มาตรฐานมัคคุเทศก์อาเซียน

มาตรฐานมคั คเุ ทศกอ์ าเซียนกุลิสรา สวุ รรณ แผนกวชิ าการทอ่ งเทย่ี ว วิทยาลยั บรหิ ารธรุ กจิ และการทอ่ งเทย่ี วกรงุ เทพE-mail : [email protected]

ความเปน็ มา ตามปฏิญญาว่าดว้ ยความรว่ มมือในอาเซยี น ฉบับท่ี 2 (Bali Concord II) ซ่ึงเป็นผลมาจากการประชมุ สุดยอดอาเซยี น ครง้ั ที่ 9 เมอ่ื วนั ที่ 7 ตุลาคม พ.ศ. 2547 ณ เกาะบาหลปี ระเทศอินโดนีเซีย ไดก้ าหนดให้จดั ทาข้อตกลงยอมรับรว่ มกัน (Mutual Recognition Arrangements:MRAs) ดา้ นคณุ สมบตั ใิ นสาขาวิชาชพี หลกั เพ่ืออานวยความสะดวกในการเคล่อื นยา้ ยนกั วิชาชพี หรือแรงงานเช่ยี วชาญ หรือผมู้ ีความสามารถพิเศษของอาเซียน การเคลือ่ นยา้ ยแรงงานดังกล่าวเปน็ การเคลื่อนยา้ ยเฉพาะแรงงานฝีมอื และจะตอ้ งมคี ุณสมบัตติ ามมาตรฐานทก่ี าหนดไว้ในขอ้ ตกลง MRAsของอาเซยี น การเคล่ือนย้ายแรงงานเสรนี น้ั จะเริม่ ต้นในปี พ.ศ. 2558 (ค.ศ.2015) ซึ่งปัจจุบนั ประเทศสมาชกิ อาเซยีนได้จดั ทาขอ้ ตกลง MRAs รว่ มกันแล้วใน 7 สาขาคอื วิศวกรรม พยาบาลสถาปตั ยกรรม การสารวจ แพทย์ทนั ตแพทยแ์ ละนักบญั ชีส่วนสาขาอื่นๆ ยังอยู่ระหวา่ งการพิจารณาข้อตกลง MRAs นี้ประเทศสมาชกิ ไดก้ าหนดเบ้อื งต้นที่จะเปิดเสรใี นตลาดแรงงานทกั ษะหรือแรงงานฝมี อื นารอ่ ง ในกลุ่มบริการ 4 สาขาได้แก่ ท่องเที่ยว สุขภาพ การบิน และเทคโนโลยีสารสนเทศ ภายใต้เปา้ หมายการลดอุปสรรคการประกอบวิชาชพี ในภูมิภาค



มาตรฐานมัคคเุ ทศก์อาเซยี นคอื อะไร?ข้อตกลงรว่ มยอมรบั คุณสมบัตนิ กั วิชาชพี อาเซยี น(ASEAN Mutual Recognition Arrangement: MRA)• ขอ้ ตกลงรว่ มในด้านคุณสมบตั ิของผ้ปู ฏิบตั ิงานด้านบรกิ ารใน 8 อาชพี• สามารถเคลอ่ื นย้ายไปทางานในประเทศอาเซยี นไดง้ ่ายมากขึ้นภายใต้ กฎระเบียบท่ีแตล่ ะประเทศกาหนด• ลดขน้ั ตอนการตรวจสอบคุณวุฒกิ ารศึกษาก่อนรบั เข้าทางาน• กระต้นุ ใหเ้ กิดการเพ่มิ พนู ความรแู้ ละพัฒนาทักษะ เพอ่ื ไมใ่ ห้ถูกแย่งอาชีพ• ประชาชนไดร้ บั การบริการท่ีมีคุณภาพมากข้ึน



มาตรฐานมคั คุเทศก์อาเซียนคอื อะไร? (ต่อ) • ขอ้ ตกลงยอมรบั รว่ มกนั ในคณุ สมบตั ขิ องบคุ ลากรวชิ าชีพ ท่องเทย่ี วแหง่ อาเซยี น (ASEAN Mutual Recognition Arrangement on Tourism Professionals) สมรรถนะของ บุคลากรในตาแหน่งตา่ งๆ โดยใช้คณุ สมบตั ิ การศึกษา การฝกึ อบรม และ/ หรอื ประสบการณ์ในการทางาน เป็นเกณฑพ์ นื้ ฐานในการรับรองมาตรฐาน ของบุคลากรวชิ าชีพท่องเทยี่ วแหง่ อาเซียน

วตั ถปุ ระสงคข์ องสาระสาคญั ของ MRA ของบคุ ลากรวชิ าชพี ทอ่ งเทยี่ วอาเซยี น เป็นกลไกในการเคลื่อนยา้ ยแรงงานฝีมอื เสรีโดยอานวยความสะดวกให้เกดิ การเคลือ่ นยา้ ยบุคลากรวิชาชพี มนสาขาการทอ่ งเทยี่ วในภูมิภาคอาเซยี น(Foreign Tourism Professional) แลกเปลี่ยนขอ้ มลู แนวทางปฏิบตั ิที่เปน็ เลิศBest Practices เพ่อื ประโยชน์ในการสอนและฝกึ อบรม โดยเน้นการพฒั นาสมรรถนะสาหรบั นักวิชาชพี การทอ่ งเทย่ี วและเพอื่ เปดิ โอกาสให้มีความรว่ มมือและการพัฒนาศกั ยภาพ รวมถงึ มมี าตรฐานเป็นท่ยี อมรบั ในกลุ่มประเทศสมาชิก

สมรรถนะข้ันพืน้ ฐานของบุคลากร ที่ประกอบวชิ าชีพท่องเทยี่ วแหง่ อาเซียน(ASEAN Common Competency Standards for Tourism Professionals: ACCSTP) ประกอบด้วยสมรรถนะรว่ มสาหรับทุกกลุ่ม สาขา (Common Core Competencies) และสมรรถนะด้านวชิ าชีพ (Generic and Functional Competencies) ซงึ่ มีรายละเอียดสาหรบั บคุ ลากรวิชาชีพทอ่ งเทยี่ วแหง่ อาเซียน ประกอบดว้ ย 2 สาขา หลักคอื สาขาทพี่ กั และสาขาการเดินทาง ครอบคลมุ ตาแหน่งงาน 32 ตาแหนง่ ดังน้ี

สมรรถนะขน้ั พ้นื ฐานของบุคลากร ท่ีประกอบวิชาชีพท่องเท่ียวแหง่ อาเซียน(ASEAN Common Competency Standards for Tourism Professionals: ACCSTP) 1) สาขาทพี่ กั (Hotel Services) 1.1) แผนกตอ้ นรบั (Front Office) 1.1.1) ผู้จดั การฝ่ายต้อนรับ (Front Office Manager) 1.1.2) ผู้ควบคุมฝ่ายต้อนรบั (Front Office Supervisor) 1.1.3) พนกั งานตอ้ นรบั (Receptionist) 1.1.4) พนักงานรบั โทรศพั ท์(Telephone Operator) 1.1.5)พนักงานยกกระเปา๋ (Bell Boy)

สมรรถนะขั้นพนื้ ฐานของบุคลากร ที่ประกอบวชิ าชพี ท่องเท่ียวแห่งอาเซียน(ASEAN Common Competency Standards for Tourism Professionals: ACCSTP) 1) สาขาทพี่ กั (Hotel Services) 1.2) แผนกแมบ่ า้ น (House Keeping) 1.2.1) ผจู้ ดั การแผนกแมบ่ ้าน (Executive Housekeeper) 1.2.2) ผ้จู ดั การฝ่ายซกั รดี (Laundry Manager) 1.2.3) ผคู้ วบคุมดูแลห้องพกั (Floor Supervisor) 1.2.4) พนกั งานซักรีด (Laundry Attendant) 1.2.5) พนกั งานดแู ลห้องพัก (Room Attendant) 1.2.6) พนักงานทาความสะอาด (Public Area Cleaner)

สมรรถนะขัน้ พื้นฐานของบคุ ลากร ที่ประกอบวชิ าชีพทอ่ งเที่ยวแหง่ อาเซยี น(ASEAN Common Competency Standards for Tourism Professionals: ACCSTP) 1) สาขาทพี่ กั (Hotel Services) 1.3 แผนกอาหาร (Food Production) 1.3.1) หวั หนา้ พอ่ ครวั (Executive Chef) 1.3.2) พ่อครวั แตล่ ะงาน (Demi Chef) 1.3.3) ผ้ชู ว่ ยพ่อครัวฝา่ ยอาหาร (Commis Chef) 1.3.4) พ่อครัวงานขนมหวาน (Chef de Partie) 1.3.5) ผู้ช่วยพ่อครวั ขนมหวาน (Commis Pastry) 1.3.6) งานขนมปัง (Baker) 1.3.7) งานเน้ือ (Butcher)

สมรรถนะขน้ั พืน้ ฐานของบคุ ลากร ทป่ี ระกอบวชิ าชพี ทอ่ งเทย่ี วแหง่ อาเซยี น(ASEAN Common Competency Standards for Tourism Professionals: ACCSTP) 1) สาขาทพี่ กั (Hotel Services) 1.4) แผนกอาหารและเครื่องดม่ื (Food and Beverage Service) 1.4.1) ผู้อานวยการแผนกอาหารและเครื่องดมื่ (F&B Director) 1.4.2) ผจู้ ัดการ Outlet อาหารและเครือ่ งด่ืม (F&B Outlet Manager) 1.4.3) หัวหน้าพนักงานบริกร (Head Waiter) 1.4.4) พนักงานผสมเครอื่ งดม่ื (Bartender) 1.4.5) พนักงานบรกิ ร (Waiter)

สมรรถนะขน้ั พ้ืนฐานของบุคลากร ทีป่ ระกอบวิชาชีพท่องเท่ียวแห่งอาเซยี น(ASEAN Common Competency Standards for Tourism Professionals: ACCSTP) 2) สาขาการเดนิ ทาง (Travel Services) 2.1) ตัวแทนทอ่ งเทยี่ ว (Travel Agencies) 2.1.1) ผจู้ ัดการทั่วไป (General Manager) 2.1.2) ผู้ช่วยผู้จัดการท่ัวไป (Assistant General Manager) 2.1.3) หวั หน้าผู้แนะนาการเดินทาง (Senior Travel Consultant) 2.1.4) ผ้แู นะนาการเดินทาง (Travel Consultant)

สมรรถนะขัน้ พ้นื ฐานของบคุ ลากร ทปี่ ระกอบวชิ าชพี ท่องเทย่ี วแห่งอาเซียน(ASEAN Common Competency Standards for Tourism Professionals: ACCSTP) 2) สาขาการเดนิ ทาง (Travel Services) 2.2) บริษทั ทวั ร(์ Tour operation) 2.2.1) ผจู้ ดั การธรุ กจิ (Product Manager) 2.2.2) ผู้จดั การฝ่ายขายและการตลาด (Sales and Marketing Manager) 2.2.3) ผู้จดั การฝ่ายบญั ชี(Credit Manager) 2.2.4) ผ้จู ัดการฝ่ายตวั๋ (Ticketing Manager) 2.2.5) ผู้จดั การฝา่ ยท่องเทีย่ ว (Tour Manager)

เนือ้ หาของ MRA on Tourism Professional1. การจดั มาตรฐานสมรรถนะบุคลากรของอาเซยี น2. หลักสตู รฝึกอบรมตามสมรรถนะ3. การจัดต้งั องคก์ รฝกึ อบรม องคก์ รรับรองมาตรฐานวชิ าชีพการท่องเทยี่ ว4. การจัดตั้งคณะกรรมการวิชาชพี ทอ่ งเทย่ี วแหง่ ชาติ5. การข้ึนทะเบยี นบุคากรทไ่ี ด้รับการรับรองทงั้ ระดับชาติและระดับอาเซียน6. การแจ้งตาแหน่งงานดา้ นการท่องเทย่ี วทีว่ า่ ง

องคป์ ระกอบของ MRAตามขอ้ ตกลงรว่ มว่าด้วยการยอมรับรว่ มคุณสมบัตบิ คุ ลากรวชิ าชพี ด้านท่องเที่ยวประกอบดว้ ยองค์ประกอบหลัก ไดแ้ ก่1. การประเมิน2. การกาหนดสมรรถนะตามลกั ษณะงาน3. การรบั รอง4. การข้ึนทะเบยี น5. การตรวจสอบ

องคป์ ระกอบของ MRAตามขอ้ ตกลงรว่ มว่าด้วยการยอมรับรว่ มคุณสมบัตบิ คุ ลากรวชิ าชพี ด้านท่องเที่ยวประกอบดว้ ยองค์ประกอบหลัก ไดแ้ ก่1. การประเมิน2. การกาหนดสมรรถนะตามลกั ษณะงาน3. การรบั รอง4. การข้ึนทะเบยี น5. การตรวจสอบ

เม่อื มัคคเุ ทศก์ไทยจะไปไกลถงึ อาเซยี น: ใคร? อยา่ งไร? (ตอ่ ) TDRI, 2015



เมอ่ื มคั คุเทศกไ์ ทยจะไปไกลถงึ อาเซยี น• โอกาสและความเสยี่ งของมคั คเุ ทศกไ์ ทย (เขา้ มาในประเทศ)1. โอกาส1.1 เมอ่ื ตลาดแรงงานเปดิ กวา้ งขน้ี จะมีการแข่งขนั ในตลาดแรงงานมากขึน้ ทาให้แรงงานต้องพฒั นาตวั เองมากขึ้น2. ความเสีย่ ง2.1 เพมิ่ การแข่งขันซื้อตวั จากธรุ กจิ ท่องเทย่ี ว จากนักลงทุนจากอาเซียน2.2 การเคลอ่ื นยา้ ยของมคั คุเทศก์ไทยไปประเทศท่ีใหค้ า่ ตอบแทนสูงกว่า2.3 ค่าจา้ งมคั คเุ ทศกใ์ นไทยจะสูงขึ้นจากการแข่งขนั ทเี่ พ่ิมมากขึน้

เม่ือมคั คุเทศก์ไทยจะไปไกลถงึ อาเซยี น• โอกาสและความเสยี่ งของมัคคเุ ทศกไ์ ทย (ออกตา่ งประเทศ)1. โอกาส1.1 สามารถเคล่ือนย้ายไปเปดิ บริษทั นาเทย่ี วในอาเซียนได้1.2 เกดิ Joint venture กบั บริษัทนาเทย่ี วในอาเซยี น/ต่างประเทศ2. ความเสยี่ ง2.1 สมรรถนะของมคั คเุ ทศก์ไทย2.2 เมอ่ื มเี คล่ือนย้ายเสรี อัตราค่าจ้างมัคคุเทศกอ์ าจปรับจนใกล้เคยี งกันมากขนึ้2.3 อาจเกดิ มาตรการกีดกนั มคั คุเทศกใ์ นอาเซียน



กุลสิ รา สวุ รรณ แผนกวชิ าการทอ่ งเทย่ี ววิทยาลยั บรหิ ารธรุ กจิ และการทอ่ งเทย่ี วกรงุ เทพE-mail : [email protected]