หน่วยที่ 1 ความรู้พื้นฐานด้านนาฏศิลป์ ไทย นาฏยศัพท์

บัตรเนื้อหา หน่วยการเรียนรทู้ ี่1 ความร้พู ื้นฐานด้านนาฏศิลปไ์ ทย ชดุ พฒั นาทกั ษะ พน้ื ฐานของการเรียน “นาฏยศพั ท์” ทใี่ ช้สำหรบั ฝึกหดั นาฏศิลป์ โดยมีขัน้ ตอนการทำกิจกรรมในชดุ พัฒนาทักษะ 3 ขนั้ ตอน ดงั น้ี ❖ การให้ความรู้ ❖ ศึกษาตวั อย่าง ❖ ฝกึ ปฏิบัติ

หนว่ ยท่ี 1 ความรูพ้ ื้นฐานด้านนาฏศลิ ปไ์ ทย มารู้จกั น\\ าฏยศัพท์ นาฏศิลป์ไทย เป็นวิชาท่ีว่าด้วยศิลปะการละครหรือการร่ายรำ โดยใช้สรีระต่างๆของร่างกาย แสดงออกด้วยกระบวนท่ารำ เพ่ือส่ือความหมายตามจินตนาการให้ผู้ชมเกิดอารมณ์สะเทือนใจจากการแสดง ท่าทาง การฟ้อนรำเป็นชุดจะต้องใช้ลีลาท่ารำท่ีสวยงามบ่งบอกความหมายให้ผู้ชมเข้าใจได้ชัดเจนจึงจะ สามารถสร้างความสะเทือนใจและความสนุกสนานเพลิดเพลินให้แก่ผู้ชมได้นอกจากนี้สาระนาฏศิลป์ยังเป็น สาระท่ีต้องใช้ทักษะสามารถเรียนรู้และถ่ายทอดกันได้ โดยการฝึกฝนให้เกิดความชำนาญดังน้ันการเรียนรู้ “นาฏยศัพท”์ และการฝึกหัดให้เกดิ ทกั ษะเบอ้ื งตน้ จงึ เปน็ สง่ิ จำเปน็ สำหรับผู้ฝึกหัดนาฏศลิ ป์ไทย การศึกษาทางด้านนาฏศลิ ป์ไทย ไมว่ ่าจะเป็นการแสดงโขน ละคร หรอื ระบำเบด็ เตลด็ ต่างๆกด็ ี ท่าทาง ทผ่ี แู้ สดงแสดงออกมานั้นยอ่ มมีความหมายเฉพาะ ย่งิ หากไดศ้ กึ ษาอย่างดีแล้ว อาจทำให้เขา้ ใจในเรอื่ งการ แสดงมากยิง่ ขน้ึ ทง้ั ในตวั ผแู้ สดงเอง และผทู้ ี่ชมการแสดงนั้นๆ ส่ิงท่ีเขา้ มาประกอบเปน็ ท่าทางนาฏศลิ ปไ์ ทยน้ัน ก็คือ เรอ่ื งของ นาฏยศัพท์ ซึ่งแยกออกไดเ้ ป็นคำว่า \"นาฏย\" กับคำวา่ \"ศัพท\"์ ดังนี้ นาฏย หมายถึง เกย่ี วกับการฟอ้ นรำ เกย่ี วกบั การแสดงละคร ศพั ท์ หมายถงึ เสียง คำ คำยากที่ต้องแปลเร่ือง เม่ือนำคำสองคำมารวมกัน ทำใหไ้ ดค้ วามหมายขึน้ มา ดงั น้ี >>> นาฏยศัพท์ หมายถึง ศัพท์ท่ีใช้ในวงการนาฏศิลป์ไทยและละคร เป็นศพั ท์เฉพาะทใี่ ช้ในเรื่องท่าทางท่ปี ฏิบตั หิ รือกิริยาอาการต่างๆ ที่ปฏบิ ตั ิ เกี่ยวกับนาฏศิลป์ เพื่อสื่อความหมายให้เกิดความเข้าใจตรงกัน หรือ ศพั ท์ที่ใช้ในการปฏิบตั ทิ ักษะนาฏศิลป์ ทราบแลว้ ครบั .....วา่ นาฏยศพั ท์ หมายถึงอะไร กลมุ่ สาระการเรียนรู้ศลิ ปะ สาระนาฏศลิ ป์ :โรงเรยี นสุไหงโก-ลก

หนว่ ยที่ 1 ความรพู้ ื้นฐานด้านนาฏศิลป์ไทย กล่มุ สาระการเรียนรศู้ ิลปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก

หน่วยท่ี 1 ความรพู้ น้ื ฐานด้านนาฏศลิ ปไ์ ทย การดัดมือ เป็นการฝึกหัดเพื่อดัดน้ิวมือและข้อมือ โดยการใช้มือข้างหนึ่งรวบนิ้วชี้ นิ้วกลาง นว้ิ นาง และนิ้วก้อยให้ตั้งขึ้นแล้วหักปลายน้ิวท้ัง 4 มาที่ลำแขน หักข้อมือเขา้ หาลำแขนส่วนนิ้วหัวแม่มือจะย่ืน ไปขา้ งหนา้ แล้วหักข้อแรกของนิ้วหัวแม่มือเข้าหาฝ่ามือ หากดัดมือข้างซ้ายให้น่ังต้ังเข่าซ้ายปลายเท้าซ้ายเชิด ขึ้น ส่วนเท้าขวาให้พับปลายเท้าขวาไว้ใต้เข่าซ้ายน่ังทรงตัวยืดข้ึน น้ำหนักตัวอยู่ท่ีก้นขวา ยื่นแขนซ้ายตึงให้ ขอ้ ศอกวางบนเข่าซา้ ย แล้วใช้นวิ้ หัวแม่มือและน้ิวท้ัง 4ด้านขวารวมนิ้วซา้ ยหักข้อมือเข้าหาลำตัว หน้าตรง แล้ว เริ่มนับตามจำนวนครง้ั ทก่ี ำหนด ภาพท่ี 1 ทา่ ดดั มอื ทม่ี า : โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก กลมุ่ สาระการเรียนรศู้ ลิ ปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรียนสไุ หงโก-ลก

หน่วยที่ 1 ความรูพ้ ้ืนฐานด้านนาฏศลิ ป์ไทย การดัดแขน เปน็ การฝกึ เพ่อื ดดั แขนให้งอนโค้งสวยงาม ดูเปน็ คนแขนออ่ น วธิ ีปฏบิ ตั ทิ ำได้โดยการ นง่ั ชันเข่าท้ัง 2 ขา้ ง ให้สน้ เท้าชิดกนั สอดประสานนิว้ มอื เข้าหาลำตวั พลกิ กลับใหฝ้ ่ามอื ทงั้ 2 หงายออกจาก ลำตัว แล้วกดลงไปทปี่ ลายเท้า โดยนวิ้ มอื ท้ัง 2 ข้างไม่หลดุ ออกจากกัน หนบี เข่าทงั้ 2 ข้างเข้าหากนั เพื่อบบี ข้อศอกทั้ง 2 ให้ชดิ กนั ยืดตัวขึ้น หนา้ ตรง นับตามจำนวนครัง้ ทก่ี ำหนด ภาพท่ี 2 ท่าดดั แขน ที่มา : โรงเรียนสุไหงโก-ลก กล่มุ สาระการเรียนร้ศู ลิ ปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก

หนว่ ยที่ 1 ความรพู้ ื้นฐานด้านนาฏศิลป์ไทย กล่มุ สาระการเรียนรศู้ ิลปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก

หนว่ ยท่ี 1 ความรู้พ้นื ฐานด้านนาฏศิลป์ไทย การต้ังวง เป็นนาฏยศัพท์ทม่ี ีความสำคัญอย่างย่ิง เนอื่ งจากนาฏศิลปไ์ ทยมที า่ รำท่เี ป็นหลกั ได้แก่ การตั้งวงและการจีบ ซึ่งจะนำมาใช้ในลีลาท่ารำต่างๆ ดังนั้น การตั้งวงจึงมีความสำคัญหากต้ังวงสวยก็จะทำ ให้การรำในท่ารำต่างๆมคี วามสวยงาม การต้งั วง แบง่ ออกเปน็ 3 ระดับ ดังน้ี 1) ระดับวงบน นว้ิ ทัง้ 4 เรียงชิดติดกัน ส่วนนวิ้ หัวแม่มือหกั เขา้ หาฝา่ มือ ยกลำแขนขึ้น เป็นวงโค้ง โดยให้น้ิวท้ัง 4 เรียงชิดติดกัน ส่วนน้ิวหัวแม่มือหักเข้าหาฝ่ามือ ยกลำแขนขึ้นเป็นวงโค้ง การต้ัง วงบนของตวั พระจะอยู่ระดับแง่ศีรษะสว่ นของตวั นาง จะอย่รู ะดบั หางคิ้ว ภาพที่ 3 ทา่ ตง้ั วงบน ที่มา : โรงเรียนสุไหงโก-ลก กลมุ่ สาระการเรียนร้ศู ิลปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสุไหงโก-ลก

หนว่ ยท่ี 1 ความรพู้ ื้นฐานด้านนาฏศิลปไ์ ทย 2) การตั้งวงกลาง นว้ิ ท้ัง 4 เรียงชดิ ติดกัน ส่วนนิ้วหวั แม่มอื หกั เขา้ หาฝ่ามอื ยกลำ แขนขึ้น ใหเ้ ปน็ วงโคง้ ปลายนิ้วอยรู่ ะดับไหล่ (ตัวพระและตัวนางต้งั วงให้ปลายนวิ้ อยรู่ ะดบั ไหล่) ภาพท่ี 4 ทา่ ตั้งวงกลาง ทม่ี า : โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก กลุ่มสาระการเรียนรูศ้ ิลปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก

หน่วยท่ี 1 ความรู้พืน้ ฐานด้านนาฏศลิ ป์ไทย 3) การต้งั วงลา่ ง นิ้วทง้ั 4 เรยี งชิดติดกัน ส่วนน้ิวหวั แม่มือหักเข้าหาฝา่ มือให้ปลายนิว้ อยู่ ระดบั เอว หรือชายพก แต่วงลา่ งของตวั พระต้องกนั ขอ้ ศอกออกไปดา้ นข้างสะเอว สว่ นวงล่างของตวั นางใหห้ นบี ขอ้ ศอกเข้าหาลำตัวปลายนว้ิ จะอยูร่ ะดบั เอว ภาพที่ 5 ท่าตง้ั วงล่าง ทมี่ า : โรงเรียนสไุ หงโก-ลก กลุ่มสาระการเรียนรศู้ ิลปะ สาระนาฏศลิ ป์ :โรงเรยี นสุไหงโก-ลก

หน่วยท่ี 1 ความรู้พน้ื ฐานด้านนาฏศิลปไ์ ทย จบี หงาย จบี ปรกหน้า จีบควำ่ จบี หลงั การจีบ จบี ปรกขา้ ง จบี ชายพก กล่มุ สาระการเรียนรู้ศิลปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก

หนว่ ยที่ 1 ความรพู้ น้ื ฐานด้านนาฏศิลปไ์ ทย การจีบ เปน็ การใช้น้ิวหวั แม่มอื หกั เขา้ จรดขอ้ แรกของนิ้วช้ี โดยนับจากปลายน้วิ ลงมา สว่ นน้วิ กลาง นิ้วนาง น้ิวกอ้ ย กรีดตึงออกไปคลา้ ยใบพัด นิ้วหัวแมม่ ือควรงอเล็กน้อยพองาม การจีบจะตอ้ งหกั ข้อมือเขา้ หา ลำแขนเสมอโดยหกั เข้าหาฝา่ มือ การจบี แบ่งออกเปน็ 6 ลกั ษณะ ดังนี้ 1) จบี หงาย ให้นว้ิ หวั แม่มอื หกั เขา้ จรดข้อแรกของนิว้ ช้ี จากนั้นกรีดนวิ้ ท้ัง 3 ใหต้ ึงคล้าย รปู พดั หงายข้อมือข้ึนแล้วหักขอ้ มอื เขา้ หาลำแขนโดยให้หงายชข้ี น้ึ ขา้ งบน ภาพท่ี 6 ทา่ จีบหงาย ทีม่ า : โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก กลมุ่ สาระการเรียนรศู้ ิลปะ สาระนาฏศลิ ป์ :โรงเรียนสุไหงโก-ลก

หน่วยที่ 1 ความร้พู ้นื ฐานด้านนาฏศลิ ป์ไทย 2) จีบควำ่ การจีบจะมลี ักษณะคล้ายจีบหงาย เพียงแต่จีบคว่ำให้คว่ำจีบลง ลำแขน จะงอหรือตึงขน้ึ อยกู่ ับทา่ รำ หักข้อมือเข้าหาลำแขน ภาพที่ 7 ท่าจีบควำ่ ทม่ี า : โรงเรยี นสุไหงโก-ลก กลมุ่ สาระการเรียนร้ศู ลิ ปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก

หนว่ ยท่ี 1 ความรู้พืน้ ฐานด้านนาฏศิลป์ไทย 3) จบี หลัง จีบมอื แลว้ ส่งแขนและมือท่จี ีบนั้นไปข้างหลงั แขนตงึ พลิกข้อมือจีบนั้นให้ หงายข้ึน ภาพที่ 7 ทา่ จบี หลงั ท่ีมา : โรงเรียนสไุ หงโก-ลก กลมุ่ สาระการเรียนร้ศู ลิ ปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรียนสไุ หงโก-ลก

หน่วยที่ 1 ความรู้พืน้ ฐานด้านนาฏศิลปไ์ ทย 4) จบี ชายพก การจบี มอื ตรงบรเิ วณหนา้ ท้องหรือบริเวณหวั เขม็ ขัดโดยหงายข้อมือขน้ึ ให้ จีบหงายข้ึน ภาพท่ี 8 ทา่ จบี ชายพก ท่มี า : โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก กล่มุ สาระการเรียนรู้ศลิ ปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรียนสุไหงโก-ลก

หนว่ ยท่ี 1 ความรพู้ นื้ ฐานด้านนาฏศลิ ปไ์ ทย 5) จบี ปรกขา้ ง การจีบมอื แลว้ ยกสว่ นแขนและมือท่จี ีบให้สงู ระดบั วงบน แลว้ หกั ข้อมือ เขา้ หาศรี ษะ ภาพที่ 9 ท่าจบี ปรกข้าง ทีม่ า : โรงเรียนสไุ หงโก-ลก กลุ่มสาระการเรียนรศู้ ิลปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรียนสุไหงโก-ลก

หนว่ ยที่ 1 ความรพู้ ื้นฐานด้านนาฏศลิ ป์ไทย 6) จบี ปรกหนา้ การจีบมอื แลว้ ยกสว่ นแขนและมอื ท่ีจบี น้ันสูงระดบั หน้าผาก หนั มอื ทจ่ี ีบ เข้าหาใบหน้า และหักข้อมือ ภาพที่ 10 ท่าจบี ปรกหน้า ทม่ี า : โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก กล่มุ สาระการเรียนรู้ศิลปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสุไหงโก-ลก

หน่วยที่ 1 ความรพู้ ืน้ ฐานด้านนาฏศิลป์ไทย การน่ัง กลมุ่ สาระการเรียนรูศ้ ลิ ปะ สาระนาฏศลิ ป์ :โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก

หนว่ ยท่ี 1 ความรูพ้ ื้นฐานด้านนาฏศิลปไ์ ทย การน่งั ❖ การนงั่ แบบพระ ปฏบิ ตั ิได้โดยการนง่ั พับเพยี บข้างขวา นั่งพบั เขา่ ซา้ ยให้ปลายเทา้ ซา้ ยหงายซ้อนใต้เขา่ ขวา ขาขวางอพบั ไว้ข้างตวั หักขอ้ เทา้ น่งั ตวั ตรง อกผายไหลผ่ ึ่ง วางฝ่ามือขวาไวบ้ นหน้า ตกั ขวา วางฝา่ มอื ซ้ายไว้บรเิ วณเขา่ ซ้ายตึงปลายนิ้วมือ ❖ การนั่งแบบนาง ปฏิบตั ิได้โดยการพับเพียบขา้ งขวา น่ังพับเขา่ ซา้ ยซอ่ นไวใ้ ต้ขา ขวาที่งอพับไว้ข้างตวั ดา้ นขวา หักขอ้ เท้าท้ัง 2 โดยให้ปลายเท้าซา้ ยเหล่อื มไปขา้ งหน้า แล้วเรยี งดว้ ยปลายเท้า ขวา น่ังตวั ตรง อกผายไหล่ผึ่ง วางฝ่ามอื ขวาบนขาขวาแล้ววางฝา่ มือซ้ายงอแขนวางเรียงออกมาดา้ นนอก เอียงศีรษะไปทางขวา ภาพที่ 11 ทา่ นั่ง ที่มา : โรงเรยี นสุไหงโก-ลก กล่มุ สาระการเรียนรศู้ ิลปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรียนสไุ หงโก-ลก

หนว่ ยที่ 1 ความรพู้ ื้นฐานด้านนาฏศิลป์ไทย กล่มุ สาระการเรียนรศู้ ิลปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก

หนว่ ยท่ี 1 ความรู้พ้นื ฐานด้านนาฏศลิ ป์ไทย การยืน แบ่งออกเปน็ 2 ลักษณะ ดังนี้ 1) การยืน ❖ การยนื แบบพระ ปฏบิ ัตไิ ด้โดยยืนตัวตรง ตึงเอว ตงึ ไหล่ เทา้ ขวายืนรับนำ้ หนกั เท้า ซ้ายยนื ตึงเข่า วางเท้าซ้ายเหล่อื มเท้าขวาเล็กนอ้ ย มือขวาเทา้ สะเอว มือซ้ายแบมือ วางฝ่ามือแตะ ท่ีหนา้ ขา กดไหลแ่ ละเอยี งศรี ษะดา้ นขวา ❖ การยืนแบบนาง ปฏิบตั ิได้โดยยนื ตัวตรง ตึงเอว ตึงไหล่ เทา้ ขวายนื รบั น้ำหนกั เท้า ซ้ายเปิดปลายเทา้ ออกเลก็ นอ้ ย ให้สน้ เท้าซ้ายวางชดิ ชว่ งกลางเท้าขวา ขาเหยยี ดตึง มอื ขวาจีบ แตะทเี่ อว มือซา้ ยเหยยี ดแขนตงึ แบมอื วางฝา่ มือแตะที่หนา้ ขา กดไหลแ่ ละเอยี งศรี ษะด้านซ้าย ภาพที่ 12 ท่ายนื ทมี่ า : โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก กลมุ่ สาระการเรียนรูศ้ ลิ ปะ สาระนาฏศลิ ป์ :โรงเรียนสุไหงโก-ลก

หน่วยที่ 1 ความรพู้ น้ื ฐานด้านนาฏศิลป์ไทย 2) การยืนเหลื่อมเท้า ปฏบิ ัติได้โดยวางเทา้ ขวาเฉียงออกไปทางด้านขวา แล้วให้สน้ เท้า วางไว้กลางเท้าซา้ ย ซ่งึ ยืนรับน้ำหนักอยู่ในลักษณะเฉียงปลายเท้าซ้ายไปทางซ้าย จากนั้นเปิดปลายเท้า ขวาขน้ึ ภาพท่ี 13 ทา่ ยืนเหล่ือมเท้า ที่มา : โรงเรียนสไุ หงโก-ลก กลุ่มสาระการเรียนร้ศู ิลปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสุไหงโก-ลก

หน่วยที่ 1 ความรพู้ น้ื ฐานด้านนาฏศิลปไ์ ทย การประเท้า กลมุ่ สาระการเรียนรศู้ ลิ ปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสุไหงโก-ลก

หนว่ ยที่ 1 ความร้พู ้นื ฐานด้านนาฏศิลปไ์ ทย การประเทา้ เป็นกิริยาของเท้าที่เช่อื มต่อจากการยืนเหลื่อมเทา้ เชน่ หากยืนเหล่ือม เทา้ ขวาแล้วจะประเทา้ ขวา ปฏิบตั ไิ ด้โดยการยกจมูกเท้าขวาข้ึน ย่อเข่าลง แล้วตบจมูกขวาลงในลักษณะ ที่ส้นเท้าขวายังวางอย่กู บั พื้นพร้อมกับยกเท้าขวาขึ้น จากนั้นเชดิ ปลายเทา้ ขวา ภาพที่ 14 ทา่ ประเท้า ทม่ี า : โรงเรียนสไุ หงโก-ลก กลุ่มสาระการเรียนร้ศู ิลปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรียนสุไหงโก-ลก

หนว่ ยท่ี 1 ความรูพ้ นื้ ฐานด้านนาฏศลิ ปไ์ ทย การยกเท้า กลมุ่ สาระการเรียนรู้ศิลปะ สาระนาฏศลิ ป์ :โรงเรียนสไุ หงโก-ลก

หน่วยที่ 1 ความรูพ้ ื้นฐานด้านนาฏศิลปไ์ ทย การยกเท้า เปน็ กริ ยิ าของเท้าทีต่ อ่ จากการประเท้า ลักษณะของเทา้ ท่ยี กจะแตกตา่ งกัน ระหว่างตวั พระและตัวนาง ❖ การยกเทา้ แบบพระ ตวั พระจะยกเท้าโดยแบะเขา่ ออกไปด้านข้าง ใหข้ ้อเท้าอยู่ ระดับครึ่งนอ่ งของเทา้ ท่ียนื อยู่ ❖ การยกเทา้ แบบนาง ตัวนางจะไม่แบะเข่าแต่จะยกเท้าไปข้างหนา้ ในลกั ษณะหนบี ขาที่ยกมาหาขาทย่ี นื รับนำ้ หนักอยู่ ภาพที่ 15 ทา่ ยกเทา้ ท่มี า : โรงเรียนสุไหงโก-ลก กลุ่มสาระการเรียนรศู้ ลิ ปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรียนสุไหงโก-ลก

หนว่ ยที่ 1 ความรพู้ ื้นฐานด้านนาฏศิลป์ไทย กล่มุ สาระการเรียนรศู้ ิลปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก

หน่วยท่ี 1 ความรู้พ้ืนฐานด้านนาฏศลิ ปไ์ ทย การกา้ วเท้า เปน็ กิริยาของเท้าที่ต่อจากการยกเท้า การก้าวเทา้ จะแบง่ ออกเปน็ 2 ลกั ษณะ คือ ก้าวหน้ากับก้าวขา้ ง ซง่ึ ท้งั ตวั พระและตัวนางจะมลี กั ษณะการก้าวเทา้ ท่ีแตกต่างกัน การก้าวเท้า แบ่งออกได้เป็น 2 ลักษณะ ดงั น้ี 1) การกา้ วเทา้ หน้า ❖ การกา้ วเท้าหนา้ แบบพระ ปฏิบตั ไิ ดโ้ ดยวางสน้ เทา้ ทก่ี ้าวให้ตรงกับปลายเทา้ หลัง วางอยใู่ นลกั ษณะเปดิ สน้ เทา้ แบะเข่าออก ย่อเขา่ ลง ❖ การกา้ วเท้าแบบนาง ปฏิบตั ไิ ดโ้ ดยวางส้นเทา้ ทก่ี ้าวใหต้ รงกบั ปลายเท้าหลงั ท่วี าง อยู่ในลกั ษณะเปิดสน้ เทา้ แต่ให้หนีบเข่าเข้าหากนั ภาพที่ 16 ทา่ ก้าวเทา้ หน้า ทีม่ า : โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก กลมุ่ สาระการเรียนรศู้ ิลปะ สาระนาฏศลิ ป์ :โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก

หนว่ ยที่ 1 ความรูพ้ ้ืนฐานด้านนาฏศลิ ปไ์ ทย 2) การกา้ วเท้าข้าง ❖ การกา้ วขา้ งแบบพระ ปฏบิ ัตไิ ด้โดยวางส้นเทา้ ทีก่ ้าวใหต้ รงกับปลายเท้าที่ยนื เตม็ เทา้ ในลกั ษณะเป็นเส้นตรงดา้ นขา้ งแลว้ ย่อเขา่ ทั้ง 2 ลง ให้น้ำหนักอยู่กบั ขาท่กี า้ ว ❖ การก้าวข้างแบบนาง ปฏิบัติได้โดยวางส้นเท้าท่ีกา้ วให้ตรงกบั ปลายเท้าทย่ี นื อยู่ แลว้ พลิกข้อเทา้ หักลำเข่าเขา้ หาน่องของขาทก่ี ้าวขา้ ง ยอ่ เข่าทัง้ 2 ลง ภาพที่ 17 ท่าก้าวเทา้ ขา้ ง ท่มี า : โรงเรียนสุไหงโก-ลก กล่มุ สาระการเรียนรู้ศลิ ปะ สาระนาฏศลิ ป์ :โรงเรยี นสุไหงโก-ลก

หนว่ ยที่ 1 ความรพู้ ื้นฐานด้านนาฏศิลป์ไทย กล่มุ สาระการเรียนรศู้ ิลปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก

หน่วยท่ี 1 ความรู้พืน้ ฐานด้านนาฏศลิ ป์ไทย การกระดกเท้า เปน็ การใชท้ ่ารำตอ่ เน่ืองกบั การกระทงุ้ เท้า แตบ่ างคร้งั กา้ วเท้าและกระดก เทา้ ตามทันที โดยไม่ผ่านการกระทงุ้ เทา้ ก็ได้ เมือ่ กระดกเท้าหรอื ยกเทา้ ขน้ึ ไปข้างหลงั แล้ว ให้นำ้ หนกั ตวั อยู่ บนเทา้ ท่ียืนอยู่ และพยายามสง่ เท้าและสง่ เข่าถกู ต้องจะร้สู ึกตงึ หนา้ ขา ส่วนฝ่าเท้าของเท้าที่กระแทกจะตอ้ ง หักขอ้ ตรงหลงั เทา้ เข้าหาหนา้ แข้งไมบ่ ดิ เบย้ี วไปทางหนง่ึ ทางใด น้ิวเท้าทั้งห้าตงึ เทา่ กนั การกระดกเทา้ แบง่ ออกได้เป็น 2 ลักษณะ ดังน้ี 1) การกระดกหลัง คือการยกเท้าไปข้างหลงั พยายามให้สน้ เทา้ ติดกบั ก้น หรือเกอื บติดก้น โดยการสง่ ขาทกี่ ระดกไปขา้ งหลังมาก ๆ ภาพท่ี 18 ท่ากระดกหลัง ที่มา : โรงเรยี นสุไหงโก-ลก กลมุ่ สาระการเรียนร้ศู ลิ ปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสุไหงโก-ลก

หน่วยท่ี 1 ความรูพ้ น้ื ฐานด้านนาฏศลิ ปไ์ ทย 2) การกระดกเสี้ยว คือคล้ายกระดกหลัง แตย่ กเทา้ กระดกเฉียงไปดา้ นข้างซึ่งถา้ มอง ขา้ งหนา้ จะสามารถมองเท้าท่ีกระดกได้ชัดเจน ภาพท่ี 19 ทา่ กระดกเสี้ยว ท่มี า : โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก หนูทาได้ แล้วคะ่ ไม่เหน็ จะยากเลย เพ่ือนๆ กลุ่มสาระการเรียนรศู้ ิลปะ สาระนาฏศิลป์ :โรงเรยี นสุไหงโก-ลก

หนว่ ยที่ 1 ความรู้พื้นฐานด้านนาฏศลิ ปไ์ ทย เกณฑ์การประเมินผล บัตรกิจกรรม ชดุ ที่ 1 นาฏยศพั ท์ คำช้แี จง ให้ตัวแทนกลุม่ สังเกตพฤติกรรมของเพื่อนนักเรียนโดยเขียนเคร่ืองหมาย ✓ลงในแบบบันทกึ ผลบัตรกิจกรรมให้ตรงตามความเปน็ จริง เกณฑก์ ารให้คะแนน รายการประเมนิ ระดับคะแนน ปฏิบตั ินาฏยศัพทไ์ ดถ้ ูกตอ้ ง สวยงาม ออ่ นชอ้ ย ตามหลักนาฏศลิ ป์ 4 (ดีมาก) ปฏิบตั ินาฏยศพั ทไ์ ด้ถูกตอ้ ง แต่ยังมีจุดบกพร่องบา้ งเลก็ น้อย 3 (ด)ี ปฏิบัตนิ าฏยศัพท์ได้ แตย่ งั มีจุดบกพรอ่ ง 3-4 จดุ 2 (พอใช้) ปฏบิ ตั ินาฏยศพั ท์ไม่ถูกต้อง ขาดความสวยงาม ต้องปรับปรงุ แก้ไข 1 (ปรบั ปรุง) สรุปคะแนนประเมนิ ชว่ งคะแนนที่ได้ สรปุ คะแนนเต็ม 10 38-40 คะแนน คะแนนที่ได้ 10 คะแนน 34-37 คะแนน คะแนนที่ได้ 9 คะแนน 30-33 คะแนน คะแนนท่ีได้ 8 คะแนน 26-29 คะแนน คะแนนท่ีได้ 7 คะแนน 24-25 คะแนน คะแนนที่ได้ 6 คะแนน ต่ำกว่า 24 คะแนน ไมผ่ ่านเกณฑ์ เกณฑ์การประเมนิ ร้อยละ 60 คอื ได้ 6 คะแนน ข้นึ ไปจึงผ่านเกณฑ์ กลมุ่ สาระการเรียนรู้ศลิ ปะ สาระนาฏศลิ ป์ :โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก

หนว่ ยที่ 1 ความรพู้ ้นื ฐานด้านนาฏศิลปไ์ ทย แบบบนั ทึกผลบตั รกิจกรรม หน่วยท่ี 1 ความร้พู น้ื ฐานด้านนาฏศลิ ป์ไทย ลำดับท่ี รายการประเมิน ระดบั คะแนน 4321 1 การดัดมอื 2 การดัดแขน คะแนน 3 การต้ังวง คะแนนรวม คะแนนเตม็ 40 ได้ .................. 4 การจีบ 5 การน่งั 6 การยืน 7 การประเท้า 8 การยกเท้า 9 การก้าวเทา้ 10 การกระดกเทา้ สรุปการประเมิน คะแนนเต็ม 10 ได้ ........ ลงชื่อ.......................ผู้ประเมนิ ผา่ นเกณฑ์ ....../...../...... การ ไมผ่ ่านเกณฑ์ กลุม่ สาระการเรียนรู้ศลิ ปะ สาระนาฏศลิ ป์ :โรงเรยี นสุไหงโก-ลก

หน่วยที่ 1 ความร้พู ้ืนฐานด้านนาฏศลิ ป์ไทย บัตรแบบฝกึ หดั หน่วยที่ 1 ความรพู้ ้นื ฐานดา้ นนาฏศลิ ป์ไทย คำช้ีแจง : ตอนท่ี 1 ใหต้ อบคำถามดังต่อไปนี้ ( 3 คะแนน ) 1. ให้อธบิ ายความหมายของนาฏยศัพท์มาพอสงั เขป พร้อมยกตวั อยา่ งนาฏยศัพท์มา 3 ทา่ …………………………..………………………………………………………………………… ……………………………………………………………….……………………….…..……… …….……………………………………………………………………………………………… …..…...………………………………………………..………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………. คำชีแ้ จง : ตอนท่ี 2 ใหน้ ักเรียนดภู าพ แล้วบอกชือ่ นาฏยศัพท์ทีไ่ ด้เรียนมาให้ถกู ตอ้ ง (ข้อละ 1 คะแนน ) 1......................... 2.............................. 3......................... 4................................. 5............................ 6................................. 7................................. สรปุ การประเมนิ คะแนนเตม็ 10 ได้ ........ ผ่าน ลงช่อื .......................ผปู้ ระเมนิ เกณฑ์การประเมิน ร้อยละ 60 คือ ได้ 6 คะแนน ไมเ่ผกณา่ นฑ์ ....../...../...... ข้ึนไปจึงผ่านเกณฑ์ เกณฑ์ กลมุ่ สาระการเรียนรู้ศิลปะ สาระนาฏศลิ ป์ :โรงเรียนสุไหงโก-ลก