Ενημερωτικό Βιβλιαράκι

Γ.Ε.ΜΑ.το Διατροφή Πρόγραμμα ενημέρωσης και εκπαίδευσης Γονέων, Εκπαιδευτικών, και ΜΑθητών για την αγωγή υγείας σε θέματα διατροφής

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Εισαγωγή στο ΓΕΜΑτο Διατροφή ..........................................................................1 Πρόγραμμα δράσεων ................................................................................................ 2 Περιπλανηθείτε στο gematodiatrofi.hua.gr ............................................................ 3 Ενημερωτικό Υλικό ..................................................................................................5 Η σημασία του πρωινού γεύματος για τους μαθητές ......................................... 6 Διατροφή, τρόπος ζωής και σχολική επίδοση: χρήσιμες συμβουλές ............... 7 Πλεονεκτήματα των παιδιών που θήλασαν ως βρέφη ....................................... 8 Νόστιμα και υγιεινά σνακ για το σχολείο ............................................................... 9 Ιδέες και τεχνικές για να μάθουν τα παιδιά να τρώνε φρούτα και λαχανικά ... 10 Η ενυδάτωση των παιδιών .................................................................................... 12 Η σημασία της φυσικής δραστηριότητας για τα παιδιά και τους εφήβους.... 14 Τα προστιθέμενα σάκχαρα στη διατροφή ενός παιδιού. .................................. 15 Διατροφή και οικονομική κρίση ............................................................................ 17 Γονεϊκές πρακτικές σίτισης. ................................................................................... 19 0

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΓΕΜΑΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Τι είναι το ΓΕΜAτο Διατροφή; Το ΓΕΜAτο Διατροφή είναι ένα πρόγραμμα προαγωγής υγείας σε θέματα διατροφής, που αφορά γονείς, εκπαιδευτικούς αλλά και μαθητές. Στόχος είναι, μέσα από μια σειρά δράσεων, να ενημερώσει, να κινητοποιήσει και να εκπαιδεύσει τους παραπάνω σχετικά με θέματα διατροφή και υγεία. Σε ποιους απευθύνεται; Το κοινό στο οποίο απευθύνεται το πρόγραμμα είναι γονείς και εκπαιδευτικοί που ενδιαφέρονται να ενημερωθούν σε θέματα διατροφής όχι μόνο για προσωπικό όφελος αλλά και για να μπορέσουν να μεταλαμπαδεύσουν τις γνώσεις αυτές στα παιδιά ή στους μαθητές τους και να αποτελέσουν οι ίδιοι παράδειγμα προς μίμηση. Το πρόγραμμα απευθύνεται επίσης σε μαθητές. Ποιες είναι οι δράσεις του προγράμματος; Βασικό πυλώνα του προγράμματος αποτελεί μια σειρά βιωματικών σεμιναρίων με αντικείμενο τη διατροφή. Τα βιωματικά σεμινάρια αποτελούν μια ευχάριστη αλλά ταυτόχρονα αποδεδειγμένα αποτελεσματική μορφή εκπαίδευσης. Γονείς και εκπαιδευτικοί ανά την Ελλάδα θα έχουν την ευκαιρία να συμμετέχουν σε ένα από τα 13 βιωματικά σεμινάρια που θα λάβουν χώρα σε κεντρικές πόλεις της χώρας. Επίσης, στις 16 Οκτωβρίου θα λάβει χώρα στην Αθήνα μια εσπερίδα στο χώρο του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, όπου οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ομιλίες από έγκριτους ομιλητές του χώρου της επιστήμης της διατροφής και της υγείας γενικότερα. Πέρα από τη διαδραστική μάθηση, το πρόγραμμα υποστηρίζεται από μια ιστοσελίδα (gematodiatrofi.hua.gr) στην οποία υπάρχει αναρτημένο εκπαιδευτικό υλικό, προτάσεις βιωματικών δράσεων διατροφικής αγωγής για εκπαιδευτικούς αλλά και γονείς, forum συζήτησης εκπαιδευτικών κ.ά. Παράλληλα, στην ιστοσελίδα του «ΓΕΜΑτο Διατροφή» οι μικροί περιηγητές μπορούν να βρουν εκπαιδευτικά παιχνίδια και κουίζ γνώσεων. 1

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΕΩΝ Βιωματικά σεμινάρια Πόλη Ημερομηνία Σάββατο 3/10 1 Ρόδος 2 Χανιά Σάββατο 10/10 3 Αθήνα Σάββατο 17/10 4 Μυτιλήνη Δευτέρα 19/10 5 Αλεξανδρούπολη Σάββατο 24/10 6 Κέρκυρα Παρασκευή 30/10 7 Κοζάνη Παρασκευή 6/11 8 Ιωάννινα Σάββατο 7/11 9 Λάρισα Παρασκευή 13/11 10 Λαμία Σάββατο 14/11 11 Θεσσαλονίκη Σάββατο 21/11 12 Πάτρα Παρασκευή 27/11 13 Τρίπολη Σάββατο 28/11 2

ΠΕΡΙΗΓΗΘΕΙΤΕ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ gematodiatrofi.hua.gr Λαμβάνοντας υπόψιν πως στη σύγχρονη κοινωνία, η ψηφιοποίηση κάθε είδους πληροφορίας αποτελεί πλέον ανάγκη, το πρόγραμμα «ΓΕΜΑΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΗ» απέκτησε άμεσα το δικό του διαδικτυακό σπίτι που εδρεύει στην διαδικτυακή διεύθυνση: http://gematodiatrofi.hua.gr/ Στο gematodiatrofi.hua.gr μπορείτε να βρείτε πληροφορίες και έγκυρο ενημερωτικό υλικό σχετικό με την υγεία και τη διατροφή, επιμελημένο από επιστήμονες διαιτολόγους του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου. 3

Το υλικό χωρίζεται σε δύο (2) βασικές θεματικές ενότητες: Υλικό προς γονείς και εκπαιδευτικούς Υλικό προς παιδιά - εφήβους Στον τομέα που αφορά τους ενήλικες αναγνώστες υπάρχουν θέματα που αφορούν τη δική τους διατροφή, τη διατροφή των παιδιών ή των μαθητών τους, εργαλεία αξιολόγησης βάρους και ανάπτυξης των παιδιών καθώς και απαντήσεις στα συχνότερα ερωτήματα που αφορούν την παιδική και όχι μόνο διατροφή. Τα παιδιά που θα περιηγηθούν στο site του ΓΕΜΑΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΗ, θα βρουν στον τομέα που αφορά τους μαθητές εκτός από ενημερωτικό υλικό, quiz και εκπαιδευτικά παιχνίδια για όλες τις ηλικίες. Αν είστε εκπαιδευτικός Στο site του ΓΕΜΑΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΗ μπορείτε να εγγραφείτε μπορείτε επίσης να βρείτε στο forum του χρήσιμες ξένες και ελληνικές «ΓΕΜΑΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΗ» ιστοσελίδες καθώς και και να αποκτήσετε ενημερωτικά σύντομα videos με πρόσβαση θέματα της διατροφικής στο υλικό δραστηριοτήτων επικαιρότητας. του προγράμματος, καθώς επίσης και να συμμετάσχετε σε συζητήσεις γύρω από το υλικό αυτό και τις προτεινόμενες δράσεις. 4

Ενημερωτικό Υλικό Καρτέλες με βασικές πληροφορίες και χρήσιμες συμβουλές σε επίκαιρα θέματα διατροφής 5

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΩΙΝΟΥ ΓΕΥΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ Τι θα πρέπει να θυμούνται οι μαθητές σε σχέση με την πρόσληψη του πρωινού γεύματος; Το σωστό πρωινό παρέχει στον οργανισμό την απαραίτητη ενέργεια για να ξεκινήσει με δύναμη και ζωντάνια η ημέρα! Οι μαθητές που συστηματικά παραλείπουν το πρωινό γεύμα έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν χαμηλότερους βαθμούς στο σχολείο σε σχέση με τους μαθητές που τρώνε τακτικά το πρωινό τους! Το σωστό και ισορροπημένο πρωινό γεύμα επιδρά θετικά στην προσοχή, στη συγκέντρωση και στη μνήμη! Η συστηματική λήψη πρωινού γεύματος σχετίζεται θετικά με την καλύτερη πνευματική και σωματική υγεία των μαθητών! Το καθημερινό θρεπτικό πρωινό συνδέεται θετικά με την ικανότητα μάθησης και την καλύτερη συμπεριφορά στην τάξη! Η τακτική κατανάλωση πρωινού γεύματος σχετίζεται όχι μόνο με την καλύτερη κατάσταση της υγείας αλλά και με τη διατήρηση και τον έλεγχο του σωματικού βάρους! Να τρώμε πάντα το πρωινό μας στο τραπέζι της κουζίνας μαζί με τους γονείς και όχι μπροστά στην τηλεόραση ή τον υπολογιστή! Κι επειδή όλα τα παραπάνω είναι σημαντικά για τη σχολική μας επίδοση, ας ξυπνάμε τις ημέρες του σχολείου 15 λεπτά νωρίτερα για να φάμε ένα θρεπτικό και ισορροπημένο πρωινό γεύμα! 6

ΔΙΑΤΡΟΦΗ, ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ & ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ: ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Τι θα πρέπει να προσέξουν οι μαθητές έτσι ώστε να πετύχουν καλύτερη επίδοση στο σχολείο; Να αποκτήσουν υγιεινές διατροφικές συνήθειες, ακολουθώντας το πρότυπο της Μεσογειακής διατροφής! Να τρώνε καθημερινά με την οικογένειά τους συζητώντας τα νέα της ημέρας! Να μην τρώνε το φαγητό τους μπροστά σε μία οθόνη! Να καταναλώνουν επαρκείς ποσότητες φρούτων και λαχανικών! Να περιορίσουν τις ποσότητες έτοιμου φαγητού! Να θυμούνται ότι το πρωινό γεύμα είναι απαραίτητο και να μην το παραλείπουν! Να περιορίσουν την κατανάλωση αναψυκτικών και έτοιμων χυμών! Καλύτερα είναι τα μικρά και συχνά γεύματα μέσα στη διάρκεια της ημέρας! Ο βραδινός ύπνος είναι σημαντικός και συντελεί στην ομαλή ψυχοσωματική και νοητική λειτουργία των μαθητών! Η φυσική δραστηριότητα και η σωματική άσκηση αποτελούν παράγοντες που σχετίζονται με τις γνωστικές λειτουργίες και τη σχολική επίδοση! Να περιορίσουν τις ώρες που αφιερώνουν στην τηλεόραση και στα ηλεκτρονικά παιχνίδια! Να αφιερώνουν πάντα τον απαιτούμενο χρόνο για τη σχολική μελέτη! 7

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΘΗΛΑΣΕΙ Είναι γνωστό πως ο θηλασμός προστατεύει τα βρέφη από πλήθος νοσημάτων και προάγει την ομαλή τους ανάπτυξη. Γνωρίζατε όμως πως ο θηλασμός εξακολουθεί να ωφελεί τα παιδιά ακόμη και στην ενήλικο ζωή; Όσο περισσότερο έχει θηλάσει ένα παιδί τόσο μειώνονται οι πιθανότητές του να γίνει υπέρβαρος ή παχύσαρκος ως ενήλικας. Παιδιά που έχουν θηλάσει έχουν μικρότερη πιθανότητα να αναπτύξουν διαβήτη τύπου 2 μετέπειτα στη ζωή τους. Οι γνωστικές λειτουργίες έχουν συσχετιστεί θετικά με τη διάρκεια του θηλασμού. Ο μητρικός θηλασμός των βρεφών τα προστατεύει από την εμφάνιση αλλεργιών, φλεγμονωδών νόσων του εντέρου και καρδιαγγειακών νοσημάτων στην ενήλικο ζωή. Ο θηλασμός μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί να χτίσει υγιεινές διατροφικές συνήθειες και να είναι πιο δεκτικό στην κατανάλωση των λαχανικών, καθώς από το μητρικό γάλα μεταφέρονται στο βρέφος οι γεύσεις των τροφίμων. Τέλος, ας μην ξεχνάμε πως ο θηλασμός ωφελεί όχι μόνο το παιδί αλλά και τη θηλάζουσα. Οι μητέρες που θήλασαν τα παιδιά τους χάνουν ευκολότερα τα κιλά της εγκυμοσύνης και φαίνεται να προστατεύονται από καρκίνο των ωοθηκών και της μήτρας. 8

ΝΟΣΤΙΜΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΑ ΣΝΑΚ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Προτάσεις για θρεπτικό κολατσιό στην τσάντα: Σπιτικό τοστ με ψωμί ολικής άλεσης, τυρί χαμηλών λιπαρών, μαρούλι, ντομάτα ή/και άλλα λαχανικά της αρεσκείας σας Φρούτα εύκολα στη μεταφορά αλλά και κατανάλωση, όπως:  Καλά πλυμένα φρούτα που τρώγονται με τη φλούδα όπως μήλο, αχλάδι, νεκταρίνι, βερίκοκο.  Μερικές πλυμένες ρώγες σταφύλι, κεράσια, φράουλες ή καθαρισμένα μανταρίνια σε ένα μικρό τάπερ.  Μία μπανάνα  Φρουτοσαλάτα: ανάμεικτα φρούτα έτοιμα προς κατανάλωση σε ένα μικρό τάπερ που μπορούν να συνοδευτούν με λίγο ταχίνι ή/και μέλι Ένα σακουλάκι με ανάμεικτους ξηρούς καρπούς και αποξηραμένα φρούτα (εάν δεν υπάρχει αλλεργία) Κουλούρι Θεσσαλονίκης σκέτο ή με λίγο τυράκι Αραβική πίτα με μαρούλι, καρότο, τυρί και λίγο αυγό, κοτόπουλο ή τόνο Ένα κομμάτι σπιτική πίτσα με τυρί χαμηλών λιπαρών, ντομάτα, πιπεριά και μανιτάρια Αραβική πίτα με ταχίνι με μέλι, φρούτα και ξηρούς καρπούς Παστέλι με μέλι 9

ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΝΑ ΤΡΩΝΕ ΦΡΟΥΤΑ & ΛΑΧΑΝΙΚΑ Η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών στην παιδική ηλικία δυστυχώς είναι πολύ χαμηλότερη της συνιστώμενης. «Επανάληψη μήτηρ πάσης μαθήσεως»: Μην απογοητεύεστε κάθε φορά που το παιδί σας απορρίπτει κάποιο τρόφιμο. Δοκιμάστε ξανά και ξανά να το προσφέρετε στο τραπέζι σας μέχρι να εξοικειωθεί με αυτό και να αποφασίσει να το δοκιμάσει. Τα φρούτα και τα λαχανικά θα πρέπει να αποτελούν τις πρώτες στέρεες τροφές που θα καταναλώσει ένα βρέφος. Όσο πιο νωρίς εισάγετε τα λαχανικά στη διατροφή των παιδιών σας τόσο πιο πιθανό να τα αποδεχτούν και να τα καταναλώνουν χωρίς πρόβλημα στη μετέπειτα ζωή τους. Μην πιέζετε τα παιδιά να φάνε και μη χρησιμοποιείτε το φαγητό ως μέσω εκβιασμού, επιβράβευσης ή τιμωρίας (πχ. Αν δε φας τις φακές δε θα πάμε βόλτα). Η κατανάλωση φαγητού και κυρίως των «δύσκολων» τροφίμων πρέπει να γίνεται σε χαλαρό και ήρεμο περιβάλλον ώστε η κατανάλωσή τους να συνδεθεί με θετικά συναισθήματα. Μην υπερβάλλετε στα μεγέθη των μερίδων. Μην αφήνετε τα παιδιά να καταναλώνουν σνακ πλούσια σε θερμίδες και λίπος πριν το φαγητό. Είναι μάλλον απίθανο να καταναλώσουν με όρεξη τη σαλάτα και το γεύμα τους αν είναι ήδη χορτάτα. 10

Μην ξεχνάτε πως τα παιδιά μαθαίνουν από τις πράξεις και όχι τα λόγια μας. Αποτελέστε εσείς πρότυπο για τα παιδιά: Καταναλώστε μπροστά τους λαχανικά και φρούτα σε συστηματική βάση, προσπαθήστε να τρώτε όλοι μαζί όσο συχνότερα γίνεται δίνοντας το θετικό παράδειγμα προς μίμηση. Δώστε ενεργό ρόλο στα παιδιά κατά την αγορά ή προετοιμασία του φαγητού. Η επαφή με τα τρόφιμα και η χαρά της δημιουργικότητας θα τα ενθουσιάσει. Δώστε έμφαση στην παρουσίαση του τροφίμου. Χρησιμοποιήστε τη φαντασία σας ώστε να φτιάξετε πιάτα που δείχνουν θελκτικά στο παιδικό μάτι. Πειραματιστείτε με διαφορετικές μορφές ή τεχνικές μαγειρέματος των λαχανικών μέχρι να ανακαλύψετε αυτό που γίνεται καλύτερα αποδεκτό (πχ. αρακάς κοκκινιστός, αρακάς σε σαλάτα, αρακάς σε ριζότο) 11

Η ΕΝΥΔΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Τι πρέπει να προσέχουμε; Το νερό και γενικότερα η κατανάλωση υγρών είναι ζωτικής σημασίας για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού μας:  Μεταφέρει θρεπτικές ουσίες και αποβάλλει τις άχρηστες ουσίες από τον οργανισμό  Βοηθά στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος, με τη μεταφορά της θερμότητας από τους ενεργούς ιστούς στο δέρμα αλλά και της ψύξης του σώματος μέσω της εφίδρωσης Καλό θα ήταν να προσφέρετε στα παιδιά νερό αρκετά συχνά καθώς δεν είναι πάντα σε θέση να αντιληφθούν το αίσθημα της δίψας ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες και επίσης είναι πιο επιρρεπή στην αφυδάτωση σε σχέση με τους ενήλικες. Τα παιδιά 1-3 ετών χρειάζονται 3-4 ποτήρια νερό την ημέρα, τα παιδιά 4-8 ετών 4-5 ποτήρια/ημέρα, οι ανάγκες των παιδιών 9-13 ετών αυξάνονται σε 6-8 ποτήρια τη ημέρα ενώ οι έφηβοι ηλικίας 14-18 ετών χρειάζονται 8-10 ποτήρια/ημέρα. Οι ανάγκες των παιδιών σε νερό είναι υψηλότερες τόσο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες λόγω της εφίδρωσης όσο και κατά τη διάρκεια της άσκησης. 12

Προκειμένου να εξασφαλίσετε την επαρκή πρόσληψη υγρών από το παιδί σας εμπλουτίστε το πρόγραμμα διατροφής του με τρόφιμα πλούσια σε νερό όπως λαχανικά και φρούτα. Προτιμήστε τα παιδιά να καταναλώνουν νερό αντί για χυμούς φρούτων, αναψυκτικά, ενεργειακά ποτά κ.ά. Τα παιδιά δεν πρέπει να καταναλώνουν καφέ, τσάι ή άλλα ροφήματα με καφεΐνη η οποία μπορεί να έχει ανεπιθύμητες ενέργειες για την υγεία τους όπως αφυδάτωση, υπερένταση και αϋπνίες. Χρησιμοποιείστε μπουκαλάκια με τους αγαπημένους ήρωες των παιδιών τα οποία θα μπορούν να έχουν ανά πάσα στιγμή μαζί τους, ενισχύοντας έτσι την επαρκή πρόσληψη υγρών. Δώστε το καλό παράδειγμα! Εάν το παιδί παρατηρήσει εσάς να καταναλώνετε νερό κατά τη διάρκεια της ημέρας, θα συνηθίσει και εκείνο να πίνει. 13

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Χρήσιμες Συμβουλές Τα οφέλη της φυσικής δραστηριότητας στην παιδική και εφηβική ηλικία:  Είναι πολύ σημαντική για την ψυχοσωματική υγεία των παιδιών  Δυναμώνει τους μύες και τους τένοντες, συμβάλλοντας παράλληλα στη διατήρηση της υγείας των αρθρώσεων αλλά και των οστών.  Ευνοεί την καλή λειτουργία της καρδιάς και του κυκλοφορικού συστήματος  Συμβάλλει στην αποφυγή της παχυσαρκίας  Ενισχύει την αυτοπεποίθηση αλλά και την κοινωνικοποίηση των παιδιών. Φροντίστε ώστε τα παιδιά να περνούν περιορισμένο χρόνο μπροστά σε οποιοιδήποτε οθόνη Επιλέξτε το περπάτημα για τη μετακίνησή σας με τα παιδιά από και προς το σχολείο. Επιλέξτε δραστηριότητες που σας δίνουν τη δυνατότητα να ασκηθείτε μαζί με τα παιδιά αποτελώντας παράδειγμα για αυτά. Για παιδιά προσχολικής ηλικίας συστήνεται η ενασχόληση με δραστηριότητες μη οργανωμένης μορφής όπως περπάτημα, τρέξιμο, κρυφτό, κυνηγητό, παιδική χαρά, ποδόσφαιρο κ.ά. Για παιδιά και εφήβους 5-17 ετών συστήνεται ενασχόληση με μεσαία ή υψηλής έντασης φυσική δραστηριότητα για 60 λεπτά καθημερινά, παράλληλα με την προσθήκη δραστηριοτήτων υψηλής έντασης που θα δυναμώσουν τους μύες αλλά και τα οστά για τουλάχιστον 3 φορές/εβδομάδα (Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας) 14

ΤΑ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΑ ΣΑΚΧΑΡΑ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΕΝΟΣ ΠΑΙΔΙΟΥ. Τι πρέπει να προσέχουμε; Στα προστιθέμενα σάκχαρα ανήκουν η επιτραπέζια ζάχαρη (λευκή και καστανή), άλλες σακχαρούχες γλυκαντικές ύλες (π.χ., γλυκόζη, φρουκτόζη, μαλτόζη κ.ά.) και το μέλι. Η συχνή κατανάλωση σακχαρούχων τροφίμων φαίνεται πως είναι επιβαρυντική για την υγεία των δοντιών των παιδιών και αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης τερηδόνας Η αυξημένη κατανάλωση προστιθέμενων σακχάρων από τα παιδιά έχει συσχετιστεί με αύξηση του σωματικού τους βάρους και εμφάνιση παχυσαρκίας. Διαβάστε τις ετικέτες των τυποποιημένων τροφίμων ώστε να αποφύγετε τρόφιμα του εμπορίου που αποτελούν κρυφές πηγές σακχάρων για τα παιδιά όπως αρτοσκευάσματα, σάλτσες, δημητριακά πρωινού κ.ά. Αποτρέψτε τα παιδιά σας από το να καταναλώνουν αναψυκτικά, ενεργειακά ποτά ή χυμούς του εμπορίου καθώς είναι πλούσια σε προστιθέμενα σάκχαρα. Η συχνή κατανάλωση αναψυκτικών από τα παιδιά θα πρέπει να αποφεύγεται καθώς αποδίδουν «κενές» θερμίδες συμβάλλοντας στην εμφάνιση παχυσαρκίας, και κακής στοματικής υγείας, ενώ παράλληλα τείνουν να αντικαταστήσουν τρόφιμα με μεγάλη θρεπτική αξία όπως τα φρούτα. 15

Η καστανή ζάχαρη είναι λιγότερο επεξεργασμένη από τη λευκή χωρίς ωστόσο να περιέχει λιγότερες θερμίδες. Μην προσθέτετε ζάχαρη στο γάλα των παιδιών. Μην χρησιμοποιείτε τα γλυκά ως επιβράβευση. Προτιμήστε ένα φρούτο ή ένα παραδοσιακό ελληνικό γλυκό (π.χ. καρυδόπιτα, παστέλι, σιμιγδαλένιος χαλβάς κλπ.) ως επιδόρπιο για το παιδί σας αντί για ένα γλυκό του εμπορίου. 16

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Η οικονομική κρίση στις αναπτυγμένες χώρες φαίνεται ότι συχνά οδηγεί στην κατανάλωση μιας δίαιτας υψηλής σε θερμίδες, αλλά χαμηλής σε περιεκτικότητα θρεπτικών συστατικών. Επιπλέον, τα παιδιά οικογενειών χαμηλού εισοδήματος στις αναπτυγμένες χώρες είναι ιδιαίτερα επιρρεπή στο να υιοθετήσουν κακές διατροφικές συνήθειες και κατ’ επέκταση στο να γίνουν παχύσαρκα. Μία δίαιτα βασισμένη σε επεξεργασμένα τρόφιμα (μπισκότα, κέικ, πίτσες) έχει συνήθως υψηλότερη ενεργειακή πυκνότητα, χαμηλότερη θρεπτική αξία και στοιχίζει λιγότερο σε σχέση με μια δίαιτα που βασίζεται σε φρέσκα τρόφιμα (άπαχο κρέας, ψάρια, αδρά επεξεργασμένα δημητριακά, λαχανικά και φρούτα). Επιπρόσθετα, τα συσκευασμένα, επεξεργασμένα τρόφιμα έχουν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και χρειάζονται ελάχιστη προετοιμασία πριν από την κατανάλωση, πράγμα που τα καθιστά πιο προσιτά σε οικογένειες με χαμηλό εισόδημα και λίγο ελεύθερο χρόνο. 17

Πως μπορώ να φάω υγιεινά και σωστά με χαμηλότερο εισόδημα; Αξιοποιούμε όλα τα τρόφιμα που υπάρχουν στο σπίτι αλλά και το φαγητό που περίσσεψε από την προηγούμενη ημέρα. Προσοχή στο τι πετάμε!!!!!! Αγοράζουμε φρούτα και λαχανικά εποχής Κάνουμε έρευνα αγοράς Δεν πηγαίνουμε για αγορά τροφίμων πεινασμένοι Ετοιμάζουμε μία λίστα με τα ψώνια της εβδομάδας και δεν ξεφύγουμε από αυτή Διαβάζουμε και ερμηνεύουμε σωστά τη διατροφική ετικέτα των τροφίμων (προσοχή στις οικογενειακές συσκευασίες- τιμή και θρεπτική αξία ανά 100γρ) Ετοιμάζουμε τα δικά σας σνακ ή γεύματα για το σχολείο, εάν είναι εφικτό Περιορίζουμε τα γεύματα εκτός σπιτιού ΜΑΓΕΙΡΕΥΟΥΜΕ!!! 18

ΓΟΝΕΪΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΙΤΙΣΗΣ ΠΑΙΔΙΩΝ  Οι γονείς λειτουργούν ως πρότυπα μέσω του μιμητισμού  Η έκθεση σε συγκεκριμένα τρόφιμα (απλή έκθεση ή και δοκιμή)  Οι ευγενικές, ήπιες προτροπές για κατανάλωση κάποιου τροφίμου Περιορισμός ανθυγιεινών τροφίμων  Ο εξαναγκασμός- έντονη πίεση για λήψη τροφής  Η δωροδοκία (στρατηγικές ανταμοιβής)  Τα υγιεινά τρόφιμα προσφέρονται κρυμμένα μέσα σε άλλα ή σε μορφή που δεν αναγνωρίζονται από τα παιδιά (δεν λειτουργεί πάντα)  Η απόσπαση προσοχής 19

Συγγραφική ομάδα: Αμαλία Φιλίππου, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Ιωάννης Βασιλούδης, PhD, Εκπαιδευτικός, ΠΕ 70 Νίκη Μουρούτη, PhD, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Στελίνα Λυμπεροπούλου, MSc Πληροφορικής & Τηλεματικής Βασιλική Κωσταρέλλη, Επίκουρη Καθηγήτρια, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο 20



ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ