတြင္ ပိုးသတေ္ ဆးကုိ တျခားေဆးပလု ငး္ ထဲ ထည့္ထား၍ မွားေသာက္မေိ သာကေလးမ်ား ေသဆံုးမႈမ်ဳိ း မၾကာခဏေတ႔ဖြ ူးၾကပါလမိ မ့္ ည။္ တခ်ိဳ႕လညး္ ရည္ရယြ ခ္ ်က္ရွိရွျိ ဖင့္ ပးုိ သတ္ေဆးကို မ်ားမ်ားေသာကက္ ာ ေသေၾကာငး္ ႀကစံ ည္မႈမ်ားလညး္ ေတ႔ဖြ ူးၾကားဖးူ ၾကပါလိမမ့္ ည။္ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 18

ပးို သတ္ေဆးသည္ လခ႔ူ ႏၶာကိုယတ္ ြငး္ သိ႔ု ဝငေ္ ရာကပ္ ါက က်န္းမာေရးျပႆနာ အနညး္ ႏငွ ့အ္ မ်ားဆသို လုိ ဒကု ၡေပးႏုငိ ္ပါသည။္ ယငး္ သ႔ိဒု ုကၡေပးရာတြင္ ပးုိ သတ္ေဆးအမ်ဳိ းအစား၊ ဝငေ္ ရာကသ္ ည့္လမး္ ေၾကာင္း (ဥပမာ အစာလမ္းေၾကာငး္ ၊ အသက႐္ ွဴလမး္ ေၾကာငး္ ၊ အေရျပားမတွ ဆင့္) ဝင္ေရာကသ္ ည့္ ပိုးသတ္ေဆးပမာဏ အနညး္ အမ်ား၊ လ၏ူ အသက္အရယြ ္၊ မူလရသိွ ညက့္ ်န္းမာေရးအေျခအေန (ဥပမာ- အသည္း၊ ေက်ာက္ကပ၊္ ႏွလးံု ေကာင္း/မေကာငး္ ) ထေိ တသ႔ြ ည့က္ ာလအပုိင္းအျခားႏွင့္ မ်ဳိ းဗီဇတုိ႔အေပၚ မူတည၍္ ျခားနားမႈရသိွ ည္။ အဓိကအားျဖင့္ အပု ္စႀု ကီး (၂) ခု ချဲြ ခားႏငို ္ပါသည။္ ယငး္ တိ႔ုမာွ ပိုးသတေ္ ဆး ႐ုတ္တရကအ္ ဆပိ ္သင္ျ့ ခင္းႏငွ ့္ နာတာရညွ ္အဆပိ ္သင့္ျခင္းတ႔ုိျဖစသ္ ည။္ (က) ပုးိ သတ္ေဆး႐တု တ္ ရက္အဆပိ ္သင့ျ္ ခင္း ပုိးသတ္ေဆးပမာဏ မ်ားမ်ားႏငွ ထ့္ ိေတ႔မြ ပိ ါက ေအာကပ္ ါလကဏၡ ာမ်ား ေတ႔ရြ တတ္ပါသည္။ မ်က္စိႏွငပ့္ တသ္ က္ေသာလကၡဏာမ်ား - ယားယံျခငး္ - ေရာငရ္ မး္ ျခငး္ - မ်က္ရည္က်ျခင္း အေရျပားႏွငပ့္ တသ္ ကေ္ သာလကဏၡ ာမ်ား - အဖအု ပိတ္မ်ားထကြ ျ္ ခငး္ - ယားယံျခင္း - အေရၾကည္ဖုမ်ားထကြ ္ျခငး္ - ေခၽးြ ထကြ ္မ်ားျခငး္ - အေရျပားအေရာင္ေျပာငး္ လာျခင္း - အသားဝါလာျခင္း အႏူ ငွ ္အ့ စာလမ္းေၾကာငး္ လကဏၡ ာမ်ား - ပ်ိဳ႕ျခင္း - အနျ္ ခငး္ - ဗိကု ္နာျခငး္ - ဝမ္းပ်ကဝ္ မး္ ေလ်ွ ာျဖစျ္ ခင္း အသက႐္ ွဴလမး္ ေၾကာငး္ ဆငုိ ္ရာလကဏၡ ာမ်ား - ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း - ႏွာေခ်ျခင္း - ႏွာရညထ္ ကြ ျ္ ခငး္ - လညပ္ ငး္ နာျခင္း - အသက္႐ွဴၾကပျ္ ခငး္ - အသက္႐ွဴျမန္ျခင္း - အသက္႐ွဴ မဝျခင္း - ေမာျခင္း ႏွလုးံ ႏငွ ေ့္ သးြ ေၾကာဆငုိ ရ္ ာလကဏၡ ာမ်ား - ႏွလုံးခုန္မမနွ ္ျခင္း typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 19

- ရငတ္ ုန္ျခင္း - ေမာျခင္း ဦးေႏာွ ကႏ္ ွင့္အာ႐ံုေၾကာဆိုင္ရာလကဏၡ ာမ်ား - ေခါင္းကုကိ ျ္ ခင္း - ေခါငး္ မူးျခင္း - စတိ ္ပိငု း္ ဆိငု ္ရာေျပာငး္ လမဲ ႈမ်ားျဖစ္ျခင္း - စတိ ဓ္ ာတက္ ်ဆငး္ ျခငး္ - မွတဉ္ ာဏ္ထခိ ုိကျ္ ခငး္ - ႂကကြ ္သားမ်ား တုနျ္ ခင္း၊ တက္ျခငး္ - ႂကကြ သ္ ားမ်ား အားေပ်ာ့ျခင္း - ေျခလကမ္ ်ား လပႈ မ္ ရျဖစျ္ ခင္း - သတိေမ့ျခင္း ထသို ႔ေို တရ႔ြ ိပွ ါက နီးစပ္ရာေဆး႐သုံ ိ႔ု အျမန္ဆုံးျပသ၍ ကုသမႈခံယရူ န္ လိအု ပ္ပါသည။္ အခ်ိန္မီ မကသု ပါက အသကဆ္ ံးု ႏိုင္သညအ့္ ျပင္ အသကရ္ ငွ ္ပါကလညး္ နာတာရွညက္ ်န္းမာေရးထခိ ုကိ မ္ မႈ ်ား ျဖစ္ေပၚႏုငိ ္ပါသည။္ အထးူ သျဖင့္ ကေလးမ်ားတြင္ျဖစပ္ ါက ပဆုိ ုိးတတပ္ ါသည။္ ပိုးသတေ္ ဆးဖ်န္းထားေသာ အစားအစာမ်ားကုိ ဖ်နး္ ၿပီးမၾကာမီ စားမေိ သာေၾကာင့္ ဒုကေၡ ရာကသ္ ာြ းသည့္ မသိ ားစုမ်ားလည္း ေတ႔ဖြ းူ ပါသည္။ ဥပမာ ေဂၚဖီထုပ္ကုိ ပးို သတ္ေဆးဖ်န္းလုိက္ပါက အရကြ တ္ စခ္ ုႏငွ ့္ တစခ္ ုၾကားတြင္ ပုးိ သတေ္ ဆးပမာဏမ်ားမ်ား ဝငေ္ နတတပ္ ါသည။္ ယငး္ ကုိ အရကြ တ္ စရ္ ကြ ္ခ်ငး္ ေရမေဆးဘဲ သညအ္ တငို ္း လွးီ ၿပးီ ခ်က္ပါက အရကြ ္တစ္ရကြ ္ႏွင့္ တစ္ရကြ ၾ္ ကားရွိ ပးုိ သတေ္ ဆးမ်ားသည္ မသိ ားစုထမငး္ ဝငို း္ ထဲသ႔ုိ ေရာကလ္ ာခါ စားသံုးသအူ ားလံးု ကုိ တစ္ၿပိဳငတ္ ည္း အဆပိ သ္ င၍့္ မိသားစအု လကုိ ္ အသက္ဆးုံ သာြ းသည့္ ေၾကကဖဲြ ယြ ျ္ ဖစရ္ ပမ္ ာွ ျမနမ္ ာႏုိငင္ ံ၌ ေတႀ႔ြ ကဳံ ခၿ့ဲ ပီးျဖစ္သည္။ တခ်ိဳ႕ေသာမဘိ မ်ားသည္ ပးို သတေ္ ဆးကုိ ေတ႔သြ ည္ပ့ ုလင္းႏငွ ့္ ထည္ထ့ ားတတ္ၾကသည္။ အကယ္၍ ထညသ့္ ညပ့္ လု င္းသည္ ကေလးေသာက္ေနက် အားေဆးပုလင္း သ႔ိုမဟုတ္ ေခ်ာင္းဆုးိ ေပ်ာက္ေဆးပုလင္း ဂ႐ိုက္မစခ္ ်ာကသ့ဲ ို႔ အစာေၾကေဆးပုလငး္ မ်ားျဖစခ္ ့ပဲ ါက လူႀကီးမ်ားမရိွခ်နိ ္တြင္ ကေလးလပု ္သကူ အဆုပိ ါပလု င္းကုိ သေူ သာက္ေနက် ေဆးပလု ငး္ ထင္ၿပးီ ေမာေ့ သာကရ္ ာမွ ေသဆုးံ သာြ းရေသာ ျဖစ္ရပမ္ ်ားလည္း ႀကံဳေတ႔ခြ ့ဖဲ းူ ၿပီး ျဖစ္သည္။ ထိေ႔ု ၾကာင့္ ပးုိ သတ္ေဆးမ်ားကို လကလ္ တြ စ္ ပယ္ မထားသင့ေ္ ပ။ (ခ) ေရရွည္ပိုးသတ္ေဆးအဆိပ္သငျ့္ ခင္း မ်ားေသာအားျဖင့္ ပးို သတ္ေဆးႏငွ ္မ့ ၾကာခဏဆသို လုိ ထေိ တ႔လြ ပု ္ကိုင္ ေဆာငရ္ ကြ ္ေနရေသာ လယသ္ မားမ်ား ပိုးသတေ္ ဆးပါဝငေ္ နေသာ အစားအစာမ်ားကို မၾကာခဏ စားသုးံ ေလ့ရသွိ ူမ်ားတြင္ အဓိကေတ႔ရြ ေလရ့ ိွသည္။ ကငဆ္ ာေရာဂါအမ်ဳိ းမ်ဳိ း ပးုိ သတ္ေဆးသည္ ခႏာၶ ကယုိ အ္ တြငး္ သိဝ႔ု င္ေရာက္လာပါက လတူ ၏ု႔ိ ဆလဲ တ္ ိုငး္ ရိွ ဒီအငေ္ အ (DNA) ကို တျဖည္းျဖညး္ ထိခကုိ ေ္ ျပာင္းလဲေစေသာေၾကာင့္ ၾကာလ်ွ င္ ကငဆ္ ာဆဲအျဖစ္ ေျပာငး္ သာြ းႏုိငပ္ ါသည။္ ျမန္မာႏိငု ္ငတံ ြင္ အစားအစာမွတဆင့္ ဝင္ေရာက္လာေသာ ပးို သတေ္ ဆးမ်ားေၾကာင့္ ယေန႔အခါတြင္ ကငဆ္ ာျပနပ႔္ ာြ းမႈႏနႈ ္းမာွ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 20

တစႏ္ စွ ထ္ ကတ္ စ္ႏစွ ္ ပိုမမို ်ားျပားလာေၾကာင္း ေတ႔ရြ ပါသည။္ ထု႔ိေၾကာင့္ ကငဆ္ ာေရာဂါျဖစပ္ ာြ းမႈႏနႈ း္ ကုိ ေလ်ာ့ခ်လုိလွ်င္ တစႏ္ ုငိ ္ငံလးုံ ပိးု သတ္ေဆးသးုံ စမဲြ ကႈ ုိ ေလ်ာခ့ ်ရန္ ပထမဆးံု လပု ေ္ ဆာငသ္ င့္ပါသည။္ ဦးေႏွာက္ႏွင့္အာ႐ုေံ ၾကာဆိုငရ္ ာေရာဂါမ်ား ပိးု သတေ္ ဆးအမ်ားစုသည္ ပုးိ ေကာင၏္ အာ႐ုေံ ၾကာစနစက္ ုိ ပ်က္စးီ ေအာင္ ျပဳလပု ္ၿပးီ ေသေစျခင္းျဖစသ္ ျဖင့္ အဆုိပါပိးု သတ္ေဆးမ်ား လခူ႔ ႏၶာကုိယ္အတြငး္ သု႔ိ ဝငေ္ ရာကလ္ ာခ့လဲ ်ွ င္လည္း လူတ႔၏ို အာ႐ေုံ ၾကာစနစ္ကို ထိခကုိ ္ပ်ကစ္ းီ ေစႏငုိ ပ္ ါသည္။ ထိ႔ုေၾကာင့္ အာ႐ုံေၾကာမ်ား ထထံု ိုင္းလာျခင္း၊ ေျခလကမ္ ်ား ေလးလျံ ခင္း၊ အသက႐္ ွဴမဝျခငး္ ၊ သတေိ မတ့ တျ္ ခငး္ ၊ မွတဉ္ ာဏထ္ ခိ ကုိ ျ္ ခင္း၊ တက္ျခင္း၊ ႂကကြ ္သားမ်ား အားနည္းျခင္းစသညတ္ က႔ုိ ို ခံစားရေလ့ရွိပါသည။္ မ်ဳိ းပာြ းအဂါၤ မ်ားထခိ ုိက္ျခငး္ ပးုိ သတေ္ ဆးမ်ားခႏာၶ ကိယု ္သုိ႔ဝငေ္ ရာကမ္ ႈ မ်ားျပားလာပါက မ်ဳိ းပာြ းအဂါၤ မ်ားကုိ ထခိ ုကိ ္ပ်က္စးီ ေစသျဖင့္ အမိ ေ္ ထာငသ္ ည္မ်ားတြင္ သားသမးီ မရျခငး္ ၊ မၾကာခဏ ကုယိ ဝ္ နပ္ ်က္က်ျခငး္ ၊ ကေလးေမးြ လာပါကလညး္ ခႏၶာကုယိ ္ခ်ဳိ ႕ယြငး္ မႈမ်ားပါလာျခင္း စသည္တုိ႔ ႀကံဳေတ႔ရြ ေလ့ရွိသည။္ ေဟာ္မနု ္းစနစမ္ ်ားခ်ဳိ ႕ယြင္းျခငး္ ေဟာမ္ ုန္းစနစသ္ ည္ ခႏာၶ ကယို ္က်နး္ မာေရးအတကြ ္ အလနြ ပ္ ငအ္ ေရးပါလပွ ါသည။္ ပုိးသတ္ေဆးမ်ား ေရရညွ ္ဝငေ္ ရာကလ္ ာမႈေၾကာင့္ အဆပုိ ါေဟာမ္ နု း္ မ်ား ထုတ္လပု ေ္ ပးသည့္ ဂလငး္ မ်ား ပ်ကစ္ းီ ခါ ေဟာ္မုနး္ ခ်ိဳ႕တ့ေဲ သာ လကၡဏာမ်ား ေပၚေပါက္လာေလ့ရွိသည။္ ဥပမာ အငဆ္ လူ ငေ္ ဟာ္မနု ္း မထကြ ႏ္ ငို ္၍ ဆီးခ်ိဳ ေသးြ ခ်ဳိ ျဖစ္ျခင္း၊ သုငိ း္ ရိဳြက္ ေဟာမ္ ုနး္ မထုတ္ႏိုင၍္ ခႏာၶ ကုယိ တ္ ျဖညး္ ျဖည္း ဝလာၿပီး ထငို ္းမႈငိ း္ လာျခငး္ စသညတ္ ုိ႔ ျဖစသ္ ည။္ ခႏၶာကိယု တ္ ြင္း အဂါၤ အစိတ္အပိုင္းမ်ား ထခိ ိုက္ပ်က္စီးျခင္း ပးို သတေ္ ဆးဆသို ညမ္ ွာ ျပင္းထနေ္ သာအဆပိ ္တစမ္ ်ဳိ းျဖစ္သျဖင့္ ခႏၶာကိုယတ္ ြငး္ သ႔ုိ ဝငေ္ ရာက္မႈမ်ားလာပါက ကိယု တ္ ြငး္ အဂါၤ အစတိ ္အပိုငး္ မ်ား တစခ္ မု က်န္ အဆပိ ္သင့္ေဝဒနာ ခစံ ားရေလ့ရွပိ ါသည။္ ဆံပင္မအွ စ လကသ္ ည္း ေျခသညး္ အပါအဝင္ အ႐ိုးမ်ား၊ ႏလွ ံုး၊ အဆတု ၊္ အသညး္ ၊ အူႏငွ ့္ အစာလမ္းေၾကာင္း၊ ဥးီ ေႏွာကအ္ ဆုးံ အဆိပ္သင္ပ့ ်က္စီးႏုငိ ပ္ ါသည္။ *** *** *** အခန္း(၄) ေအာဂ္ နဲ စ္စိုက္ပ်ဳိ းေျမျပဳျပင္စမီ ံျခင္း သမား႐းို က် စကုိ ပ္ ်ိဳးေရးစနစ္တြင္ ဓာတ္ေျမၾသဇာႏငွ ့္ ပိးု သတေ္ ဆးမ်ားကုိ ႏွစစ္ ဥ္အသုံးျပဳၾကရသျဖင့္ ေျမအရည္အေသးြ တျဖညး္ ျဖည္းက်ဆငး္ မႈႏွင့္ မလမဲြ ေသြ ႀကဳံ ေတရ႔ြ ေလရ့ ွသိ ည္။ ယင္းကုိ ကာမေိ စရန္ ဓာတေ္ ျမၾသဇာကို ႏစွ စ္ ဥ္ ပမုိ ိတု းုိ တက္ သးံု စဲြေပးရသည္။ ထိုသုိ႔ ပိုမိသု းံု စဲြရသျဖင့္ ေျမႀကီးမာွ ပိ၍ု ပို၍ ပ်ကစ္ းီ လာကာ အဆုိပါသံသရာမွ လတြ က္ င္းရန္ မလယြ ္ကူဘဲ ျဖစ္လာရသည္။ အဆပို ါေျမေပၚတြင္ ဓာတ္ေျမၾသဇာ မသုးံ ပါက အပင္စိကု ္ပ်ဳိ းရန္ မျဖစ္ႏုိငေ္ တာပ့ ါ။ ေအာ္ဂနဲ စ္စုကိ ္ပ်ဳိ းေရးစနစတ္ ြငမ္ ူ ေျမႀကးီ ကုိ သဘာဝႏငွ လ့္ ကုိ ေ္ လ်ာညေီ ထျြ ဖစ္ရန္ စီမံခန္ခ႔ ဲြေဆာငရ္ ကြ ္ၿပးီ ေရရညွ တ္ ညတ္ ့ံ ခုငိ ၿ္ မဲသည့္ စိကု ္ပ်ဳိ းေရးစနစ္ (Sustainable farming) ျဖစ္သျဖင့္ ေျမယာျပဳျပငစ္ ီမခံ နခ္႔ ျဲြ ခငး္ အတတ္ပညာသည္ နံပါတ္ (၁) ဥးီ စားေပးျဖစသ္ ည။္ စုိက္ပ်ိဳးေရးသီးႏွံထုတက္ နု ္ အမ်ားစမု ွာလည္း ေျမႀကီးေပၚတြင္သာ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 21

စုိက္ပ်ိဳးထတု ္လပု ၾ္ ကရျခငး္ ျဖစ္သျဖင့္ ေျမႀကီးေကာငး္ မွသာ ထကြ ရ္ ွလိ ာေသာ သးီ ႏထံွ ကြ ္ကုန္မ်ားမွာလညး္ အရညအ္ ေသးြ ေကာင္းမနြ မ္ ည္မာွ ေျမႀကီးလက္ခတမ္ လျဲြ ဖစ္ေပသည္။ (၄-၁) စိုကပ္ ်ဳိ းေျမအမ်ိဳးအစား ေအာ္ဂနဲ စစ္ ိုကပ္ ်ိဳးထုတ္လုပ္သမူ ်ားအေနျဖင့္ ေျမႀကးီ သေဘာသဘာဝ၊ ေျမႀကးီ ၏ ဖ႔စဲြ ညး္ တညေ္ ဆာက္ပု၊ံ ေျမႀကးီ ထဲရိွ ဘကတ္ ီးရီးယားမ်ားအေၾကာင္း၊ ေျမၾသဇာမ်ားအေၾကာင္း၊ ေျမႀကးီ ေပၚမခီွ ေုိ နေသာ သတဝၱ ါမ်ားအေၾကာငး္ တို႔ကို ေသေသခ်ာခ်ာေလ့လာၿပးီ မမိ အိ တကြ ္ အက်ဳိ းရွိေအာင္ လပု က္ ုိင္ေဆာင္ရကြ ္တတ္ဖု႔ိ လပုိ ါသည္။ မမိ အိ ေနျဖင့္ ေျမအမ်ိဳးအစား ေရးြ ခ်ယ္ခြင့္ရွပိ ါက စိုကပ္ ်ဳိ းေျမကို မလူ ကတညး္ က ေကာင္းေအာင္ ေရးြ ခ်ယသ္ င့္သည။္ အပငအ္ တကြ ္ လိုအပေ္ သာ ေျမအမ်ဳိ းအစား အာဟာရဓာတႂ္ ကယြ ဝ္ ေသာ ေျမအမ်ဳိ းအစား (Fertile soil) ျဖစပ္ ါက အေကာငး္ ဆုးံ ျဖစသ္ ည။္ အပင္အတကြ ္ စိုက္ပ်ဳိ းရန္ ေကာငး္ မနြ ေ္ သာေျမတြင္ ေအာက္ပါအတုိင္း ဖစ႔ဲြ ည္းထားေလ့ရွိပါသည္။ (က) ေရဓာတ္ (Water) ေကာင္းမနြ ေ္ သာ ေျမအမ်ဳိ းအစားတြင္ ေရဓာတ္(သု႔ိမဟုတ္) အစဓုိ ာတမ္ ွာ ၂၅% ပတ္ဝန္းက်င္ရိသွ င့္ပါသည္။ အပင္အမ်ဳိ းအစားေပၚ မူတည္၍ ယင္းထက္ပုိမုလိ ိအု ပေ္ သာ အပငမ္ ်ားရသွိ လို ယငး္ ထကေ္ လ်ာန့ ညး္ ၿပးီ လအို ပ္သည့္အပင္မ်ားလည္း ရိွပါသည။္ မမိ စိ ကို ္ပ်ိဳးမည့္ အပင္အမ်ိဳးအစားေပၚတြင္မတူ ည္ၿပးီ ေရးြ ခ်ယတ္ တဖ္ ႔ုိ လုပိ ါသည္။ အစုိဓာတ္ ပုမိ လို အုိ ပပ္ ါက ေရ ပမုိ ုိေလာငး္ ေပးရမည္ျဖစၿ္ ပီး လအို ပ္ခ်က္နည္းပါက ေလ်ာ၍့ ေလာင္းေပးျခငး္ အားျဖင့္ ေရဓာတ္ကုိ စီမခံ န္ခ႔ ဲြေပးရပါမည္။ လိေု သာေရပမာဏ မရရိပွ ါက အပငမ္ ွာ ရငွ ္သနႏ္ ုငိ ္မႈ မရိွဘဲ ေျခာက္ေသ႔ြ ေသဆံးု ႏိုငေ္ ပသည္။ (ခ) ေလဓာတ္ (Air) က်စ္လစေ္ သာေျမတြင္ ေလဓာတပ္ ါဝင္မႈ နညး္ ေနမည္ျဖစ၍္ အပင္ေကာင္းစာြ ေပါက္ေရာက္ႏုိငမ္ ည္မဟတု ေ္ ပ။ ေလထဲ၌ ႏကုိ ္ထ႐ဂုိ ်င္ (N) ႏွင့္ ကာဗနြ ္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ (CO2) တု႔ပိ ါဝငၿ္ ပီး ယင္းတိသု႔ ည္ အပငအ္ တကြ လ္ ိုအပေ္ သာ အာဟာရမ်ားျဖစ္သည။္ ေလထဲရွႏိ ိုကထ္ ႐ုဂိ ်ငက္ ို ေျမႀကီးထဲရိဘွ ကတ္ ီးရီးယားမ်ားက ရယၿူ ပးီ အပငအ္ တကြ ္ လိအု ပ္သည့္အာဟာရဓာတမ္ ်ားကို ေပးေလ့ရသိွ ည္။ ထိုေ႔ ၾကာင့္ ေလဓာတက္ ုိ ျပည့္ဝေစရန္ ေျမကုိ ဖြေပးဖလု႔ိ သုိ ည။္ ပြေရာင္းသည့္ေျမမွသာ ေလဝင္ေလထကြ ္ ေကာငး္ ၿပီး အပင္ရငွ ္သန္ႏငို ္မည္ျဖစ္သည။္ ယင္းကုိ စနစ္တက် စီမံခန႔္ခဲြေပးရန္လိပု ါသည္။ (ဂ) ေအာ္ဂနဲ စဘ္ က္တးီ ရးီ ယားမ်ား ေျမႀကီးထတဲ ြင္ လကူ ုအိ က်ဳိ းျပဳေစေသာ တစ္နညး္ အားျဖင့္ အပငက္ ို အက်ိဳးျပဳေစေသာ ဘက္တီးရီးယား မ်ားစာြ ရေွိ နသညက္ ို သတိျပဳမသိ ူ နည္းေနပါေသးသည။္ အဆိုပါ အက်ိဳးျပဳဘက္တီးရးီ ယားမ်ားမာွ ေျမႀကးီ အေလးခ်နိ ္၏ ၅% အထိ ရွိေနေလ့ရိွၿပးီ ယင္းတိ႔ု လံေု လာက္စာြ ရပိွ ါမွ အပင္အတကြ ္ လိုအပသ္ ည့္ ႏုကိ ထ္ ႐ုဂိ ်င္ (N) ကုိ လေံု လာကစ္ ာြ ရရမွိ ည္ျဖစ္ပါသည္။ ဥပမာ ေျမႀကီးကိုျပဳျပငစ္ ဥ္ ျမကေ္ ျခာကမ္ ်ားကို မီး႐ိႈ႕ပါက ေျမႀကီးထဲရွိ အဆုိပါဘက္တးီ ရးီ ယားမ်ားကုိ မီးၿမိႇဳကသ္ တလ္ ကို ္သကသ့ဲ ႔ျုိ ဖစခ္ ါ ဘကတ္ ီးရီးယား အေရအတကြ က္ ုိ မ်ားစာြ ေလ်ာန့ ည္းသာြ းေစပါသည္။ အက်ဳိ းဆက္အေနႏငွ ့္ အပင္အတကြ ္ လုံေလာက္သည့အ္ ာဟာရမ်ား မရရိႏွ ုငိ ္ေတာ့ပါ။ ထ႔ေုိ ၾကာင့္ ေအာဂ္ ဲနစ္ စကုိ ပ္ ်ိဳးေရးစနစ္တြင္ သစ္ရကြ ႏ္ ငွ ့္ အပငင္ ယ္မ်ား မးီ ႐ိ႕ႈ ျခငး္ ကုိ လုးံ ဝ ခြင့္မျပဳပါ။ (ဃ) - ေျမမနႈ မ႔္ ်ား (Rock particles) ေျမမႈနအ႔္ မ်ိဳးအစား သံုးမ်ိဳးရွိၿပးီ ယငး္ တု႔မိ ွာ သဲေျမမႈန႔၊္ ႏနု း္ ေျမမႈန္ႏ႔ ငွ ့္ ရ႕ံြ ေျမမနႈ ႔တ္ ိ႔ု ျဖစၾ္ ကပါသည္။ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 22

- သဲေျမမနႈ ႔္မ်ား (Sand particles) အမနႈ ္အ႔ ရယြ ္အစားအားျဖင့္ ၀.၀၅ မွ ၂.၀ မီလီမီတာအတြင္းရိွသည္။ သဲေျမမနႈ ပ႔္ ါဝင္မမႈ ်ားေသာေျမသည္ အစုဓိ ာတ္(ေရ)ကို ထနိ း္ သမိ ္းထားႏငို မ္ ႈ အားနည္းသျဖင့္ အပင္စုကိ ပ္ ်ိဳးရန္ ခက္ခဲသည္။ တခ်ဳိ ႕ေသာအပင္မ်ားကုိ စကုိ ္ပ်ိဳးရာတြင္ ေရဓာတ္ကို ၾကာရွည္ခေံ အာင္ အထးူ ျပဳလပု ္ေပးဖု႔ိ လုအိ ပသ္ ည္။ ဥပမာ ဂ်ံဳျမကႏ္ ု (Wheatgrass) စကုိ ္ပ်ဳိ းပါက သဲေျမမနႈ ႔ထ္ တဲ ြင္ ေရအစဓို ာတ္ ၾကာရညွ ေ္ စရန္ စတးီ ဗန္းမ်ားထဲ၌ စကုိ ္ပ်ဳိ းသည့္စနစ္ကို ဖန္တီးေပးရပါသည္။ အျခားအပငမ္ ်ားကုိ ေျမႀကီးေပၚတြင္ စကုိ ္ပ်ိဳးရာ၌ အဆိုပါေျမႀကီးထတဲ ြင္ သပဲ ါဝငမ္ ႈမ်ားပါက ေျမမွာပိုမိပု ြေရာင္းလာသျဖင့္ အျမစ္ထိုးေဖာက္မအႈ ား ပိမု ေုိ ကာင္းေစျခငး္ ၊ ေျမတြင္းရိွ ဥမ်ားကုိ ပမုိ ေုိ အာငျ္ မင္ ျဖစ္ထနြ း္ ေစျခငး္ (ဥပမာ-ၾကကသ္ နြ ဥ္ မ်ား) စသည့္အက်ိဳးေက်းဇးူ မ်ားကို ရရွေိ စပါသည။္ ထေိ႔ု ၾကာင့္ သဲဆန္ေသာေျမ ျဖစ္ပါက သူႏငွ ့္လုိကေ္ လ်ာညီေထျြ ဖစမ္ ည့္ အပငမ္ ်ားကုိ ေရးြ ခ်ယစ္ ိကု ္ပ်ဳိ းသင့္ပါသည္။ သဲပါဝငမ္ ႈ နညး္ ေသာေျမျဖစပ္ ါက လအုိ ပသ္ ည့ပ္ မာဏေရာက္ေအာင္ သမဲ နႈ ္မ႔ ်ား ထပမ္ ံျဖည့ေ္ ပးရန္ လအုိ ပ္ပါသည။္ - ႏနု း္ ေျမမႈနမ႔္ ်ား (Silt particles) ႏနု း္ ေျမမနႈ အ႔္ ရယြ ္အစားမာွ ၀.၀၀၂ မွ ၀.၀၅ မလီ ီမတီ ာအတြငး္ ရၿိွ ပးီ အရယြ အ္ စားေသးငယ္သျဖင့္ ေရအစဓို ာတ္ ထနိ ္းသမိ ္းမႈအားေကာင္းသည္။ အပင္အမ်ားစုသည္ ႏနု း္ ေျမမနႈ အ႔္ မ်ိဳးအစားကို ႀကဳိ က္ႏစွ ္သက္သည္။ ျမစဝ္ ကၽနြ ္းေပၚေဒသရွိ ေျမအမ်ိဳးအစားမာွ ႏနု ္းေျမမႈနပ႔္ ါဝငႏ္ ႈန္း ျမင့္မား၍ စပါးကသ့ဲ ႔ုိ အပင္မ်ား စိကု ္ပ်ဳိ းရာ၌ အထးူ သငေ့္ တာသ္ ည္။ ေလထဲရွိ ဖုနမ္ ႈနမ႔္ ်ားအနညထ္ ိငု ္၍ ရရိေွ သာႏုနး္ မနႈ ္႔မ်ားသည္ ေျမ၏အေပၚယံေျမဆီလာႊ ကို ျဖစေ္ စသည။္ - ရႊံ႕ေျမမနႈ မ္႔ ်ား (Clay particles) အမနႈ အ႔္ ရယြ အ္ စားမွာ ၀.၀၀၂ မလီ မီ တီ ာထက္ ေသးငယသ္ ျဖင့္ အရယြ အ္ စားအငယဆ္ ံးု အမႈနမ္႔ ်ားျဖစ္သည။္ ပထမ ေျမမႈန္အ႔ မ်ဳိ းအစားႏငွ ့္ ကျဲြ ပားေသာ ဂဏု ္သတၱရိ သိွ ည။္ ေစးထနး္ ေသာသေဘာ သဘာဝရွိ၍ ေရကုိ ၾကာရညွ ထ္ ိနး္ သိမ္းထားႏငုိ သ္ ည။္ ပါဝငေ္ သာ အမႈန႔မ္ ်ားသည္ ဓာတေု ဗဒနညး္ ျဖင့္ ေသာလ္ ည္းေကာငး္ ၊ ႐ူပေဗဒနညး္ ျဖင့္ ေသာ္လည္းေကာငး္ ေပါင္းစပ္သာြ းၿပီး ရႊံ႕တုးံ ရႊံ႕ခႀဲ ကီးမ်ား ျဖစသ္ ာြ းတတ္သည။္ ယငး္ သ႔ို ခဲသာြ းပါက ေလပါဝင္မႈ ေလ်ာ့နည္းသာြ းကာ အပင္အတကြ ္ လုံေလာကေ္ သာ ေလဓာတမ္ ရရွိ၍ အပငမ္ ဖၿ႔ဲြ ဖိဳးႏုိင္ပါ။ ရံ႕ႊ မနႈ ႔မ္ ်ားတြင္ လ်ွ ပ္စစ္သဘာဝအရ အဖိမု ႈန္႔ႏငွ ့္ အမမႈန္႔တ႔ိုရိွရာ ေရႏငွ ့္ထေိ တပ႔ြ ါက အဆပုိ ါ အဖိုမနႈ ႔ႏ္ ငွ ့္ အမမနႈ ႔္တုိ႔ ဓာတ္ျပဳေပါင္းစပ္သာြ းၿပးီ ဆဲြငင္အားေၾကာင့္ ပမို ကုိ ်စ္လစသ္ ာြ းေလရ့ ိသွ ည။္ အဆပုိ ါက်စလ္ စ္ေနေသာ ရံႊ႕ေစးေျမတြင္ အပငအ္ ခ်ဳိ ႕မလွ ဲြ၍ အပင္အမ်ားစု ေကာငး္ စာြ မေပါက္ႏုငိ ပ္ ါ။ အဆုပိ ါေျမမႈန႔္အမ်ိဳးအစားသည္ တစမ္ ်ိဳးတည္းသာ ဖ႔စဲြ ညး္ ထားပါက အပငတ္ ုိ႔ ရွင္သန္ရန္ ခယဲ ဥ္းသည။္ မ်ားေသာအားျဖင့္ သဘာဝေျမႀကီးတြင္ အဆုိပါအမနႈ ႔္ (၃) မ်ဳိ းမွာ အခ်ိဳးအစားတစခ္ ျု ဖင့္ ပါဝင္ေနေလရ့ ိသွ ည္။ အဆုိပါအမနႈ ႔္မ်ား ေကာငး္ မနြ ္ေသာ အခ်ိဳးအစားျဖင့္ ေပါငး္ စပထ္ ားပါမွ စုိက္ပ်ဳိ းထတု လ္ ုပရ္ ာတြင္ ပမို ုိေအာငျ္ မငႏ္ ငို ္မည္ ျဖစသ္ ည္။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ သဲေျမမႈန႔ပ္ ါဝင္မႈ ၃၀% မွ ၅၀% အထိပါဝင္သင့္ၿပီး ႏးံု ေျမပါဝင္မမႈ ာွ ၂၅% မွ ၅၀% ႏငွ ့္ ရႊံ႕ေစးေျမမႈန႔္ပါဝင္မမႈ ွာ ၁၀% မွ ၂၅% အတြင္း ပါဝငေ္ နပါက အပငစ္ ိုက္ပ်ဳိ းမႈကို မ်ားစာြ အေထာက္အကျူ ဖစ္ေစပါသည္။ မိမိၿခံရိွ ေျမနမနူ ာယခူ ါ ဖနခ္ ကြ ္တစခ္ ုထတဲ ြင္ ေရထည့ၿ္ ပးီ ေမ၍ႊ အနညး္ က်ေစပါက ပါဝငမ္ ႈ အခ်ဳိ းအစားကုိ အလယြ ္တကူသႏိ ုိင္ပါသည္။ ထ႔ိုေနာက္ လုခိ ်င္သည့္ အခ်ိဳးအစားရေအာင္ ျပဳျပငေ္ ပးၿပီး စုကိ ္ပ်ိဳးႏငုိ ္ပါသည္။ ယင္းေျမမနႈ ္႔ (၃) မ်ိဳးႏငွ အ့္ တူ ေရာပါေနေလ့ရေိွ သာ အာဟာရဓာတ္မွာ အပင္အတကြ ္ မရိွမျဖစလ္ အို ပသ္ ည့္ အာဟာရဓာတ္ (၃) မ်ဳိ းျဖစသ္ ည့္ ႏကုိ ္ထ႐ိုဂ်င္ (N)၊ ေဖာ့စဖရပ္ (P)ႏငွ ့္ ပိတု က္စယီ မ္ (K) တ႔ိျု ဖစ္ၿပးီ NPK ဟု အတုေိ ကာက္ ေခၚေဝၚေလ့ရသိွ ည္။ ထ႔အို ျပင္ အနည္းငယသ္ ာလိအု ပသ္ ည္ အာဟာရဓာတမ္ ်ား (Micronutrients) မာွ လ ညး္ ပါဝင္ေနေလရ့ ွသိ ည္။ ထုအိ ာဟာရဓာတ္မ်ားသည္ သဘာဝတြင္ လံေု လာက္စာြ မပါဝငပ္ ါက ထပ္မံျဖည့္စကြ ေ္ ပးဖုိ႔ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 23

လုအိ ပမ္ ညျ္ ဖစ္သည္။ ထိုအာဟာရဓာတ္မ်ားကို အပင္အတကြ ္ လအုိ ပသ္ ည့္အခ်နိ တ္ ြင္ ျပည္ျ့ ပညဝ့္ ဝ ေပးႏငုိ ေ္ ရးမာွ ပုိ၍ပင္ အေရးႀကးီ ပါသည။္ ယငး္ သည္ပင္လ်ွ င္ ေအာ္ဂနဲ စ္စိုကပ္ ်ိဳးေရးစနစ္၏ အဓိက စိနေ္ ခၚမႈတစ္ရပ္လညး္ ျဖစ္ပါသည္။ (၄-၂) ေျမ၏ခ်ဥဖ္ နႏ္ ႈန္းကုိ ထနိ ္းသမိ း္ ျခငး္ (Soil pH) အပင္ေအာငျ္ မငျ္ ဖစထ္ နြ း္ ေစရန္ အပင္အတကြ ္ လုိအပေ္ သာအာဟာရဓာတ္မ်ားကုိ ေကာငး္ မနြ စ္ ာြ စုပယ္ ူႏငုိ ္ဖိ႔အု တကြ ္ ေျမ၏ခ်ဥ္ဖန္ႏနႈ း္ မွာ သတ္မတွ ္ခ်က္အတြင္းရိွေနေစရန္ အလနြ ္ အေရးႀကီးပါသည။္ အပင္အမ်ားစုသည္ pH ၆.၅ ႏွင့္ ၇.၀ အတြင္း ေကာင္းစာြ ျဖစထ္ နြ ္းေလ့ရသိွ ည။္ pH ၆ ထက္နမိ ့္ေသာ ေျမသည္ အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားသျဖင့္ အပင္ျဖစ္ထနြ ္းရန္ မလယြ ္ကသူ လုိ pH ၈ ထက္ပမုိ ်ားပါကလညး္ အငနဓ္ ာတ္(အယ္လက္ ာလဓီ ာတ္) မ်ားေနသျဖင့္ အပငရ္ ငွ သ္ နဖ္ ုိ႔ ခက္ခပဲ ါသည။္ ဤေနရာတြင္ pH ၏သေဘာတရားကုိ အနညး္ ငယ္ရငွ း္ ျပလိပု ါသည္။ ဓာတေု ဗဒဘာသာရပ္ကုိ အေျခခံပညာ ၁၀ တန္းအထိ သငယ္ ဖူ းူ သူမ်ားအတကြ ္ အလယြ ္တကူ နားလည္ႏငို ေ္ သာလ္ ည္း မသင္ၾကားခ့ရဲ သူမ်ားအတကြ ္ ရည္ရယြ ္၍ ရွင္းျပလုပိ ါသည။္ ဓာတေု ဗဒတြင္ ဟကုိ ဒ္ ႐ိဂု ်င္အိငု း္ ယနြ း္ (H+) ႏွင့္ ဟုိကေ္ ျဒာက္ဆလဲ ္ အုိင္းယနြ း္ (OH) ဟ၍ူ ရိွၿပီး (H+) မ်ားပါက အကဆ္ စ္ဓာတပ္ ုိမ်ားေစၿပီး (OH) မ်ားပါက အယ္လ္ကာလီဓာတ္ ပိမု ်ားေစပါသည။္ pH ကို အဆင္သ့ တ္မတွ ရ္ ာ၌ ၁ မွ ၁၄ အထသိ တ္မတွ ္ထားပါသည္။ pH 7 ကို အကဆ္ စ္လည္းမဟတု ္ အယလ္ ္ကာလလီ ည္းမဟုတ္ (Neutral pH) ဟုေခၚ၍ ယငး္ ေအာက္သို႔ တနဖ္ းုိ နညး္ ေလေလ အက္ဆစဓ္ ာတ္ပမာဏ မ်ားေလေလျဖစသ္ ည္။ pH 7 ထက္ပမုိ ်ားေလေလ အယ္လ္ကာလဓီ ာတ္ ပုမိ ်ားေလးေလျဖစ္သည။္ pH အမတွ ္တစ္ခစု ီသည္ ျပင္းအား (၁၀) ဆကာြ ပါသည္။ ထေ႔ုိ ၾကာင့္ pH 6 ထက္ pH 5 က အကဆ္ စဓ္ ာတျ္ ပငး္ အား (၁၀) ဆပိၿု ပီး pH 4 ျဖစ္ပါက pH 6 ထက္ အဆ (၁၀၀) ပုိျပငး္ သညဟ္ ု ဆုလိ ုိပါသည္။ ေအာဂ္ နဲ စ္စိုက္ပ်ဳိ းသတူ စ္ေယာကအ္ ေနႏငွ ့္ မိမၿိ ခံရွိေျမ၏ pH ကို သိရထိွ ားဖု႔ိ မျဖစမ္ ေနလအုိ ပပ္ ါသည။္ အဆပုိ ါ pH တြင္ မိမစိ ကို ပ္ ်ဳိ းမည္အ့ ပငမ္ ွာ ေကာင္းစာြ ရွင္သနႏ္ ုငိ မ္ ည္ဆိပု ါက ဘာမွျပငရ္ န္မလိုေသာလ္ ည္း အကဆ္ စဓ္ ာတမ္ ်ားျခငး္ သု႔မိ ဟတု ္ အယလ္ ္ကာလဓီ ာတ္မ်ားျခငး္ တုိ႔ ျဖစေ္ နပါက ေျမ၏ pH ကုိ ျပဳျပငေ္ ပးဖုိ႔ လအို ပ္ပါသည္။ ယင္းသျို႔ ပငရ္ ာ၌ သဘာဝတြင္ရိသွ ည့္ ကယ္လ္ဆယီ မ၊္ မဂၢနီဆီယမ၊္ ဆဒုိ ယီ မ၊္ ဆာလ္ဖာအစရိသွ ည့္ ပစညၥ း္ မ်ားကို အသံုးျပဳႏငုိ ပ္ ါသည။္ ဥပမာအားျဖင့္ မိမ၏ိ ေျမသည္ အကဆ္ စဓ္ ာတမ္ ်ားေနျခင္း (pH 6 ထကေ္ လ်ာန့ ညး္ ေနျခင္း) ျဖစပ္ ါက ထးုံ ကုိ ေရေဖ်ာ္၍ ရရေိွ သာထုးံ ေရၾကည္ (Lime) ျဖင့္ ေျမကို ပကဖ္ ်နး္ ေပးျခင္းျဖင့္ ေျမ၏ pH ကို ျမင္ေ့ စႏိုင္ပါသည။္ အလားတူပင္ အယ္လက္ ာလဓီ ာတ္ မ်ားေနပါက (pH 8 ထက္ေက်ာ္ေနပါက) ဆာလဖ္ ာကုိ အရညေ္ ဖ်ာ၍္ ေလာငး္ ေပးႏုိင္ပါသည္။ ဆာလ္ဖာပါဝငေ္ သာ ဓာတ္ေပါငး္ မ်ားျဖစ္သည့္ သဆံ ာလ္ဖိတ္ (Iron sulfate)၊ အလူမနီ ယီ မဆ္ ာလ္ဖိတ္ (Aluminium sulfate)၊ မဂၢနစီ ယီ မ္ဆာလဖ္ တိ ္ (Magnesium sulfate) တက႔ုိ ုိ အသးံု ျပဳႏုငိ ္ပါသည္။ စကုိ ၿ္ ပိဳးေျမ၏ pH ကို သးီ ႏံတွ စ္ရာသၿီ ပးီ တိငု း္ ျပန္လညတ္ ုိင္းထာြ ၍ ျပဳျပင္ေပးရန္ လုိအပပ္ ါသည္။ pH ကို အပငႏ္ ွစသ္ က္သည့္ အေျခအေန၌ အၿမဲရေိွ နေအာင္ စဥဆ္ ကမ္ ျပတ္ လပု ္ေဆာငေ္ ပးဖု႔ိ အထူးအေရးႀကးီ ပါသည။္ ဥပမာအားျဖင့္ pH 7 ေက်ာ္သာြ းပါက ေျမႀကီးထဲရိွ ေဖာစ့ ပရပ္ (P) မ်ားသည့္ ကယလ္ စ္ ယီ မ္ဓာတ္ႏငွ ့္ ဓာတေု ဗဒနညး္ စဥ္အရ ဓာတျ္ ပဳေပါင္းစပ္သည့္အခါ အပင္အတကြ ္ အသုးံ ျပဳႏငုိ သ္ ည့္ အေျခအေနမရေိွ တာဘ့ ဲ ျဖစသ္ ာြ းတတ္ပါသည္။ ေျမႀကီး၏ pH ေပၚမတူ ည္၍ ပါဝငေ္ သာ ဓာတ္ပစညၥ ္းမ်ားမာွ ဓာတ္ျပဳေပါငး္ စပ္သာြ းျခငး္ ၊ ၿပိဳကပဲြ ်ကစ္ းီ ျခငး္ မ်ား ျဖစတ္ တေ္ ပရာ ေျမ၏ pH ထနိ း္ သိမ္းေရးမာွ ေအာ္ဂနဲ စစ္ ုိကပ္ ်ိဳးသမူ ်ားအတကြ ္ အေရးပါလေွ သာ လပု ္ေဆာင္ခ်ကတ္ စခ္ ျု ဖစပ္ ါသည။္ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 24

(၄-၃) ေအာ္ဂနဲ စေ္ ျမေဆးြ မ်ား (Organic matter) ေအာဂ္ နဲ စ္စုိက္ပ်ိဳးေျမတြင္ သဘာဝေအာဂ္ နဲ စ္ ေျမေဆးြ ပါဝငမ္ မႈ ာွ ၅% မွ ၁၀% အတြင္းရိွပါက အထူးေကာင္းမနြ ္ပါသည္။ အကယ၍္ ၁% ထကေ္ လ်ာန့ ည္းပါက ဘာမွ စုကိ ္ပ်ဳိ းလ႔ုိမရသည့္ေျမ ျဖစ္သလို ၂၀% ထက္ပျုိ ပနလ္ ွ်ငလ္ ညး္ ေရဝပ္ၿပးီ စကုိ ပ္ ်ဳိ း၍ မရႏိုင္ေတာပ့ ါ။ ေအာ္ဂနဲ စ္ေျမေဆးြ တြင္ အဓကိ အားျဖင့္ သစ္ရကြ ေ္ ဆးြ မ်ား (Humur) မွာ ၈၀% ခနပ႔္ ါဝင္ၿပီး၊ အပငအ္ ျမစအ္ ပငုိ ္းအစမ်ား (Root) က ၁၀% ခနႏ္႔ ွင့္ အဏဇု ီဝပးို မႊား (Micro organism) က ၁၀% ခန္ျ႔ ဖင့္ ဖစ႔ဲြ ည္းထားေလရ့ ပိွ ါသည္။ အဓကိ အားျဖင့္ တရိ စာၦနအ္ ညစအ္ ေၾကးမ်ား၊ ပ်ကစ္ းီ သာြ းေသာ အပင၏္ အစိတအ္ ပုိငး္ မ်ား ပါဝငပ္ ါသည။္ ထေိ႔ု ၾကာင့္ ေအာဂ္ နဲ စေ္ ျမေဆးြ မ်ား မပါဝင္ေသာေျမတြင္ မည္သညအ့္ ပငမ္ ွ စုိကပ္ ်ိဳး၍မရပါ။ ဥပမာ သကဲ ႏာၲ ရထတဲ ြင္ ေအာ္ဂနဲ စေ္ ျမေဆးြ မ်ား ပါဝငမ္ မႈ ရိွပါ။ သစရ္ ကြ ေ္ ဆးြ မ်ားသည္ အပငအ္ တကြ ္ အေကာငး္ ဆးံု ေျမၾသဇာမ်ားျဖစသ္ ည္။ အဆုိပါသစ္ရကြ ေ္ ဆးြ မ်ားေၾကာင့္ ေျမမာွ ပြေရာင္းေနၿပးီ အျမစမ္ ်ား လယြ က္ စူ ာြ ထးို ေဖာကႏ္ ငုိ ျ္ ခငး္ ၊ ေရေကာငး္ စာြ ရျခငး္ ၊ ေလဝငေ္ လထကြ ္ ေကာငး္ မနြ ္ျခငး္ စေသာအက်ဳိ းေက်းဇူးမ်ားကို ရရိွေစပါသည။္ သစရ္ ကြ ေ္ ဆးြ ဆိသု ညမ္ ွာ လုံးဝပ်က္စီးျခင္းမရွိဘဲ က်န္ရေိွ နသည့္ အစိတအ္ ပုငိ ္းမ်ားကို ဆလို သို ည။္ ဥပမာအားျဖင့္ အပင္၏ဆလဲ းူ လ႔ိုစ္ (Cellulose)၊ ရစီ င္ (Resins)၊ ဖေယာငး္ (Wax)၊ အဆမီ ်ား (Oils) စသည္တျို႔ ဖင့္ ဖစ႔ဲြ ည္းထားေလရ့ သိွ ည္။ ယငး္ သစ္ရကြ ေ္ ဆးြ မ်ားသည္ ႐ပူ ေဗဒသေဘာအားျဖင့္ လွ်ပ္စစအ္ မသတၱိ (Negatively-charged ions) ရသိွ ျဖင့္ အဖိသု တၱိ (Posit ively-charged ions) ရေိွ သာ ေဖာ့စ္ပရပႏ္ ွင့္ ကယ္လ္စယီ မ္ဓာတ္တကု႔ိ ို ဖမ္းယခူ ါ အပင္အတကြ ္ အသးုံ ျပဳႏိုငေ္ အာင္ ကညူ ီေပးသည္။ ေအာဂ္ နဲ စေ္ ျမေဆးြ တြင္ ဘကတ္ းီ ရးီ ယားအစရိွသည့္ အဏဇု ီဝပးုိ ေလးမ်ား မ်ားစာြ ပါဝငလ္ ွ်ကရ္ ွပိ ါသည္။ အဆပို ါပုိးေလးမ်ားသည္ သက္ရိွစဥက္ ာလ၌ ေလထမဲ ွ ႏိုကထ္ ႐ဂို ်ငက္ ုိ ဖမး္ ယကူ ာ အပငအ္ တကြ ္ အျဖစ္သုိ႔ ပိေ႔ု ပးသည့္အျပင္ အျခားလုအိ ပ္ေသာ အာဟာရဓာတမ္ ်ားကလို ည္း စနြ ႔္ထုတ္ေပးၾကပါသည္။ ယငး္ တိ႔ု ေသဆးုံ သာြ းေသာအခါ၌လည္း ယငး္ တို႔ သကရ္ ွိစဥ္အခါက စုေဆာငး္ ေပးထားေသာ အာဟာရဓာတမ္ ်ားကုိ အပငအ္ တကြ ္ ေပးၾကပါေသးသည။္ ထုိသို႔ အက်ိဳးျပဳဘက္တးီ ရးီ ယားမ်ား အစဥပ္ ာြ းမ်ားေနေစရနအ္ တကြ ္ စိုကခ္ င္းကို မီး႐႕ိႈ ျခင္းမွ ေရွာငၾ္ ကဥၾ္ ကရပါမည္။ ေအာဂ္ နဲ စေ္ ျမေဆးြ မ်ားသည္ ေျမကို ပြေရာင္းေစသျဖင့္ ေရကုိ စပု ယ္ အူ ား ပိုမေို ကာငး္ ေစပါသည္။ ယင္း၏အေလးခ်ိန္ထက္ ၆ ဆပိမု ်ားေသာ ေရကုိ ပုမိ ုိထိန္းထားႏုငိ ္ေသာ အစမြ း္ သတိရၱ ွိပါသည္။ ယငး္ တ႔သုိ ည္ ေျမႀကးီ ၏အေပၚဆးုံ အလာႊ တြင္ ရွေိ နၿပးီ တေီ ကာင္ အစရိသွ ည့္ အက်ိဳးျပဳသတၱဝါမ်ား မီခွ ိရု ာေနရာလည္းျဖစ္သည္။ ထ႔ိအု ျပင္ အေပၚယေံ ျမဆလီ ာႊ (Top soil) ပ်ကစ္ ီးမကႈ ိလု ညး္ ကာကယြ ေ္ ပးသည။္ မးို ရာြ လွ်င္ အေပၚယေံ ျမဆလီ ႊာကို မုိးေရတုကိ ္စားၿပီး ဆံးု ႐ံးႈ မႈမွ ကာကယြ ေ္ ပးသည။္ (၄-၄) စကို ္ပ်ိဳးေျမရွိ အဏဇု ီဝပုိးမ်ား အဏုဇဝီ ပးုိ အမ်ားစုသည္ ေျမႀကီး၏အေပၚဆးံု အလႊာျဖစသ္ ည့္ ေအာဂ္ နဲ စ္အလႊာ (Organic matter) တြင္ ရွိေနၾကပါသည။္ အဏုဇီဝပိးု အမ်ားစုမွာ အပင္ကို အက်ိဳးျပဳလုပင္ န္းမ်ား လပု ္ေဆာငၾ္ ကၿပးီ အနညး္ စုသာ အပငက္ ုိ ေရာဂါျဖစေ္ စႏိုင္ပါသည။္ ယငး္ အဏုဇီဝပုးိ မ်ားတြင္ ဘကတ္ းီ ရးီ ယားမ်ား (Bacteria)၊ မႈမိ ်ား (Fungi) ႏွင့္ ေရညႇမိ ်ား (Algae) ပါဝငပ္ ါသည။္ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 25

ကၽနြ ေ္ တာ္တို႔သက္ရွသိ တၱဝါမ်ားအားလးံု အစာအာဟာရကို မျဖစ္မေန စားသုးံ ၾကၿပီး အညစအ္ ေၾကးမ်ား စနြ ထ႔္ တု ၾ္ ကသည္။ ထိုေ႔ နာက္ ေသဆးံု သာြ းၾကေသာအခါ ႂကြငး္ က်န္ေနေသာ ခႏၶာကိယု ႀ္ ကီးသညလ္ ညး္ ပ်က္စီးကာ (Decomposition) တျခားသတဝၱ ါမ်ားအတကြ ္ အာဟာရအေနႏငွ ့္ စားသံုးစရာျဖစသ္ ာြ းသည။္ ဥပမာ လူ၊ တိရစာၦန္တ႔ုိ ေသဆးံု ၿပီးေနာက္ ပုပ္ပာြ လာျခင္းသည္ ဘက္တီးရးီ ယားမ်ား စားသံးု ၿပီးေနာက္ ထကြ ္ရလိွ ာေသာ အညစအ္ ေၾကးႏငွ ့္ ဓာတေ္ င႔ြ (Gas) မ်ားေၾကာငျ့္ ဖစ္သည္။ ဤေနရာတြင္ အပငႏ္ ွင့္ သက္ရသွိ တဝၱ ါတ၏႔ုိ အျပန္အလွန္ အမီွသဟျဲ ပဳေနပုံကုိ မီးေမာငး္ ထးို ျပခ်ငပ္ ါသည္။ အဆုပိ ါ အဏဇု ီဝပိုးေလးမ်ားက စနြ ထ္႔ တု လ္ ကုိ ္ေသာ အညစအ္ ေၾကးမ်ားသည္ တျခားေသာအဏုဇီဝမ်ားႏွင့္ အပငမ္ ်ားအတကြ ္ အာဟာရဓာတ္မ်ား ျဖစေ္ စပါသည။္ အပငမ္ ်ား ရွင္သန္ပာြ းမ်ားမႈရသွိ ျဖင့္ ေျမႀကီးထဲရိွ အဏဇု ဝီ ပိးု ေလးမ်ား ေရရွည္ရပ္တညႏ္ ငို ပ္ ါသည။္ အကယ၍္ အပငမ္ ်ားမရွဘိ ဲ သကဲ ႏာၲ ရျဖစ္သာြ းပါက မညသ္ ည့အ္ ဏုဇီဝပိးု မွ အသက္မရွငႏ္ ငုိ ေ္ တာပ့ ါ။ ေအာဂ္ နဲ စ္စိကု ပ္ ်ဳိ းေရး လပု က္ ငုိ ေ္ နသူမ်ားအေနႏွင့္ အပင္မ်ား စကုိ ပ္ ်ဳိ းရာတြင္ အက်ဳိ းျပဳအဏဇု ဝီ မ်ားကုိ ရသွိ ငသ့္ ည့္ အတိုငး္ အတာ ျပညဝ့္ ေနေစေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးဖ႔ုိ လအုိ ပသ္ ည။္ ယင္းသိ႔ု ထနိ း္ သမိ း္ ရာတြင္ အဆုိပါအဏုဇဝီ ေလးမ်ား ေသဆံုးေစမည့္ စုကိ ္ခင္းမ်ားမီး႐ိ႕ႈ ျခင္းကုိ ႁခြငး္ ခ်ကတ္ ခ်ိဳ႕မွအပ အတတ္ႏုငိ ဆ္ းံု ေရွာငၾ္ ကဥ္ရပါမည။္ ႁခြင္းခ်က္အေနႏွင့္ စကုိ ္ခငး္ တြင္ ေရာဂါပိုးမ်ားက်ေရာက္ၿပးီ ထိန္းသိမး္ ရခကခ္ ဲသည့္ အေျခအေနမ်ိဳးျဖစမ္ ွသာ စိုက္ခငး္ ရွေိ ရာဂါပိုးမႊား ေသေစရန္အလ႔ငုိ ာွ မီး႐ိႈ႕ျခငး္ ကို ျပဳလပု သ္ င့္ပါသည။္ လူတု႔အိ သကရ္ ငွ ရ္ န္ ေရဓာတ္လိုအပသ္ လို အဏုဇီဝပုိးေလးမ်ား ရွငသ္ နႏ္ ိငု ္ရန္အတကြ ္ လေုံ လာက္ေသာေရဓာတ္ တစန္ ညး္ အားျဖင့္ အစိဓု ာတ္ ထနိ ္းသမိ ္းဖ႔ုိလပုိ ါသည္။ ေရဓာတေ္ လ်ာန့ ည္းပါက အပင္ေကာငး္ စာြ မရွငသ္ နႏ္ ိငု သ္ လုိ ေအာ္ဂနဲ စအ္ လႊာလည္း ပ်က္စီးလာကာ အဏဇု ီဝပိုးေလးမ်ားလညး္ တျဖညး္ ျဖညး္ ေလ်ာန့ ညး္ လာေပမည္။ အဏုဇဝီ ပုးိ ေလးမ်ား ေကာင္းစာြ ရွငသ္ နႏ္ ုငိ ္ရန္ ေနာကထ္ ပလ္ ပု ္ေဆာင္သငသ့္ ည့္အခ်ကမ္ ာွ ေျမဆလီ ာႊ ထိန္းအပင္ (Cover crop)မ်ား စုကိ ပ္ ်ိဳးျခင္းျဖစ္သည္။ ေျမႀကီးကုိ အျပတ္ရငွ း္ ျခင္း (ေျပာငေ္ နေအာင္ရွငး္ ျခငး္ )သည္ ေျမဆလီ ႊာကို အလယြ တ္ ကူ ပ်ကစ္ ီးေစပါသည္။ မိုးရာြ ပါက အလယြ တ္ ကူ ေရတကုိ စ္ ားႏိငု ္ၿပးီ ေျမဆလီ ႊာဆးံု ႐းႈံ ပါက အဏုဇဝီ ေလးမ်ားပါ ဆံုး႐းံႈ ကာ အပင္စိုက္ပ်ိဳးရွငသ္ နရ္ န္ မလယြ ္ကူေတာပ့ ါ။ ထေုိ႔ ၾကာင့္ ေျမဆလီ ႊာ ထနိ ္းသည့္အပငင္ ယ္မ်ားကိပု ါ တဖဲြ က္စကုိ ္ပ်ဳိ းထားသငပ့္ ါသည။္ သဘာဝအေလ်ာက္ ေပါကေ္ နေသာ ျမက္ပငမ္ ်ားသည္ ေျမဆီလႊာထိနး္ ရန္ အေထာက္အကျူ ပဳသည့အ္ ျပင္ ၎အဏုဇဝီ ပးုိ ေလးမ်ားအတကြ ္ ေနစရာအမိ သ္ ဖယြ ္ျဖစေ္ စျခငး္ ၊ ေရအစဓုိ ာတ္ကို ထနိ ္းေစျခငး္ စသည့္ အက်ဳိ းေက်းဇးူ မ်ား ရရွိေစပါသည္။ ထေ႔ုိ ၾကာင့္ ေအာ္ဂနဲ စ္စုိကပ္ ်ိဳးေရးစနစ္တြင္ ျမက္ရငွ ္းရာ၌ အေျပာင္ မရွငး္ ပါ။ ၂ လက္မခနခ႔္ ်နက္ ာ စက္ျဖင့္ ရတိ ေ္ ပးျခငး္ ျဖင့္ အပင္အတကြ မ္ ်ားစာြ အက်ိဳးရွိေစပါသည္။ (က) ဘကတ္ းီ ရးီ ယားမ်ား (Bacteria) ဘကတ္ ီးရးီ ယားမ်ားသည္ အပငအ္ က်ိဳးျပဳအဏဇု ဝီ မ်ား အားလးုံ ထတဲ ြင္ အရယြ ္အစားအားျဖင့္ အေသးဆုးံ ျဖစ္ေသာလ္ ညး္ အေရအတကြ ္ အမ်ားဆံုးေသာ ေျမႀကီးရွိအဏုဇဝီ ပးုိ မႊားမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ အပင္အတကြ ္ အေရးပါလွေသာ ႏိုကထ္ ႐ဂုိ ်င္ဓာတက္ ို ရရွေိ အာင္ စမြ ္းေဆာငေ္ ပးၾကသည။္ အပင္ရငွ သ္ န္ဖု႔ိ ႏကို ္ထ႐ဂို ်င္ မရိွမျဖစ္ လိုအပ္ပါသည။္ ႏုိက္ထ႐ုဂိ ်ငသ္ ည္ ေလထတဲ ြင္ ၇၉% ပါဝငေ္ နေသာ္လည္း အပင္မ်ားသည္ ေလထမဲ ွတုိက႐္ ိကု ္ ရယသူ ုးံ စႏဲြ ိုငျ္ ခငး္ မရွိပါ။ ေျမဆလီ ႊာရွိ ဘကတ္ းီ ရးီ ယားမ်ားကသာ ရယူၿပးီ အပင္၏အျမစမ္ ်ားမွ အသးုံ ျပဳႏငုိ ္သည့္ ယရူ းီ ယားအျဖစသ္ ို႔ ေျပာငး္ ေပးႏုငိ စ္ မြ း္ ရိွၾကပါသည္။ အဆုပိ ါ ဘကတ္ ီးရီးယားမ်ားသည္ အပင၏္ အျမစ္ထဲသု႔ိ ဝငေ္ ရာက္ကာ အိမ္ဖေ႔ဲြ နထုငိ ္ ပာြ းမ်ားလာသျဖင့္ အျမစ္ကိုၾကညလ့္ ိုက္လ်ွ င္ အဖေု လးမ်ားအျဖစ္ ေတ႔ႏြ ိုငသ္ ည။္ အထူးသျဖင့္ အာဖာဖာ (Alfalfa)၊ ပမဲ ်ဳိ းစံု (Bean) ႏွင့္ ကလဗုိ ာ (Clover) အျမစ္တုိတ႔ ြင္ ထင္ထငရ္ ွားရွား ေတရ႔ြ ေလရ့ ွသိ ည။္ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 26

အဆုိပါအျမစ၌္ တယြ ္ကပဝ္ ငေ္ ရာကေ္ နေသာ ဘက္တီးရးီ ယားမ်ားသည္ ေလထမဲ ွ ႏကုိ ထ္ ႐ိဂု ်ငဓ္ ာတမ္ ်ားကုိ ဖမ္းယူကာ ယူရီးယားအျဖစ္ ေျပာင္းေပးသည့္အတကြ ္ အပငက္ အလယြ ္တကူ စုပ္ယကူ ာ အပငအ္ တကြ ္လအုိ ပသ္ ည့္ ႏိုက္ထ႐ုိဂ်င္ အာဟာရဓာတမ္ ်ားကုိ ရေစပါသည။္ အဆိပု ါ ဘကတ္ ီးရီးယားမ်ားကို ႏကို ္ထ႐ုိဂ်င္ ဖမ္းယူေပးေသာ ဘက္တီးရးီ ယားမ်ား (Nitrogen-fixing bacteria) ဟု ေခၚပါသည္။ ေျမႀကးီ ထဲရိွ ဘက္တးီ ရီးယားတငုိ ္းသည္ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်ငဓ္ ာတမ္ ်ား ဖမ္းယျူ ခငး္ ကို မျပဳလပု ္ႏငုိ ္ပါ။ ဘက္တီးရီးယားတခ်ဳိ ႕သာလ်ွ င္ ဤသလိ႔ု ုပ္ေဆာင္ႏငုိ သ္ ည။္ ဥပမာအားျဖင့္ Rhizobium bacteria မ်ားကေတာ့ အစမြ ္းအထကဆ္ းုံ ဟု ဆႏို ုငိ ္သည္။ ေအာဂ္ နဲ စ္စိကု ္ပ်ိဳးသမူ ်ားအေနႏွင့္ အဆပုိ ါဘက္တးီ ရီးယားမ်ားကုိ ပာြ းမ်ားေအာင္ လပု ေ္ ပးရန္လုသိ ည။္ ယငး္ သ႔ုိ လုပ္ရနလ္ ညး္ မခကခ္ လဲ ပွ ါ။ မိမိစကုိ ္ပ်ဳိ းမည့္ေျမတငြ ္ အဆပို ါ ဘက္တးီ ရးီ ယားမ်ား ႀကဳိ ကႏ္ စွ ္သက္သည့္ ပမဲ ်ိဳးႏယြ အ္ ပင္မ်ား သိုမ႔ ဟတု ္ အာဖာဖာပငမ္ ်ားကုိ မမိ စိ ုကိ ပ္ ်ိဳးခ်ငသ္ ည့္အပင္ မတိငု ္မီ တစႀ္ ကိမ္ ႀကိဳတင္ စုိကပ္ ်ိဳးပါက အဆိပု ါပဲအျမစမ္ ်ားတြင္ ဘက္တီးရီးယားမ်ား ပာြ းမ်ားလာျခင္းျဖင့္ ေျမကို ျပဳျပငေ္ ပးႏိုင္ပါသည္။ ဘက္တီးရးီ ယား၏ အပငက္ ုိအက်ိဳးျပဳပုမံ ွာ မ်ားျပားလေွ ပသည္။ အခ်ိဳ႕ဘက္တီးရီးယားမွ ထတု ္လုပ္လိကု ေ္ သာ ဓာတ္ပစညၥ း္ မ်ားသည္ တျခားေသာအပင္တြင္ ေရာဂါပိုးမာႊ းမ်ားကုိ ေသေစႏငုိ ္ေသာ အာနိသင္ရွိသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ အကတ္ ႏီ ိုမိကု ္ဆးီ မ်ဳိ းစပိ ္မ်ား (Actinomyces species) ဝင္ ဘကတ္ ီးရီးယားမ်ားသည္ အပငဖ္ ်က္ပိုးမာႊ းမ်ားရနမ္ ွ ကာကယြ ္ေပးႏငို သ္ ည့္ ပဋိဇဝီ ပစၥည္းမ်ား (Antibiotics) ထုတလ္ ုပ္ေပးႏုငိ ္ၾကသည္။ တခ်ဳိ ႕ေသာဘက္တီးရီးယားမ်ားသည္ ေျမဆလီ ာႊ ထဲရွိ အပင္က တုိက္႐ုကိ စ္ ုပယ္ ူ စားသံုးျခငး္ မရွေိ သာ အငေ္ အာ္ဂနဲ စ္ပစညၥ ္းမ်ား (Inorganic matters) ကို အပငက္ စုပ္ယစူ ားသးံု ႏိုင္ေသာ ေအာ္ဂနဲ စပ္ စညၥ ္းမ်ား (Organic matters) အျဖစသ္ ို႔ ေျပာငး္ လဲေပးသျဖင့္ အပငအ္ တကြ ္ အာဟာရစပု ယ္ ရူ ာ၌ မ်ားစာြ အေထာက္အကူျပဳလွ်က္ ရသိွ ည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ေရတြငမ္ ေပ်ာႏ္ ငုိ ေ္ သာ ေဖာစ့ ဖိတ္ (Phosphate) ျဒပေ္ ပါင္းမ်ားကုိ ေရတြငေ္ ပ်ာဝ္ င္ႏုငိ ေ္ သာ ေဖာ့စဖရပ္ (Phosphorus) အျဖစသ္ ေိ႔ု ျပာငး္ ေပးျခင္း၊ ေရတြင္ မေပ်ာ္ဝင္ေသာ အင္ေအာဂ္ နဲ စ္ ကယ္လစ္ ီယမမ္ ်ားကို ေရတြင္ေပ်ာဝ္ င္သညအ့္ ဆင့္သုိ႔ ေျပာင္းေပးျခငး္ စသည္တုိက႔ ုိ ျပဳလပု ေ္ ပးၾကသည။္ ထ႔အုိ ျပင္ အျခားေသာမလိလု ားအပသ္ ည္၊့ အပငအ္ တကြ ္ အက်ဳိ းမျပဳသည့္ ဘက္တးီ ရးီ ယားမ်ား ပာြ းမ်ားမလာေစရန္ အက်ဳိ းျပဳဘက္တီးရီးယားမ်ားက လုပေ္ ဆာငလ္ ်ကရ္ ိွသည။္ ယင္းသ႔ိလု ပု ေ္ ဆာင္ရာတငြ ္ အျခားဘကတ္ ီးရးီ ယားမ်ား ေသေစႏငို ေ္ သာ ပဋိဇဝီ ပစညၥ း္ မ်ား ထတု ္လပု ္ျခငး္ လပု ္ငနး္ သည္လညး္ လနြ ္စာြ အေရးပါလွသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ယင္း အပငအ္ က်ဳိ းျပဳ ဘက္တီးရီးယားမ်ားကို ေဆးဝါးထတု ္လပု ္ေရးကမု ဏၸ ီမ်ားက စနစ္တက် ေမးြ ျမဴကာ စးီ ပာြ းျဖစ္ပဋဇိ ီဝေဆးဝါးမ်ား ထုတလ္ ပု ေ္ ရာင္းခ်ၾကသည။္ တီဘေီ ရာဂါ ကသု ရာ၌ အသံုးျပဳသည့္ စထရကတ္ ိမု ိငု စ္ င္ (Streptomycin) ေဆးကသ့ဲ ႔ို ေဆးမ်ားကို ဆလုိ ပုိ ါသည္။ (ခ) မႈမိ ်ား (Fungi) အပငအ္ က်ိဳးျပဳမႈိမ်ား၏ထးူ ျခားခ်က္မွာ ယင္းအျမစမ္ ်ားကုိ အေဝးသိ႔ု ျဖန႔္က်ကထ္ ုိးေဖာက္ကာ အပင္အတကြ ္ လအုိ ပေ္ သာေရႏငွ ့္ အာဟာရမ်ားကုိ ရယေူ ပးၿပးီ အပင္မွ ရယူသုးံ စႏဲြ ုိင္ေအာင္ ကညူ ီေပးၾကသည္။ မႈတိ ႔သုိ ည္ ဘကတ္ းီ ရီးယားကသ့ဲ ိ႔ု ေလထမဲ ွ ႏကုိ ထ္ ႐ဂို ်ငက္ ုိ ဖမး္ ယူၿပးီ ယူရးီ ယားအျဖစ္သုိ႔ မေျပာင္းေပးႏငုိ ေ္ သာလ္ ည္း ယင္းသိုျ႔ ပဳလုပႏ္ ုငိ ရ္ န္ ဘက္တးီ ရီးယားမ်ားကုိ ကညူ ေီ ပးသညအ့္ လုပ္ကို လုပၾ္ ကပါသည္။ တခ်ဳိ ႕ေသာ ဘကတ္ းီ ရးီ ယား မ်ဳိ းစတိ ္အသစ္မ်ားသည္ ယငး္ သို႔ မလပု ္ေဆာငႏ္ ုငိ ပ္ ါက မမႈိ ်ားမွ ကညူ ေီ ပးျခငး္ ျဖင့္ အပငအ္ တကြ ္ အက်ဳိ းရွိေစသည။္ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 27

မိဟႈ ဆု ုိရာတြင္ အက်ိဳးျပဳေသာမရႈိ ိသွ လို အပငက္ ို ဖ်ကဆ္ းီ ေသာေရာဂါျဖစ္ေစသည့္ မိႈမ်ားလညး္ ရပွိ ါသည။္ သာမန္အားျဖင့္ ေျမႀကီးထတဲ ြင္ အက်ိဳးျပဳေသာမႈမိ ်ားက စုိးမုးိ ထားသျဖင့္ ေရာဂါျဖစေ္ စေသာမိႈမ်ားမွာ ေနေလ့မရွိပါ။ တစခ္ ါတရမံ ွသာ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာမမိႈ ်ား က်ေရာကဖ္ ်က္ဆးီ ေလ့ရွိပါသည။္ မမိ စိ ုိကခ္ ငး္ ထတဲ ြင္ မ်က္စျိ ဖင့္ ျမင္ႏုိငေ္ သာမႈမိ ်ား ေပါက္ေရာက္ပါက လနြ ္စာြ ေကာင္းပါသည။္ ဥပမာ သဘာဝတြင္ေပါက္ေရာက္သည့္ ေတာင္ဘမုိ႔ ၊ိႈ ေကာက္႐းုိ မမိႈ ်ားသည္ လူတ႔ပုိ ါ စားလုရိ႔ သျဖင့္ ပု၍ိ အက်ိဳးရိွသည။္ မိမ၏ိ စကို ပ္ ်ိဳးေျမတြင္ မိမႈ ်ား ရိပွ ါက ေျမအမ်ိဳးအစား ေကာငး္ မနြ ္ၿပးီ အာဟာရႂကယြ ဝ္ ေနသညဟ္ ု ေကာကခ္ ်က္ခ်ႏိုငပ္ ါသည။္ မမႈိ ွထတု လ္ ုပ္လုိက္ေသာ ဓာတ္ပစညၥ း္ တခ်ိဳ႕သည္ ေရာဂါပးို မ်ားကို ကာကယြ ဟ္ န္႔တားႏုငိ ္သည္။ ေဆးပညာေလာကတြင္ ထင္ရွားသည့္ပငန္ ယ္စလင္ (Penicillin) သည္ မိမႈ ွထတု လ္ ပု ္ေသာ ပဋိဇဝီ ပစညၥ း္ ျဖစ္ၿပီး ေရာဂါျဖစ္ေစသည့္ဘကတ္ းီ ရီးယား အေတာမ္ ်ားမ်ားကုိ ေသေစႏငုိ ္သည။္ (ဂ) ေရညႇိမ်ား (Algae) ေရညိဟႇ ဆု လို ်ွ င္ ေျမဆလီ ႊာေပၚတြင္ ကပေ္ နေသာစမိ ္းစိမ္းပစၥည္းမ်ား သိ႔မု ဟုတ္ ေက်ာက္တံုးမ်ား၊ ေရကနမ္ ်ားေပၚတြင္ရေိွ နေသာ အစိမ္းေရာငပ္ စၥည္းမ်ားျဖစ၍္ လတူ ုိငး္ ျမင္ဖးူ ၾကပါလမိ မ့္ ည္။ ေရညဆိႇ လဲ ္တစ္ခုခ်င္းကုိ မုိကခ္ ႐ိစု ကတု ျ္ ဖင့္ ၾကည့္မွသာ ျမင္ႏုိင္ပါသည္။ စုစည္း၍ မ်ားျပားလာမွသာ သာမန္မ်က္စိျဖင့္ ျမငႏ္ ငို ္ပါသည္။ ေရညမိႇ ်ားသည္ အပင္အတကြ ္ လိအု ပေ္ သာအာဟာရမ်ားေပးရာတြင္ မ်ားစာြ အေရးပါသည္။ ယငး္ တု႔ိတြင္ ကလိ႐ု ဖို းီ မ်ား ပါဝင္သျဖင့္ ေနေရာင္ျခည၏္ အကူညျီ ဖင့္ အစာမ်ား ခ်က္လပု က္ ာ (Photosynthesis) အပင္အတကြ ္ လုိအပ္ေသာအာဟာရမ်ားကုိ ထတု ္လုပ္ေပးႏိုငစ္ မြ ္းရွၾိ ကသည္။ ေလထဲရိႏွ ုိကထ္ ႐ိဂု ်င္ကုိ ရယ၍ူ ယူရီးယားမ်ား ထတု လ္ ပု ေ္ ပးၾကသျဖင့္ အပငႀ္ ကီးထာြ းရာ၌ အေထာကအ္ ကျူ ပဳသည္။ ထအ႔ုိ ျပင္ ေျမႀကီး၏အစုဓိ ာတက္ လုိ ညး္ ထိနး္ သမိ ္းႏုငိ ္စမြ း္ (Water holding capacity) ရပိွ ါသည။္ (၄-၅) အက်ဳိ းျပဳတီေကာငမ္ ်ား (Worms) မမိ ိစိကု ္ပ်ဳိ းမညေ့္ ျမတြင္ တေီ ကာငမ္ ်ားရိပွ ါက ေကာငး္ ေသာလကၡဏာျဖစသ္ ည္။ တီေကာငအ္ မ်ဳိ းအစား မ်ားစာြ ရသိွ ည့္အနက္ တလီ ုးံ ေကာင္ (Earthworm) မာွ အထငရ္ ွားဆုံး၊ လသူ ိအမ်ားဆံုးႏွင့္ အက်ဳိ းျပဳဆုံးျဖစသ္ ည္။ က်န္တေီ ကာငမ္ ်ားသညလ္ ည္း သူအ႔ တငုိ း္ အတာႏငွ ္သ့ ူ အက်ဳိ းျပဳလ်ွ ကရ္ ိွၾကသည္။ တီေကာင္သည္ ေျမႀကးီ ထဲသို႔ ထုးိ ေဖာက္ဝငေ္ ရာကက္ ာ အေပါကမ္ ်ား ထးို ေဖာကေ္ ပးသညအ့္ တကြ ္ ေျမႀကီးထဲသ႔ို ေရမ်ား ပုိမိပု ်ံ႕ႏ႔ံွေအာင္ ဝင္ေရာက္ေစပါသည။္ ေျမႀကးီ ထမဲ ွ အာဟာရမ်ား၊ သစေ္ ဆးြ မ်ားကို စားသုံးကာ အၿမးီ ပငို း္ မွ တကီ ်စစ္ ာခမဲ ်ားအျဖစ္ ေျမေပၚသိ႔ု ျပန္လည္စနြ ္႔ထတု ္ေလ့ရသွိ ည။္ အဆုိပါတီက်စစ္ ာမ်ားသည္ အာဟာရဓာတႂ္ ကယြ ္ဝေသာ သဘာဝေျမၾသဇာမ်ားျဖစ္ၾကၿပီး တြငး္ ဝ ေဘးပတပ္ တလ္ ည္တြင္ ေတ႔ရြ ေလ့ရိသွ ည။္ တကီ ်စ္စာထတဲ ြင္ (Calcium)၊ မးီ စုန္းဓာတ္ (Phosphorus)၊ ႏိုကထ္ ႐ုိဂ်င္ (Nitrogen) ႏွင့္ ပုိတကစ္ ယီ မ္ (Potassium) မ်ားႂကယြ ္ဝစာြ ပါဝငသ္ ျဖင့္ အပင္အတကြ ္ မ်ားစာြ အေထာကအ္ ကူျပဳသည။္ တီေကာင္မ်ားရိွသျဖင့္ ေျမႀကးီ မာွ ဆြေပးသလျုိ ဖစ္ကာ အပငအ္ တကြ ္ ေရႏငွ ့္အာဟာရဓာတ္မ်ား စပု ္ယူရာ၌လည္းေကာငး္ ၊ ပုမိ ုလိ ယြ ္ကူေစသည္။ တေီ ကာငသ္ ည္ pH 7 ႏငွ ့္ အနးီ စပဆ္ းံု ရိွေျမကို ပုမိ ိုႏစွ သ္ ကေ္ လရ့ သွိ ည္။ ထို႔အျပင္ အပင္ကို ဖ်က္ဆီးမည့္မိႈမ်ားကုိလညး္ ဖမး္ ယစူ ားေသာက္ျခင္းျဖင့္ အပင္အတကြ ္ မစိႈ ဲြေရာဂါက်ေရာကျ္ ခငး္ မွ ကာကယြ ေ္ ပးသည္။ တေီ ကာငမ္ ်ား စနြ ႔္ထတု လ္ ကို ္ေသာအရည္မ်ားသည္ ႏုကိ ္ထ႐ုဂိ ်င္ဓာတ္ အလနြ ္ႂကယြ ္ဝသျဖင့္ အပငႀ္ ကးီ ထာြ း သနမ္ ာေရးအတကြ ္ မ်ားစာြ အေထာက္အကူျပဳသည္။ ေျမကိထု နြ ္ယကျ္ ခင္းသည္ တီေကာင၏္ အေနအထားကုိ ခ်ိဳ႕ယြင္းပ်က္စီးေစသျဖင့္ လုအိ ပမ္ ွသာ လုပသ္ င့္သည္။ ထိ႔ုေၾကာင့္ တီေကာင္ကုိ ေျမႀကးီ ျပဳျပင္ ထနိ ္းသိမ္းျခငး္ လပု ္ငန္းမနေ္ နဂ်ာ (Soil Manager) ဟု တငစ္ ားေခၚေဝၚၾကျခင္းျဖစ္သည။္ *** *** *** typing - ေငြဇင္ေယာ္ 28

အခန္း(၅) အပငအ္ တကြ ္ လုိအပ္ေသာအာဟာရဓာတမ္ ်ား လူတုအ႔ိ သက္ရငွ ရ္ ပ္တညႏ္ ငို ္ရန္ အာဟာရျပည့္ဝေသာ အစားအစာမ်ား စားသးံု ရသက့သဲ ို႔ အပငမ္ ်ား ရွင္သန္ႀကီးထာြ းရန္အတကြ လ္ ည္း အာဟာရဓာတမ္ ်ား လုအိ ပ္ပါသည။္ အပငမ္ ်ားလိုအပ္ေသာ အာဟာရဓာတမ္ ်ားကုိ လအုိ ပ္သည့္ပမာဏ အနညး္ အမ်ားေပၚမတူ ည္၍ အုပ္စု (၃) ခခု ျဲြ ခားထားပါသည္။ (၅-၁) အဓကိ အမ်ားဆံုး လအို ပ္ေသာအာဟာရဓာတ္မ်ား (Primary macronutrients) ယငး္ အပု ္စတု ြင္ အဓိကအားျဖင့္ ျဒပ္စင္ (၃) ခုပါဝငပ္ ါသည္။ ႏိုက္ထ႐ိဂု ်င္ (N)၊ ေဖာစ့ ဖရပ္ (P) ႏွင့္ ပုိတက္စီယမ္ (K) တုျိ႔ ဖစသ္ ည။္ NPK ဟုလညး္ အတေုိ ကာက္ ေခၚေလ့ရွသိ ည္။ ယင္းသးံု မ်ဳိ းထမဲ ွာ တစမ္ ်ိဳးမ်ဳိ းခ်ိဳ႕တ့ေဲ နလ်ွ င္ အပငမ္ ာွ ေကာင္းစာြ မရွငသ္ နႏ္ ငို ပ္ ါ။ သးံု မ်ဳိ းစလးုံ ခ်ိဳ႕တ့ပဲ ါက လုံးဝ ျဖစထ္ နြ း္ ရန္ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။ (က) ႏိကု ထ္ ႐ုဂိ ်င္ (N) ႏိုက္ထ႐ိုဂ်ငသ္ ည္ အပင္ကုႀိ ကီးထာြ းေစရန္ မရမိွ ျဖစ္လအုိ ပသ္ ည္။ အရကြ မ္ ်ား စိမး္ စိုေစရန္ အေရးပါသည္။ ယင္းကို ေျမႀကးီ ရိွေအာ္ဂနဲ စအ္ လႊာတြင္ ေပါမ်ားစာြ ရရႏိွ ငို ္သည။္ သာမန္အားျဖင့္ အပင၏္ အျမစမ္ ွ ႏုကိ ထ္ ႐ုိဂ်ငက္ ို တကုိ ္႐ိုကရ္ ယူႏိုင္ျခင္း မရွပိ ါ။ ေျမႀကးီ ထဲရိွ ႏုကိ ထ္ ႐ဂို ်ငက္ ို ဖမ္းယူေပးေသာ ဘက္တီးရးီ ယားမ်ား (Nitrogen fixing bacteria) ၏ အကူအညီျဖင့သ္ ာ ရယူႏငုိ ္ပါသည။္ ထ႔ေို ၾကာင့္ ဓာတေ္ ျမၾသဇာမ်ား ထုတလ္ ုပရ္ ာတြင္ (ဥပမာ ယရူ းီ ယား) အပင၏္ အျမစ္မွ တစခ္ ါတည္း စပု ္ယႏူ ိငု သ္ ညအ့္ ေျခအေနျဖစေ္ အာင္ စက္႐ံုမွ တစ္ခါတည္းလုပေ္ ပးထားရပါသည္။ အကယ၍္ ႏုိက္ထ႐ုဂိ ်င္ခ်ိဳ႕တ့ပဲ ါက အပငမ္ ာွ အစိမ္းေရာင္ေဖ်ာေ့ တာ့ေနျခငး္ ၊ ႀကးီ ထြားမေႈ ႏးွ ျခငး္ တ႔ို ျဖစႏ္ ငို သ္ ည။္ ႏိကု ္ထ႐ုိဂ်င္ လအုိ ပ္သညထ္ ကပ္ ထို ည့္မိပါက အပင္မာွ ထိခကို ္ပ်က္စးီ လယြ ္ျခင္း၊ ေပ်ာေ့ နျခငး္ ၊ ရင္သနမ္ ႈ ေႏွာငေ့္ ႏးွ ျခင္းတိ႔ု ျဖစတ္ တပ္ ါသည္။ အထးူ သျဖင့္ ေဆာငး္ တြင္းကာလတြင္ ခႏံ ုငိ ္ရညန္ ညး္ ေလရ့ ိသွ ည။္ ႏိုက္ထ႐ုဂိ ်င္ ရရေိွ စမည့္ ေအာ္ဂနဲ စအ္ ရင္းအျမစ္မ်ားမာွ တိရစာၦနတ္ ုိ႔၏ အညစအ္ ေၾကးမ်ား (ဥပမာ ႏာြ းေခ်း) အပင္၏အရကြ ေ္ ဆးြ မ်ား အဓိကရရႏိွ ုိငၿ္ ပီး ပမဲ ်ဳိ းစုံ စုိကပ္ ်ဳိ းေပးျခငး္ ျဖင့္ ေျမႀကးီ ထဲရွိ ႏကုိ ထ္ ႐ုိဂ်င္ပမာဏကို မ်ားလာေစႏငုိ ပ္ ါသည။္ (ခ) ေဖာ့စဖရပစ္ ္ (P) အပင္အတကြ အ္ ေရးပါလွေသာ အျမစမ္ ်ားရွငသ္ နရ္ န၊္ ပန္းမ်ားပြင္ရ့ န္ အသီးမ်ားေအာငရ္ န္အတကြ ္ ေဖာစ့ ဖရပစ္ မ္ ွာ အထးူ လုအိ ပ္လွသည္။ ထ႔ိုအျပင္ ေအးေသာရာသီဥတု ဒဏခ္ ံႏိငု ရ္ နႏ္ ွင့္ ေရာဂါပုိးမာႊ းမ်ား ဖ်က္ဆီးျခင္းမွ ကာကယြ ရ္ န္အတကြ ္လညး္ အေရးပါေသးသည္။ ေဖာစ့ ဖရပ္စသ္ ည္ ေျမႀကီးအေပၚဆးုံ ျဖစ္ေသာ ေအာဂ္ နဲ စ္အလာႊ ထဲရိွ သစရ္ ကြ ္ေဆးြ မ်ားထဲ၌ အဓိက ပါဝငေ္ နေလရ့ ွိသည။္ သာမန္အားျဖင့္ ေဖာ့စဖရပ္စ္သည္ ေရမာွ ေပ်ာဝ္ င္ေလ့ မရိွသျဖင့္ ေျမႀကးီ အတြင္းပိုင္းသိ႔ု ေရာကရ္ ိွသာြ းေလ့မရိဘွ ဲ အေပၚယအံ လႊာ၌သာ ေနေလ့ရွသိ ည။္ ထေ႔ို ၾကာင့္ ေျမႀကးီ အေပၚဆုံးအလႊာရိွ ဟးူ မစ္အကဆ္ စ္ (Humic acid) က အဆပုိ ါေရ၌ မေပ်ာဝ္ င္ေသာ ေဖာ့စဖရပစ္ မ္ ်ားကို ေရ၌ေပ်ာ္ဝငေ္ စသည့္ ပံုသ႑ာနသ္ ိ႔ု ေျပာင္းလဲေပးျခငး္ ျဖင့္ သစရ္ ကြ ္ေဆးြ မ်ား ပ်ကစ္ ီးေစကာ အပင္၏အေျခရိွ ေျမႀကးီ ထဲသ႔ုိ စိမ့္ဝင္ေစသည။္ ထို႔ေနာကအ္ ျမစ္မွ စပု ယ္ ူ အသးုံ ျပဳႏုိင္ေသာ အေနအထားသ႔ုိ ေရာက္ရိေွ စပါသည္။ ေဖာစ့ ဖရပ္စ္ခ်ိဳ႕တ့ပဲ ါက အပငမ္ ွာ ႀကီးထာြ းမမႈ ရိဘွ ဲ သိမလ္ ွေီ နၿပးီ အရကြ ္မ်ားမာွ လည္း ခရမး္ ေရာင္သနး္ လာကာ ရင့္သန္ခ်ိန္ မ်ားစာြ အခ်နိ ယ္ ရူ ေလ့ရသွိ ည။္ ေဖာ့စဖရပစ္ က္ ို လိသု ညထ္ က္ ပိုထည့မ္ ပိ ါက ေျမႀကးီ ထဲရိွ အျခားေသာသတဳၱ ဓာတမ္ ်ားႏငွ ့္ ေပါငး္ စပ္ကာ ေျမ၏ pH ကို ျမင့္တက္ေစေသာေၾကာင့္ အပင္အတကြ ္ မေကာင္းလွပါ။ ေဖာ့စဖရပစ္ ္ကုိ ရရွေိ စႏုိငေ္ သာ ေအာဂ္ နဲ စအ္ ရငး္ ျမစမ္ ်ားမာွ ၾကက၊္ ငကွ ၊္ ဘတဲ ိ၏ု႔ အညစ္အေၾကးမ်ား ျဖစ္ပါသည။္ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 29

(ဂ) ပိုတကစ္ ယီ မ္ (K) ပတို က္စီယမ္သည္ အပင္၏ပင္စညသ္ နမ္ ာေရး၊ ေရာဂါပိုးမာႊ းမ်ားဒဏမ္ ွ ခႏံ ိုငေ္ ရး၊ ရာသဦ တဒု ဏခ္ ံႏိုင္ေရးႏငွ ့္ ေရကုစိ ပု ္ယအူ သးုံ ခ်ေရးတုိ႔အတကြ ္ လုိအပပ္ ါသည။္ ပုိတကစ္ ီယမခ္ ်ဳိ ႕တ့ပဲ ါက အပင္သည္ မးီ ေလာငသ္ ည့ပ္ စုံ ံ ေျခာကေ္ သ႔ေြ နေပလိမ့မ္ ည။္ အထူးသျဖင့္ အပင၏္ ေအာကေ္ ျခပငို ္းအရကြ ္မ်ား၏ အနားမ်ားမွာ အဝါေရာင္သနး္ ေနေလ့ ရသွိ ည။္ အကယ၍္ ပတို က္စီယမ္ဓာတ္မ်ား လုသိ ည္ထက္ပမုိ ်ားေနပါက ကယ္လစ္ ီယမ္စုပ္ယျူ ခင္းကို ဟန္တ႔ ားေစကာ ကယ္လ္စီယမ္ခ်ိဳ႕တသ့ဲ ည့္ လကဏၡ ာမ်ား ေပၚလာတတသ္ ည္။ ပုတိ က္စယီ မ္ရႏိငု ေ္ သာ ေအာ္ဂနဲ စအ္ ရင္းအျမစမ္ ်ားမွာ ပတို ကစ္ ီယမ္ႂကယြ ဝ္ ေသာ တြင္းထကြ ေ္ က်ာကမ္ နႈ ႔မ္ ်ားႏွင့္ သစသ္ ားမီး႐႕ႈိ ရာမရွ ရိွေသာ ျပာမႈန႔မ္ ်ားျဖစ္သည္။ (၅-၂) ဒုတယိ အမ်ားဆးုံ လုိအပ္ေသာအာဟာရဓာတမ္ ်ား (Secondary macronutrient) ယငး္ အပု စ္ တု ြင္ အဓိကအားျဖင့္ ကယလ္ ္စီယမ္ (Ca)၊ မဂၢနီဆယီ မ္ (Mg) ႏွင့္ ဆာလဖ္ ာ (Sulfur) တို႔ပါဝင္သည။္ ယငး္ ျဒပစ္ င္မ်ားသည္ ပထမအမ်ဳိ းအစားေလာက္ ပမာဏအားျဖင့္ ေလ်ာ့နညး္ ၍ လိုအပေ္ သာ္လညး္ အပင္၏က်န္းမာေရးအတကြ မ္ ူ မရွိမျဖစ္ လုိအပ္ေသာအာဟာရဓာတမ္ ်ား ျဖစၾ္ ကပါသည္။ (က) ကယလ္ စ္ ီယမ္ (Calcium) ကယလ္ စ္ ီယမသ္ ည္ အပငခ္ ိငု ္ခ့ဖံ အိ႔ု တကြ ္ အေရးပါေသာ ဓာတပ္ စညၥ း္ ျဖစ္သည္။ ဆလဲ ္တစခ္ ခု ်ငး္ စ၏ီ ဆလဲ ္နရံ တံ ညေ္ ဆာကရ္ ာ၌ ပါဝငသ္ ည္။ ကယ္လစ္ ယီ မခ္ ်ိဳ႕တပ့ဲ ါက ပငစ္ ည္မ်ား ပြေရာင္းၿပးီ အေခါငး္ ျဖစ္ေနတတ္သည္။ အသီးအပြင့္မ်ားလညး္ သနစ္ မြ း္ မႈမရွိ ျဖစတ္ တသ္ ည။္ ကယ္လစ္ ယီ မသ္ ည္ ေျမအမ်ားစ၌ု ခ်ဳိ ႕တ့ေဲ နေလ့ရၿွိ ပးီ သတျိ ပဳမိသူ နညး္ ပါသည။္ ကယလ္ ္စီယမသ္ ည္ လွ်ပစ္ စ္အဖသုိ တိရၱ ွၿိ ပီး ေအာ္ဂနဲ စေ္ ျမၾသဇာမ်ား သဘာဝအေလ်ာက္ ျဖစေ္ ပၚေရးအတကြ ္ အေရးႀကးီ သည။္ သဲဆနေ္ သာေျမမ်ိဳးတြင္ ကယလ္ ္စီယမ္ ေနေလမ့ ရပွိ ါ။ ကယ္လ္စယီ မ္မ်ားေသာေျမသည္ ေက်ာက္ဆန္ၿပီး အယက္ ာလသီ တိၱကို ေပးသည္။ ျမန္မာႏိငု ္ငံတြင္ ရမွ ္းျပည္နယဘ္ ကရ္ ိွ ေျမမ်ားသည္ ကယ္လ္စယီ မမ္ ်ားသျဖင့္ ေရထတဲ ြင္ေပ်ာဝ္ င္ေနေလရ့ သွိ ည္။ အဂလၤ န္ကၽနြ း္ တစ္ခုလုံးသည္ ကယ္လစ္ ီယမ္ဓာတ္ လနြ ္စာြ မ်ားျပားသည္။ ကယလ္ ္စီယမခ္ ်ဳိ ႕တေ့ဲ သာေျမတြင္ စိကု ္ပ်ဳိ းပါက ကယ္လစ္ ီယမဓ္ ာတမ္ ်ားေစရန္ ထံးု ေရၾကည္ကိုေဖ်ာ၍္ ဖ်န္းေပးႏငုိ သ္ လုိ ထံးု မနႈ မ႔္ ်ား ျဖဴးေပးလလုိ႔ ညး္ ရသည။္ (ခ) မဂနၢ ီစယီ မ္ (Magnesiun) အရကြ မ္ ်ား စိမး္ ေနရျခင္းမွာ ပါဝင္ေသာကလ႐ုိ ဖုိ းီ လ္ ေမာ္လကီ ်ဴးေၾကာင္ျ့ ဖစ္ၿပီး ယင္းေမာ္လကီ ်ဴး တညေ္ ဆာကရ္ ာတြင္ အလယဗ္ ဟု၌ိ မဂနၢ စီ ယီ မ္မွာ မရမွိ ျဖစ္လုအိ ပ္ေသာ ျဒပ္စင္တစခ္ ုျဖစသ္ ည။္ ထု႔ေိ ၾကာင့္ မဂၢနီစီယမ္ခ်ဳိ ႕တပ့ဲ ါက အပငမ္ ်ားမွာ အစမိ း္ ေရာင္မရိေွ တာဘ့ ဲ တျဖညး္ ျဖည္းဝါလာသည္ကို ေတ႔ရြ မည္။ မဂနၢ စီ ယီ မသ္ ည္ ေျမထတဲ ြင္ အလယြ တ္ ကူ ေပ်ာ္ဝငပ္ ်ကစ္ ီးလယြ ္သျဖင့္ ေျမထဲ၌ မဂၢနစီ ယီ မခ္ ်ိဳ႕တ့မဲ ႈမွာ မၾကာခဏ ေတ႔ႀြ ကဳံ ရေလရ့ သွိ ည္။ မဂၢနီစယီ မ္ႂကယြ ဝ္ ေစရန္ မဂနၢ ီစယီ မႏ္ ွင့္ ကယ္လ္စီယမႏ္ စွ မ္ ်ိဳးႂကယြ ဝ္ ေသာ ထးံု ေက်ာကမ္ နႈ ္မ႔ ်ား (Dolomite lime) ကုထိ ညေ့္ ပးႏုငိ ပ္ ါသည။္ (ဂ) ဆာလဖ္ ာ (Sulfur) အပင္မ်ားသည္ ကလို႐ုဖိ ီးႏွင့္ အေစ့မ်ားေအာင္ျမင္ရန္ ဆာလဖ္ ာ လုိအပ္ပါသည္။ ယငး္ ဆာလဖ္ ာကို အပငအ္ ေနႏွင့္ ေအာဂ္ နဲ စ္အလႊာမွ ရရႏွိ ိငု ္ပါသည္။ ယင္းဆာလ္ဖာမ်ားသည္ ေလထမဲ ွတဆင့္ ေျမႀကီး၏အေပၚယအံ လာႊ သိ႔ု အမႈနမ႔္ ်ား အနည္က်ျခင္းျဖင့္ ရရွသိ ည။္ အဆိပု ါဆာလ္ဖာမနႈ မ္႔ ်ားသည္ ေက်ာကမ္ းီ ေသးြ မ်ား မးီ ေလာင္ရာမလွ ညး္ ေကာင္း၊ ေမာေ္ တာ္ကားေလာင္စာဆီမ်ား ေလာငက္ ၽမြ း္ ရာမလွ ညး္ ေကာငး္ ေလထဲသေု႔ိ ရာက္ရွိလာေလရ့ ွိသည္။ အပငတ္ ြင္ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 30

လုံေလာက္သည့္ဆာလ္ဖာမ်ား မရရပိွ ါက အရကြ မ္ ်ား စမိ ္းစိုမမႈ ရိဘွ ဲ ေဖ်ာ့ေတာေ့ နျခငး္ ၊ အပင္ မသန္ဘဲ ႀကံဳလွေီ နျခင္းမ်ား ျဖစ္တတ္သည္။ (၅-၃) အနညး္ ငယသ္ ာလိေု သာ အာဟာရဓာတမ္ ်ား (Micronutrients) အနညး္ ငယ္သာလအုိ ပ္ေသာ ျဒပ္စငမ္ ်ားသည္လည္း အပငအ္ တကြ ္ လနြ စ္ ာြ အေရးပါလပွ ါသည။္ ပမာဏအားျဖင့္ လုအိ ပ္ခ်ကန္ ည္းေသာလ္ ညး္ ယင္းတ႔ခို ်ဳိ ႕တပ့ဲ ါက အပင္အတကြ ္ ဆးို က်ိဳးမ်ား ျဖစ္ႏငုိ ေ္ သာေၾကာင့္ ယင္းအာဟာရဓာတမ္ ်ားကုပိ ါ ဂ႐စု ုိက္ ျဖည့္တင္းေပးဖ႔ို လအို ပပ္ ါသည္။ အေမရိကနႏ္ ငုိ င္ ံတြင္ ေအာဂ္ နဲ စ္အသအိ မတွ ္ျပဳ လကမ္ တွ ္ ထတု မ္ ေပးမီ ေျမကုလိ ုကိ လ္ စံ စ္ေဆးၿပီး အဆုိပါဓာတ္ပစညၥ ္းမ်ား ခ်ဳိ ႕တဲေ့ နပါက ဥးီ စာြ ျဖည္တ့ ငး္ ခုိငး္ ၿပးီ ျပည့္မွသာ ေအာ္ဂနဲ စအ္ သိအမွတျ္ ပဳလက္မွတ္ ထုတေ္ ပးသည့္စနစက္ ို က်င္သ့ ုးံ ပါသည္။ ယငး္ သည္ပင္ အဆပုိ ါဓာတပ္ စၥည္းမ်ား၏ အေရးပါပံကု ုိ အသိအမွတျ္ ပဳျခငး္ ျဖစ္ေပသည။္ ယငး္ အာဟာရဓာတမ္ ်ားမာွ သဓံ ာတ္ (Fe)၊ သပြ ္ဓာတ္ (Zn)၊ ေၾကးဓာတ္ (Cu)၊ ကလိရု ငး္ ဓာတ္ (Cl)၊ မဂၢနီးစဓ္ ာတ္ (Mn)၊ ဘရုိ နြ ္ဓာတ္ (B) ႏငွ ့္ မုိလစဒ္ နီ မ္ (Mo) တုိျ႔ ဖစ္ၾကပါသည္။ (က) သံဓာတ္ (Fe) သံဓာတသ္ ည္ အပင္မ်ားအတကြ ္ ကလုိ႐ဖုိ းီ ျဖစ္ေပၚေရးႏွင့္ အျခားအေရးပါေသာ လပု င္ နး္ မ်ားအတကြ ္ အထူးလုိအပ္ပါသည။္ အစိမး္ ေရာင္အရကြ ္မ်ားတြင္ သံဓာတပ္ ါဝင္ပါသည။္ ဥပမာ ကနစ္ နြ ္းရကြ ၊္ ခ်ဥ္ေပါငရ္ ကြ ၊္ ဟငး္ ႏနု ယ္ရကြ တ္ သ႔ုိ ည္ သဓံ ာတႂ္ ကယြ ္ဝသျဖင့္ လူႏွင့္ တရိ စာၦန္တ႔ုိစားပါက သဓံ ာတရ္ ရွေိ စသည္။ ေျမႀကးီ ထဲ၌ သံဓာတခ္ ်ဳိ ႕တ့ေဲ နပါက အရကြ ္မ်ားမာွ စိမး္ စိုမမႈ ရွေိ တာပ့ ါ။ ေျမ၏ pH ျမင့္မားေလေလ သံဓာတ္ကို စုပယ္ ႏူ ိငု မ္ ႈ ခက္ခဲေလေလျဖစ္သည။္ သဓံ ာတ္အလနြ မ္ ်ားပါက ယင္းပတ္ဝနး္ က်င္ရိွ ေဖာစ့ ဖရပ္ ေမာလ္ ကီ ်ဴးမ်ားႏွင့္ ေပါင္းစည္းသာြ းသျဖင့္ အပငတ္ ြင္ ေဖာ့စဖရပ္ခ်ဳိ ႕တမ့ဲ ႈ ျဖစတ္ တပ္ ါသည။္ သဓံ ာတ္ခ်ိဳ႕တေ့ဲ နလွ်င္ သံေအာက္ဆိုဒ္ (Ferric oxide) သို႔မဟုတ္ သဆံ ာလ္ဖိတ္ (Ferrous sulfate) တိုက႔ ို ျဖည့္စကြ ေ္ ပးႏငုိ ္ပါသည္။ အေကာင္းဆုးံ ေအာ္ဂနဲ စ္အရငး္ အျမစ္အေနႏွင့္ ႏာြ းေခ်းကို သးုံ ႏုငိ ပ္ ါသည။္ (ခ) သပြ ဓ္ ာတ္ (Zinc) သပြ ္ဓာတ္သညလ္ ည္း အပင္၏လပု င္ နး္ ေဆာငတ္ ာ အမ်ားအျပားအတကြ ္ လအို ပ္ပါသည။္ သပြ ္ဓာတ္ခ်ဳိ ႕တပ့ဲ ါက အဆပုိ ါလုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ား ခ်ိဳ႕တသ့ဲ ည့္လကဏၡ ာ ေပၚလာႏုိင္ေသာ္လညး္ အျခားဓာတ္ပစညၥ း္ မ်ား ခ်ဳိ ႕တမ့ဲ ႈႏငွ ့္ပါတဲြ၍ ျဖစ္ေပၚတတသ္ ည့္အတကြ ္ ခ်ိဳ႕တ့မဲ ႈလကၡဏာမ်ား ကျဲြ ပားေလ့ရသွိ ည။္ ေအာဂ္ နဲ စ္စကို ္ပ်ဳိ းေရးၿခ၌ံ သပြ ဓ္ ာတခ္ ်ဳိ ႕တမ့ဲ ႈကို တိုငး္ တာ၍ မတွ ္တမ္းတင္ၿပီးမွ သပြ ဓ္ ာတ္ပါဝငေ္ သာ ျဖည့္စကြ ္အာဟာရဓာတ္မ်ားကုိ ေကၽးြ ရပါမည။္ မ်ားေသာအားျဖင့္ သပြ ္ဆာလဖတိ ္ (Zinc sulfate)၊ သပြ ေ္ အာကဆ္ ဒို ္ (Zinc oxide)၊ သပြ ဆ္ လီ ကီ တိ ္ (Zinc silicate) ႏွင့္ သပြ ္ကာဗနြ ္နိတ္ (Zinc carbonate) တုိက႔ ုိ အသးံု ျပဳေလရ့ ိသွ ည္။ (ဂ) ေၾကးနဓီ ာတ္ (Copper) ေၾကးနီဓာတသ္ ည္ အပင္အတကြ ္ ကလု႐ိ ဖို းီ တည္ေဆာက္ရာတြငလ္ ည္းေကာငး္ ၊ ေရာဂါမ်ား ခႏံ ုငိ ္ရညရ္ ရွိ နလ္ ည္းေကာငး္ လိုအပပ္ ါသည။္ ေၾကးနီဓာတ္ခ်ိဳ႕တမ့ဲ မႈ ာွ ျဖစ္ခပဲ ါသည္။ ေၾကးဓာတ္ခ်ိဳ႕တ့ပဲ ါက သးီ ႏွအံ ထကြ ႏ္ ႈန္း က်ဆင္းေလ့ရိွသည္။ ေအာဂ္ နဲ စ္ စုိကပ္ ်ိဳးသူမ်ားအေနႏငွ ့္ ေျမႀကးီ တြင္ ေၾကးနဓီ ာတခ္ ်ိဳ႕တ့မဲ ႈ ရွိ/မရကိွ ုိ မတွ ္တမ္းျပဳစုထားဖို႔ လုိအပပ္ ါသည။္ ေအာ္ဂနဲ စျ္ ဖညစ့္ ကြ ပ္ စၥညး္ အေနႏွင့္ ေၾကးနဆီ ာလဖ္ ိတ္ (Copper sulfate) ႏွင့္ ေၾကးနေီ အာကဆ္ ိဒု ္ (Copper oxide) တု႔ိကုိ ခြင့္ျပဳေသာလ္ ညး္ အျခားေၾကးႏငွ ့္ ပတ္သက္သည့္ ျဒပေ္ ပါင္းအမ်ားစုကုိ ခြင့္ျပဳျခငး္ မရပိွ ါ။ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 31

(ဃ) ကလရုိ င္းဓာတ္ (Chlorine) ကလရုိ င္းဓာတ္သည္ အပင၏္ အစာခ်က္လုပျ္ ခငး္ လုပ္ငန္းစဥ္တြင္ အဓိကလိအု ပပ္ ါသည္။ စိုက္ပ်ိဳးေျမအမ်ားစတု ြင္ ကလုိရင္းဓာတမ္ ွာ လုံေလာကစ္ ာြ ပါရေိွ နသျဖင့္ ခ်ဳိ ႕တ့မဲ ျႈ ဖစ္ခပဲ ါသည္။ အကယ၍္ ခ်ဳိ ႕တ့ပဲ ါကလည္း ကလုရိ င္းဓာတက္ ုိ ျဖညတ့္ င္းေပးႏငို ္ပါသည္။ (င) ဘရို နြ ္ (Boron) ဘရုိ နြ သ္ ည္ အပင္၏ ဆလဲ မ္ ်ားႀကီးထာြ းႏနႈ ္းႏွင့္ အပင္၏လပု ္ငန္းေဆာင္တာ တခ်ဳိ ႕တို႔တြင္ အနည္းငယ္သာ လိုအပသ္ ညျ့္ ဒပစ္ င္တစ္ခု ျဖစ္သည။္ ဘုရိ နြ သ္ ည္ ေျမႀကးီ ၏အေပၚဆုးံ ရိွ ေအာ္ဂနဲ စ္အလာႊ ၏အေပၚဆုးံ တြင္ တည္ရေွိ လ့ရွိသည္။ ေျမႀကီးထတဲ ြင္ ဘိုရနြ ခ္ ်ိဳ႕တ့ပဲ ါက အပငတ္ ြင္ ေရာဂါခႏံ ုိငရ္ ည္အား က်ဆငး္ ကာ ေရာဂါမ်ဳိ းစံု က်ေရာက္လာေလရ့ သွိ ည္။ ထအ႔ို ျပင္ အျမစ၏္ ထိပ္ဆံုးအပိုင္းတြင္ ေျခာက္၍ ေသဆုးံ ျခငး္ ျဖစ္တတ္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ လအုိ ပသ္ ညထ္ ပ္ ပမို ်ားသာြ းပါကလညး္ အပငအ္ တကြ ္ အဆိပျ္ ဖစတ္ တ္သျဖင့္ အထူးသတိျပဳရမည့္ ျဒပ္စငျ္ ဖစ္သည္။ အေစ့ထကြ ေ္ သာအပင္မ်ား (Nuts) ႏွင့္ သစ္သီးအမ်ားစု (Fruits) တသို႔ ည္ ဘိုရနြ ္မ်ားေသာဒဏ္ကုိ ခႏံ ငုိ ္ရည္မရိွပါ။ ထးူ ျခားမအႈ ေနႏွင့္ ဘိရု နြ ၏္ ဒဏက္ ုိ ခႏံ ငို ရ္ ညရ္ ွေိ သာအပင္မွာ အာဖာဖာ (Alfalfa) ျဖစသ္ ည။္ အေမရိကနျ္ ပည္ေထာင္စုတြင္ ေအာ္ဂနဲ စစ္ ကုိ ပ္ ်ိဳးသမူ ်ားအေနႏွင့္ ေျမႀကီးထဲရွိ ဘရုိ နြ ပ္ မာဏကတုိ ိငု း္ တာ၍ မွတ္တမး္ ျပဳစထု ားရန္ လိုအပ္ပါသည္။ သို႔မွသာ အသအိ မွတ္ျပဳလကမ္ တွ ္ (USDA certified organic) ကုိ ထတု ေ္ ပးမည္ျဖစသ္ ည္။ ဘုရိ နြ ္ခ်ိဳ႕တပ့ဲ ါက ေအာဂ္ နဲ စ္ေျမၾသဇာအေနႏွင့္ လကခ္ ်ား ေခၚ ဘိရု ိတ္ (Borax) (Na2 B4 O7 ) ျဖင့္ ေျမကျုိ ပဳျပင္ေပးႏိုင္ပါသည္။ လကခ္ ်ားသည္ ေရ၌ လယြ ္ကစူ ာြ ေပ်ာဝ္ င္သျဖင့္ ေရျဖင့္ အခ်ိဳးက်ေဖ်ာ္၍ ေျမကုိျပဳျပင္ႏငို ္သည္။ (စ) မိလု စဒ္ ီနမ္ (Molybdenum) မလုိ စ္ဒီနမသ္ ည္ ေျမႀကးီ ထဲရိွ ႏကုိ ထ္ ႐ုဂိ ်ငက္ ုိ ဖမး္ ယေူ ပးေသာ ဘက္တီးရီးယားမ်ား၏ လပု င္ န္းမ်ား လပု ေ္ ဆာငဖ္ ု႔အိ တကြ ္ အထးူ လုအိ ပပ္ ါသည။္ မုလိ စဒ္ ီနမသ္ ည္ သဘာဝတြင္ သးီ ျခားျဒပ္စင္အေနႏွင့္ ေနေလ့မရဘွိ ဲ တျခားသတၱဳဓာတ္မ်ားႏငွ ့္ ဓာတ္တးို ၿပီး ေပါငး္ ဖက္ေနေလရ့ ိသွ ည။္ မိလု စဒ္ နီ မသ္ ည္ pH ျမင္မ့ ားေသာေျမတြင္ ပ၍ုိ အသုးံ ဝင္ပါသည။္ ယငး္ သညလ္ ညး္ ေအာဂ္ နဲ စ္အလႊာတြငသ္ ာ ႂကယြ ဝ္ စာြ ပါဝငေ္ နေလ့ရသွိ ည္။ မိလု စ္ဒီနမ္ခ်ဳိ ႕တေ့ဲ သာေျမကုိ pH ျမင့္တင္ေပးျခငး္ ျဖင့္ မိုလစ္ဒီနမမ္ ်ား ပိုမိုမ်ားျပားလာေအာင္ ျပဳျပငေ္ ပးႏုငိ ပ္ ါသည္။ *** *** *** အခနး္ (၆) ေအာ္ဂနဲ စေ္ ျမၾသဇာမ်ားျပဳလပု ျ္ ခင္း (Making Organic Fertilizers) ေအာ္ဂနဲ စစ္ ိကု ္ပ်ိဳးေရး လုပက္ ငို ္ေဆာင္ရကြ ္မညသ့္ မူ ်ားအေနႏငွ ့္ အပငမ္ ်ားေကာင္းစာြ ရငွ သ္ နေ္ စရန္၊ ေအာ္ဂနဲ စေ္ ျမၾသဇာမ်ား ျပဳလပု ္ရန္ လအို ပပ္ ါသည။္ ဓာတုဓာတေ္ ျမၾသဇာမ်ားကုိ အသုံးျပဳခြငမ့္ ရ၍ွိ သဘာဝေျမၾသဇာမ်ားကသို ာ ျပဳလုပ္သံးု စၾဲြ ကရပါသည။္ ယငး္ သ႔ို ျပဳလုပ္ရာတြင္ မမိ ၏ိ စကို ခ္ င္းအတြင္း ကိုယ္တုငိ ျ္ ပဳလုပ္ သံုးစႏဲြ ိငု ္သလို တျခားသူမ်ားမွ ထတု လ္ ပု ေ္ ရာင္းခ်သည့္ ေအာ္ဂနဲ စ္ အသအိ မတွ ျ္ ပဳလက္မွတရ္ သဘာဝေျမၾသဇာမ်ားကိလု ညး္ ဝယ္ယူသုံးစႏဲြ ိငု ပ္ ါသည။္ ယင္းသ႔ုျိ ပဳလပု ရ္ ာတြင္ အပင္အတကြ လ္ အုိ ပသ္ ည့္ အာစာရဓာတမ္ ်ား ျပည့္စစံု ာြ ပါဝငရ္ န္ လအုိ ပ႐္ ံုသာမက ေျမ၏အရညအ္ ေသးြ ကို ထနိ း္ သမိ ္းေပးႏုငိ ္သည့္ ေျမၾသဇာမ်ားလညး္ ျဖစရ္ န္လုပိ ါသည္။ ထိုသ႔ုရိ ရိႏွ ငုိ ရ္ န္အတကြ ္ အပငက္ ို အေျခခံ၍ျဖစေ္ စ၊ တိရစာၦန္ထကြ ္ပစၥညး္ မ်ားကို အေျခခံ၍ျဖစ္ေစ၊ အက်ိဳးျပဳအဏဇု ီဝပးုိ မ်ားကုိ အေျခခံ၍ျဖစ္ေစ အျခားေသာသဘာဝပစညၥ ္းမ်ားကို အေျခခံ၍ျဖစေ္ စ ထတု ္လပု ္ႏိုငပ္ ါသည္။ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 32

(၆-၁) အပင္ေဆးြ ေျမၾသဇာ (Compost) အပငႏ္ ငွ ့္ အပင္ထကြ ပ္ စညၥ း္ မ်ားျဖစသ္ ည့္ သစရ္ ကြ ္၊ သစက္ ငုိ း္ ၊ လႊစာမနႈ ၊႔္ သစ္ေဆးြ ၊ သစသ္ းီ ၊ သစျ္ မစ၊္ ပန္းပြင့စ္ သညတ္ ု႔ိ ေဆးြ ေျမ႕ပ်ကစ္ းီ ၿပးီ ပါက အပင္အတကြ ္ အေကာင္းဆးုံ ေျမၾသဇာမ်ားျဖစလ္ ာ႐ုံမက ေျမႀကးီ အတကြ ္ပါ အရညအ္ ေသးြ ထနိ ္းသိမ္းၿပီးသားျဖစပ္ ါသည။္ ကမာၻေပၚရိွ သစ္ေတာႀကီးမ်ားအားလုံးသည္ ဤသေဘာတရားအတငုိ ္း ရွငသ္ နေ္ ပါကေ္ ရာကေ္ နၾကျခင္း ျဖစသ္ ည။္ အပင္မေွ ႂကကြ ်ေသာအရကြ ္မ်ားႏငွ ့္ အျခားအစိတ္အပုိငး္ မ်ားသည္ အဆပုိ ါအပင္အတကြ သ္ ာမက တျခားအပငမ္ ်ားအတကြ ပ္ ါ ေျမၾသဇာမ်ားရရွေိ စေၾကာင္း အားလံးု အသပိ ငျ္ ဖစ္ပါသည္။ အပင္၏အစိတ္အပိုငး္ မ်ားတြင္ အပင္အတကြ ္ လအုိ ပသ္ ည့္ ကာဗနြ ္ႏွင့္ ႏကို ္ထ႐ဂို ်င္တ႔ုိ ပါဝငၿ္ ပးီ ျဖစ္ပါသည။္ ဥပမာအားျဖင့္ သစရ္ ကြ အ္ စုိတြင္ ကာဗနြ ႏ္ ွင့္ ႏိုကထ္ ႐ဂို ်င္ အခ်ဳိ းအစားမာွ ၁၅ း ၁ အေနႏငွ ့ပ္ ါဝင္ၿပီး သစ္ရကြ ္ေျခာကတ္ ြင္ ၅၀ း ၁ ပါဝင္ပါသည။္ ယင္းတ႔ုိကို အပင္ေဆးြ ေျမၾသဇာျပဳလုပမ္ ည့္ ကန္ သုိ႔မဟတု ္ က်င္းထတဲ ြင္ ထညက့္ ာ ေရႏွင့္ ေအာကဆ္ ဂီ ်င္(ေလ) တ႔ုိႏွင့္ ၾကာရညွ ေ္ တ႔ထြ ိေစပါက အခ်နိ ၾ္ ကာသည္ႏငွ ့အ္ မွ် တျဖည္းျဖည္း ပ်ကစ္ းီ လာကာ ေကာင္းမနြ ္ေသာ ေအာ္ဂနဲ စ္ေျမၾသဇာမ်ားအျဖစ္ ေရာက္ရိွသာြ းပါသည။္ ယင္းကုိ ပမုိ ေုိ ကာင္းမနြ ္ေစသည္က အက်ဳိ းျပဳဘကတ္ းီ ရးီ ယားႏွင့္ ေရညိမႇ ်ားျဖစၿ္ ပီး ယင္းတေုိ႔ ၾကာင့္ အပငအ္ စတိ ္အပိငု ္းမွာ ပ်ကစ္ ီးမႈ ပုိမုျိ မနဆ္ နေ္ စ႐ံမု က အရညအ္ ေသးြ ပိမု ေို ကာငး္ မနြ ္ေသာ ေျမၾသဇာမ်ား ျဖစ္ေပၚေစပါသည္။ မိမ၏ိ ကယို ပ္ ငုိ အ္ ေတအ႔ြ ႀကံဳအရ မမိ တိ ႔ုိစိကု ္ခင္းထတဲ ြင္ အပင္ေျမေဆးြ ေျမၾသဇာ ျပဳလုပ္မည့္ ေျမက်င္း (၁၂) က်ငး္ တူးထားပါသည။္ အဆုိပါက်င္းမ်ားကို ျပကၡဒနိ လ္ အတငို ္း ဇန္နဝါရမီ ွ ဒီဇင္ဘာလအထိ အမညေ္ ပးထားရာ (၁၂) လအတကြ ္ (၁၂) က်ငး္ ထးူ ထားပါသည္။ က်ငး္ ၏အရယြ ္အစားမွာ မိမိအသုးံ ျပဳလသို ည့္ အပငေ္ ဆးြ ေျမၾသဇာပမာဏအေပၚ မတူ ညပ္ ါသည။္ အကယ္၍ က်ငး္ တစ္က်ငး္ ႏငွ ့္ မေလာက္ပါက တစလ္ အတကြ ္ (၂) က်ငး္ ၊ (၃) က်ငး္ စသည္ျဖင့္ လသုိ ေလာက္ တူးထားႏိုငပ္ ါသည္။ ဇန္နဝါရီလအတကြ ္ တူးထားေသာက်ငး္ တြင္ ဇနန္ ဝါရီလအတြငး္ ျဖတလ္ ုိက္ေသာေပါငး္ ပင္ ျမက္ပငတ္ ု႔၏ိ အရကြ မ္ ်ား၊ ရိတ္သမိ း္ ထတု ္လကုိ ေ္ သာ အပင၏္ အႂကြငး္ အက်န္မ်ား၊ သစက္ ငို း္ ေျခာက္မ်ား၊ သစ္သးီ ခမံြ ်ား၊ (ဥပမာ ငွကေ္ ပ်ာခံ၊ြ လေိ မာၼ ္ခြံ) စသည္တက႔ို ို အရယြ ္အစား ေသးငယေ္ အာင္ ျဖတေ္ တာက္၍ အဆုိပါကန္အတြငး္ သု႔ိ ထည့္ထားရပါသည။္ ေႏြရာသီတြင္ ေရေလာင္းေပးရန္လုိၿပီး မုးိ ရာသီတြင္ေတာ့ ေရေလာငး္ ရန္ မလိုပါ။ အဆိပု ါကနအ္ တြင္းသို႔ တီေကာငမ္ ်ား ထညေ့္ ပးျခငး္ ျဖင့္ ပုိ၍ေကာင္းမနြ ေ္ သာ ေျမၾသဇာမ်ား ရရွိပါသည။္ ႏာြ းေခ်းႏွင့္ တရိ စာၦန္အညစအ္ ေၾကးမ်ားပါ ထညေ့္ ပးပါက ပုေိ ကာငး္ ပါသည္။ ဤအတငုိ ္း ေဖေဖာဝ္ ါရ၊ီ မတ္စသညျ္ ဖင့္ တစလ္ ၿပးီ တစ္လ ဆကလ္ က္ေဆာငရ္ ကြ ္သာြ းရပါသည။္ ေနာကႏ္ စွ ္ ေဖေဖာဝ္ ါရီသ႔ုိ ေရာကေ္ သာအခါ မႏွစ္ကထညထ့္ ားခ့ေဲ သာ ေဖေဖာဝ္ ါရကီ နက္ ုိ ေဖာလ္ ိကု ပ္ ါက အရညအ္ ေသးြ အလနြ ေ္ ကာင္းမနြ ္ေသာ သဘာဝအပင္ေဆးြ ေျမၾသဇာမ်ားကုိ ရရႏိွ ိုင္ပါသည။္ ယင္းကန္တစ္ခုလံုးကေုိ ဖာၿ္ ပးီ ၿခံတစခ္ လု းုံ ၌ အသးုံ ျပဳရပါသည။္ ထိကု န္မွာ လတြ ္သာြ းၿပီးျဖစ၍္ ယခုႏစွ ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြငး္ ေရာက္ရိလွ ာေသာ အပငထ္ ကြ ္ပစညၥ း္ အားလံးု ကို တေီ ကာင၊္ တရိ စာၦနအ္ ညစ္အေၾကးမ်ားႏွင့္ ေရာခါ ေနာက္ႏွစအ္ တကြ ္ ထပ္မံျပဳလုပရ္ ပါသည။္ ဤသို႔ျဖင့္ တစ္ႏွစ္ပတ္လးုံ လစဥ္ ေျမၾသဇာမ်ား ထုတလ္ ုပ္ႏငို ္ပါသည္။ အျပင္မွ ေျမၾသဇာမ်ားလညး္ ဝယ္ရနမ္ လိ၍ု ကုနက္ ်စရတိ မ္ ်ားစာြ ေခၽတြ ာႏငို ႐္ မုံ က အရည္အေသးြ အားျဖင့္ လနြ စ္ ာြ ေကာငး္ မနြ ္ေသာ ေအာဂ္ နဲ စေ္ ျမၾသဇာမ်ားကုိ ရရိွသးံု စႏဲြ ိုင္မညျ္ ဖစ္ပါသည္။ အဆုပိ ါကနထ္ ဲသ႔ို သစပ္ င္ထကြ ္ပစညၥ း္ မ်ားအျပင္ အိမသ္ ံးု ပစၥည္းတခ်ဳိ ႕ျဖစ္သည့္ ဥပမာ စကဴၠ မ်ဳိ းစုံ (သတင္းစာ၊ ဂ်ာနယ၊္ မဂဇၢ င္း၊ စာအုပ္) စသည္မ်ားပါ ထည္သ့ ြင္း အသံးု ျပဳႏုငိ ္ပါသည။္ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 33

(၆-၂) တီေကာငစ္ နြ ္႔ပစေ္ ျမၾသဇာ (Vermicompost) ေအာဂ္ နဲ စစ္ ုကိ ပ္ ်ဳိ းေရးလပု က္ ငို ္သမူ ်ားအေနႏငွ ့္ လယြ ္ကူရွင္းလင္းၿပးီ အက်ိဳးမ်ားသည့္ သဘာဝေျမၾသဇာအျဖစ္ တီေကာင္ စနြ ပ႔္ စေ္ ျမၾသဇာမ်ား ျပဳလပု သ္ ုံးစႏဲြ ုငိ ပ္ ါသည။္ ယငး္ သုိ႔ ေမးြ ျမဴရာတြင္ ကုန္က်စရတိ ္ သပိ မ္ ရိွျခင္း၊ နည္းပညာ မခကခ္ ျဲ ခငး္ ၊ ေနရာမေရးြ လုပႏ္ ိုင္ျခငး္ ၊ စဥဆ္ ကမ္ ျပတ္ ထတု ္လုပ္ေပးႏိငု ္ျခင္း၊ ေျမၾသဇာအဆင္အ့ တန္း ျမင္မ့ ားျခငး္ စသည့္အက်ိဳးေက်းဇးူ မ်ား ရရႏိွ ုိင္ပါသည။္ တေီ ကာင္မ်ားသည္ ေျမဆီေျမႏွစ္မ်ား၊ အပင၏္ အစိတအ္ ပိငု း္ မ်ား၊ လူတ႔၏ုိ စားႂကြင္းစားက်နမ္ ်ားကို စားသးုံ ခါ အညစ္အေၾကးအေနႏွင့္ တီက်စ္စာမ်ား (Vermicast) စနြ ္႔ထုတပ္ စ္ေလ့ရသိွ ည။္ အဆိုပါတကီ ်စစ္ ာမ်ားသည္ အပငအ္ တကြ ္ လနြ ္စာြ ေကာငး္ မနြ ္ေသာ အာဟာရဓာတ္မ်ားျဖစ္႐မုံ က ေျမဆီလာႊ ထိန္းသမိ ္းေရးအတကြ ပ္ ါ အထးူ အေရးပါလပွ ါသည။္ (က) အက်ဳိ းျပဳတီေကာင္အမ်ိဳးအစားမ်ား ကမာၻေပၚတြင္ တေီ ကာင္မ်ဳိ းစိတ္မ်ားစာြ ရိသွ ညအ့္ နက္ မ်ိဳးစတိ အ္ နည္းငယ္သာ ေအာဂ္ နဲ စ္စုိကပ္ ်ိဳးေရးတြင္ အသုးံ ဝင္ပါသည။္ တေီ ကာင္အမ်ဳိ းအစား\\အားလုးံ သည္ ေျမဆေီ ျမႏစွ ္ႏွင့္ သစ္ရကြ ္ေဆးြ မ်ား စားသးုံ ခါ အက်ိဳးျပဳ ဘက္တးီ ရးီ ယားမ်ား ပာြ းမ်ားေစျခငး္ ၊ ေျမဆလီ ာႊ ေကာငး္ မနြ ေ္ အာင္ ေထာကက္ ူေပးျခငး္ တို႔ကုိ အနည္းႏငွ ္အ့ မ်ား ဆိုသလုိ လပု ေ္ ဆာင္ေပးၾကေသာ္လညး္ အစာ မ်ားမ်ားစားၿပီး စနြ ႔ပ္ စေ္ ျမၾသဇာမ်ားမ်ား ထုတေ္ ပးႏုိငေ္ သာ မ်ိဳးစိတမ္ ်ားကသာ စးီ ပာြ းေရးအရ တကြ ္ေခ်ကကို မ္ ည္ ျဖစပ္ ါသည။္ အဆပုိ ါတေီ ကာင္မ်ားကုိ အဓကိ အားျဖင့္ အုပစ္ ု (၂) ခုချဲြ ခားထားပါသည္။ ပထမအုပ္စုမွာ ေျမမ်ကႏ္ ာွ ျပင္ အေပၚယလံ ႊာတြင္ အဓကိ ေနထငို ၿ္ ပီး လတ္ဆတ္ေသာ ဇဝီ ပစၥည္း ၉၀% ႏွင့္ ေျမႀကးီ ၁၀% စားသုးံ ခါ ေျမေဆးြ ျပဳလပု ္ေပးသညအ့္ ုပ္စု (Surface dwellers) ျဖစပ္ ါသည္။ ယငး္ အုပစ္ ုဝင္ တေီ ကာငမ္ ်ားအနက္ အသးံု အမ်ားဆုံး တေီ ကာင္အမ်ဳိ းအစားမာွ လပႈ ္ရာွ းမႈ လ်င္ျမနေ္ သာ အနေီ ရာငတ္ ေီ ကာင္မ်ား (Red wiggler) မ်ားျဖစ္ၿပးီ ဇီဝေဗဒအေခၚအရ Eisenia fetida ႏငွ ့္ Eisenia Andrei တုိ႔ ျဖစ္ၾကပါသည။္ ယငး္ မ်ိဳးစိတ္မ်ားသည္ ျမနမ္ ာႏုငိ ္င၏ံ ရာသီဥတႏု ငွ ့လ္ ညး္ ကိကု ည္ ီသျဖင့္ ျမနမ္ ာႏိငု ္ငတံ ြင္ ေကာငး္ စာြ ေပါကပ္ ာြ း ရငွ သ္ နႏ္ ုငိ ္ေသာ တီေကာင္အမ်ဳိ းအစားမ်ား ျဖစ္ပါသည။္ တ႐ုတျ္ ပည၌္ ေမးြ ျမဴေလ့ရွိေသာ အနီေရာင္တီေကာင္တစမ္ ်ိဳးျဖစသ္ ည့္ Lumbricus rubellus မွာ ေအးေသာ ရာသီဥတုကိုသာ ႏွစသ္ ကၿ္ ပးီ ပူျပငး္ ေသာရာသီဥတုကုိ ခံႏုငိ ရ္ ည္မရွိသျဖင့္ ျမန္မာႏငုိ င္ ၏ံ ေျမနမိ ္ေ့ ဒသမ်ားတြင္ ေမးြ ျမဴသုံးစႏဲြ ုိငျ္ ခငး္ မရိွဘဲ အေအးပိငု း္ ေဒသမ်ားတြငသ္ ာ ေမးြ ျမဴႏငုိ ပ္ ါသည္။ ဒတု ိယအမ်ဳိ းအစားအုပစ္ ုမွာ ေျမဆီလႊာ ေျမစမိ ့္ဝင္မႈ အားေကာငး္ ၿပီး ေျမႀကးီ ထဲသ႔ုိ ေျမေဆးြ ေရာေႏွာပ်ံ႕ႏံ႔မွ ႈ အားေကာငး္ ေသာ ေျမအမ်ဳိ းအစားတြင္သာ ရငွ ္သန္သည့္ ေျမႀကီးအနက္ပုိငး္ တြင္ ထိးု ေဖာက္ ဝင္ေရာကေ္ နထိုငေ္ လ့ရွေိ သာ Deep burrowing အမ်ဳိ းအစား ျဖစပ္ ါသည။္ ယငး္ တီေကာင္မ်ားသည္ အလင္းေရာငက္ ို သိပမ္ ႀကိဳက္ၾက၍ ညဖကတ္ ြငသ္ ာ လႈပရ္ ွားသာြ းလာေလရ့ ွိသျဖင့္ Nightcrawlers ဟလု ညး္ ေခၚၾကပါသည။္ ယင္းအမ်ဳိ းအစားတြငလ္ ည္း သကဆ္ ိုငရ္ ာ ဇာတိ ႏုိင္ငအံ လကုိ ္ ေခၚေဝၚေလ့ရရိွ ာ ဥေရာပႏုိငင္ ံမ်ားရွိ တေီ ကာင္မ်ားကုိ European nightcrawler (Eisenia hortensis) ဟု လည္းေကာငး္ ၊ ကေနဒါႏုငိ ္ငံတြင္ Canadian nightcrawlers (Lumbricus terrestis) ဟု လည္းေကာငး္ အသးီ သီး ေခၚေဝၚသးုံ စၾဲြ ကပါသည္။ ထ႔ိုေၾကာင့္ တေီ ကာင္ေမးြ ျမဴရာတြင္ မိမိေဒသ၏ရာသီဥတႏု ငွ ့္ ကကုိ ္ညီေသာ တီေကာငအ္ မ်ိဳးအစားကို ေရးြ ခ်ယ္ေမးြ ျမဴရန္ အေရးႀကီးပါသည္။ သိ႔ုမသွ ာ တီေကာင္မ်ားမာွ ေကာင္းစာြ ရွငသ္ န္ ပာြ းမ်ားလာႏိုင္ၿပးီ တကီ ်စစ္ ာမ်ားလည္း မ်ားမ်ား ထုတ္လပု ေ္ ပးႏုိငမ္ ည္ ျဖစပ္ ါသည။္ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 34

(ခ) တီေမးြ ကန္မ်ားတည္ေဆာက္ေမးြ ျမဴျခင္း တီေကာင္စနြ ပ္႔ စေ္ ျမၾသဇာ ထတု လ္ ပု ရ္ နအ္ တကြ ္ အလ်ား ၁၀ ေပ၊ အနံ ၅ ေပ၊ အျမင့္ ၃ ေပရိွ အုတက္ နမ္ ်ား ျပဳလပု ္ရပါမည။္ မိမထိ ုတ္လုပလ္ သို ည့္ ေျမၾသဇာပမာဏေပၚမတူ ည္ၿပီး အတု ္ကန္အေရအတကြ က္ ုိ လုပ္ေပးရပါမည္။ အုတက္ န္ ေအာက္ေျခၾကမး္ ျပငက္ ို အရညမ္ ်ား အလယြ ္တကူ ေလ်ွ ာမက်ေစရန္ ဆင္ေျခေလ်ာ ျပဳလပု ထ္ ားေပးရန္ လအုိ ပပ္ ါသည။္ အဆပို ါအုတက္ န္အတြင္းသုိ႔ ေအာက္ဆးံု အလႊာတြင္ အတု ္ခကဲ ်ဳိ းမ်ား ထည့္ေပးၿပီး ယငး္ အေပၚတြင္ ႏာြ းေခ်းေျခာကမ္ ်ား ၆ လကမ္ ခန႔္ ထေူ အာင္ ခင္းေပးရပါသည္။ ႏာြ းေခ်းေပၚတြင္ သစ္ရကြ ္မ်ား၊ ျမကျ္ ဖတ္စမ်ား၊ ေပါငး္ ပငျ္ ဖတစ္ မ်ား ၈ လက္မခန႔္ ထပဖ္ ုံးရပါသည္။ ၿပးီ လွ်င္ အဆပို ါအတုိငး္ ေနာကေ္ ခ်းတစထ္ ပ္၊ ျမက္တစထ္ ပ္ကုိ ၾကားတြင္ေျမသားညႇပၿ္ ပးီ ထည့္ေပးရပါသည။္ ၿပီးေနာက္ တီေကာင္ႀကဳိ က္ႏွစသ္ ကသ္ ည့္ ငွက္ေပ်ာပင္ ပငစ္ ညျ္ ဖတ္ခါ ဓားျဖင့္ စဥ္းၿပီး ၾကားထဲ၌ ထည့ေ္ ပးရပါသည။္ တေီ ကာင္မ်ားသည္ ေနေရာငျ္ ခညႏ္ ွင့္ တုိက႐္ ိုကထ္ ေိ တမ႔ြ ဒႈ ဏ္ကို မခႏံ ိုင္သျဖင့္ တီေမးြ ကန္ကုိ အေပၚမွ အမိးု မိုးေပးရန္ လအုိ ပ္ပါသည။္ ေအးျမေသာအေျခအေနကို ႀကဳိ က္ႏွစသ္ ကသ္ ျဖင့္ တီေမးြ ကန္ပတ္လညတ္ ြင္ ငကွ ္ေပ်ာပင္မ်ား စကို ္ပ်ဳိ းေပးျခင္းျဖင့္ တေီ ကာငမ္ ်ား ပုိမပို ာြ းမ်ားလာေစပါသည။္ အဆိုပါအုတက္ နအ္ တြင္းသုိ႔ တျခားေသာသတဝၱ ါမ်ား ဝင္ေရာက္ေႏာွ ငယ့္ ကွ ျ္ ခင္း မျပဳႏိငု ္ေစရန္ အဖံုးဖံးု ထားဖုိ႔ လိအု ပေ္ သာ္လညး္ ေလဝင္ေလထကြ ရ္ ရရွိ န္ အဖံုးတြင္ အေပါက္မ်ား ေဖာက္ထားေပးရပါသည။္ တီေကာင္မ်ားသည္ သိပပ္ လူ နြ း္ ေသာ၊ ေအးလနြ ္းေသာ ရာသီဥတကု ုိ မႏစွ ္သကပ္ ါ။ ယင္းတိႀ႔ု ကဳိ ကႏ္ စွ ္သကသ္ ည့္ အပူခ်နိ ္မာွ ၁၅ ဒီဂရီ မွ ၂၅ ဒီဂရီစငတ္ ဂီ ရိတ္ အတြငး္ မွာသာျဖစၿ္ ပီး ၃၀ ဒီဂရီစင္တဂီ ရိတထ္ က္ေက်ာ္ပါက ပာြ းမ်ားမႈရပ္တန္က႔ ာ ယင္းထက္ပမို ်ားေလေလ ေသဆုးံ မႈႏနႈ း္ ပုမိ ်ားေလေလ ျဖစပ္ ါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တီေကာငက္ နပ္ တလ္ ညတ္ ြင္ ငွက္ေပ်ာပငက္ ့သဲ ႔ုိ သစ္ပငမ္ ်ား စကို ထ္ ားေပးဖုိ႔ အထးူ လိုအပလ္ ပွ ါသည။္ တီေကာင္မ်ားသည္ ေရအစုိဓာတ္ကုိ အလနြ ႀ္ ကဳိ ကႏ္ ွစသ္ ကသ္ ျဖင့္ တေီ မးြ ကနက္ ို ေနစ႔ ဥ္ ေရဖ်နး္ ေပးဖု႔ိ လုိအပပ္ ါသည္။ တီက်င္းထဲ၌ ပါဝင္ေနအာဟာရဓာတ္မ်ားသည္ ေရ၌ ေပ်ာ္ဝင္သျဖင့္ အေပၚမွ ေရဖ်န္းလိုကပ္ ါက အုတ္ကနေ္ အာက္ေျခ၌ ေရႏငွ ့္အတူ အာဟာရဓာတမ္ ်ားပါ ေပ်ာဝ္ ငလ္ ွ်က္ စုစည္းေရာကရ္ လွိ ာပါသည္။ ထ႔ေုိ ၾကာင့္ ေအာက္ေျခမွ ပိုကျ္ ဖင့္ ဖြင္ေ့ ဖာက္ထုတယ္ ပူ ါက ေရႏွင့္အတူ ေအာ္ဂနဲ စေ္ ျမၾသဇာမ်ား ရရွႏိ ိုငပ္ ါသည္။ ဤသ႔ုိ စနစ္တက် ေမးြ ျမဴထားေသာ အတု က္ နအ္ တြင္းတြင္ တေီ ကာင္မ်ားမာွ အၿမမဲ ျပတ္ ပာြ းမ်ားေနခါ တေီ ကာငစ္ နြ ႔ပ္ စ္ေျမၾသဇာမ်ားကိလု ည္း စဥ္ဆက္မျပတ္ ထုတ္ယူရရိွႏိငု ္ပါသည္။ (ဂ) တေီ ကာငအ္ တကြ ္ အာဟာရဓာတမ္ ်ား တေီ ကာင္ကန္အတြငး္ သို႔ ယင္းတု႔ႀိ ကဳိ ကႏ္ ွစ္သက္ေသာ အစားအစာမ်ားကုိ ထည့္ေပးရနလ္ ိုအပပ္ ါသည။္ အဆုိပါ အစားအစာမ်ားကို မ်ားမ်ားစားၿပးီ တကီ ်စ္စာမ်ား ပမို ုထိ ကြ ရ္ ွမိ ွသာ ေျမၾသဇာမ်ားမ်ား ထတု လ္ ပု ႏ္ ိငု မ္ ညျ္ ဖစပ္ ါသည္။ တီေကာငမ္ ်ားႀကိဳကႏ္ စွ ေ္ သာ အစားအစာမ်ားမွာ- - ငွကေ္ ပ်ာပငစ္ ညမ္ ်ား၊ ငွကေ္ ပ်ာရကြ ၊္ ငကွ ္ေပ်ာသးီ အခံမြ ်ား - သစ္ရကြ စ္ ိမး္ မ်ား (ျမကပ္ င္၊ ေပါင္းပင္အရကြ မ္ ်ား) - ဟင္းသးီ ဟင္းရကြ ္မ်ား (လစူ ားသံးု ရန္ မသင့္ေတာသ္ ည့္ ပ်ကစ္ ီးေနေသာဟင္းရကြ ္မ်ား) - သစသ္ ီးမ်ား (အမွည္လ့ နြ ္၍ လတူ ိငု း္ စားသံးု ရန္ မသင့္သည့္သစ္သီးမ်ား) - သစေ္ စမ့ ်ား၊ သစ္ေစအ့ ခံမြ ်ား (ဥပမာ - ေနၾကာေစ့ခ၊ံြ ကာြ ေစခ့ )ံြ - ေဖ်ာၿ္ ပီးေသာ ေကာဖ္ မီ ႈနႏ႔္ ငွ ့္ လကဖ္ က္ေျခာက္ဖတ္မ်ား (လကဖ္ ကရ္ ည္ဆုိင္ စနြ ္႔ပစ္ပစညၥ း္ မ်ား) typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 35

- ၾကကဥ္ ၊ ဘဲဥခံမြ ်ား - လစႊ ာမႈန႔မ္ ်ား စသညတ္ ုျ႔ိ ဖစ္ပါသည္။ ယငး္ တုကိ႔ ို တီေကာငက္ န္မ်ားအတြငး္ သုိ႔ မၾကာခဏ ထည့္ေပးဖ႔ို လုအိ ပပ္ ါသည။္ (ဃ) တီေကာင္ေျမၾသဇာ ထတု ယ္ ျူ ခငး္ ေမးြ ျမဴထားေသာတီေကာင္မ်ားမွ တကီ ်စစ္ ာခဲေျမၾသဇာကုိ သံုးလလ်ွ င္ တစႀ္ ကမိ ႏ္ ငွ ့္ တေီ ျမၾသဇာအရညမ္ ်ားကို တစ္လတစ္ႀကိမ္ ပုမံ နွ ္ထုတယ္ ူႏငုိ ပ္ ါသည။္ တကီ ်စ္စာထတု ္ယူခါနးီ (၃) ရက္ႀကဳိ တင၍္ ေရျဖတ္ထားလကုိ ပ္ ါက အစိဓု ာတရ္ ေွိ သာ ေအာကေ္ ျခသ႔ို တီေကာင္အမ်ားအျပား စစု ည္းေရာကရ္ ွိခ်ိနတ္ ြင္ အေပၚယံမ်ကႏ္ ွာျပင္ရွိ တီက်စ္စာခမဲ ်ားကို အလယြ ္တကူ ခပယ္ ူသးုံ စႏဲြ ငုိ ္ပါသည္။ ၿပီးေနာက္ ေရျဖင့္ ျပန္ဖ်နး္ ေပးပါက တေီ ကာငမ္ ်ားအေပၚသုိ႔ ျပန္ေရာက္လာၿပးီ ဆက္လက္ရွငသ္ နပ္ ာြ းမ်ား လာမည္ျဖစ္သည္။ ေအာကေ္ ျခမွ တေီ ျမၾသဇာအရညမ္ ်ားကမုိ ူ ပမံု ွန္ ေဖာကယ္ သူ ံုးစႏဲြ ိုငပ္ ါသည္။ တီေကာင္ကန္ တစ္ကန္တြင္ တစလ္ လွ်င္ တေီ ျမၾသဇာရည္ (၄) ဂါလံ ပံုမနွ ္ရယူႏငုိ ပ္ ါသည။္ ရရွိလာေသာ တကီ ်စစ္ ာမ်ားကုိ စုိက္ပ်ဳိ းေျမႀကီးေပၚသို႔တုကိ ္႐ုကိ ္ ဖ်နး္ ၿပီးထားႏငို ္သလုိ တကီ ်စစ္ ာခမဲ ်ားကုိ ေရႏွင္ေ့ ဖာၿ္ ပီး ရရေွိ သာအရညမ္ ်ားျဖင့္ ပကဖ္ ်န္းေပးႏုငိ ္ပါသည္။ အဆပုိ ါတကီ ်စ္စာခဲအရညမ္ ်ားကို ေလျဖင့္ မႈတ၍္ ဗးူ ေဖာင္းမ်ား ထလာေစျခငး္ ျဖင့္ ေအာက္ဆဂီ ်ငႏ္ ငွ ့္ ဓာတ္ျပဳကာ ပမို ိုေကာငး္ မနြ ေ္ သာ သဘာဝေျမၾသဇာအရည္မ်ားကို ရရေွိ စပါသည္။ ထအုိ ရည္မ်ားျဖင့္ အပင္မ်ားကို ပကဖ္ ်န္းေပးႏိငု ပ္ ါသည္။ တီေကာငက္ ို ေကၽးြ ေသာ အာဟာရအေပၚမတူ ည၍္ တီက်စ္စာရည္၏ pH၊ ပါဝင္ေသာအာဟာရဓာတမ္ ်ား၊ ပါဝငေ္ သာ အက်ဳိ းျပဳအဏဇု ီဝပးုိ အမ်ဳိ းအစားႏွင့္ အေရအတကြ တ္ ိ႔ု ကာြ ျခားႏုငိ ပ္ ါသည။္ အကယ၍္ pH ေလ်ာန့ ည္းေနပါက ထးုံ ေရၾကည္ႏွင့္ ေရာစပခ္ ါ pH ျမငေ့္ အာင္ ျပဳလုပ္ၿပီးသးုံ စႏဲြ ိငု ္ပါသည္။ (င) ကမာၻ႔တီေျမၾသဇာထတု လ္ ပု မ္ ႈ ကမာၻေပၚတြင္ တေီ ကာငေ္ မးြ ျမဴေရးကို အမ်ားဆံုးေဆာငရ္ ကြ လ္ ်ွ ကရ္ ိေွ သာ ႏိုင္ငံမ်ားမွာ ကေနဒါ၊ အတီ လီ၊ ျပင္သစ၊္ ဂ်ပန္၊ မေလးရွား၊ ဖလီ စပ္ ငုိ ္ႏငွ ့္ အေမရကိ န္ျပည္ေထာင္စုတုိ႔ ျဖစ္ပါသည္။ အမ်ားအားျဖင့္ အနီေရာငတ္ ီမ်ဳိ းျဖစသ္ ည့္ Eise nia fetida, Eisenia Andrei ႏွင့္ Lumbricus rubellus တိကု႔ ုိ ေမးြ ျမဴေလ့ရွိပါသည္။ ထကြ ္ရေွိ သာ တေီ ျမၾသဇာကုိ သကဆ္ ိငု ရ္ ာႏုငိ င္ ၏ံ စိုက္ပ်ဳိ းေရးလုပင္ န္းတြင္သာ အဓိက အသုးံ ျပဳေလ့ရၿိွ ပးီ အျပည္ျပညဆ္ ုိင္ရာ ေရာင္းဝယေ္ ဖာကက္ ားျခင္းမာွ မရိွသေလာက္ နညး္ ေနပါေသးသည္။ အိႏိၵယႏိုငင္ ံ ၁၉၉၅ ခႏု စွ ္မွစ၍ တေီ ကာင္ေျမၾသဇာ ထုတလ္ ုပေ္ ရးကုိ လပု ေ္ ဆာငခ္ ့ရဲ ာ ၁၉၉၇ ခုႏစွ မ္ ွ ယေန႔အထိ တန္ခ်နိ ္ ၃.၅ သန္းေက်ာ္ ထတု လ္ ုပ္ၿပီးေၾကာငး္ သိရပါသည္။ (စ) တကီ ်စ္စာခမဲ ်ား (Worm castings) ၏ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ား အပငေ္ ပၚေကာငး္ က်ိဳးမ်ား - အပင္အတကြ ္ လိုအပေ္ သာ အာဟာရဓာတ္မ်ားျဖည္ဆ့ ညး္ ေပးျခင္း - အပငႀ္ ကီးထာြ း သနမ္ ာေစျခင္း - အပင္သစမ္ ်ားေပါက္ေအာင္ မ်ိဳးေအာင္ေစရန္ အေထာကအ္ ကူျပဳျခင္း - အပင၏္ အျမစ္မ်ားကို ခိငု ္မာသနစ္ မြ း္ ေစျခငး္ - အပငအ္ တကြ ္ အက်ဳိ းျပဳအဏုဇဝီ ပးုိ မ်ား ပမို ုိ ပာြ းမ်ားေစျခင္း typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 36

ေျမႀကီးေပၚေကာင္းက်ိဳးမ်ား - ေျမႀကးီ ကို ေျမၾသဇာေကာင္းေစျခင္း - ေျမႀကီးအတြငး္ သ႔ို ေအာကဆ္ ီဂ်ငဓ္ ာတ္ ပမုိ ိရု ေစျခင္း - တီေကာငမ္ ရိေွ သာေျမႀကီးထက္ အက်ိဳးျပဳအဏုဇီဝပးို ပါဝင္မမႈ ွာ ၁၀ ဆမွ အဆ ၂၀ အထိ ပုိမုေိ စျခင္း - ေရအစိုဓာတ္ကို ပမို ုထိ နိ း္ သိမး္ ႏငို ္ျခင္း - ေျမဆီလႊာတိုက္စားျခငး္ မွ ကာကယြ ္ေပးျခင္း စီးပာြ းေရးအက်ိဳးျဖစ္ထနြ ္းေစမႈမ်ား - အလယြ ္တကူ လပု က္ ိုင္ႏငုိ ္သျဖင့္ အလပု ္အကငို ္ အခြင့္အလမး္ ပိုမုိရေစျခငး္ - စနြ ပ႔္ စ္ပစညၥ ္းမ်ားကုိ အက်ဳိ းရိွေအာင္ ျပနလ္ ညအ္ သုးံ ျပဳႏုိငျ္ ခင္း - ေငြေၾကးကုနက္ ်မႈ နည္းနညး္ ျဖင့္ ေအာငျ္ မင္ျဖစ္ထနြ း္ ေသာ ေအာဂ္ နဲ စစ္ ိကု ္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငနး္ ကို တညေ္ ထာင္ႏိုငျ္ ခင္း (၆-၃) တရိ စာၦန္အညစအ္ ေၾကးေျမၾသဇာ (Manures) ႏာြ း၊ ကၽဲြ၊ ဆတိ ၊္ ျမငး္ ၊ ၾကက္၊ ဘဲ စသည့္ တရိ စာၦန္တ၏ုိ႔ အညစ္အေၾကးကို စနစတ္ က် ထုတ္ယူသုးံ စျဲြ ခင္းျဖင့္ အပင္အတကြ ္ မ်ားစာြ အက်ဳိ းျဖစထ္ နြ း္ ေစပါသည္။ ေမးြ ျမဴေရးႏွင့္ စုကိ ပ္ ်ိဳးေရး တဖဲြ က္လပု ္ေဆာင္သည့္ ေပါငး္ စပ္ လယ္ယာစနစ္ (Integrated farming system) ျပဳလုပသ္ ူမ်ားအတကြ ္ ပ၍ို အက်ဳိ းရိွပါသည။္ အပငမ္ ်ားကို စုိကပ္ ်ဳိ းရာတြင္ ေျမတြငး္ ရိွ ေျမၾသဇာဓာတတ္ ကု႔ိ ုိ ရယသူ းုံ စၿဲြ ပီးမွ ရငွ ္သန္ရသျဖင့္ ေျမၾသဇာမ်ားမွာ စဥဆ္ ကမ္ ျပတ္ ျဖည္တ့ င္းေပးႏငို ဖ္ ိ႔ု အထးူ လုအိ ပ္ပါသည္။ သဘာဝေျမၾသဇာမ်ားစာြ ရွိသညအ့္ နက္ တိရစာၦန္ အညစ္အေၾကးမ်ားမွ ရရွေိ သာ ေျမၾသဇာမ်ားသည္ ေရွးအက်ဆံးု ၊ အေကာင္းဆုံးႏွင့္ အလယြ ္ကဆူ ံးု ျဖစသ္ ျဖင့္ ေအာ္ဂနဲ စ္စိုက္ပ်ဳိ းေရး ျပဳလပု သ္ ူတုငိ း္ မလမဲြ ေသြ အသံုးျပဳၾကရပါသည္။ ယငး္ သ႔ုိအသံုးျပဳရာတြင္ ႏာြ းေခ်းေျမၾသဇာမ်ား အမ်ားဆံုး အသံုးျပဳေလ့ရွိသျဖင့္ ယငး္ ကိုသာ နမူနာအျဖစ္ ဆကလ္ က္ တငျ္ ပပါသည။္ ႏာြ းေခ်းတြင္ ပါဝင္ေသာဓာတ္ပစညၥ ္းမ်ား ႏာြ းေခ်းကုိ Cow manure သု႔ိမဟုတ္ Cow dung ဟေု ခၚပါသည္။ ႏာြ းေခ်း၏ အေရာငမ္ ာွ ႏာြ းစားသည့္ အစားအစာေပၚ မူတညၿ္ ပးီ အစမိ း္ ေရာင္မွ အနက္ေရာင္ၾကားတြင္ ရပွိ ါသည္။ ပတ္ဝနး္ က်ငရ္ ာသဦ တုေပၚ မတူ ညၿ္ ပးီ အေရာငေ္ ျပာငး္ ႏုငိ ္ပါသည။္ ပါဝင္ေသာ ဓာတပ္ စညၥ း္ မ်ားေပၚမတူ ည္၍ အနည္းငယ္စီ ကာြ ျခားႏုငိ ပ္ ါသည္။ ႏာြ းဆုိသည့္ သတဝၱ ါမာွ ျမက္ႏွင့္ အသးီ အရကြ ္မ်ားကုိသာ စားသံုးေလ့ရိွသျဖင့္ ယငး္ တ၏႔ုိ မစငတ္ ြင္ အဓကိ အားျဖင့္ အစာေျခဖ်က္ၿပးီ ေနာက္ မေၾကဘဲ က်နရ္ ေွိ နသည့္ အပငႏ္ ွင့္ အပငထ္ ကြ ပ္ စၥညး္ မ်ားသာ ပါဝငေ္ နပါသည။္ အဓကိ အားျဖင့္ အပင္အတကြ ္ အထူးလုအိ ပ္သည့္ ႏကုိ ္ထ႐ိုဂ်င္ ၃%၊ ေဖာစ့ ဖရပ္ ၂%ႏငွ ့္ ပိတု က္စီယမ္ ၁% ပါဝင္သျဖင့္ အပငအ္ တကြ ္ လိအု ပ္ေသာ အဓကိ အာဟာရ (၃) မ်ဳိ း အခ်ဳိ းက် (3-2-1 NPK) ပါဝင္လ်ွ က္ရိပွ ါသည။္ ႏာြ းေခ်းထတဲ ြင္ ဘကတ္ းီ ရးီ ယားပုးိ မ်ား အေျမာကအ္ မ်ားပါဝငလ္ ်ွ က္ ရွိပါသည္။ အခ်ိဳ႕မာွ အပင္အတကြ ္ အက်ဳိ းျပဳေသာ ဘက္တီးရးီ ယားမ်ားျဖစေ္ သာလ္ ည္း တခ်ိဳ႕မာွ မူ လူႏငွ ့္ အပငက္ ိုေရာဂါျဖစေ္ စေသာ ပုိးမ်ားလညး္ ပါဝငေ္ နေလရ့ ပိွ ါသည္။ အထးူ သျဖင့္ ဆလဲ ္လးူ လို႔စ္ (Cellulose) ကို ေျခဖ်ကေ္ ပးေသာ ဘကတ္ ီးရီးယားမ်ား ပါဝင္လွ်ကရ္ သွိ ျဖင့္ ႏာြ းေခ်းကုိ ဒီအတိုငး္ ထားေသာ္လည္း တျဖညး္ ျဖညး္ ပ်က္စးီ သာြ းရျခငး္ ျဖစသ္ ည္။ ႏာြ းေခ်းအစကုိ ုိ ေျမၾသဇာအျဖစ္ တုကိ ႐္ ိကု ္အသုံးမျပဳရပါ။ စနစ္တက် အေျခာက္ခံ ျပဳျပင္ၿပးီ မသွ ာ အသံုးျပဳရမည္ျဖစ္သည္။ ႏာြ းေခ်းအစုတိ ြင္ ေရဓာတ္ ၇၀% မွ ၈၅% ပါဝင္ၿပီး ႏာြ းေခ်းအေျခာကတ္ ြငမ္ ူ ၉% မွ ၁၅% typing - ေငြဇင္ေယာ္ 37

အတြငး္ သာ ပါဝငပ္ ါေတာ့သည။္ ႏာြ းေခ်းတြင္ ပါဝငေ္ သာ ႏိကု ထ္ ႐ုိဂ်ငမ္ ွာ ပံသု ႑ာန္မ်ိဳးစုရံ ပိွ ါသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ပါဝင္ေသာ ႏကုိ ထ္ ႐ဂုိ ်င္ဓာတ္ေပါငး္ မ်ားသည္ တျဖညး္ ျဖည္း အမိးု နီယမ္ (A mmonium) ႏငွ ့္ ႏကို ထ္ ရိတ္ (Nitra te) မ်ားအျဖစ္ ၿပဳိ ကဲြသာြ းေလရ့ ိွပါသည္။ အမနုိ ီယမသ္ ည္ အေင႔ပြ ်ံလယြ ္သျဖင့္ ေလထုထဲသ႔ုိ ျပနလ႔္ ြငသ့္ ာြ းကာ တျဖညး္ ျဖညး္ ဆံုး႐းႈံ သာြ းေလရ့ ွိသလုိ ႏိကု ထ္ ႐ုတိ ္မ်ားသညလ္ ညး္ ေရတြင္ ေပ်ာ္ဝငသ္ ျဖင့္ မုးိ ရာြ လွ်င္ မိုးေရမ်ားႏငွ ့္အတူ လြင့္ေျမာသာြ းကာ တျဖညး္ ျဖည္း ဆံုး႐ံးႈ သာြ းေလရ့ ိပွ ါသည။္ အဆုပိ ါႏိုကထ္ ရိတမ္ ်ားသည္ ေရတြင္ ေပ်ာ္ဝင္မေႈ ကာငး္ သျဖင့္ အပင္၏အျမစ္မ်ားမွ လယြ ္ကစူ ာြ စုပယ္ ူအသုးံ ျပဳႏငုိ ပ္ ါသည။္ ႏာြ းေခ်းကို ျဖန္ထ႔ ားေလေလ ဆးုံ ႐ံႈးမႈပျို မန္ေလေလ ျဖစ္ပါသည္။ အထးူ သျဖင့္ ပေူ ႏးြ ေသာရာသီဥတတု ြင္ ေလ်ာပ့ ါးမႏႈ နႈ ္း ပုျိ မနေ္ လ့ရပွိ ါသည။္ ဤေနရာတြင္ အေရးပါေသာ အခ်က္တစခ္ ုမာွ ႏာြ းေခ်းေျခာကတ္ ြင္ ပါဝငေ္ သာ ႏကို ထ္ ႐ုဂိ ်ငမ္ ်ားကို ႏိုက္ထရတိ ္မ်ားအျဖစ္ ေျပာငး္ လဲရာ၌ တျဖည္းျဖည္းခ်ငး္ သာ ေျပာင္းလဲေပးသျဖင့္ အပင္အတကြ ္ လုိအပ္ေသာ ႏကို ထ္ ႐ုကိ ္မ်ားကုိ အဆက္မျပတ္ ေပးစမြ း္ ႏိုင္စမြ း္ ရွိပါသည္။ အထူးသျဖင့္ သဲဆနေ္ သာေျမမ်ဳိ းတြင္ ပ၍ုိ အသုးံ ဝင္ပါသည္။ ဤအခ်ကသ္ ညပ္ င္ ယရူ ီးယားဓာတ္ေျမၾသဇာထက္ ပုိ၍သာလနြ ္ ေကာင္းမနြ ေ္ သာအခ်က္ ျဖစပ္ ါသည္။ ႏာြ းေခ်းတြင္ပါဝင္ေသာ ပိုတက္စီယမဓ္ ာတမ္ ်ားေၾကာင့္ အပငမ္ ်ားအတကြ ္ ပုတိ က္စယီ မ္ ဓာတမ္ ခ်ဳိ ႕တေ့ဲ စရန္ ေဆာင္ရကြ ေ္ ပးပါသည။္ ပိတု ကစ္ ယီ မ္ခ်ဳိ ႕တ့ေဲ သာ ေျမမ်ဳိ းတြင္ ပတုိ က္စယီ မ္ အျပည့္အဝရေစရန္ ႏာြ းေခ်းတစခ္ ုတည္းကို အသုးံ မျပဳသင့္ေပ။ အကယ၍္ အသံုးျပဳပါက ပုတိ က္စယီ မ္ လုေံ လာက္ေအာင္ ႏာြ းေခ်းပမာဏ အေျမာက္အမ်ား အသံုးျပဳရမည္ျဖစ၍္ ႏကုိ ္ထ႐ိုဂ်ငဓ္ ာတမ္ ်ား လိအု ပ္သညထ္ က္ ပိုသာြ းကာ အပင္ကို ထခိ ိုက္ႏုိငပ္ ါသည။္ ႏာြ းေခ်းေျခာကျ္ ပဳလပု ္ျခငး္ ႏာြ းေခ်းအစိုသည္ စိကု ္ပ်ဳိ းေရးအတကြ ္ တကို ႐္ ိုကအ္ သုးံ ျပဳပါက ပါဝင္ေသာ အမုးိ နးီ ယားမ်ားေၾကာင့္ အပင္၏အျမစက္ ို ထိခကို ပ္ ်ကစ္ းီ ေစျခငး္ ၊ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာ ဘကတ္ းီ ရီးယားမ်ားေၾကာင့္ အပငက္ ုိ ပ်က္စီးေစႏုငိ ျ္ ခငး္ တု႔ေိ ၾကာင့္ ႏာြ းေခ်းကို အေျခာက္ျပဳလပု ၿ္ ပီးမွသာ အသုံးျပဳရပါမည္။ ထိုသု႔ျိ ပဳလုပရ္ ာတြင္ ႏာြ းေခ်းအစုမိ ်ားကုိ ျဖန႔ခ္ ါ ေလျဖင့္ အေျခာကခ္ ံ၍ျဖစေ္ စ၊ ေနေရာင္ျခညျ္ ဖင့ျ္ ဖစေ္ စ ေျခာက္ေသ႔ေြ အာင္ ထားရပါသည္။ ယင္းသ႔ုထိ ားျခငး္ ျဖင့္ အစုဓိ ာတမ္ ်ား တျဖညး္ ျဖည္း ေလ်ာ့နည္းလာခါ ေရပါဝင္မႏႈ နႈ ္း ၁၅% ေအာက္ ေရာက္ပါက ႏာြ းေခ်းေျခာက္အျဖစ္ ရရိပွ ါသည္။ ေနပလူ ွမး္ လ်ွ င္ ေျခာကေ္ သ႔မြ ႈ လ်ွ ငျ္ မန္ေသာလ္ ညး္ ပါဝငေ္ သာ ႏကုိ ္ထ႐ုဂိ ်ငဓ္ ာတမ္ ်ားႏွင့္ အင္ဇငုိ ္းဓာတ္မ်ား ဆံုး႐းႈံ မႈရွျိ ခငး္ တ႔ေို ၾကာင့္ ေနပထူ တဲ ြင္ အစပိုင္းသာ လမွ း္ သငၿ့္ ပးီ အနညး္ ငယ္ေျခာကေ္ သ႔သြ ည္ႏငွ ့္ အမိုးေအာက္တြင္ ေလျဖင့္ အေျခာကခ္ ပံ ါက ပုိေကာငး္ ပါသည။္ ယငး္ ႏာြ းေခ်းေျခာက္ကုိ အမုးိ မုိးထားေသာ အတု က္ န္မ်ားအတြင္း စနစတ္ က် သိေု လွာင္ထားၿပးီ ေန႔စဥ္ အေပၚေအာက္ လနွ ေ္ ပးရပါသည။္ ဤသုျိ႔ ဖင့္ စတငသ္ ည္မွ ရကေ္ ပါင္း ၉၀ ၾကာလွ်င္ အသုးံ ျပဳႏငုိ ္ေသာအေနအထားသို႔ ေရာက္ရသိွ ာြ းပါသည။္ ရက္ေပါင္း ၉၀ ေက်ာေ္ သာႏာြ းေခ်းေျခာကမ္ ်ားကုိ စိကု ္ခင္းအတြငး္ ေစာေစာအသံုးျပဳႏုိင္ေလ ပိမု ေုိ ကာင္းမနြ ေ္ လျဖစ္ၿပီး အခ်ိနၾ္ ကာျမင့သ္ ညႏ္ ွငအ့္ မွ် တျဖညး္ ျဖညး္ ေလ်ာ့နည္းဆုံး႐ံးႈ သာြ းေလ့ရေိွ သာေၾကာင့္ ျဖစသ္ ည။္ ႏာြ းေခ်းကုိ အထက္ေအာကလ္ နွ ္မထားဘဲ စပု ုထံ ားပါက အပေူ ငမ႔ြ ်ားထကြ လ္ ာခါ ႏိုကထ္ ႐ဂို ်င္မ်ားသည္ အမးို နီးယားအျဖစ္သ႔ို ေျပာငး္ သာြ းၿပးီ ေလထဲသုိ႔ ဆးုံ ႐ံးႈ သာြ းႏုိင္ပါသည္။ ႏာြ းေခ်းဇီဝဓာတ္ေင႔ြ (Biogas) အျဖစ္ အသုံးျပဳျခင္း ႏာြ းေခ်းအစုိသည္ မသီ ိနး္ ဓာတေ္ င႔ြ (Methane) မ်ား အေျမာက္အမ်ား ထုတလ္ ုပ္ေပးႏုိင္သျဖင့္ ယင္းကုိ ဇီဝဓာတေ္ င႔ြ ထုတ္လပု ေ္ ပးသညက့္ ုန္ၾကမး္ အျဖစ္ အသုးံ ျပဳႏငုိ ပ္ ါသည္။ ယငး္ မရွ ရွိေသာ ဇီဝဓာတ္ေငက႔ြ ို ေလာင္စာအျဖစအ္ သုံးျပဳျခင္း၊ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 38

လွ်ပ္စစ္ဓာတအ္ ားအျဖစ္ အသံးု ျပဳျခငး္ မ်ား ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည။္ အိႏယိၵ ႏုိငင္ ႏံ ငွ ့္ ပါကစတၥ န္ႏိငု င္ ံမ်ားရိွ ေက်းရာြ အမ်ားအျပားတြင္ အမိ သ္ ုံးလွ်ပစ္ စ္မးီ ႏငွ ့္ ေလာင္စာရရိွေရးအတကြ ္ တခ်ဳိ ႕က နည္းပညာႏငွ ့္ ပစၥညး္ မ်ား ပ့ပံ းို ခါ အသုးံ ျပဳလွ်ကရ္ ိွပါသည္။ ျမနမ္ ာႏုိငင္ တံ ြငလ္ ညး္ စမ္းသပ္သေု တသနျပဳလပု ခ္ ရ့ဲ ာ ေအာင္ျမင္မႈ ရရခွိ ေ့ဲ သာ္လညး္ တြငတ္ ြငက္ ်ယက္ ်ယ္ အသးုံ ျပဳႏိငု ျ္ ခငး္ မရေိွ သးပါ။ ႏာြ းေခ်းေျမၾသဇာ အသံုးျပဳျခငး္ ႏာြ းေခ်းေျမၾသဇာသည္ ကမာေၻ ပၚတြင္ ေရွးအက်ဆုံးႏငွ ့္ ယေန႔ထကတ္ ငုိ ္ အသံးု အဝင္ဆးုံ ျဖစေ္ သာ သဘာဝေျမၾသဇာ တစခ္ ုျဖစသ္ ျဖင့္ ေအာဂ္ နဲ စစ္ ုိကပ္ ်ိဳးေရးလုပက္ ငုိ ္သူတငုိ း္ အသးံု ျပဳသင့္ေပသည္။ ယငး္ သိ႔အု သုးံ ျပဳရာတြင္ အထက္ေဖာျ္ ပပါအတငုိ ္း ျပဳလပု ္ၿပးီ ေသာ ရက္ ၉၀ သက္တမး္ ရိသွ ည့္ ႏာြ းေခ်းေျခာက္ကုိသာ အသုံးျပဳရမညျ္ ဖစသ္ ည္။ ထအ႔ို ျပင္ ႏာြ းေမးြ ျမဴရာတြင္ အဆပုိ ါႏာြ းကုိ ဓာတုေဆးဝါးမ်ား တကို ေ္ ကၽးြ ျခင္း မျပဳလုပ္ရပါ။ အကယ၍္ တကုိ ္ေကၽးြ ပါက အဆပုိ ါေဆးဝါး အႂကြငး္ အက်န္မ်ားသည္ ႏာြ းေခ်းႏငွ ့္ ဆီးမတွ ဆင့္ ပါလာႏိုငေ္ သာေၾကာင့္ ျဖစသ္ ည။္ တျခားတိရစာၦန္ အညစ္အေၾကးမ်ား သးံု စမဲြ ညဆ္ ိုပါကလည္း ဤအခ်က္ကို အထးူ သတျိ ပဳရန္ လပို ါသည္။ ႏာြ းေခ်းကုိ အသးံု ျပဳရာတြင္ ႏစွ ္စဥ္ပုံမနွ ထ္ ညေ့္ ပးဖု႔ိ လိပု ါသည္။ အထူးသျဖင့္ ျမနမ္ ာႏိုငင္ ကံ ့သဲ ို႔ မုိးမ်ားေသာႏငုိ ္ငံမ်ား၌ ႏာြ းေခ်းတြငပ္ ါဝင္ေသာ ႏကို ထ္ ရိတမ္ ်ား ေရႏငွ ့္အတူ ဆးုံ ႐ံႈးမႈရေိွ သာေၾကာင့္ ျဖစသ္ ည။္ ႏာြ းေခ်းကို ၾကာရွညထ္ ညေ့္ ပးပါက သပြ ဓ္ ာတ္ (Zinc) ေလ်ာ့နည္းမႈျဖစ္လာႏုိငသ္ ျဖင့္ သပြ ္ဓာတ္ပါဝငေ္ သာ အျခားေျမၾသဇာမ်ားပါ ထပ္မံျဖည္တ့ ငး္ ေပးဖ႔ုိ လအုိ ပ္ပါသည။္ ႏာြ းေခ်းေျမၾသဇာ ထညေ့္ ပးျခင္းအားျဖင့္ အပငအ္ တကြ ္ လအုိ ပ္ေသာအာဟာရဓာတမ္ ်ား ျဖညတ့္ ငး္ ေပး႐ံသု ာမက ေျမဆလီ ႊာအရညအ္ ေသးြ ကုိ ပမုိ ိုေကာငး္ ေစျခငး္ ၊ ေျမကို ပုမိ ုပိ ြေရာင္းေစကာ ေရအစုိဓာတက္ ို ပမုိ ိုထနိ း္ သမိ း္ ထားႏုိငျ္ ခငး္ ၊ အက်ဳိ းျပဳအဏုဇီဝပုးိ ေလးမ်ား ပမုိ ိရု ွငသ္ နေ္ အာင္ အေထာက္အကူျပဳျခင္းစေသာ အက်ိဳးေက်းဇးူ မ်ားပါ ရရႏွိ ငို ္ပါသျဖင့္ ႏာြ းေခ်းေျမၾသဇာကို တြငတ္ ြင္က်ယက္ ်ယ္ အသုံးျပဳသင့္ပါသည္။ (၆-၄) အက်ဳိ းျပဳအဏဇု ဝီ ေျမၾသဇာ သုမိ႔ ဟုတ္ အးီ အမ္ (EM) အက်ဳိ းျပဳအဏဇု ဝီ ေျမၾသဇာ (EM or Effective microorganisms) ဆုိသညမ္ ာွ သီးႏံပွ ငတ္ ိ၏ု႔ ႀကးီ ထာြ းႏနႈ း္ ၊ အထကြ ႏ္ ႈန္း၊ ပးို မႊားေရာဂါ ခႏံ ိငု ္ရည္ရမိွ ႈႏငွ ့္ သီးႏအွံ ရညအ္ ေသးြ တ႔ိုကို ျမင့္မားေစႏိုငေ္ သာ ေျမဆီလႊာအတြင္းရွိ အဏုဇီဝမ်ားျဖစ္သည့္ ဘကတ္ ီးရီးယားမ်ား၊ တေစး (Yeast) ႏွင့္ မမိႈ ်ွ င္မ်ားစသည္တုကိ႔ ို စနစတ္ က် ေမးြ ျမဴေဖာစ္ ပထ္ ားသည့္ သဘာဝေျမၾသဇာတစ္မ်ဳိ း ျဖစသ္ ည။္ ေျမၾသဇာေကာငး္ မနြ သ္ ည့္ ေျမဆီလာႊ အတြင္း ယခင္ကတည္းက သဘာဝအေလ်ာကရ္ ွိၿပးီ ျဖစ္သည့္ အက်ိဳးျပဳအဏဇု ီဝမ်ားအား ေရးြ ခ်ယစ္ စု ညး္ ပာြ းမ်ားေစခါ ေျမႀကးီ အတြင္းသို႔ ျပန္လည္ထည့္ေပးျခငး္ ျဖင့္ အဏဇု ီဝပုိးအေရအတကြ ္ လ်ငျ္ မန္စာြ တးုိ တက္မ်ားျပားလာေစၿပီး သးီ ႏထံွ တု ္လုပေ္ ရးတြင္ မ်ားစာြ အက်ဳိ းျပဳေစပါသည္။ အက်ဳိ းျပဳအဏဇု ီဝအမ်ဳိ းအစားမ်ား အပငအ္ တကြ ္ အက်ဳိ းျပဳေသာအဏုဇီဝပိုးမ်ားကုိ အဓကိ အားျဖင့္ အုပ္စု ၃ စု ခဲြ၍ ေလ့လာႏိုင္ပါသည။္ ယင္းတိ႔ုမာွ အက်ိဳးျပဳ ဘကတ္ ီးရးီ ယားအုပစ္ ၊ု အက်ဳိ းျပဳ တေစးမ်ားႏွင့္ အက်ိဳးျပဳမိႈမ်ားျဖစ္သည။္ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 39

(က) အက်ဳိ းျပဳဘက္တးီ ရးီ ယားမ်ား လက္တစအ္ က္ဆစ္ဘကတ္ းီ ရးီ ယား (Lactic acid bacteria) လကတ္ စအ္ ကဆ္ စ္ထုတလ္ ပု ္ေပးေသာ ဘကတ္ ီးရီးယားမ်ား အထးူ သျဖင့္ လက္တိုေဘးစလပ္ ေကဆငုိ ္ (Lactobacillus casei) မ်ားသည္ အပငက္ ုိ ေဘးဥပါဒျ္ ဖစေ္ စသည့္ အျခားေသာ အဏုဇီဝပိုးမ်ားကို ႏွိမန္ င္းေပးၿပီး အပငအ္ ႂကြငး္ အက်န္ အစိတအ္ ပုငိ ္းမ်ား ေဆးြ ေျမ႕မႈကုိ လ်ငျ္ မနေ္ စပါသည္။ မတိ ေ္ ဆတြ ေီ ကာငမ္ ်ားကို ဖ်က္ဆီးသည့္ ေရာဂါပးို မ်ားကလုိ ည္း ႏိမွ ္နငး္ ေပးသည့္အတကြ ္ တီေကာငမ္ ်ား ရွငသ္ နပ္ ာြ းမ်ားလာမႈကို အေထာကအ္ ကူျပဳပါသည။္ ယင္းတ႔ုိသည္ ေလမအ့ဲ ေျခအေနတြင္ အဓကိ ရငွ ္သန္ ပာြ းမ်ားၾကသည့္ ဘက္တီးရီးယား (Anaerobic bacteria) မ်ား ျဖစၾ္ ကပါသည။္ အလင္းေရာငႀ္ ကိဳကသ္ ညဘ့္ ကတ္ ီးရးီ ယား (Photosynthetic bacteria) ယငး္ ဘက္တးီ ရးီ ယားမ်ားသည္ ေျမမ်က္ႏွာျပငေ္ ပၚတြင္ ေနေလ့ရိွၿပးီ အလင္းေရာင္ကုိ ႀကဳိ ကႏ္ စွ သ္ က္ခါ အစာခ်က္ျခင္း (Photosynthesis) ျပဳလပု ္ၾကပါသည္။ ထင္ရွားေသာ မ်ဳိ းစိတအ္ ေနႏွင့္ Rhodopseudomonas palust ris ျဖစၿ္ ပးီ ယင္းတ႔ိုသည္ အျခားအက်ဳိ းျပဳ အဏဇု ီဝပိုးျဖစေ္ သာ လုပ္ငနး္ မ်ားကို အေထာက္အကျူ ပဳပါသည္။ ယင္းဘက္တီးရးီ ယားမ်ား ထညသ့္ ြငး္ ေပးျခငး္ ျဖင့္ အျခားအက်ိဳးျပဳ အဏဇု ဝီ ပုိမမို ်ားျပားလာသည့္အခါ ေျမတြငး္ တြင္ ေဘးဥပါဒျ္ ဖစ္ေစသည့္ ေရာဂါပိးု မ်ား ေပါက္ပာြ းမကႈ ုိ က်ဆငး္ ေစပါသည္။ ဤသို႔ျဖင့္ အပင္ေရာဂါျဖစ္ေစေသာ ေျမေအာင္းေရာဂါပးို မ်ားကုိ ႏမိွ ္နင္းေပးပါသည္။ အက်ိဳးျပဳတေစးမ်ား အက်ဳိ းျပဳအဏဇု ဝီ တစမ္ ်ိဳးျဖစ္သည့္ တေစးမ်ား (Yeasts) မွ ထတု လ္ ပု ေ္ ပးသည့္ ေဟာ္မနု း္ ႏွင့္ အင္ဇိုငး္ မ်ားသည္ အျမစ္ႏငွ ့္ အျခားဆလဲ ္မ်ား ႀကးီ ထာြ းမကႈ ို အေထာက္အကျူ ပဳျခင္းျဖင့္ အပင္ကို ပုမိ လို ်င္ျမန္စာြ ႀကီးထာြ းသန္စမြ း္ ေစပါသည္။ အဓကိ အမ်ားဆံးု အသးံု ျပဳေလ့ရိေွ သာ တေစမ်ဳိ းစိတ္မာွ ဆကခ္ ႐ုိမငို ္ဆးီ ဆာရဗီ းီ ေဆး (Saccharomyces cerevisiae) ျဖစ္ၿပီး ယင္းသည္ အျခားေရာဂါပးုိ မ်ားကို ႏိွမန္ ငး္ ရာ၌ပါ အကူအညေီ ပးႏငုိ စ္ မြ ္း ရွပိ ါသည္။ အက်ဳိ းျပဳမမိႈ ်ား (Ferment ing fungi) အက်ိဳးျပဳမမႈိ ်ားသည္ အပင္အႂကြငး္ အက်န္ အစတိ ္အပိငု ္းမ်ားကုိ လ်င္ျမနစ္ ာြ ေဆးြ ေျမ႕ေစခါ ေျခဖ်ကႏ္ ိငု ္စမြ း္ ရိွသျဖင့္ အပင္၏ေျခရင္း၌ မေကာင္းေသာအပုပ္နံ႔မ်ား မရေိွ စရန္ ေဆာင္ရကြ ္ေပးပါသည။္ အပငေ္ ျခရငး္ တြင္ တယြ က္ ပေ္ ရာကရ္ ေိွ လရ့ ိွသည့္ ပးုိ မႊားမ်ား၊ ယင္ေကာင္မ်ားကို ႏိမွ ္နင္းေပးသျဖင့္ အပငက္ ုိ ပ်ကစ္ းီ ျခငး္ မွ ကာကယြ ္ေပးသည။္ ထုအ႔ိ ျပင္ အလ်ငအ္ ျမန္ ေဆးြ ေျမ႕ပ်ကစ္ းီ သာြ းေသာ အပင၏္ မလုိေတာ့သည့္ အစိတ္အပုငိ ္းမ်ားသည္ အဆိုပါအပင္က ျပန္လညအ္ သံုးျပဳႏငုိ သ္ ည့္ ေျမၾသဇာမ်ားအျဖစသ္ ု႔ိ ေျပာငး္ လဲသာြ းသျဖင့္ အပင္ကုိမ်ားစာြ အက်ဳိ းျဖစ္ထနြ း္ ေစပါသည္။ အက်ိဳးျပဳအဏုဇဝီ မ်ား စတငအ္ သုံးျပဳပုံ အက်ဳိ းျပဳအဏုဇဝီ မ်ား အသုံးျပဳျခင္းႏငွ ့္ ပတ္သက္သည့္သေဘာတရားကုိ စတင္ေဖာ္ထတု ္ခသ့ဲ မူ ာွ ဂ်ပန္ႏငုိ င္ ံ အိုကနီ ာဝါရိွ ႐ူကီးယပစ္ တ္ ကၠသလုိ ္ (University of the Ryukyus) မွ ပါေမာကၡ တာ႐အူ ုိ ဟကို ဂ္ ါ (Professor Teruo Higa) ျဖစ္ပါသည။္ ၁၉၈၀ တြင္ ထုတ္ျပန္ခ့ေဲ သာ သူ၏သုေတသနစာတမး္ တြင္ အဏုဇဝီ ပုးိ အမ်ဳိ းေပါငး္ ၈၀ ခနသ႔္ ည္ ပ်ကစ္ းီ သာြ းေသာ သက္ရွိပစၥညး္ မ်ားကုိ ပမုိ ုိေဆးြ ေျမ႕ပ်က္စးီ ေစရန္ ကညူ ီေပးၿပီးေနာက္ အျခားေသာသကရ္ မွိ ်ား အသက္ရွငေ္ ရး (Life-promoting process) အတကြ ္ အေထာက္အကူျပဳရာ၌ အကူအညီေပးၾကေၾကာင္း ေတရ႔ြ ခိွ ျ့ဲ ခငး္ ျဖစ္သည္။ ယင္းသို႔ေဆာင္ရကြ ရ္ ာတြင္ အဆပုိ ါအဏုဇီဝမ်ားကို အပု ္စု ၃ စုချဲြ ခား၍ရေၾကာင္း၊ ပထမအုပစ္ မု ာွ အေပါငး္ လကဏၡ ာေဆာင္ေသာ အဏုဇဝီ မ်ား (Positive microorganisms) မ်ားျဖစၿ္ ပးီ ယငး္ တိသ႔ု ည္ အပင္ရငွ ္သန္ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 40

ႀကီးထာြ းပာြ းမ်ားျခငး္ (Regeneration) လပု င္ နး္ မ်ားတြင္ ပါဝင္ကညူ ီၾကေၾကာင္း၊ ဒတု ယိ အုပ္စမု ွာ အႏတု ္လကဏၡ ာေဆာငေ္ သာ အပု ္စု (Negative microorganisms) မ်ားျဖစ္ၿပးီ ပ်က္စးီ သာြ းေသာ အပင္ႏငွ ့္ သတဝၱ ါတကု႔ိ ို အလ်င္အျမန္ ေဆးြ ေျမ႕ပ်ကစ္ းီ ေစကာ (Decomposition or degeneration) ရငွ သ္ န္ႀကီးထာြ းေနေသာ အပငမ္ ်ားအတကြ ္ အာဟာရဓာတ္မ်ားအျဖစ္ ေျပာင္းလဲေပးၾကေၾကာင္း၊ တတယိ အပု စ္ ုအေနႏငွ ့္ အပင၌္ တယြ က္ ပၿ္ ပးီ အပငက္ ို အက်ိဳးျပဳေပးေနသည့္ အဏဇု ီဝအုပစ္ ု (Opportunist microorganisms) မ်ားျဖစ္ၿပီး ယငး္ တ႔ရို ွိေနျခင္းျဖင့္ အပင္ကို လ်င္ျမနစ္ ာြ ႀကီးထာြ းေစ႐ံမု က အျခားေသာ အပငဖ္ ်ကေ္ ရာဂါပုိးမ်ား မဝငေ္ ရာကေ္ စရနပ္ ါ အေထာကအ္ ကျူ ပဳေပးေနေသာ အဏုဇီဝျဖစေ္ ၾကာင္း တငျ္ ပခသ့ဲ ည။္ ထိုသိ႔ု အက်ဳိ းျပဳအဏဇု ဝီ အပု ္စု (၃) ခုရွေိ နသည္ပ့ တ္ဝနး္ က်ငတ္ ြင္ အပငမ္ ်ား ေကာင္းစာြ ရွငသ္ န္ပာြ းမ်ားႏုိငေ္ ၾကာငး္ ၊ ယငး္ တအ႔ုိ ပု စ္ ု တစ္ခုႏငွ ့္ တစ္ခုပါဝငသ္ ငသ့္ ည့္ အခ်ဳိ းအစားမွာလည္း အလနြ ္အေရးႀကးီ ေၾကာငး္ အထးူ သျဖင့္ အေပါင္းလကဏၡ ာေဆာငေ္ သာ အဏုဇဝီ အုပ္စုႏငွ ့္ အႏတု ္လကဏၡ ာေဆာင္ေသာ အဏဇု ီဝအုပ္စိုတိ၏ု႔ အခ်ိဳးအစားမနွ က္ န္ဖုိ႔ ပုိ၍ အေရးႀကးီ ေၾကာင္း တင္ျပခရ့ဲ ာ တစ္ကမာလၻ းံု က စိတဝ္ င္စားခၾ့ဲ ကသည။္ ပထမပုိငး္ တြင္ ယငး္ ၏အယအူ ဆကို ဓာတေ္ ျမၾသဇာႏငွ ့္ ပးုိ သတ္ေဆးသံးု ဖု႔ေိ လာက္သာ အးသန္ၾကေသာ ေရွး႐ိးု ဝါဒီ စိုကပ္ ်ိဳးေရးပညာရငွ ္မ်ားက လက္မခံၾကေသာ္လညး္ ၁၉၉၄ ခုႏစွ တ္ ြင္ ေပၚေပါက္လာခေ့ဲ သာ ပါေမာကၡ ဟကို ္ဂါ၊ အေမရိကနလ္ မူ ်ိဳး အဏုဇီဝေဗဒပညာရွင္ ဂ်မိ ္းစ္အကဖ္ ပ္ ါး (James F Parr) တိႏု႔ ွင့္ အေမရိကနစ္ ိုက္ပ်ဳိ းေရးဌာန (USDA) ပးူ တဲြ သုေတသနျပဳစာတမ္းအရ သ၏ူ အယူအဆ မွန္ကန္ေၾကာငး္ သကေ္ သျပႏိငု ္ခ့ပဲ ါသည္။ အက်ိဳးျပဳအဏုဇီဝမေွ ပးေသာ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ား အပငအ္ တကြ ္ အက်ိဳးျဖစထ္ နြ း္ ေစ႐ံုမက ကမာၻေျမႀကးီ အတကြ ေ္ ရာ အးီ အမ္ေျမၾသဇာကုိ အသးုံ ျပဳျခငး္ ျဖင့္ စားသုးံ သူမ်ားအတကြ ပ္ ါ အက်ိဳးမ်ားလွပါသည္။ (က) အပငအ္ တကြ ္ ရရွေိ စေသာအက်ဳိ းေက်းဇူးမ်ား - အေစ့မွ အပငထ္ ကြ ျ္ မနေ္ စျခငး္ ၊ အပငေ္ ပါက္ႏနႈ ္းေကာင္းျခငး္ ၊ - စုကိ ပ္ ်ဳိ းရန္ ေျမျပဳျပင္ျခင္း၊ ထယ္ထိုး ထနြ ေ္ မျႊ ပဳလပု ္ရာ၌ ပုိမို လယြ ္ကေူ စျခင္း၊ - ေပါင္းပငျ္ မက္ပငမ္ ်ား မရွင္သန္ႏငုိ ္ေအာင္ ဟန႔တ္ ားႏုငိ ္ျခငး္ ၊ - အပငအ္ တကြ ္ လုိအပ္ေသာအာဟာရဓာတ္မ်ား ပိုမိုရရေိွ စသျဖင့္ အပငမ္ ်ား ပိုမိုလ်ငျ္ မနစ္ ာြ ႀကီးထာြ းဖံၿ႔ြ ဖိဳးေစျခငး္ ၊ - အပငတ္ ႔ုိ၏ ေနေရာင္ျခည္ျဖင့္ အစာေျခဖ်ကႏ္ နႈ ္း ပုမိ ုျိ မင္မ့ ားေစျခင္း၊ - သီးႏံွစနြ ပ႔္ စပ္ စၥည္းႏွင့္ အႂကြင္းအက်န္မ်ားကုိ အျမနဆ္ ံုး ပ်က္စးီ ေဆးြ ေျမ႕ေစၿပီးေနာက္ အပင္အတကြ ္ အပင္အာဟာရအျဖစ္ အျမန္ဆးံု အသုံးျပဳႏိုင္ေစရန္ စမြ ္းေဆာင္ေပးျခင္း၊ - ေလထမဲ ွ ႏိုကထ္ ႐ိုဂ်ငဓ္ ာတ္ကုိ ရယကူ ာ အပင္အတကြ ္ အသုံးျပဳႏငုိ ္ျခငး္ ၊ - သးီ ႏွံအရည္အေသးြ ကို ပမို ိုေကာငး္ မနြ ေ္ စျခငး္ ၊ - သီးႏွံတစ္မ်ိဳးတည္းကို တစေ္ နရာတည္း ဆက္တကို ္ ကာလၾကာရညွ ္စာြ စကို ္ပ်ဳိ းႏုငိ ္ျခင္း၊ အထကြ ႏ္ ႈန္းမက်ဆင္းျခငး္ ၊ (ခ) ေျမႀကးီ ႏငွ ့္ သဘာဝပတဝ္ နး္ က်င္အတကြ ္ အက်ဳိ းေက်းဇးူ မ်ား - ေျမဆီလႊာ၏ ႐ုပ္ဂဏု သ္ တ၊ိၱ ဓာတဂ္ ဏု ္သတၱိႏငွ ့္ ဇဝီ ဂုဏ္သတိမၱ ်ား တိးု တက္လာၿပးီ ေျမ၏ဖ႔စဲြ ည္းမႈ ေကာငး္ မနြ ္လာေစျခင္း - ေရအစုိဓာတ္မ်ားကို ပိုမထုိ နိ း္ သိမ္းထားႏိငု ျ္ ခင္း - ဓာတေု ဗဒပစၥည္းမ်ားအေပၚ မခွီ သုိ ုံးစဲြရမႈ ေလ်ာန့ ညး္ ေစသျဖင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထခိ ုကိ ္ပ်က္စးီ မႈ ေလ်ာန့ ည္းေစျခင္း - ေျမဆီလႊာအတြငး္ ရိွ အပငေ္ ရာဂါျဖစေ္ စေသာ ပးို မာႊ းမ်ားကုိ ႏိွမ္နင္းေပးျခငး္ - ေျမဆီလႊာအတြင္း အက်ဳိ းျပဳအဏုဇဝီ ပးို မ်ား ပမို ုမိ ်ားျပားလာေစျခငး္ - ေျမေပၚရွစိ နြ ႔ပ္ စ္ပစၥညး္ အပုပအ္ သိးု မ်ားကို လ်င္ျမနစ္ ာြ ပ်က္စးီ ေစႏုငိ ္၍ အနံအ႔ သကမ္ ်ား ပိမု ိုေကာငး္ မနြ ္ေစျခငး္ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 41

(ဂ) လသူ ားတိ႔ုအတကြ ္ အက်ဳိ းေက်းဇူးမ်ား - အးီ အမ္ကုိ အၿမမဲ ျပတထ္ တု ္လပု ႏ္ ုိင္သျဖင့္ အခ်နိ ္ၾကာေလ အက်ိဳးရေွိ လျဖစ္ျခငး္ - ကုန္က်စရိတသ္ ကသ္ ာျခငး္ ၊ စိုကပ္ ်ိဳးထုတလ္ ုပ္မႈ စရတိ ္စက ေလ်ာ့နညး္ ျခင္း - စားသုးံ သူမ်ားအတကြ ္ အရညအ္ ေသးြ ျမငမ့္ ားၿပီး ေဘးအႏၲရာယ္ကင္းရွငး္ ေသာ သးီ ႏံမွ ်ားထတု ္လပု ႏ္ ိုငျ္ ခင္း အးီ အမ္ေျမၾသဇာအသးံု ျပဳနည္း ကမာၻေပၚတြင္ အးီ အမ္ကထို တု ္လပု ေ္ ရာငး္ ခ်ရာ၌ အက်ဳိ းျပဳအဏဇု ဝီ ပးို မ်ား ေကာင္းစာြ ရွငသ္ န္ႏငုိ ရ္ နအ္ တကြ ္ ေဖ်ာ္ရညအ္ ျဖစ္ထုတ္လပု ္ ေရာင္းဝယ္ေလရ့ ွိပါသည္။ ျမနမ္ ာႏိုင္ငံတြင္လည္း ျမနမ္ ာစ့ ကို ပ္ ်ိဳးေရးလုပ္ငနး္ မွ အးီ အမေ္ ဖ်ာရ္ ညျ္ ပင္း (EM concentrate) ကုိ ထတု ္လပု ေ္ ရာင္းခ်လ်ွ က္ရရိွ ာ ယငး္ ကို သတမ္ တွ ္အၫႊနး္ အတိငု ္း ေဖ်ာ္စပ္အသုံးျပဳႏုငိ ္ပါသည။္ ျမနမ္ ာစုိက္ပ်ဳိ းေရးမွ ထုတလ္ ပု ္ေသာအီးအမေ္ ဖ်ာ္ရည္ျပင္းကုိ ေအာက္ပါအတုိငး္ ေဖ်ာစ္ ပ္၍ အသုံးျပဳႏငို ပ္ ါသည္။ အးီ အမ္ေဖ်ာရ္ ညျ္ ပင္း- ၁ ဆ (၁%) တင္လဲရည္- ၄ ဆ (၄%) ေရ - ၉၅ ဆ (၉၅%) ေရာစပ္ၿပီး ရရိွလာသညေ့္ ဖ်ာ္ရညအ္ ား သနရ႔္ ငွ း္ ေသာ ပလတ္စတစပ္ းုံ (သမ႔ုိ ဟုတ္) စဥအ့္ ုးိ ထတဲ ြင္ (၃) ရက္ၾကာ ေလလံုေအာင္ ပိတ္၍ ထားၿပီးမွ သီးႏံွစိကု ္ခငး္ မ်ားတြင္ သးုံ စဲြရန္ျဖစ္ပါသည္။ အသင့္သံုး အီးအမ္ကို ေဖ်ာစ္ ပ္ၿပးီ (၇) ရကအ္ တြငး္ အသံုးျပဳရပါသည္။ ယင္းသ႔ုိ အသးံု ျပဳရာတြင္ သီးႏွံစုကိ ္ပ်ဳိ းရန္ ထယထ္ းို ထားေသာ ႐ုိးျပတမ္ ်ားေပၚသ႔ုိလည္းေကာင္း၊ ထနြ ္ေရးျပငေ္ ပၚသု႔လိ ညး္ ေကာငး္ ၊ သးီ ႏံပွ င္မ်ားေပၚသလ႔ို ည္းေကာငး္ ေဆးဖ်နး္ စကအ္ မ်ဳိ းမ်ိဳးျဖင့္ ပက္ဖ်နး္ ေပးရပါသည။္ အကယ၍္ သးီ ႏွစံ ုိကခ္ ငး္ တြင္ ေရရေွိ နပါက အသငသ့္ ံုး အီးအမက္ ုိ ေရ ၉၅ ဆႏွင့္ ေရာစပမ္ ည့္အစား ေရကို ေလ်ာ၍့ အဆ ၂၀ မွ ၅၀ အတြင္းသာ ေရာစပရ္ ပါသည္။ အးီ အမ္ျဖင့္ ေျမေဆးြ ျပဳလပု ျ္ ခင္း အီးအမ္သည္ သကရ္ ွိျဖစေ္ သာေၾကာင့္ ေျမဆလီ ာႊ တြင္ ေကာငး္ စာြ ပာြ းမ်ား ရငွ ္သန္ႏငို ္ရန္ လအို ပ္သည့္ အာဟာရဓာတမ္ ်ားႏွင့္ သငေ့္ တာသ္ ည့္ ပတဝ္ န္းက်င္ ဖန္တီးေပးရန္ လအုိ ပပ္ ါသည္။ ထိေု႔ ၾကာင့္ အးီ အမေ္ ဖ်ာရ္ ညမ္ ်ားကို စကုိ ္ခင္းအတြင္းသို႔ တကို ္႐ုိကပ္ ကဖ္ ်နး္ ေပးျခငး္ သာမက အးီ အမ္ျဖင့္ ျပဳလုပထ္ ားသည့္ ေျမေဆးြ အမ်ိဳးမ်ိဳးကိုလညး္ ထညသ့္ ြငး္ ေပးရန္ လုအိ ပ္ပါသည။္ သမုိ႔ ွသာ အးီ အမ္၏ အက်ိဳးအာနိသင္မ်ားကုိ အခ်ိန္တအို တြငး္ လ်ငျ္ မနစ္ ာြ ရရွေိ စမည္ျဖစပ္ ါသည္။ ယင္းသိ႔ု ျပဳလုပရ္ ာတြင္ ေအာက္ပါနညး္ လမ္းမ်ားအတငုိ ္း ေဆာင္ရကြ ္ႏိငု ္ပါသည။္ အီးအမ္-ေကာက႐္ ုိး-ႏာြ းေခ်း ေျမေဆးြ ျပဳလပု ္ျခင္း ေရွးဥးီ စာြ စည္ပငုိ း္ ျပတ္ (သို႔မဟတု ္) အဝက်ယ္အိုး တစ္လံးု တည္းတြင္ သတ္မွတအ္ ခ်ဳိ းအစားအတိုငး္ ေဖ်ာ္စပၿ္ ပီးေသာ အီးအမက္ ုိ ထည့္ၿပးီ ေကာက္႐ုးိ မ်ားကို အရညထ္ ျဲ မဳႇ ပ္ဝင္ေအာင္ ႏွစ္ရပါမည။္ ၿပီးေနာက္ ေရစစ္ၿပီး အလ်ား ၆ ေပ၊ အနံ ၃ ေပ၊ အက်ယ္ ၄ လကမ္ ခန္႔ ျဖနခ္႔ င္းလ်ွ င္ ယင္းအေပၚတြင္ ႏာြ းေခ်းအက်ယ္ တစ္လကမ္ ခန႔္ ဖံုးအပ္ေပးရပါမည္။ ဤနညး္ အတိုင္း ၆ လာႊ ျပဳလုပ္ၿပီး အေပၚဆးံု တြင္ အက်ယ္ ၆ လက္မခန႔ရ္ ွိ ေကာက႐္ ုိးလႊာျဖင့္ ပတလ္ ည္ဖးုံ အပု ္ေပးရပါမည။္ ၇ ရက္ၾကာလွ်င္ အးီ အမ္ေျမေဆးြ အျဖစ္ အသုးံ ျပဳႏုိင္ပါၿပီ။ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 42

အးီ အမ္-ျမက္စမိ ္း-ႏာြ းေခ်း ေျမေဆးြ ျပဳလပု ျ္ ခင္း ေကာက္႐ုးိ ေနရာတြင္ ခုတစ္ ငး္ ထားေသာ ျမက္စိမး္ မ်ားကို ပထမနည္းစဥအ္ တုငိ ္း ျပဳလုပျ္ ခငး္ ျဖစၿ္ ပးီ အသးုံ ျပဳျခင္းျဖစ္ပါသည္။ အီးအမ္ ႏာြ းေခ်း ေျမေဆးြ ျပဳလပု ျ္ ခငး္ ေရာစပ္ အသုးံ ျပဳျခငး္ ျဖင့္ ေကာက႐္ ိုး၊ ျမက္စမိ း္ မ်ားကို အသံုးမျပဳဘဲ အီးအမ္ႏငွ ့္ ႏာြ းေခ်းကိုသာ ႏာြ းေခ်း႐းုိ ႐ိုးသုံးသညထ္ က္ ပုိမိုေကာငး္ မနြ ္ေသာ ေအာဂ္ နဲ စေ္ ျမၾသဇာမ်ား ရရွႏိ ုငိ ္ပါသည္။ *** *** *** အခနး္ (၇) မတိ ္ဖက္အပင္မ်ား တဖဲြ က္ေရးြ ခ်ယ္စိကု ပ္ ်ဳိ းျခင္း (Companion planting) (၇-၁) မတိ ဖ္ ကအ္ ပင္မ်ားဆုသိ ည္မာွ ေအာဂ္ နဲ စ္စကို ္ပ်ိဳးေရးစနစတ္ ြင္ အပငမ္ ်ားကို တစပ္ ငတ္ ည္း သးီ ျခား စိကု ပ္ ်ဳိ းေလ့မရိွဘဲ မမိ စိ ိကု ္ပ်ဳိ းမည့အ္ ပင္ႏငွ ့္ သင့္ေတာ္သည့္ မတိ ဖ္ က္အပင္မ်ားကို တဖဲြ က္၍ ေရးြ ခ်ယစ္ ကုိ ပ္ ်ဳိ းရန္ လိုအပပ္ ါသည။္ ထုသိ ုျ႔ိ ပဳလုပရ္ သည့္ အဓကိ ရည္ရယြ ခ္ ်ကမ္ ာွ အပင္မ်ား ဝတ္မႈန္ကူးရာတြင္ ပုမိ ုိထိေရာက္ ေအာငျ္ မင္မႈရေွိ စရန္ အတကြ လ္ ည္းေကာငး္ ၊ မမိ စိ ိုကပ္ ်ိဳးမည့္ အပင္ကို လာေရာကဖ္ ်က္ဆီးမည့္ သီးႏွဖံ ်ကပ္ ုိးမာႊ းမ်ားရန္မွ ကာကယြ ္ရန္အတကြ ္လညး္ ေကာင္း၊ မမိ စိ ိကု ပ္ ်ိဳးေျမကုိ အက်ဳိ းျပဳေစသည့္ သတဝၱ ါငယေ္ လးမ်ားႏွင့္ အဏဇု ီဝပိးု ေလးမ်ား ပိုမရို ွငသ္ နပ္ ာြ းမ်ားလာေစရန္ အတကြ လ္ ညး္ ေကာင္း၊ သီးႏံွအထကြ ္ ပမုိ ိုတိုးတက္ေစရန္အတကြ ္လညး္ ေကာငး္ စသည္အ့ က်ဳိ းမ်ားျဖစေ္ စရန္အလုိ႔ငာွ စုကိ ပ္ ်ဳိ းျခင္းျဖစသ္ ည္။ မိမလိ ိုခ်င္ေသာ ရည္ရယြ ခ္ ်က္ေပၚမတူ ည၍္ မိတ္ဖက္အပင္ အမ်ဳိ းအစားကုိ ေရးြ ခ်ယ္ရန္ လုိအပ္ပါသည။္ ရညရ္ ယြ ခ္ ်က္ေပၚမူတည၍္ ေရးြ ခ်ယရ္ မည့္ အပင္အမ်ိဳးအစားလည္း ကာြ ျခားသာြ းေလ့ရွသိ ည္။ တစခ္ ါတရံ ရည္ရယြ ္ခ်က္ ၂ ခု သိ႔ုမဟုတ္ ၃ ခု လုိအပပ္ ါက မိတဖ္ က္အပင္ အေရအတကြ လ္ ည္း ၂ ခု - ၃ ခု စကို ္ပ်ဳိ းရေလ့ရွပိ ါသည။္ ထိ႔ေု ၾကာင့္ မိတဖ္ ကအ္ ပင္မ်ား စကုိ ္ပ်ဳိ းျခငး္ သည္ ယခင္က သခိ ့ၿဲ ပီးျဖစသ္ ည့္ သီးထပ္သီးညပႇ ္ (Polyculture) စုကိ ပ္ ်ဳိ းေရးစနစ္ႏငွ ့္ ခပဆ္ ငဆ္ င္တူပါသည္။ ယငး္ သီးထပသ္ ီးညႇပ္စနစ္ကုိ ေအာဂ္ နဲ စ္နည္းစနစ္ႏွင့္ ေပါငး္ စပ္ထားသည့္ စနစတ္ စခ္ ဟု ု ဆႏို ုိင္ပါသည္။ (၇-၂) ဂ်ပန္တ၏ိ႔ု ဆာတ႔ရုိ ာမ (Satoyama) စကို ္ပ်ိဳးေရးစနစ္ ဂ်ပန္ႏုိငင္ ံ၌ လနြ ္ခေ့ဲ သာရာစုႏစွ ေ္ ပါင္းမ်ားစာြ ကတည္းက လယယ္ ာစကုိ ္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငနး္ တြင္ “ဆာတိ႔ုရာမ” နည္းစနစက္ ို အသံးု ျပဳခၾ့ဲ ကသည္။ ယင္းစနစအ္ ရ ဂ်ပန္လယ္သမားမ်ားသည္ လယယ္ ာေျမမ်ား စိုက္ပ်ဳိ းရာတြင္ မိမိတိစ႔ု ုိကပ္ ်ဳိ းေျမကုိ အပုငိ ္း (၃) ပိငု း္ ခကဲြ ာ စမီ ံခန႔္ခဲြ စကုိ ္ပ်ဳိ းေလ့ရိွၾကသည။္ ပထမပိုငး္ အေနႏွင့္ မိမတိ ုစိ႔ ုကိ ္ပ်ဳိ းေျမထတဲ ြင္ ယခငက္ ရိွၿပီးသားျဖစသ္ ည့္ သစေ္ တာေျမကို ခ်န္လွပ္ထားေလရ့ ိွၾကသည္။ အကယ္၍ သစ္ေတာေျမ မပါရွပိ ါကလညး္ မိမိတဘို႔ ာသာ သစ္ေတာမ်ား တီထြင္ဖနတ္ ီး စကုိ ္ပ်ိဳးထားၾကသည္။ အဆိုပါသစ္ေတာမ်ား ထားရရွိ သည့္ အဓကိ ရည္ရယြ ခ္ ်က္မွာ မမိ တိ ႔ုိစိကု ပ္ ်ဳိ းေျမအတကြ ္ ရာသီဥတေု ကာင္းမနြ ္ေစျခင္း၊ အပူအေအးမွ်တေစျခငး္ ၊ သဘာဝေျမၾသဇာမ်ား ထတု ္လပု ္ရာ၌ အေထာက္အကူျပဳျခငး္ ၊ သစေ္ တာမရွ ရိွသည့္ သစေ္ တာထကြ ္ပစၥည္းမ်ားကို မမိ တိ ု႔ိေနအမိ ္ႏငွ ့္ စိကု ္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းအတကြ ္ အက်ိဳးရိွစာြ အသးုံ ျပဳႏုငိ ျ္ ခင္း ဥပမာ (ထင္းကို ေလာငစ္ ာအျဖစလ္ ညး္ ေကာငး္ ၊ သစမ္ ာမ်ားကုိ အိမေ္ ဆာက္ရန္ ၿခံစညး္ ႐ိုးကာရနအ္ တကြ ္လညး္ ေကာင္း၊ သစ္ရကြ သ္ စခ္ ကမ္ ်ားကုိ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 43

အိမမ္ ုိးရာတြင္လညး္ ေကာင္း၊ သစ္ရကြ ္သစေ္ ဆးြ မ်ားကုိ သဘာဝေျမၾသဇာ ဖနတ္ ီးျပဳလပု ရ္ ာတြင္လည္းေကာငး္ ) အက်ဳိ းရစိွ ာြ အသံုးျပဳေလရ့ ိသွ ည။္ ဒတု ိယပုငိ ္းအေနႏွင့္ ျမက္ခငး္ စမိ ္းမ်ား စုကိ ပ္ ်ဳိ းထားျခင္း၊ ေရတြငး္ ေရကန္မ်ား ဖနတ္ းီ ျပဳလပု ္ထားျခင္းတု႔ိ ျဖစ္သည္။ ျမကခ္ ငး္ စိမ္းမ်ားကို စကုိ ္ပ်ဳိ းေရးလပု ္ငနး္ သံးု တိရစာၦမ်ား (ဥပမာ ကၽဲ၊ြ ႏာြ းမ်ား) သာမက အိမေ္ မးြ တရိ စာၦနမ္ ်ား (ဥပမာ ျမင္း၊ သိုး) အတကြ ္ ေနစရာစားစရာရိေွ သာ ပတဝ္ နး္ က်ငက္ ို ဖနတ္ ီးေပးျခင္းျဖစ္သည္။ တိရစာၦန္မ်ား ေသာကသ္ ံးု ရန္၊ စုိကပ္ ်ဳိ းေျမအတကြ ္ ေရေလာင္းရန္၊ မိမတိ ႔အို ိမ္တြင္ အသံးု ျပဳရန္ ထုေိ ရတြင္းေရကနမ္ ်ားကို အသးုံ ျပဳၾကသည။္ တတယိ ပိငု း္ သည္ မိမိတ႔စုိ ကို ပ္ ်ိဳးလသုိ ည့္ သးီ ႏမွံ ်ားကုိ စနစ္တက် စိုကပ္ ်ိဳးျခငး္ ျဖစသ္ ည။္ အဆပုိ ါသီးႏွမံ ်ား စိကု ္ပ်ိဳးရာတြင္လညး္ သးီ ထပ္သးီ ညပႇ ္ စုကိ ပ္ ်ဳိ းေရးစနစက္ ို လုိအပသ္ ည့အ္ ခ်ိန၌္ အသးံု ျပဳေလရ့ ွိသည။္ ပထမအပိငု း္ ႏငွ ့္ ဒုတယိ အပုိငး္ တိသု႔ ည္ တတိယအပုိင္းကို မ်ားစာြ အေထာက္အကျူ ပဳေသာေၾကာင့္ ဂ်ပန္တိ႔၏ု ဆာတုရိ႔ ာမ စကုိ ္ပ်ဳိ းေရးစနစသ္ ည္ အထူးေအာင္ျမငေ္ က်ာၾ္ ကားခ့သဲ ည။္ သေု႔ိ သာ္ ဒုတယိ ကမာစၻ စ္ၿပီးေနာကပ္ ုငိ း္ ကာလမ်ား၌ ဂ်ပနႏ္ ိငု င္ ံတြင္ စက္မႈလပု ္ငနး္ မ်ား တဟနု ္ထိုး တုိးတက္ဖ႔ံၿြ ဖိဳးလာသျဖင့္ အဆုိပါစုကိ ပ္ ်ိဳးေရးစနစမ္ ွာ စကမ္ ႈလပု ္ငန္းမ်ား၏ ဝါးမ်ဳိ ျခငး္ ကိခု ရံ ကာ တျဖညး္ ျဖညး္ ပ်က္သုဥး္ လာသညက္ ုိ ေတ႔ရြ သည္။ ၁၉၈၀ ခုႏစွ ္ေနာကပ္ ငို ္းေရာကမ္ ွ ဂ်ပနႏ္ ငို င္ ံရွိ သဘာဝပတဝ္ န္းက်င္ ထိနး္ သိမ္းေရးသမားတိ႔ု၏ ႀကဳိ းပမး္ မေႈ ၾကာင့္ ဆာတိ႔ရု ာမ စိုက္ပ်ိဳးေရးစနစမ္ ာွ တဖနျ္ ပနလ္ ည္ ဖံၿ႔ြ ဖိဳးတုးိ တကလ္ ာသည္ကုိ ေတရ႔ြ ခွိ ့ရဲ သည။္ ၂၀၀၁ ခုႏစွ မ္ ွ စတင၍္ ဂ်ပန္ႏငို ္ငံရိွ သဘာဝပတဝ္ နး္ က်င္ ထန္းသမိ ္းေရးအဖေ႔ဲြ ပါငး္ ၅၀၀ ေက်ာ္တိ၏႔ု ႀကဳိ းပမ္းအားထုတ္မေႈ ၾကာင့္ ဆာတို႔ရာမ စကို ္ပ်ဳိ းေရးစနစ္ ေရရွညတ္ ညတ္ ့ံေရးလပႈ ္ရွားမႈ (Satoyama Conservation Movement) သည္ ယေန႔ဆလို ်ွ င္ အထူး လႀူ ကိဳက္မ်ား ေအာင္ျမင္ေက်ာၾ္ ကားလ်က္ရိသွ ည။္ (၇-၃) ဆးို က်ိဳးေပးသညအ့္ ပင္မ်ား (Bad companion plants) အပင္တိငု ္း အပငတ္ ငို း္ တြင္ ေကာင္းက်ိဳးျဖစ္ေစသည့္ မတိ ္ဖကအ္ ပင္မ်ားရိွသလုိ ဆုးိ က်ိဳးကုျိ ဖစေ္ စသည့္ အပင္မ်ားလည္း ရပိွ ါသည္။ အကယ၍္ မမိ ိစုိက္ပ်ိဳးမည့္အပင္ ႀကးီ ထာြ းရငွ သ္ န္မကႈ ုိ တျခားအပင္တစ္ပင္က ဟနတ္႔ ားျခငး္ ၊ ေႏာွ ငယ့္ ွက္ျခင္း၊ ဖ်ကဆ္ းီ ျခင္း၊ ပ်ကစ္ းီ ေစျခင္း၊ အပင္ဖ်ကပ္ ိးု မႊားမ်ားကုိ ဆဲြေဆာင္ဖ်ကဆ္ ီးေစျခင္း၊ အပင္မ်ားအတကြ ္ လိအု ပ္ေသာအာဟာရမ်ားကုိ ရယူသံုးစျဲြ ခငး္ ၊ မိမအိ ပငက္ ို အက်ိဳးျပဳသညသ့္ တဝၱ ါငယ္မ်ားႏငွ ့္ အက်ဳိ းျပဳအဏုဇဝီ ပုိးမႊားေလးမ်ားကို ေသေၾကပ်ကစ္ းီ ေစျခငး္ တ႔ုိကို ျဖစ္ေစေသာအပင္မ်ားကို ဆိလု ုသိ ည။္ ေအာဂ္ နဲ စ္စိကု ္ပ်ိဳးေရး လုပက္ ငုိ သ္ တူ စ္ဦးအေနႏွင့္ တဖဲြ က္ စိုကပ္ ်ိဳးရန္ မသင္သ့ ညအ့္ ပင္မ်ားကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေလလ့ ာသရိ ိွရန္ အထူးလအုိ ပ္ပါသည။္ ဥပမာအားျဖင့္ မမိ စိ ိုက္ပ်ဳိ းမည့အ္ ပင္ အနးီ အနား၌ ထငး္ ႐ွဴးပငမ္ ်ား စိုက္ပ်ိဳးထားပါက အဆုိပါထင္း႐ွဴးရနံ႔မ်ားေၾကာင့္ မိမိစိကု ္ပ်ိဳးမညအ့္ ပင္၏ ရငွ သ္ နႀ္ ကီးထာြ းမႈကို ထခိ ိုကေ္ စႏငုိ သ္ ည။္ ထငး္ ႐ဴွ းပင၏္ ရန႔ံသည္ ယင္း၏အနီးနားရိွ သစပ္ ငမ္ ်ားကုိ အထးူ လမႊ း္ မးုိ ေလ့ရိကွ ာ အခ်ဳိ ႕အပင္ အနည္းငယမ္ အွ ပ အပငအ္ မ်ားစုကို ရွငသ္ နခ္ ြင့္မျပဳတတပ္ ါ။ ထို႔ေၾကာင့္လညး္ ထငး္ ႐ွဴးေတာအတြငး္ ၌ တျခားအပငမ္ ်ား ရွငသ္ န္ေပါကေ္ ရာက္ေလ့ မရွျိ ခင္းျဖစ္သည္။ အလားတပူ င္ ခရမ္းခ်ဥသ္ ီးပငႏ္ ငွ ့္ အာလူးပင္တို႔ကို တဖဲြ ကစ္ ိုက္ပ်ိဳးမပိ ါကလည္း အျပနအ္ လနွ ္ ဟန႔တ္ ားတတေ္ သာ သေဘာသဘာဝေၾကာင့္ ခရမ္းခ်ဥ္းသီးလညး္ ေကာငး္ ေကာင္း မျဖစထ္ နြ ္းတတပ္ ါ။ အဆပို ါ သေဘာတရားမ်ားကို ေလလ့ ာေသာဘာသာရပ္ကုိ ေအာလ္ ီယုပိ သီ (Alle lopathy) ဟေု ခၚၿပးီ ေအာဂ္ နဲ စ္စကို ္ပ်ိဳးမည့္သူမ်ား မျဖစမ္ ေန ေလလ့ ာတတ္ေျမာက္ရမည့္ ပညာရပ္တစ္ခု ျဖစပ္ ါသည။္ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 44

(၇-၄) သီးႏဖံွ ်က္ပးုိ မာႊ းမ်ားရန္မွ ကာကယြ ေ္ ပးမည့္ မိတဖ္ က္အပင္မ်ား ေအာ္ဂနဲ စ္စိကု ပ္ ်ဳိ းေရးတြင္ သီးႏဖံွ ်က္ပုးိ မ်ား က်ေရာကလ္ ာပါက ဓာတပု ိးု သတေ္ ဆးမ်ား သံုးစဲြခြင့္ မရသိွ ျဖင့္ သးီ ႏဖံွ ်ကပ္ းို မ်ား မက်ေရာက္ေစရန္ ကာကယြ ္ရသည့္အလုပမ္ ာွ အထူးပင္ အေရးပါလပွ ါသည္။ ယင္းသု႔ိ ကာကယြ ္ရာတြင္ သီးႏွံဖ်ကပ္ းုိ မႊားမ်ား၏ရနမ္ ွ အကာအကယြ ေ္ ပးႏုငိ သ္ ည့္ မိတ္ဖက္အပင္မ်ားကို ေလ့လာသရိ ွိၿပီး မျဖစမ္ ေန စကုိ ပ္ ်ိဳးထားရန္ လအို ပလ္ ွပါသည္။ သီးႏွံဖ်က္ပိုးတိုင္းတြင္ ယငး္ တႀ႔ုိ ကဳိ ကႏ္ စွ သ္ က္သညအ့္ ပင္ (လာေရာက္စားေသာက၊္ ဖ်ကဆ္ ီးေလရ့ ိေွ သာအပင္)ႏငွ ့္ မႀကိဳကႏ္ စွ သ္ ကသ္ ည့္အပင္ (ေဝးေဝးမွေရွာငေ္ သာအပင္)ဟ၍ူ ႏစွ ္မ်ိဳး ႏစွ စ္ ားရိပွ ါသည္။ မိမိတ႔ို အဓကိ စိုကပ္ ်ဳိ းသည့္ သးီ ႏွံကုိ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္ၿပီး လာေရာကဖ္ ်က္ဆးီ ေလရ့ ိွသည့္ ပိုးမႊားအမ်ိဳးအစားမ်ားကုိ သိရွေိ အာင္ အရငဆ္ းံု သေု တသနျပဳ ေလလ့ ာမွတ္တမး္ တင္ရပါမည။္ ထုိ႔ေနာက္ အဆပုိ ါသးီ ႏွဖံ ်က္ပုိးမ်ား ဝင္ေရာကဖ္ ်ကဆ္ းီ ေလရ့ ိွသည့္ အခ်ိနက္ ာလကုိ သိရိေွ အာငေ္ လ့လာရပါမည။္ ၿပီးမွ အဆိုပါပးို မႊားမ်ား မႀကိဳက္ႏွစ္သကသ္ ည့္ အပင္ သိုမ႔ ဟတု ္ ေဝးေဝးမွေရာွ င္ေစသည့္အပငမ္ ်ားကုိ ေရးြ ခ်ယ၍္ ရာသအီ လကို ္ မိတဖ္ က္အပငမ္ ်ား စုကိ ပ္ ်ဳိ းရပါမည။္ ယင္းသု႔စိ ိုကပ္ ်ဳိ းရာတြင္ သးီ ႏဖွံ ်ကပ္ ုိးအမ်ိဳးအစားအလိုက္ မိတ္ဖကအ္ ပင္မ်ား စကုိ ္ပ်ိဳးရသညျ္ ဖစ္၍ မတိ ဖ္ ကအ္ ပင္အေရအတကြ ္မာွ လညး္ တစ္မ်ိဳးထက္ ပႏို ိုငပ္ ါသည။္ ယငး္ သုိမ႔ တိ ္ဖကအ္ ပင္မ်ား တဖဲြ က္စိုက္ပ်ဳိ းထားျခင္းျဖင့္ မမိ ိတ႔ုိ အဓိက စုိကပ္ ်ဳိ းထားေသာ သီးႏမံွ ်ားကုိ လာေရာက္ဖ်ကဆ္ းီ စားေသာက္မည့္ ပုိးမႊားမ်ားသည္ ယင္းတ႔ိုမႀကိဳက္ႏစွ သ္ က္သည့္ အပငမ္ ်ားေၾကာင့္ ေဝးေဝးမွ ေရာွ င္ဖယ္သာြ းၾကသျဖင့္ အဖ်ကပ္ ုးိ မႊားမ်ား အႏရၲ ာယမ္ ွ ကငး္ ေဝးေစသည။္ ပိးု သတ္ေဆးမ်ားအသးံု ျပဳရန္လညး္ မလုိအပေ္ တာပ့ ါ။ ထုိေ႔ ၾကာင့္ စရတိ စ္ ကသကသ္ ာျခငး္ ၊ ပုိးသတေ္ ဆးဖးို အတကြ ္ ကုနက္ ်မည္ေ့ ငမြ ်ား မလုိအပေ္ တာ့ျခငး္ ၊ အပင္မ်ား ပိမု ုိျဖစ္ထနြ ္း ေအာင္ျမငသ္ ျဖင့္ ဝင္ေငတြ းုိ ျခင္း စသည့အ္ က်ဳိ းေက်းဇးူ မ်ား ရရွိေစသည။္ (၇-၅) မိတ္ဖက္အပင္ႏငွ ့္ ဆိးု က်ဳိ းျဖစေ္ စသညအ့္ ပငမ္ ်ား ႏုငိ င္ ံတကာတြင္ သေု တသနျပဳ ေလ့လာထားေသာ မွတတ္ မ္းမ်ားအရ အဓကိ စိုက္ပ်ဳိ းေသာ အပငတ္ စ္ပငခ္ ်င္းစအီ တကြ ္ ယငး္ တ႔ႏို ငွ ္အ့ တူ တဖဲြ က္စကုိ ပ္ ်ိဳးသင့သ္ ည့္ မိတ္ဖကအ္ ပငႏ္ ွင့္ ဆးုိ က်ိဳးကျုိ ဖစ္ထနြ း္ ေစသျဖင့္ တဖဲြ က္စုိကပ္ ်ဳိ းရန္ မသင့္ေသာအပငတ္ ႔ကို ို ဇယား (၅) တြင္ ေဖာ္ျပထားပါသည။္ တဖဲြ က္စကုိ ပ္ ်ဳိ းသင့္သည္အ့ ပငႏ္ ငွ ့္ ေရာွ င္ၾကဥ္ရမည့္ အပင္မ်ား စဥ္ စကို ပ္ ်ိဳးမည့္အပင္ တဖဲြ ကစ္ ုိကပ္ ်ဳိ းသင္သ့ ည့္ ေရွာင္ၾကဥရ္ မည့္ အပင္မ်ား (Main Plant) အပငမ္ ်ား (Bad Companion) (Good Companion) အာလးူ ၊ ျမက္မ်ဳိ းစုံ ၾကက္သနြ ျ္ ဖဴ၊ ၾကက္သနြ ္နီ သစၾ္ ကားသးီ ၁။ ပနး္ သးီ ႏွလးုံ ေဆးပင္ ၾကကသ္ နြ ္ျဖဴ၊ ၾကက္သနြ န္ ီ သစဂ္ ်ပးုိ ၊ ေနၾကာ (Foxgloves) ခရမး္ ခ်ဥ္သီး၊ င႐ုတ၊္ မုန္လာဥန၊ီ ေဂၚဖထီ ုပ္ င႐ုတေ္ ကာင္း ၂။ ပမဲ ်ိဳးစံု ပနး္ ေဂၚဖီ၊ ဟငး္ ႏုနယ္ နနံ ံပင္၊ ဆလပ္ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 45

၃။ ကၫတြ ္ ခရမ္းခ်ဥသ္ ီး၊ နနံ ပံ င္ ၾကကသ္ နြ ္ျဖဴ၊ ၾကကသ္ နြ ္နီ ေဒဝါလပီ န္း အာလးူ ၄။ ေဂၚဖထီ ပု ္၊ ပန္းေဂၚဖီ (Marigold) ပနး္ ေဂၚဖီစမိ ္း စေတာ္ဘယ္ရီ ဆလပ၊္ ဟင္းႏုနယ္ ၾကကသ္ နြ ျ္ ဖဴ ၅။ မုနလ္ ာဥနီ ပမဲ ်ိဳးစံ၊ု ၾကက္သနြ ္နီ ခရမ္းခ်ဥသ္ ီး ၆။ ၾကက္သနြ ္ျဖဴ မုနလ္ ာဥ (Beetroot) ၇။ ၾကက္သနြ န္ ီ အာလူး၊ တ႐ုတန္ ံနံ စပ်စ္ ၈။ ဆီးသီး င႐ုတေ္ ကာင္း ပတူ ီနာ၊ တိုငေ္ ထာင္ပဲ (Apricot) ဟင္းခပ္ေမႊးပင္ (Pale beans) ၉။ အာလးူ (Thyme) ေဒးလ္ ၁၀။ စေတာ္ဘယရ္ ီ ႐ုိ႕စေ္ မရီ(Rosemary) မုန္လာဥအခ်ဳိ စေတာ္ဘယရ္ ၊ီ ေဂၚဖထီ ုပ္ ေဒးလ္ (Dill) ပမဲ ်ဳိ းစု၊ံ စားေတာ္ပဲ ဂ်ာမန္စိန္ခ်ယ္ (Charmomile) နနံ ံပင္ ပမဲ ်ဳိ းစံု ၾကကသ္ နြ ္နီ၊ စားေတာ္ပဲ စားေတာပ္ ဲ ဆလပ္ ပဲသးီ ေတာင့္ ခရမ္းခ်ဥသ္ ီး၊ ပင္စိမ္း ပန္းသီး၊ မကမ္ နြ သ္ ီး င႐တု ေ္ ကာငး္ ႏငွ း္ ဆ၊ီ င႐ုတ္ေကာငး္ ပနး္ သးီ ၊ ခရမး္ ခ်ဥ္သီး ေရဖႊ ႐ုသံ းီ ၊ သခာြ း အာလူး၊ မနု ္လာဥနီ ေနၾကာ၊ ခ်ယ္ရသီ ီး မနု ္လာဥနီ၊ မုန္လာဥ ရက္စဘ္ ယ္ရီ (Raspberry) ဆလပ္ ေဂၚဖီထုပ္၊ ပန္းေဂၚဖီ ပနး္ ေဂၚဖီစမိ ္း၊ ၾကက္သနြ ျ္ ဖဴ ၾကကသ္ နြ ျ္ ဖဴ ခရမး္ ခ်ဥ္သီး င႐ုတေ္ ကာင္း၊ ဖရဲ စားေတာပဲ၊ ပမဲ ်ိဳးစုံ ေဂၚဖထီ ပု ္၊ ဒနဒ္႔ လနြ ္ ေျပာငး္ ဆလပ၊္ ဟငး္ ႏုႏယြ ္ ေဆးဂႏမၶ ာ ပမဲ ်ဳိ းစ၊ံု ၾကက္သနြ ္နီ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 46

၁၁။ ခရမ္းခ်ဥသ္ ီး တ႐တု န္ နံ ံ၊ ကၫတြ ္၊ နနံ ံ အာလးူ ၊ င႐တု ္ ဆးီ ျဖဴသးီ ၊ ၾကကသ္ နြ ္ျဖဴ၊ င႐ုတေ္ ကာင္း၊ သစဂ္ ်ပးုိ ၁၂။ ေနၾကာ စားေတာ္ပဲ၊ အာဖာဖာ ၁၃။ ဟင္းႏနု ယ္ မနု ္လာဥန၊ီ ေျပာ ငး္ ဖူး ၁၄။ ဒနဒ္႔ လနြ ္ ေျပာင္း၊ မနု လ္ ာဥ သခာြ း၊ ဖ႐ုံ အာလူး (Horseradish) ခရမ္းခ်ဥသ္ ီး၊ ေျပာင္း ပမဲ ်ဳိ းစံု ၁၅။ စားေတာ္ပဲ ၁၆။ ႐ိစု ့္ေမရီ င႐တု ္ေကာင္း မရွပိ ါ စေတာ္ဘယရ္ ၊ီ ပမဲ ်ဳိ းစံု စားေတာ္ပဲ၊ ပနး္ ေဂၚဖီ မရပွိ ါ အာလူး၊ သံပုရာ ၾကကသ္ နြ ္ျဖဴ၊ ၾကက္သနြ ္နီ ဟင္းႏနု ယ္ အာလူး ေဂၚဖထီ ပု ္၊ ပန္းေဂၚဖီ ၁၇။ ရက္စဘ္ ယ္ရီ ၾကကသ္ နြ ျ္ ဖဴ ဘလက္ဘယ္ရီ ၁၈။ အာဖာဖာပင္ ဝါပင္ (Blackberries) ၁၉။ ေျပာင္း ပမဲ ်ိဳးစ၊ံု ပပဲ ိစပ္ ခရမ္းခ်ဥ္သီ း နနံ ံ ၂၀။ သခာြ း ပမဲ ်ဳိ းစံ၊ု ဆလပ္ အာလးူ ၂၁။ ဆလပ္ ႐ံုးပတီ၊ ၾကကသ္ နြ ္နီ အန႔ျံ ပငး္ ေသာေဆးပင္မ်ား နနံ ံ၊ တ႐ုတ္နနံ ံ၊ ေဂၚဖထီ ုပ္ ၂၂။ စားေတာပ္ ဲ ပန္းေဂၚဖီ၊ ၾကကသ္ နြ ျ္ ဖဴ အာလးူ ၂၄။ ေရႊဖ႐သုံ ီး မုန္လာဥ အာလးူ ေျပာငး္ ၊ ပမဲ ်ဳိ းစုံ ၂၅။ ႐ံုးပတီ ခရမ္းသးီ ၊ ဆလပ္ စပ်စ္ ၂၆။ ပပဲ ိစပ္ ပမဲ ်ဳိ းစုံ ၾကက္သနြ န္ ီ ၂၇။ ဘလးူ ဘယရ္ ီ ပမဲ ်ိဳးစု၊ံ ေနၾကာ၊ ခရမ္းခ်ဥသ္ ီး ေျပာငး္ စေတာ္ဘယရ္ ီ၊ ထင္း႐ဴွ းပင၊္ ဝကသ္ စ္ခ်ပင္ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 47

၂၈။ စပါးလင္ ခရမး္ ပင္ မရပိွ ါ ၂၉။ ေျမပဲ ၾကက္သနြ န္ ီ ပမဲ ်ဳိ းစံု၊ ေျပာင္း သခာြ း၊ ခရမး္ သီး (၇-၆) တဖဲြ ကစ္ ိုကပ္ ်ဳိ းျခင္းႏွင့္ပတသ္ ကသ္ ည့္ဥပမာတခ်ဳိ ႕ (က) ပန္းသးီ ပင္ (Apple) ေအာ္ဂနဲ စ္ပန္းသးီ စိကု ပ္ ်ဳိ းရာတြင္ တဖဲြ က္စကုိ ္ပ်ိဳးသင္သ့ ည့္ အပငမ္ ်ားႏွင့္ တဖဲြ က္ စကို ပ္ ်ဳိ းရန္ မသင့္သည့္အပင္မ်ားကို ဂ႐ုျပဳရန္ လအို ပပ္ ါသည္။ စုကိ ္ပ်ဳိ းရန္ မသငသ့္ ည့အ္ ပငမ္ ်ားကို တဖဲြ က္စကို ပ္ ်ိဳးပါက အပင္ရွင္သနႀ္ ကီးထာြ းမႈကုိ မ်ားစာြ ထခိ ကုိ ္ေစပါသည္။ အဓကိ အေနႏငွ ့္ ပန္းသးီ ပင၏္ အေျခတြင္ မည္သည့္ ျမကအ္ မ်ဳိ းအစားကမုိ ွ စကို ပ္ ်ဳိ းျခင္း၊ အေလ့က်ေရာက္ေစျခင္းတု႔ိ မျပဳရပါ။ အဘယ္ေၾကာငဆ့္ ုေိ သာ္ ျမက၏္ အျမစမ္ ်ားသည္ ပနး္ သီးပင၏္ အျမစ္ထပိ ဖ္ ်ား (Root- tip) မ်ားကုိ ဖ်ကဆ္ းီ ႏိငု ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည။္ အလားတူ အာလးူ ပင္ (Potato) မ်ား စကုိ ္ပ်ိဳးမပိ ါကလည္း ထနုိ ည္းအတုိင္း ဖ်ကဆ္ ီးျခင္း ခရံ ပါမည္။ ယငး္ တမု႔ိ ွာ ဆိးု က်ိဳးေပးသည့္အပင္မ်ား ျဖစ္ၾကပါသည။္ ပနး္ သးီ ပငႏ္ ွင့္ တဖဲြ က္စိုက္ပ်ဳိ းရန္ သငေ့္ တာသ္ ည့္ အပင္မ်ားမွာ ၾကကသ္ နြ ျ္ ဖဴႏငွ ့္ ၾကက္သနြ န္ ီတုိ႔ျဖစသ္ ည။္ အဆပို ါအပင္မ်ားကုိ စိကု ပ္ ်ိဳးျခင္းျဖင့္ ပန္းသးီ ပငတ္ ြင္ က်ေရာကေ္ လ့ရွိသည့္ မႈစိ နဲြ ာ (Apple-scab) မ်ားကို ကာကယြ ၿ္ ပးီ သားျဖစပ္ ါသည။္ အကယ၍္ ပနး္ သီးပငတ္ ြင္ မိစႈ နဲြ ာက်ေရာကပ္ ါကလညး္ ၾကကသ္ နြ ျ္ ဖဴ၊ ၾကကသ္ နြ န္ တီ ႔ိကု ို ေရေႏးြ ႏွင့္ျပဳတ္၍ ရရေိွ သာ ျပဳတ္ေရကို အေအးခကံ ာ ပနး္ သးီ ပငက္ ုိ ပက္ျဖနး္ ေပးျခငး္ ျဖင့္ အဆုိပါမိႈစနဲြ ာမ်ားကုိ ႏိမွ န္ င္းႏငုိ ္ပါသည္။ ပနး္ သးီ ပငႏ္ ွင့္ တစဲြ ိကု ္သင့္သည့္ ေနာက္အပငမ္ ွာ ႏွလုးံ ေဆးပင္ (Foxgloves) ျဖစသ္ ည။္ ယငး္ အပင္ကုိ တစဲြ ုကိ ျ္ ခငး္ ျဖင့္ ပနး္ သးီ ပင္ကို ခခု အံ ားစနစမ္ ်ား ေကာငး္ မနြ ေ္ စၿပးီ ေရာဂါပိုးမာႊ းမ်ား က်ေရာကျ္ ခင္းမွ ကာကယြ ္ေပးႏုငိ ပ္ ါသည။္ ပန္းသီးကို ပမို ို အရည္အေသးြ ေကာငး္ ေစျခင္း၊ အပင္၏တာရွညခ္ ံျခငး္ စသည့္ အက်ိဳးေက်းဇးူ မ်ားကုိ ရေစသျဖင့္ တဖဲြ ကစ္ ကုိ ပ္ ်ိဳးရန္ အလနြ သ္ ငေ့္ တာေ္ သာ အပငျ္ ဖစပ္ ါသည္။ (ခ) စေတာ္ဘယ္ရီ (Strawberry) စေတာဘ္ ယ္ရစီ ိကု ္ပ်ဳိ းရာတြင္ တဖဲြ ကမ္ စုိကရ္ မည့အ္ ပင္မ်ားမာွ ေဂၚဖီထပု ္ (Cabbage)၊ ပန္းေဂၚဖီပြင့္ (Cauliflower) ပနး္ ေဂၚဖီစမိ း္ (Broccoli) တုိ႔ျဖစ္ၿပီး ယငး္ အပငမ္ ်ားသည္ စေတာ္ဘယ္ရပီ င၏္ ရွငသ္ န္မႈကုိ မ်ားစာြ ေႏာွ င့္ယကွ ္ပါသည္။ အသးီ မ်ားပတု ္ၿပီး အဖတ္မတင္ပါ။ ထ႔ုိအျပင္ ၾကကသ္ နြ ျ္ ဖဴႏွင္ေ့ သာ္လညး္ ေကာင္း ခရမး္ ခ်ဥသ္ းီ ပင္ႏငွ ့္ေသာ္လညး္ ေကာငး္ တဲြ၍မစုကိ ္ရပါ။ စေတာဘ္ ယ္ရီပငႏ္ ွင့္ တစဲြ ုကိ ္သင့သ္ ည့အ္ ပငမ္ ်ားမာွ ဆလပ္ရကြ ္ (Lettuce)၊ ဟင္းႏနု ယ္ (Spinach) ႏွင့္ ေဆးဂႏမၶ ာ (Chrysanthemum) တုိျ႔ ဖစ္ပါသည။္ ယင္းအပင္မ်ားႏငွ ့္ တဖဲြ က္စိကု ပ္ ါက စေတာဘ္ ယရ္ ီပငက္ ို က်ေရာက္ဖ်က္ဆီးမည့္ ေရာဂါပးုိ မ်ားရနမ္ ွ ကာကယြ ႏ္ ုငိ ္႐ံမု က အပင္ကို ပမုိ ုိႀကီးထာြ းသနမ္ ာေစခါ အသးီ မ်ား ပိုမုိေအာငျ္ မငျ္ ဖစ္ထနြ း္ သည္ကို ေတရ႔ြ ပါသည္။ ထု႔ိအျပင္ ထငး္ ႐ွဴးပင၏္ အရကြ ္မ်ားႏွင့္ အသီးမ်ားကုေိ ျခမြ၍ စေတာ္ဘယရ္ ီအပင္၏ အေျခတြင္ ထားေပးျခင္းျဖင့္ စေတာဘ္ ယ္ရသီ ီးမ်ား၏ အန၊႔ံ အရသာ ပိုမုိ ေကာင္းမနြ လ္ ာေစႏိငု ပ္ ါသည္။ စေတာ္ဘယ္ရခီ ငး္ ၏ ပတ္လည္တြင္ ေဆးဂႏမၶ ာပငမ္ ်ား စုိက္ပ်ိဳးထားျခငး္ ျဖင့္ ေဆးဂႏမၶ ာပင္၏အနံေ႔ ၾကာင့္ စေတာဘ္ ယရ္ ီပငက္ ို ဖ်ကဆ္ ီးမည့္ ပိးု မႊားမ်ား မဝင္ေရာက္ႏငို ေ္ စရန္ တားဆးီ ၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ typing - ေငြဇငေ္ ယာ္ 48

(ဂ) ခရမ္းခ်ဥ္သီးစုကိ ပ္ ်ဳိ းျခငး္ ခရမ္းခ်ဥသ္ ီးပငက္ ုိ အာလးူ ပငႏ္ ွင့္ မညသ္ ညအ့္ ခါမွ တမဲြ စကုိ ရ္ ပါ။ ထအိ႔ု ျပင္ ခရမး္ ခ်ဥသ္ ီးပငတ္ စဝ္ ကို ္တြင္ သစဂ္ ်ပိးု ပင၊္ ႐႕ုိ စေ္ မရီႏငွ ့္ ခုိရာဘီ (Kohlrabi) ပငတ္ ိ႔ု ရွမိ ေနဖုိလ႔ ညး္ လုအိ ပပ္ ါသည။္ အဆပို ါအပင္မ်ားမွ ထကြ ္ေသာရနမံ႔ ်ားေၾကာင့္ ခရမး္ ခ်ဥသ္ းီ ပင၏္ ႀကီးထာြ းမႈႏငွ ့္ အသးီ ျဖစထ္ နြ ္းမႈတ႔ကို ို ဟန္႔တားႏငို ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစသ္ ည္။ တဖဲြ ကစ္ ုကိ ္ပ်ဳိ းသင့္သည့အ္ ပင္မ်ားမွာ ၾကက္သနြ ျ္ ဖဴ၊ တ႐ုတန္ နံ ၊ံ ကၫတြ ္တျု႔ိ ဖစ္ၿပးီ ယငး္ အပငမ္ ်ားကုိ တဖဲြ ကစ္ ုကိ ္ပ်ိဳးျခငး္ ျဖင့္ ခရမ္းခ်ဥ္သးီ ပင္မာွ ပုမိ ုိ ရငွ ္သန္ေစ႐မုံ က အပင္ဖ်ကပ္ းုိ မႊားမ်ားရနမ္ လွ ညး္ ကာကယြ ္ေပးႏိုင္ပါသည။္ ထုိ႔အျပင္ ခရမး္ ခ်ဥ္သးီ ခင္း၏ ပတလ္ ညတ္ ြင္ ဖက္ယားပငမ္ ်ား (Nettes) စကို ္ပ်ဳိ းေပးျခငး္ ျဖင့္ ခရမ္းခ်ဥ္သီးပငသ္ ိ႔ု က်ေရာကေ္ လ့ရိသွ ည့္ မမႈိ ်ားရန္မွ ကာကယြ ္ေပးႏိငု ပ္ ါသည။္ ျပင္သစထ္ ပတ္ စရ္ ာပနး္ (French marigold) မ်ား စိုက္ပ်ိဳးေပးျခင္းျဖင့္ ခရမ္းခ်ဥ္သီးကုိ ဖ်ကဆ္ ီးသညသ့္ ေံ ကာင္ (Ne matode) မ်ားရန္မွ ကာကယြ ႏ္ ငုိ ပ္ ါသည။္ အပင္ကုိ ဗိုင္းရပစ္ ္ပးို မ်ား က်ေရာကပ္ ါက ႏာြ းႏ႔ို ပက္ဖ်န္းေပးျခင္းျဖင့္ ေပ်ာက္ကငး္ ႏုငိ ္ပါသည။္ ဆီးျဖဴသီးပငသ္ ည္ အင္းဆကပ္ ိုးမာႊ းမ်ား မက်ေရာက္ေစရန္ ကာကယြ ္ေပးပါသည။္ ခရမး္ ခ်ဥ္သီးပင္၏အရကြ ္တြင္ ပးို မာႊ းမ်ားကို ေသေစႏုိငေ္ သာ နစက္ ိုတငး္ (Nicotine) ထက္ အစမြ ္းပိထု က္သည့္ အယက္ ာလဳိြ က္မ်ား ပါဝင္ပါသည။္ ခရမ္းခ်ဥ္သီးအရကြ ္ကို ေရျဖင့္ တစ္ရကၾ္ ကာစိမထ္ ားၿပးီ အဆိပု ါေရျဖင့္ အပငက္ ုိ ပကဖ္ ်န္းပါက အသးီ ကို ဖ်ကဆ္ းီ မည့္ ေဘာက္ဖက္မ်ား (Caterpillars) ကုိ ေသေစႏငုိ ္ပါသည။္ အျခားအပင္မ်ားကိုလညး္ ပကဖ္ ်န္းေပးႏုိင္ပါသည္။ *** *** *** အခန္း(၈) သးီ ႏွဖံ ်က္ပးုိ မာႊ းမ်ားရနမ္ ွ ကာကယြ ျ္ ခငး္ (Pest control) သမား႐ိုးက် စကုိ ပ္ ်ဳိ းေရးတြင္ စိုက္ပ်ဳိ းထားေသာ ေကာကပ္ ဲသးီ ႏံမွ ်ားကို လာေရာကဖ္ ်ကဆ္ ီးသည့္ အင္းဆက္ပိးု မႊားမ်ားအတကြ ္ ဓာတနု ည္းျဖင့္ ေဖာစ္ ပ္ထုတ္လုပ္ထားေသာ ပုးိ သတေ္ ဆးမ်ား အသးံု ျပဳ၍ လယြ ္ကူထေိ ရာကစ္ ာြ ႏိွမန္ ငး္ ႏိငု ္ေသာလ္ ည္း ေအာဂ္ နဲ စ္ စုကိ ပ္ ်ဳိ းေရးစနစတ္ ြင္မူ ယင္းက့သဲ ႔ုိ အသုးံ ျပဳခြင့္ မရပိွ ါ။ ထ႔ေုိ ၾကာင့္ အငး္ ဆကပ္ ုးိ မာႊ းမ်ား မက်ေရာက္ေစရန္ အဓကိ ကာကယြ ္ေဆာငရ္ ကြ ္ရသလုိ မလဲြသာ၍ ပးုိ သတေ္ ဆးမ်ားသုံးရမည္ ဆုိပါကလညး္ လကူ ို ေဘးဥပါဒအ္ ႏရၲ ာယ္ မေပးႏငုိ ္သည့္ သဘာဝပးုိ သတ္ေဆးမ်ားကုသိ ာ အသုးံ ျပဳႏိမွ န္ င္းရပါသည္။ ေအာ္ဂနဲ စစ္ ုိက္ပ်ိဳးေရးတြင္ သီးႏဖံွ ်ကပ္ းုိ မႊားမ်ားရန္မွ ကာကယြ တ္ ားဆးီ ႏိငု ရ္ န္ လုပေ္ ဆာငရ္ ာ၌ အဆင့္ (၄) ဆင့္ထားရပိွ ါသည္။ ယငး္ တ႔ိုမာွ ေအာကပ္ ါအတငုိ း္ ျဖစ္ပါသည္။ (၈-၁) ၿခကံ ို သန႔္ရွငး္ စာြ ထားရျွိ ခင္း (Farm hygiene) မမိ ိတု႔ိေနအိမ္ႏွင့္ ပတ္ဝနး္ က်ငက္ ုိ သန႔္ရွငး္ ေအာငထ္ ားျခငး္ ျဖင့္ ေရာဂါပိုးမာႊ းမ်ား မကပည္ ႏႇိ ုငိ ေ္ အာင္ ေဆာငရ္ ကြ ႏ္ ငုိ ပ္ ါသည္။ ေဆး႐ုံ၊ ေဆးခန္းမ်ားကုိ သနရ႔္ ွင္းေအာင္ ထားျခငး္ ျဖင့္ ေရာဂါမ်ား မကူးစကေ္ အာင္ တားဆးီ ႏိုင္ေၾကာင္း လူတငုိ ္းသိရွၿိ ပီး ျဖစ္ပါသည္။ မမိ ိပတ္ဝန္းက်ငက္ ို ညစပ္ တ္ေအာင္ထားျခငး္ သည္ ေရာဂါပုးိ မာႊ းမ်ားကို ဖိတေ္ ခၚသကသ့ဲ ိ႔ု ျဖစ္သည။္ typing - ေငြဇင္ေယာ္ 49