แบบฝึกทักษะ หลักและวิธีการแสดง E-book

11

บตั รเนอ้ื หา 12 10 หลกั และวิธีการสรา้ งสรรค์การแสดง โดยใช้องคป์ ระกอบนาฏศิลป์ การฟอ้ นราหรอื ลลี าการใชท้ ่ารา จังหวะทใี่ ชใ้ นการแสดง ดนตรที ่ีใช้ประกอบการแสดง คารอ้ งหรอื เนอื้ ร้อง การแตง่ กาย อุปกรณ์ทใ่ี ชป้ ระกอบการแสดง ศึกษาหนา้ ถดั ไปเลยค่ะ นกั เรียนคนเกง่

13 หลักและวิธีการสรา้ งสรรค์การแสดง โดยใชอ้ งคป์ ระกอบนาฏศิลป์ นอกจากการแสดงนาฏศิลปท์ ี่สวยงาม จะตอ้ งใช้องคป์ ระกอบนาฏศิลปแ์ ลว้ ยงั ตอ้ งมหี ลกั และวิเคราะห์การแสดง โดยใช้องค์ประกอบนาฏศิลป์ ดังน้ี นักเรยี นสงั เกตชดุ การแสดงระบำ ชาวนา และร่วม วิเคราะห์การแสดง SCAN QR CODE เพือ่ เขา้ การแสดงระบำชาวนา https://www.youtube.com/watch?v=lUTBI55Uisw

14 การฟอ้ นรำ การแสดงนาฏศลิ ปไ์ ทยท่มี กี ารฟอ้ นรำหรอื ใช้ทา่ รำทสี่ วยงาม จะตอ้ งใช้ภาษา ทา่ ทางทางนาฏศิลป์ และนาฏยศพั ท์เขา้ มาสรา้ งสรรคท์ า่ ทางในการรา่ ยรำ ให้มี ความสมบูรณ์ สวยงามและเหมาะสมซ่งึ ภาษาท่าทางนาฏศลิ ป์ และนาฏยศพั ทท์ ่ี สามารถนำมาสรา้ งสรรคก์ ารแสดงไดด้ ังนี้ ท่มี า:โรงเรยี นสไุ หงโก-ลก

15 1.1 ภาษาทา่ ทางนาฏศิลป์ คือการใช้ลลี าทา่ รำ เพื่อสื่อความหมายแทนคำพูด กิริยา ท่าทาง ต่างๆ ให้ผ้ชู มไดร้ ับรู้ เชน่ ท่ารกั ท่าโกรธ ทา่ ดีใจ

16 ทม่ี า:โรงเรียนสไุ หงโก-ลก คำอธบิ ายทา่ รำ : รัก ประสานมือท้งั สองขา้ งทาบกันระดบั ฐานไหล่ ปลายนวิ้ อย่ตู รงฐานไหล่ ขอ้ ศอกหา่ งจากลำตัวพอสมควร

17 ท่มี า:โรงเรียนสุไหงโก-ลก คำอธบิ ายทา่ รำ : โกรธ เป็นการใช้ฝ่ามือข้างใดข้างหนึ่งถูที่ก้านคอใต้ใบหูไปมาแล้วกระชากลง ถ้ากระชากเบาๆก็เพียงเคอื งใจแต่ถา้ กระชากแรงๆพรอ้ มท้งั กระถบี เท้าลง กบั พนื้ แสดงวา่ โกรธจัด

18 ทีม่ า:โรงเรียนสไุ หงโก-ลก คำอธบิ ายท่ารำ : ยม้ิ ตัวนาง – มือซ้ายตั้งวงปาดมือมาจีบที่ปาก มือขวาจีบหลัง เอียงขวา เทา้ ขวากา้ วหน้า เทา้ ซ้ายเปดิ ส้นเทา้ หลัง ตัวพระ - มือซ้ายตั้งวงปาดมือมาจีบที่ปาก มือขวาท้าวสะเอว เอียง ซ้าย เท้าซ้ายแตะด้วยจมูกเทา้ เทา้ ขวายนื เตม็ เท้า

19 1.2 นาฏยศัพท์ คือศัพท์ที่ใช้เรียก ท่าทางในการร่ายรำตั้งแต่ศีรษะจรด ปลายเท้า เชน่ จบี กระดกเทา้ ตง้ั วง

20 ท่ีมา:โรงเรียนสไุ หงโก-ลก คำอธิบายทา่ รำ : จีบ การจีบ เปน็ การใช้นิว้ หัวแม่มอื หกั เขา้ จรดข้อแรกของนิว้ ชี้ โดยนับจาก ปลายนว้ิ ลงมา สว่ นนว้ิ กลาง นิว้ นาง นิ้วกอ้ ย กรดี ตงึ ออกไปคล้ายใบพัด นวิ้ หวั แม่มือควรงอเล็กน้อยพองาม การจบี จะตอ้ งหกั ขอ้ มอื เขา้ หาลำแขน เสมอโดยหักเข้าหาฝา่ มือ

21 ทม่ี า:โรงเรียนสไุ หงโก-ลก คำอธิบายทา่ รำ : ตงั้ วง การตั้งวง เป็นนาฏยศัพท์ทีม่ ีความสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากนาฏศิลป์ไทย มีท่ารำที่เป็นหลักได้แก่ การตั้งวงและการจีบ ซึ่งจะนำมาใช้ในลีลาท่ารำ ต่างๆ ดังนั้น การตั้งวงจึงมีความสำคัญหากตั้งวงสวยก็จะทำให้การรำใน ทา่ รำตา่ งๆมคี วามสวยงาม

22 ทีม่ า:โรงเรยี นสุไหงโก-ลก คำอธบิ ายทา่ รำ : กระดกเทา้ การกระดกเทา้ เปน็ การใช้ท่ารำตอ่ เนื่องกับการกระทุ้งเท้า แต่บางคร้ังกา้ วเทา้ และกระดกเทา้ ตามทนั ที โดยไมผ่ า่ นการกระทงุ้ เท้าก็ได้ เมอ่ื กระดกเทา้ หรือยกเท้าขน้ึ ไปขา้ งหลงั แล้ว ใหน้ ้ำหนกั ตวั อยบู่ นเทา้ ทย่ี ืนอยู่ และพยายามสง่ เท้าและสง่ เข่าถกู ต้อง จะรสู้ กึ ตึงหน้าขา ส่วนฝ่าเทา้ ของเทา้ ท่ีกระแทกจะตอ้ งหกั ขอ้ ตรงหลงั เท้าเขา้ หาหน้า แข้งไมบ่ ิดเบ้ียวไปทางหนง่ึ ทางใด นวิ้ เท้าท้งั หา้ ตึงเท่ากนั

23 จงั หวะท่ีใชใ้ นการแสดง 2 จังหวะที่ใช้แสดง คือจังหวะเป็นองค์ประกอบ สำคัญที่ใช้ในการสร้างสรรค์การแสดง ในการแสดง นาฏศิลป์ไทยมีทั้งการแสดงที่มีจังหวะช้า เร็ว และ ปานกลาง ผู้แสดงต้องสามารถเข้าใจจังหวะ จับ จังหวะในการแสดงได้ซึ่งจำทำให้การสร้างสรรค์การ แสดงมีความสวยงาม พร้อมเพรียง เช่นในการแสดง ระบำหมู่ เมื่อผู้แสดงเข้าใจจังหวะก็สามารถ สรา้ งสรรคก์ ารแสดงให้พร้อมเพรียง สวยงามได้

24 จังหวะเป็นส่วนย่อยของบทเพลงที่ดำเนินไปเป็นระยะและ สม่ำเสมอ การฝึกหัดนาฏศิลป์ไทย จำเป็นต้องใช้จังหวะเป็นพื้นฐาน ในการฝึกหัดเพราะจังหวะเป็นสิ่งท่ีเกิดขึ้นจากธรรมชาติและมีอยู่ใน ตัวมนุษย์ทุกคนหากผู้เรียนมีทักษะทางการฟังจังหวะแล้วก็สามารถ รำได้สวยงามแต่ถ้าผู้เรียนไม่เข้าใจจังหวะ ก็จะทำให้รำไม่ถูกจังหวะ หรือเรียกว่า \"บอดจังหวะ\" ทำให้การรำก็จะไม่สวยงามและถูกต้อง ตัวอยา่ งเครอื่ งดนตรีท่ีให้จังหวะ ฉิง่

25 ตวั อย่างเครือ่ งดนตรที ใ่ี ห้จังหวะ ฉาบ กรับ

26 ตะโพน กลองแขก

27 โหมง่ โทน-รำมะนา

28 เครอ่ื งดนตรีที่บรรเลงประกอบการแสดง 3. เครือ่ งดนตรที ่บี รรเลงประกอบการแสดง การแสดงนาฏศิลปจ์ ำเป็นอย่างยิ่งทจ่ี ะตอ้ งใชเ้ คร่อื ง ดนตรบี รรเลงประกอบการแสดง ดงั นน้ั ผแู้ สดงจะตอ้ งรำ ให้สอดคลอ้ งตามเนอื้ รอ้ งและทำนองเพลงใน ขณะเดียวกัน ดนตรีก็เปน็ องคป์ ระกอบหลกั ทส่ี ำคญั ใน การช่วยเสริมใหก้ ารแสดงสมบูรณ์ และสามารถสือ่ ความหมายได้ชัดเจนมากขึ้น อีกทั้งยงั ชว่ ยเสรมิ สร้าง บรรยากาศในการแสดงให้สมจรงิ ย่งิ ข้นึ ด้วย

29 ตวั อย่างเครอ่ื งดนตรที ี่ใหจ้ งั หวะ เครอื่ งดนตรีไทย :สืบคน้ วันท่ี 12 พ.ย.65 ท่มี า: https://shorturl.asia/jtVhS วงดนตรีไทย :สืบค้นวนั ท่ี 12 พ.ย.65 ทมี่ า: https://shorturl.asia/jtVhS

30 คำรอ้ งหรือเน้อื รอ้ ง 4. คำรอ้ งหรือเนื้อร้อง การสรา้ งสรรคค์ ำรอ้ งหรอื เนอ้ื รอ้ งทใี่ ช้ในการ แสดง ผปู้ ระพนั ธ์จะตอ้ งสรา้ งสรรคเ์ นื้อรอ้ ง สอดคลอ้ งกบั การแสดง มจี ิตนาการสรา้ งสรรค์ใน การประพนั ธบ์ ทเพลง เพอ่ื ทีจ่ ะแต่งบทเพลงได้ ถูกต้องและส่ืออารมณข์ องการแสดงสู่ผูช้ มได้ เขา้ ใจและซาบซ้ึง

31 การแต่งกาย 5. การแต่งกาย ในการแสดงนาฏศลิ ป์จะต้องมกี ารสร้างสรรคก์ ารแตง่ กายให้มีความ งดงามเหมาะสมกบั การแสดง มกี ารประดับประดา ตกแต่งลวดลายของ เสื้อผ้า เครอ่ื งแต่งกายใหม้ ีความงดงามวจิ ิตระการตาเพราะการแต่งกายใน การแสดงสามารถบ่งบอกถึงยศ ฐานะ และบรรดาศกั ด์ขิ องผแู้ สดงละคร นั้นๆ โดยเฉพาะการแสดงโขน การแตง่ กายจะเปรียบเสมือนแทนสีกายของ ตวั ละคร เชน่ เมือ่ แสดงเปน็ หนุมานจะต้องแต่งกายดว้ ยชุดสีขาว มลี าย ปักเปน็ ลายทกั ษิณาวัตร สวมหวั โขนลงิ สขี าวปากอ้า เป็นต้น

32 ตวั อยา่ งการแต่งกายการแสดงโขน โขน ตอนทศกณั ฑ์ยกทัพ อลงั การโดยศลิ ปนิ กองการสงั คตี :สบื คน้ วนั ท่ี 13 พ.ย.65 ทีม่ า: https://www.youtube.com/watch?v=gZN9GqoD4Q0 โขน: สบื คน้ วนั ท่ี 13 พ.ย.65 ที่มา: https://sites.google.com/site/reuxngkhon/prawatikar-saedng-khon

33 ตัวอย่างการแตง่ กายการแสดงพืน้ เมืองส่ภี าค ภาคเหนอื :ฟ้อนมาลยั :สืบคน้ วนั ท่ี 13 พ.ย.65 ที่มา: https://shorturl.asia/nxecM ภาคกลาง:รำกลองยาว:สืบค้นวนั ท่ี 13 พ.ย.65 ทมี่ า:https://www.youtube.com/watch?v=DyqIytvs55M ภาคอีสาน:เซง้ิ สวงิ :สืบคน้ วันท่ี 13 พ.ย.65 ท่มี า:https://shorturl.asia/QuWo3 ภาคใต้:ระบำตารกี ีปสั :สบื ค้นวันที่ 13 พ.ย.65 ท่มี า:https://sites.google.com/site/naiyarinnoey/ta-ri-kipas

34 ตวั อย่างการแต่งกายระบำเบ็ดเตล็ด (ปรบั ปรุงข้ึนใหม่) ระบำวิชนี : สบื ค้น วันที่ 13 พ.ย.65 ที่มา: https://sites.google.com/site/websitnatsilpphakhklang/ nad-silp- phakh-klang/kar-sae-dng-wichni ระบำฉ่งิ : สบื คน้ วันท่ี 13 พ.ย.65 ท่มี า: https://sites.google.com/site/mareiynrabachingkant/prawati- thima-phelng-raba-ching

35 อปุ กรณ์ทใ่ี ช้ประกอบการแสดง 6. อุปกรณ์การแสดง ในการแสดงนาฏศิลปบ์ างชุดการแสดงอาจมีอุปกรณ์ประกอบการแสดง เพ่อื ใหก้ ารแสดงมคี วามสมบูรณ์สวยงามมากขนึ้ ซ่งึ การสรา้ งสรรค์ อุปกรณท์ ่ใี ช้ประกบการแสดงจะมีการออกแบบ ตกแตง่ ใหเ้ หมาะสมกับ ชดุ การแสดง เช่นการแสดงระบำตารีกปี สั มีการใช้พดั ประกอบการ แสดง ซง่ึ มีการออกแบบพดั ให้สวยงามเหมาะสมกบั การแสดง ระบำตารีกีปัส : ท่ีใช้พัดเป็นอุปกรณก์ ารแสดง : สบื ค้น วันท่ี 13 พ.ย.65 ทม่ี า: https://shorturl.asia/NdOvI