การบำรุงรักษาเครื่องไส

สานกั งานคณะกรรมการการอาชีวศกึ ษา การบารุงรักษาเครื่องไส นายวชั รธน ขอพรกลาง วิทยาลยั เทคนิคกาแพงเพชร ๒๕๖๐ แ ผ น ก ช่ า ง ก ล โ ร ง ง า น วิ ท ย า ลั ย เ ท ค นิ ค กา แ พ ง เ พ ช ร

สาขาวชิ า : เครื่องมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา หน้าที่ชื่อวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น 1/20รหสั วชิ า : 2100-1008งาน : งานบารุงรักษาเคร่ืองไสหลงั การใช้งาน แผ่นท่ี : 11. เตรียมเครื่องมืออปุ กรณ์ลกั ษณะสถานที่ วธิ ีการเขียนใบเบิกเคร่ืองมือและอุปกรณ์บารุงรักษาเครื่องไสหลงั การใชง้ าน หอ้ งเคร่ืองมือ Tool Room เป็ นหอ้ งท่ีเกบ็ รวบรวม เคร่ืองมือที่แยกออกเป็ นงาน ไม่รวมกนั ทาใหก้ ารใช้ เคร่ืองมือถูกตอ้ ง สามารถตรวจสอบรักษาสภาพของ เครื่องมือใหพ้ ร้อมใชง้ าน มีแสงสวา่ ง และอากาศ ถ่ายเทสะดวกวธิ ีการเขียนใบเบิกเคร่ืองมือ ลกั ษณะใบเบิกเคร่ืองมือ 1. ใบเบิกตอ้ งเขียนช่ือ นามสกลุ ผเู้ บิกใหช้ ดั เจน 2. เขียนชื่อเคร่ืองมืออุปกรณ์ใหถ้ ูกตอ้ งชดั เจน หากมี ขอ้ สงสยั ปรึกษาอาจารยผ์ สู้ อนใหเ้ ขา้ ใจก่อนเบิก

สาขาวชิ า : เครื่องมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา หน้าท่ีชื่อวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น แผ่นที่ : 1 2/20รหัสวชิ า : 2100-1008งาน : งานบารุงรักษาเคร่ืองไสหลงั การใช้งาน3. ตรวจสอบความถูกตอ้ งของเคร่ืองมือก่อนนาออกไปใชง้ าน4. ใบเบิกเครื่องมือ 1 ใบ เบิกเคร่ืองมือไดไ้ มเ่ กิน 3 คร้ัง5. ทาความสะอาดเครื่องมือก่อนส่งคืนทุกคร้ัง

สาขาวชิ า : เครื่องมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา หน้าที่ช่ือวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น แผ่นที่ : 1 3/20รหสั วชิ า : 2100-1008งาน : งานบารุงรักษาเคร่ืองไสหลงั การใช้งาน6. เคร่ืองมือชารุดเสียหาย ตอ้ งซ่อมแซมใหเ้ หมือนเดิมหรือซ้ือของใหม่มาชดใช้ หากไมป่ ฏิบตั ิตามหมดสิทธ์ิสอบทุกรายวชิ า7. ส่งเคร่ืองมือคืนก่อนเวลา 16.10 น. หา้ มเบิกขา้ มวนั

สาขาวชิ า : เครื่องมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา หน้าท่ีช่ือวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น แผ่นท่ี : 1 4/20รหสั วชิ า : 2100-1008งาน : งานบารุงรักษาเคร่ืองไสหลงั การใช้งาน2. นาแปรงขนอ่อนมาปัดเศษเหลก็ ออกจากเครื่องไส ชนิดแปรงขนออ่ น วธิ ีการ ขอ้ ควรระวงั ในการใชแ้ ปรงขนออ่ น แปรงแบง่ ออกเป็ น 3 ชนิด คือ 1. แปรงทาสีขนอ่อน ใชท้ าแชลก-แลคเกอร์ เหมาะกบั งานทาที่ละเอียด เพราะขนแปรงจะมี ความออ่ นนุ่ม เส้นเล็ก และการทาลงบนงานจะ ไมเ่ กิดริ้วรอยหรือทางแปรง เหมาะกบั งาน เฟอร์นิเจอร์2. แปรงทาสีน้ามนั หรือแปรงขนมา้ เหมาะกบั งานทาท่ีไม่ตอ้ งการความละเอียดนกั เพราะขน แปรงจะเส้นใหญ่ และการทาลงบนงานจะเกิด ริ้วรอยหรือทางแปรงบา้ ง เหมาะกบั งานทา ทว่ั ไปเช่นทาน้ายากนั ปลวก3. ใชท้ าแชลก-แลคเกอร์ เหมาะกบั งานทาที่ ละเอียด เพราะขนแปรงจะมีความอ่อนนุ่ม เส้น เลก็ และการทาลงบนงานจะไม่เกิดริ้วรอยหรือ ทางแปรง เหมาะกบั งานเฟอร์นิเจอร์

สาขาวชิ า : เคร่ืองมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา หน้าท่ีช่ือวชิ า : งานเคร่ืองมือกลเบื้องต้น แผ่นท่ี : 1 5/20รหัสวชิ า : 2100-1008งาน : งานบารุงรักษาเคร่ืองไสหลงั การใช้งานขอ้ ควรระวงั4. อยา่ ใชแ้ ปรงปัดเศษเหล็กแรงจนเกินไป เพราะจะทาใหแ้ ปรงชารุดได วธิ ีการใชแ้ ปรงขนอ่อน5. ใชแ้ ปรงขนออ่ นทาความสะอาด ปัดเศษเหลก็ ออกจากส่วนโครงของเครื่องไส6. ใชแ้ ปรงขนอ่อนทาความสะอาด ปัดเศษเหลก็ ออกจากส่วนปากกาจบั งานของเคร่ือง7. ใชแ้ ปรงขนออ่ นทาความสะอาด ปัดเศษเหล็กออกจากส่วนแขนต้งั ระยะงานของเครื่องไส

สาขาวชิ า : เครื่องมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา หน้าที่ช่ือวชิ า : งานเคร่ืองมือกลเบื้องต้น แผ่นที่ : 1 6/20รหัสวชิ า : 2100-1008งาน : งานบารุงรักษาเคร่ืองไสหลงั การใช้งาน8. ใชแ้ ปรงขนอ่อนทาความสะอาด ปัดเศษเหลก็ ออกจากส่วนรางเล่ือนของเครื่องไสขอ้ ควรระวงั 9. ถอดปลกั๊ ไฟทุกคร้ังก่อนทาความสะอาดเพราะ อาจจะโดนไฟช็อตได้

สาขาวชิ า : เครื่องมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา หน้าท่ีช่ือวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น แผ่นที่ : 1 7/20รหัสวชิ า : 2100-1008งาน : งานบารุงรักษาเครื่องไสหลงั การใช้งาน3. นาถังลมมาเป่ าเศษเหลก็ ออกจากเครื่องไส ปั๊มลมหรือเครื่องอดั ลม คือ อุปกรณ์บีบอดั อากาศจากบรรยากาศ เพ่ือให้เกิดความดนั สูงข้ึน และสามารถนาไปใชใ้ นรูปแบบหน่ึงของ”พลงั งาน” อากาศที่ถูกอดั สามารถนาไปใชง้ านไดด้ ีเสมือนหน่ึงในสามทรัพยากรของโรงงาน ไดแ้ ก่ไฟฟ้า , น้าประปา และ ลมอดั ดว้ ยคุณสมบตั ิท่ีเหมาะสมและหลากหลาย การใชง้ านลมไดร้ ับความนิยมอยา่ งมากในลกั ษณะของการนาลมใชเ้ ป็ นตวั ขบั เครื่องจกั รต่างๆ ชนิดของป๊ัมลมหรือเคร่ืองอดั ลม มีดงั น้ี 1. เคร่ืองอดั ลมหรือ ป้ัมลมแบบลูกสูบ เป็นเครื่องอดั ลมหรือป้ัมลมที่นิยมใชถ้ ือวา่ เป็นป้ัมลม ท่ีใชก้ นั มากที่สุดเนื่องจากความสามารถอดั ลม คือ สร้างความดนั หรือแรงดนั ไดต้ ้งั แต่ 1บาร์ (bar)ไล่ ระดบั ไปจนถึงเป็ นพนั บาร์(bar) ทาใหป้ ้ัมลมแบบ ลูกสูบทาไดต้ ้งั แต่ความดนั ต่า ความดนั ปานกลาง จน ไปถึงความดนั สูง มีแบบใชส้ ายพาน จะใหเ้ สียงเงียบ กวา่ แบบ โรตารี่ ท่ีมีมอเตอร์ในตวั ขอ้ ดีของโรตาร่ีคือ ไดล้ มใชง้ านที่เร็วกวา่ แบบสายพาน 2. เครื่องอดลมหรือ ป้ัมลมแบบสกรู เป็นท่ีนิยม ในโรงงาน ตวั เครื่องมีการผลิตท่ีมีคุณภาพสูงในการ ผลิตโรเตอร์ ตวั เครื่องจะ ไม่มีลิ้นในการเปิ ดปิ ด แต่ ตอ้ งการระบบระบายความร้อนที่ดีออกจากป้ัมมีท้งั ระบบระบายความร้อนดว้ ยอากาศหรือใชน้ ้าระบาย ความร้อนหากเป็ นเครื่องขนาดใหญ่ ป้ัมลมจะสามารถ จ่ายลม 170 ลูกบาศกเ์ มตรต่อนาที (m3/min) อีกท้งั สร้างความดนั ไดถ้ ึง 10 บาร์

สาขาวชิ า : เคร่ืองมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา หน้าที่ชื่อวชิ า : งานเคร่ืองมือกลเบื้องต้น แผ่นที่ : 1 8/20รหสั วชิ า : 2100-1008งาน : งานบารุงรักษาเคร่ืองไสหลงั การใช้งาน ขอ้ ควรระวงั3. ระวงั สายไฟร่ัว อาจจะทาใหไ้ ฟช็อตได้ชนิดแวน่ ตานิรภยั วธิ ีการ ขอ้ ควรระวงั ในการสวมแวน่ ตานิรภยั แวน่ ตานิรภยั มี 2 แบบ 4.แบบไม่มีกระบงั ขา้ ง เหมาะสาหรับใชง้ านที่มีเศษ โลหะ หรือวตั ถุกระเด็นมาเฉพาะทางดา้ นหนา้ 5.แบบมีกระบงั ขา้ ง เหมาะสาหรับการใชง้ านที่มีเศษ โลหะ หรือวตั ถุกระเด็นมาทางดา้ นขา้ ง เลนส์ท่ีใชท้ า แวน่ ตานิรภยั ตอ้ งไดม้ าตรฐานการทดสอบความ ตา้ นทานแรงกระแทก ขอ้ ควรระวงั 6.เปล่ียนแวน่ ตานิรภยั ใหม่ หากเกิดรอยขีดข่วน รอย ร้าว แตกหกั โคง้ งอหรือใส่ไม่พอดี แวน่ ตาที่ชารุด นอกจากจะทาใหม้ องภาพไมช่ ดั เจนแลว้ ยงั ไมส่ ามารถ ป้องกนั อนั ตรายได้

สาขาวชิ า : เครื่องมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา หน้าท่ีช่ือวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น แผ่นท่ี : 1 9/20รหสั วชิ า : 2100-1008งาน : งานบารุงรักษาเคร่ืองไสหลงั การใช้งานขอ้ ควรระวงั7. ควรมนั่ ใจวา่ แวน่ ตานิรภยั ที่ทา่ นเลือกเพ่ือใชง้ าน เป็นสินคา้ ที่ไดร้ ับมาตรฐานสากลที่เชื่อถือได้ข้นั ตอนการเป่ าเศษเหลก็ ออก8. ใหเ้ ป่ าเศษโลหะดา้ วบนของโครงเครื่องออกให้สะอาด-เป่ าเศษโลหะออกโตะ๊ ปากกาใหส้ ะอาดขอ้ ควรระวงั9. ระวงั เศษโลหะกระเดน็ เขา้ ตา ควรสวมแวน่ นิระภยั ทุกคร้ังเม่ือทางาน

สาขาวชิ า : เครื่องมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา หน้าท่ี ชื่อวชิ า : งานเคร่ืองมือกลเบื้องต้น แผ่นที่ : 1 10/20 รหัสวชิ า : 2100-1008 งาน : งานบารุงรักษาเครื่องไสหลงั การใช้งาน4. การ ตรวจสอบความสะอาดเคร่ืองไสด้วยสายตา1. การตรวจสอบความสะอาด ตรวจสอบดูวา่ เครื่องไสสะอาดดีหรือไม่มีเศษเหลก็ หลงเหลืออยหู่ รือไม่ ตรวจดูพ้ืนบริเวณรอบๆ วา่ สะอาดหรือไม่ ขอ้ ควรระวงั2 . ระวงั อยา่ ใหเ้ ศษเหล็กหลงเหลืออยบู่ นเคร่ืองไสเด็ดขาดเพราะจะทาใหส้ ่วนประกอบตา่ งๆ ของเคร่ืองไสข้ึนสนิมได้

สาขาวชิ า : เคร่ืองมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา หน้าท่ีช่ือวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น แผ่นท่ี : 1 11/20รหัสวชิ า : 2100-1008งาน : งานบารุงรักษาเคร่ืองไสหลงั การใช้งาน5. ตรวจสอบชิ้นส่วนเคร่ืองไสด้วยสายตา การตรวจสอบชิ้นส่วนเครื่องไส 1. การตรวจสอบชิ้นส่วนเคร่ืองไสดว้ ยสายตา ตรวจสอบ ทุกชิ้นส่วนของเครื่องไส ตรวจสอบชิ้นส่วนวา่ มีการชารุด เสียหายตรงไหนหรือไม่ ถา้ มีชิ้นส่วนชารุด ก็ดาเนินการ ซ่อมแซมไดเ้ ลย ขอ้ ควรระวงั 2. ถา้ ตรวจสอบชิ้นส่วนไม่ดีหรือชารุดอาจจะเกิด อุบตั ิเหตุภายหลงั ได้ ขอ้ ควรระวงั 3. ถา้ ตรวจสอบชิ้นส่วนไมด่ ีหรือชารุดอาจจะเกิด อุบตั ิเหตุภายหลงั ได้

สาขาวชิ า : เคร่ืองมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา หน้าที่ช่ือวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น แผ่นท่ี : 1 12/20รหัสวชิ า : 2100-1008งาน : งานบารุงรักษาเครื่องไสหลงั การใช้งาน6. หล่อลื่นชิ้นส่วนเคร่ืองไส การหล่อลื่น คือ การลดแรงเสียดทาน หรือลดความฝืดระหวา่ งผวิ หนา้ ของวตั ถุที่เคลื่อนที่เสียดสี หรือ สมั ผสั กนั โดยการใชฟ้ ิ ลม์ น้ามนั เขา้ ไปแทรกอยรู่ ะหวา่ งผวิ หนา้ ของวตั ถุท้งั สอง สารหล่อล่ืน คือ สารท่ีใชห้ ล่อล่ืนเคร่ืองจกั ร หรือท่ีเรียกวา่ \"สารหล่อลื่น\" อาจจะเป็ นประเภทไดข้ องเหลว ที่ไหลไดด้ ี จาระบี และ ของแขง็ ท้งั น้ีข้ึนอยคู่ วามเหมาะสมในเชิงการใชง้ าน วสั ดุหล่อลื่นแบง่ ตามสถานะในการใชง้ านได้ 2 ชนิด คือ วสั ดุหล่อลื่นชนิดของเหลว แบง่ เป็น 2 ประเภท คือ1.น้ามนั เครื่องทวั่ ไปท่ีผลิตจากน้ามนั แร่ซ่ึงไดจ้ ากการกลนั่ น้ามนั ดิบโดยตรง2. น้ามนั เคร่ืองก่ึงสงั เคราะห์ ที่นาน้ามนั หล่อล่ืนพ้ืนฐานสังเคราะห์มาผสมกบั น้ามนั แร่ เพ่ือที่จะใหน้ ้ามนั เครื่องน้นั มีคุณสมบตั ิที่ดีข้ึนกวา่ น้ามนั ธรรมดา

สาขาวชิ า : เคร่ืองมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา หน้าท่ีชื่อวชิ า : งานเคร่ืองมือกลเบื้องต้น แผ่นที่ : 1 13/20รหสั วชิ า : 2100-1008งาน : งานบารุงรักษาเคร่ืองไสหลงั การใช้งานวตั ถุหล่อลื่นประเภทก่ึงเหลว ไดแ้ ก่ประเภทจาระบี เหมาะสาหรับใชใ้ นการหล่อล่ืนในท่ีที่น้ามนั ไม่สามารถหล่อล่ืนไดอ้ ยา่ งสมบูรณ์ การใชจ้ าระบีอาจมีปัญหาคือเรื่องการกระเด็นออก ฝ่ นุ เจือปนลงในจาระบีซ่ึงทาใหก้ ารหล่อล่ืนมีประสิทธิภาพลดลง แต่ขอ้ ดีของจาระบีกค็ ือจะจบั ติดกบั ชิ้นส่วนไดด้ ี ไหลตวั ไดย้ ากเมื่อเทียบกบั น้ามนั จึงทาใหใ้ ชไ้ ดเ้ ป็นเวลานาน ๆจุดท่ีตอ้ งหล่อล่ืนชิ้นส่วนดว้ ยน้ามนั 1. แขนปรับระยะมีดไส2. รางเลื่อนสาขาวชิ า : เคร่ืองมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา

ช่ือวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น หน้าท่ีรหสั วชิ า : 2100-1008 14/20งาน : งานบารุงรักษาเคร่ืองไสหลงั การใช้งาน แผ่นท่ี : 1 3. แขนปากกาจบั ชิ้นงาน 4. รางเล่ือนปากกาจบั ช้ึนงานสาขาวชิ า : เคร่ืองมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา

ช่ือวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น หน้าที่รหสั วชิ า : 2100-1008 15/20งาน : งานบารุงรักษาเครื่องไสหลงั การใช้งาน แผ่นที่ : 1 ขอ้ ควรระวงั 5. อยา่ ใหน้ ้ามนั เลอะเถอะจนเกินไป เพราะอาจ ทาใหไ้ ปโดนมอเตอร์เสียได้สาขาวชิ า : เครื่องมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา

ช่ือวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น หน้าที่ รหสั วชิ า : 2100-1008 16/20 งาน : งานบารุงรักษาเคร่ืองไสหลงั การใช้งาน แผ่นที่ : 17. ทาความสะอาดพืน้ บริเวณรอบๆ เครื่องไส ชนิดของไมก้ วาด มี 3 ชนิด ไดแ้ ก่ 1. ไมก้ วาดดอก หญา้ 2. ไมก้ วาดทางมะพร้าว 3. ไมก้ วาดหยากไย่สาขาวชิ า : เครื่องมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา

ช่ือวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น หน้าท่ีรหัสวชิ า : 2100-1008 17/20งาน : งานบารุงรักษาเครื่องไสหลงั การใช้งาน แผ่นที่ : 1ชนิดท่ีตกั ขยะ มี 2 ชนิด ไดแ้ ก่ 4. ท่ีตกั ขยะแบบพลาสติก 5. ท่ีตกั ขยะแบบโลหะสาขาวชิ า : เคร่ืองมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา

ชื่อวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น หน้าที่รหัสวชิ า : 2100-1008 18/20งาน : งานบารุงรักษาเคร่ืองไสหลงั การใช้งาน แผ่นที่ : 1ข้นั ตอนการทาความสะอาดพ้นื บริเวณรอบๆเครื่องไส 6. กวาดเศษโลหะบริเวณรอบๆ ของ เคร่ืองไส เป็นกองๆ ไว้ 7. นาที่ตกั ขยะมาตกั เศษโลหะไป ทิ้งท่ีถงั ขยะในโรงงาน ขอ้ ควรระวงั 8. ระวงั พ้ืนเปี ยกน้าหล่อเยน็ อาจทาให้ เกิดอนั ตราย หรือไมก้ วาดชารุดได้สาขาวชิ า : เคร่ืองมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา

ชื่อวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น หน้าท่ีรหสั วชิ า : 2100-1008 19/20งาน : งานบารุงรักษาเครื่องไสหลงั การใช้งาน แผ่นท่ี : 18. ตรวจเช็คอปุ กรณ์บารุงรักษาเคร่ืองไส การตรวจเช็คอุปกรณ์บารุงรักษาเคร่ืองไสดว้ ยสายตา 1. ตรวจดูวา่ เคร่ืองมือครบหรือไม่ 2. ตรวจดูวา่ อุปกรณ์พงั หรืชารุดตรงไหนไหม ถา้ มี ก็นาไปซ่อมทนั ที่ ขอ้ ควรระวงั3. ระวงั อุปกรณ์ชารุดแลว้ คนท่ีนาไปใชต้ ่ออาจเกิดอนั ตรายได้สาขาวชิ า : เคร่ืองมือกลและซ่อมบารุง เนื้อหา

ช่ือวชิ า : งานเครื่องมือกลเบื้องต้น หน้าที่ รหสั วชิ า : 2100-1008 20/20 งาน : งานบารุงรักษาเครื่องไสหลงั การใช้งาน แผ่นที่ : 19. เกบ็ เคร่ืองมืออุปกรณ์1. นาอุปกรณ์ไปคืนผรู้ ับผดิ ชอบในหอ้ งเครื่องมือ(Tool Room)ขอ้ ควรระวงั2. ระวงั อุปกรณ์ชารุดแลว้ นาไปคืน (Tool Room)