การสร้าง Mindmap

หลักสูตร นักบริหารงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ( นบ.ปภ.) 16 หวั ข้อ แผนท่คี วามคดิ (Mind Mapping) สาหรับผู้บริหาร วันศุกร์ท่ี 10 มกราคม พ.ศ. 2563 ณ ห้องราชพฤกษ์ ชัน้ 4 สถาบนั พฒั นาบุคลากรด้านการป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั วทิ ยาเขตปทมุ ธานี อ.นงลักษณ์ ไชยเสโน 080-5594969

เป้าหมายร่วมกนั ?





วสิ ัยทศั น์ เป้าหมาย คน เป้าหมาย องค์กร ศกั ยภาพคน

แผนผงั ความคิด (Strategy Map) ศ.นพ. ประเวศ วะสี “ปัญหาทสี่ าคญั ทสี่ ุดของมนุษย์คือ การเห็นแบบแยกส่วน คดิ แบบแยกส่วน และ ทาแบบแยกส่วน ทาให้เข้าไปตดิ อยู่เป็ นส่วนๆอย่างน่าสลดสังเวช เพราะนาไปสู่ความไม่เป็ นปกตแิ ละวกิ ฤต หวงั ว่าจะใช้การทาแผนทค่ี วามคดิ นีไ้ ปสู่การเห็นท้งั หมด หรือบูราาการ เพื่อให้ชีวติ หายวกิ ฤต และ สังคมมกี ารพฒั นาอย่างยงั่ ยืน”



Systematic Thinking Design Thinking Cresitive Thinking



ประโยชน์จากMind mapping • ใช้สรุปรายงานการประชุม (Meeting minutes) • ใช้วางแผนโครงการ (Project planning) • ใช้ในการอบรมและบรรยายท่ตี ่างๆ (Training) • ใช้เกบ็ รวบรวมข้อมูล ความรู้ แนวคดิ (capture tacit knowledge) • สร้างความเพลดิ เพลนิ ในการอ่าน และง่ายต่อการจดจา • สนุก ไม่เบ่อื สวยงาม



•Mind map คือ อะไร Mind map หรือแผนผงั ความคดิ คอื เคร่ืองมือในการช่วยคิด และจดบนั ทกึ ท่สี อดคล้องกบั การทางานของสมองมนุษย์ ท่ใี ช้เพ่อื ถ่ายทอดความคดิ หรือข้อมูลออกมาเป็ นแผนภาพ (Visual Tools) แบบเป็ นรัศมีแล้โดยมหี วั ข้อหลักหรือเร่ืองท่ี สนใจเป็ นจุดศูนย์กลาง แล้วแตกประเดน็ เป็ นหวั ข้อย่อยออกไป รอบๆ โดยใช้เทคนิคการเช่ือมโยงด้วย ภาพ สี และเส้น เป็ น โครงสร้างตามลาดับชัน้ ออกไปเร่ือยๆอย่างสอดคล้องกัน

• ช่วยในการวางแผน ทงั้ เร่ืองส่วนตัว การเรียน การทางาน การวางแผนองค์กร และการทาโครงการต่างๆ • ช่วยเพ่มิ ศักยภาพในการเรียนรู้ ของสมองทงั้ 2 ซีก ช่วยกระต้นุ ให้ เกดิ จนิ ตนาการและความคดิ สร้างสรรค์ • ช่วยในการระดมความคิด (brainstorming)ท่สี อดคล้องกับการ ทางานของสมองอย่างเป็ นอสิ ระ • ช่วยในการดงึ ศักยภาพท่ซี ่อนเร้นอย่ใู นตัวมนุษย์ขนึ้ มา เพ่อื ช่วยใน การออกแบบชีวติ ให้มีความสุขและประสบความสาเร็จได้อย่างมี ประสทิ ธภิ าพ (Designing Your Life)

• ช่วยจดั ระเบยี บความคดิ ทาให้เหน็ ภาพรวมและรายละเอียดของเร่ืองราว ต่างๆชัดเจน สามารถสรุปใจความสาคญั ของเร่ืองราวได้ง่ายขนึ้ • ช่วยในการสร้างรูปแบบการจดบนั ทกึ ท่สี นุกสนาน สามารถจดจาได้ง่ายอย่าง มปี ระสิทธิผล และช่วยให้ประหยดั เวลาในชีวติ มากย่งิ ขนึ้ • ช่วยประหยดั เวลาในการส่ือสารและนาเสนอข้อมูล การเตรียมกล่าวรายงาน การกล่าวสุนทรพจน์ (presenting information) ข้อมูลทงั้ หมดท่กี ล่าวมา ได้ ถูกย่อให้เหลือเฉพาะประเดน็ สาคญั อย่ใู นกระดาษแผ่นเดยี วเรียบร้อยแล้ว • ช่วยในการวิเคราะห์และตัดสินใจแก้ปัญหา ได้อย่างเฉียบขาดและรอบด้าน มากย่งิ ขนึ้



•ช่วยเพ่มิ ศักยภาพในการเรียนรู้ ของสมองทงั้ 2 ซีก •ช่วยกระตุ้นให้เกิดจนิ ตนาการและความคดิ สร้างสรรค์ •ช่วยในการสร้างรูปแบบการจดบนั ทกึ ท่สี นุกสนาน สามารถ จดจาได้ง่ายอย่างมปี ระสิทธิผล และ •ช่วยให้ประหยดั เวลาในชีวติ มากย่งิ ขนึ้ • ช่วยในการระดมความคิด (brainstorming)ท่ี สอดคล้องกบั การทางานของสมองอย่างเป็ นอสิ ระ

Tony Buzan ชาวองั กฤษ คดิ ค้นเคร่ืองมอื ในการจดบันทกึ ท่ใี ช้ สมองสองซีกอย่างเตม็ ท่ี หรือเรียกว่าMind Map



อาจารย์ ธัญญา ผลอนันต์









นมแห่งชาติ ภายในปี 2564 คา่ นิยม = องคก์ รแหง่ ความสุขท่ีส่งเสริมและยกระดบั ความรูด้ ว้ ยคณุ ภาพระดบั มืออาชีพ







เป้าประสงค์ กลยุทธ์ ยุทธศาสตร์4 เป้าประสงค์ บคุ ลากรมคี วามเชยี่ วชาญและมคี ณุ ภาพ ขดี ความสามารถขององคก์ รเพมิ่ ขนึ้ กลยุทธ์ การสง่ เสรมิ และพฒั นาบคุ ลากร รวมทงั้ พฒั นาระบบการบรหิ ารทรพั ยากรบคุ คล (HRD,HRM) เสรมิ สรา้ งศกั ยภาพองคก์ รในการดาเนนิ งาน



Mind Map คืออะไร เคร่ืองมือ คือ “ภาษาของสมอง” เป็ นวธิ ี เดียวกับท่สี มองคดิ ใช้ได้ทงั้ การนาข้อมูลเข้า (จดบนั ทกึ ) และออกจากสมอง (ระดมสมอง แสดงความคดิ ) • มีลักษณะสาคญั คอื มกี ารเช่ือมโยง จากไอเดยี หลัก ตรงกลาง แตกก่งิ ออกไปเร่ือยๆ • ประกอบไปด้วย “คาสาคัญ” และ “รูปภาพ” โดย องค์ประกอบเหล่านีม้ กี ารเช่ือมโยงถงึ กนั ด้วย “เส้น” และมกี ารกระตุ้นด้วยการใช้ “สี”







Mind Map มปี ระโยชน์อย่างไร? • เห็นภาพรวมของส่ิงต่างๆ • จาส่ิงต่างๆได้ดีขนึ้ (เพราะสมองทาการเข่ือมโยงส่ิงทเี่ ราต้องการจา เมื่อมีการเช่ือมโยงจะทาให้จาได้แม่นขนึ้ ) • สามารถค้นพบไอเดียใหม่ๆ • หาข้อบกพร่อง/จุดอ่อน • วางแผนการทางาน จดั ลาดบั Presentation ผลงาน / Story Board

• ช่วยตัดสินใจ • คดิ ได้อย่างเป็ นระบบ คดิ ครบ • จด/สรุป สิ่งทต่ี ้องการเรียนรู้ได้ในรูปแบบทรี่ วดเร็ว / ทบทวนได้ง่าย • การช่วยเรื่องของ Stakeholder Mapping / Networking / Connection



เทคนิคการทา Mind Map • เตรียมกระดาษเปล่า แบบไม่มเี ส้น และให้วางในแนวนอน เพราะเส้นจะทาให้เกดิ การตกี รอบ/ก้นั ความคดิ • เตรียมปากกาสีสวยๆ เพราะสีจะช่วยกระตุ้นความคดิ ได้ • วาดภาพหรือเขียนหัวข้อหลกั ทตี่ ้องการจะคดิ (Central Idea) ตรงกลางหน้ากระดาษ พยายามอย่าล้อม กรอบ ซ่ึงจะไปปิ ดก้นั ความคดิ (สมองจะมองกรอบว่าเป็ นการสรุป เสร็จสิ้นแล้ว) • วาดกงิ่ ใหญ่ แตกแขนงออกมาจากภาพตรงกลาง ซ่ึงกง่ิ ใหญ่นีจ้ ะเป็ นตวั แทนของ หัวข้อหลกั ตรงกลาง โดยทแ่ี รกเร่ิม ยงั ไม่ต้องคดิ มากกว่าจะแตกกง่ิ อะไรดี จะถูกหรือไม่ • ให้ใช้หลกั การ Brainstorming คือ ให้พยายามคิดออกมาเยอะๆ คือเน้นปริมาาก่อน จากน้ันค่อยมาคัดที หลงั (กราีทากลุ่ม) • แต่ละกง่ิ ใหญ่ควรใช้สีแยกกนั และกง่ิ ย่อยทแ่ี ตกจากสีไหน กใ็ ห้ใช้สีเดยี วกนั เพื่อให้เกดิ การจัดกลุ่ม • ให้วาดภาพหรือเขยี น Keyword หรือของหัวข้อกงิ่ ใหญ่ในตาแหน่งเหนือกง่ิ แต่ละอนั ให้กง่ิ ทาตวั เหมือนเป็ น การขีดเส้ นใต้ • แตกกง่ิ รายย่อยเป็ นรายละเอยี ดออกมาจากกง่ิ ใหญ่ (แตกออกมาได้ไม่รู้จบ โดยกง่ิ ย่อยๆ ให้มขี นาดบางกว่ากง่ิ ใหญ่) ให้เขียน 1 คาทเ่ี ป็ น Keyword ต่อ 1 กง่ิ (อย่าเขยี นเป็ นประโยค)







เทคนิคอ่ืนๆ เพ่ือช่วยการเขยี น Mind Map หัวข้อตรงกงิ่ ใหญ่ สามารถแตกกงิ่ ออกเป็ นสิ่งเหล่านีไ้ ด้ในสถานการา์ต่างๆ กนั เช่น 1. หากจะสรุปหนังสือ : กเ็ ป็ นหัวข้อสารบญั ในหนังสือทีต่ ้องการสรุป 2.หากเป็ นสรุปบทความ : ให้ Highlight คาสาคญั ทพ่ี บในบทความ แล้วนามาใช้เป็ นกงิ่ ใหญ่ 3.หากไปประชุม : Agenda การประชุม/สัมมนา 4.หากทา Process ข้ันตอนต่างๆ : ให้เรียงจาก ก่อนไปหลงั 5.จะเริ่มจากทศิ 1-2 นาฬิกา ไปทศิ ทางตามเข็มนาฬิกา (ถ้าถนัดขวา) 6.จะเริ่มจากทิศ 10-11 นาฬิกา ไปทิศทวนเข็มนาฬิกา (ถ้าถนัดซ้าย) 7.ใช้ Framework จากเคร่ืองมืออ่ืนๆ : เช่น SWOT, 5W1H อ่ืนๆ 8.ถ้ายงั คดิ เร่ืองได้ไม่ครบ ให้แตกกง่ิ เปล่าทงิ้ ไว้ จะช่วยหาอะไรมาเติมให้เองทหี ลงั 41

เทคนิคย่อย 1. ให้เว้นช่องว่างระหว่างกงิ่ ไว้ด้วย เผ่ือความคดิ ใหม่ๆ จะโผล่มาอกี 2. การแตกกง่ิ ตรงนีอ้ าจใช้หลกั การได้ท้งั คดิ แบบมหี ลกั การ (เช่นมลี าดบั ข้นั เช่น จากทวปี => ประเทศ => ภาค => จังหวดั => เขต => อาเภอ…) และ คดิ แบบฟุ้งซ่าน (หากกงิ่ น้ันทาให้นึกถงึ อะไรกเ็ ขยี นเลย) 3. เส้นต้องเช่ือมกนั อย่าให้ขาด (เดย๋ี วความคดิ วงิ่ ไปไม่ถงึ ) 42

43