อาหารท้องถิ่น

อาหารท้องถิ่น จงั หวดั พษิ ณโุ ลก



เร่ือง อาหารทอ้ งถิ่นจงั หวดั พษิ ณุโลก จดั ทาโดย นางสาวนพมาศ แกว้ เหม รหสั นกั ศึกษา 6112415004 ช้นั ปี ที่ 4 เสนอ ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ ปราณี ซื่ออุทิศกลุ สาขาบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั พิบูลสงคราม

คำนำ อบี ๊คุ (E-books) เร่ือง อาหารพืน้ บ้านท้องถ่ินจงั หวดั พิษณโุ ลก เป็นสว่ นหนง่ึ ของวิชาการจัดการสารสนเทศท้องถ่ิน จัดทาขึน้ เพ่ือศึกษาหาความรู้เรื่ องอาหารใน ท้องถ่ิน ท่ีมาและความสาคญั ของการทาอาหารของคนในจงั หวดั พิษณโุ ลก ได้ศึกษา เพ่ือเป็นประโยชน์กบั การเรียน ผู้จัดทาหวังว่า อีบุ๊ค (E-books) เล่มนีจ้ ะเป็นประโยชน์กับผู้อ่าน หรือ นกั ศึกษาท่ีกาลงั หาข้อมลู เรื่องนีอ้ ยู่ หากมีข้อผิดพลาดประการใด ผู้จดั ทาขออภยั มา ณ ท่นี ีด้ ้วย ผ้จู ดั ทา วนั ท่ี 14 ตลุ าคม 2564

สำรบญั หน้ำ กล้วยตำกบำงกระทุ่ม 1 สืบสานตานานกลว้ ยตาก 3 ส่งเสริมปลูกกลว้ ยมะลิออ่ ง 3 กลว้ ยตากบางกระทุ่ม พลงั งานแสงอาทิตย์ สินคา้ ข้ึนทะเบียนจีไอ 5 ผลิตภณั ฑเ์ ด่น ของพษิ ณุโลก ผลติ ภัณฑ์นำ้ ตำลสดวดั โบสถ์ 7 ปัญหาการผลิตน้าตาล 8 ปัจจุบนั ผลิตภณั ฑข์ องกลุ่มแม่บา้ นเกษตรกรขวญั ใจพฒั นา 9 ไข่ป่ ำมอำหำรพืน้ บ้ำนต.นครชุม 10 ไข่ป่ าม เมนูธรรมดาที่รสชาติไม่ธรรมดา อาหารพ้นื บา้ นชาวต.นครชุม 11 หลำมไก่ อำหำรพืน้ บ้ำน ต.นครชุม 12 กรรมวธิ ีการทา 14 ข้ำวห่อใบบัว 15 บรรณำนุกรม

กลว้ ยตากบางกระทุ่ม

อาเภอบางกระทุ่ม ไดร้ ับการยกยอ่ งวา่ เป็น แนหุ่มลอ่งรผ่อลยิตรกะลดว้ บั ยแตนากวคหุณนภา้ ขาอพงดปี มระีรเสทหศวสาน่งผกลลใ่ินหห้ อม “กลหายวเาปน็นฉส่า่แวนทกห้ ลนว้่ึงยขตอางกคา”ขวขญัองขทออ้งงจถงั ห่ินวแดหั พ่งนิษ้ีณุโลก มาจนถึงปัจจุบนั 2

สืบสำนตำนำนกล้วยตำก คุณออ้ หรือ คุณศิลาพร สิงหลกั ษณ์ เป็ นแกนนากลุ่มแม่บา้ นเกษตรกร บา้ นเกาะคู เธอเล่าว่า ครอบครัวคุณออ้ สืบทอดกิจการกลว้ ยตากจากรุ่นสู่รุ่นมาอยา่ งต่อเนื่อง ยาวนานถึง 84 ปี แลว้ ปัจจุบนั คุณออ้ นบั เป็ นทายาทรุ่น 2 ที่สืบทอดกิจการกลว้ ยตากจากบรรพบุรุษเม่ือปี 2474 นางโป๊ ว ผูเ้ ป็ นยา่ ของกานนั ประภาส(คุณพ่อของคุณออ้ ) ไดน้ าหน่อกลว้ ยน้าวา้ พนั ธุ์มะลิอ่องจานวน 2 หน่อ มาจาก เมือง แปดริ้ว จงั หวดั ฉะเชิงทรา เพราะติดใจในรสชาติความอร่อยของกลว้ ยพนั ธุ์น้ี ระยะแรก ต้งั ใจ ปลูกขายเพื่อขายกลว้ ยหวี เพ่ือเป็ นรายไดเ้ ล้ียงดูครอบครัว โดยขายส่งผลกลว้ ยให้กบั พ่อคา้ ที่มาทาง เรือ จากจงั หวดั ต่างๆ พ่อคา้ รับซ้ือเฉพาะกลว้ ยหวีงามๆ เพราะขายไดร้ าคาดี แต่กลว้ ยตีนเต่า หวีเล็ก ปลายเครือมกั ขายไม่ได้ ยา่ โป๊ วจึง นากล้วยที่เหลือจากการขายไปเล้ียงปลา แต่เน่ืองจาก จานวนกลว้ ยตกเกรดเหล่าน้ีมีจานวนมาก ยา่ โป๊ วจึงคิดคน้ วิธีเพิ่มมูลค่ากลว้ ย โดยทดลองนากลว้ ยไปตากเหมือนกบั การตากผกั กาดเค็มแลว้ เก็บใส่ไหไวก้ ินในครอบครัว ท่ี เ ห ลื อ ก็ แ จ ก จ่ า ย ใ ห้ ญ า ติ พ่ี น้ อ ง ที่ ม า เ ย่ี ย ม เ ยื อ น น า ไ ป รับประทานทาน ปรากฎวา่ กลว้ ยตากของยา่ โป๊ วมีรสชาด หอมหวาน ใครทานก็ติดใจ จึงกลายเป็ นที่มาของกลว้ ย ตากท่ีเล่ืองชื่อของอาเภอบางกระทุ่มในเวลาต่อมา ส่งเสริมปลูกกล้วยมะลอิ ่อง ธุรกิจกลว้ ยตากของครอบครัวคุณออ้ เร่ิม พฒั นาเขา้ สู่ระบบสากลมากข้ึน จากฝี มือการ บริหารงานของคุณพ่อ คือ กานนั ประภาส สิง หลกั ษณ์ เร่ิมจากส่งเสริมใหช้ าวบา้ นในชุมชน หันมาปลูกกลว้ ยน้าวา้ พนั ธุ์มะลิอ่องในพ้ืนที่ เกาะคู อาเภอบางกระทุ่ม โดยกานันประภาส แจกจ่ายพนั ธุ์กลว้ ยมะลิอ่องใหช้ าวบา้ นไดป้ ลูก กนั อยา่ งกวา้ งขวาง 3

กล้วยนำ้ ว้ำพนั ธ์ุมะลอิ ่อง กลว้ ยน้าวา้ พนั ธุ์มะลิอ่อง มีคุณสมบตั ิเหมาะสมสาหรับใชท้ ากลว้ ยตากมากท่ีสุด เพราะมี ขนาดผลกลมส้ัน เปลือกบาง ผิวสวย เน้ือละเอียด หวานแบบธรรมชาติ ไส้สีขาว และไม่มี เมล็ด กลว้ ยมะลิอ่องหน่ึงเครือมีประมาณ 7-10 หวี กลว้ ยหน่ึงหวี จะมีประมาณ 10-16 ผล นบั วา่ กลว้ ยมะลิอ่อง สามารถให้ผลผลิตไดเ้ ป็ นจานวนมาก จึงนิยมนา ไปทากลว้ ยตาก จน กลายเป็นอาชีพสาคญั ของชาวเมืองจงั หวดั พิษณุโลก กล้วยตากเกาะคู เกาะคู เป็ นพ้ืนท่ีราบ มีน้าลอ้ มรอบ เน้ือท่ีราว 200 ไร่ กลายเป็ นแหล่ปลูกกลว้ ยน้าวา้ พนั ธุ์มะลิอ่องคุณภาพดี ส่งไปขายในตลาดนครสวรรค์ ลพบุรี และอยุธยา ขณะเดียวกนั กานนั ประภาสก็รับซ้ือกลว้ ยน้าวา้ มะลิอ่องจากเกษตรกร เพ่ือนามาแปรรูปและจาหน่ายในช่ือ “ กลว้ ยตากเกาะคู” และ “กลว้ ยตากบางกระทุ่ม” ที่ไดร้ ับความนิยมจากตลาดในวงกว้าง สร้างงาน สร้างอาชีพท่ีมีรายได้มั่นคง รวมท้ังสร้างช่ือเสียงให้แก่ชุมชนท้องถิ่นตลอด ระยะเวลากวา่ 30 ปี ที่ผา่ นมา ผลงานดงั กล่าว ทาให้กานนั ประภาสไดร้ ับรางวลั สิงห์ทอง ในฐานะผูน้ าอาชีพกา้ วหน้า ระดบั จงั หวดั พิษณุโลกและไดร้ ับปริญญาศิลปศาสตรบณั ฑิตกิตติมศกั ด์ิ สาขาการพฒั นาชุม ชน จากสถาบนั ราชภฏั พบิ ลู -สงคราม จงั หวดั พิษณุโลก เมื่อปี พ.ศ.2537 4

กล้วยตำกบำงกระทุ่ม พลงั งำนแสงอำทติ ย์ สินค้ำขนึ้ ทะเบียนจีไอ ผลติ ภณั ฑ์เด่น ของพษิ ณุโลก น่าจะมีการเอ่ยถึงมาแลว้ หลายสิบราย สาหรับเกษตรกรหรือกลุ่มแม่บา้ น กลุ่ม วสิ าหกิจชุมชน ในอาเภอบางกระทุ่ม จงั หวดั พิษณุโลก ท่ีใชเ้ วลาวา่ งรวมกลุ่มแปรรูปกลว้ ย ออกมาในรูปแบบของกลว้ ยตาก รสชาติดี จนข้ึนชื่อเรียกติดปากกนั ว่า กลว้ ยตากบาง กระทุ่ม กระทง่ั ไดร้ ับการข้ึนทะเบียนส่ิงบ่งช้ีทางภูมิศาสตร์ หรือจีไอ ของกรมทรัพยส์ ิน ทางปัญญา เม่ือปี 2558 มีรายชื่อ ผูข้ อข้ึนทะเบียนในคร้ังน้ัน 13 ราย โดยให้คานิยามถึงกลว้ ยตากบาง กระทุ่ม พิษณุโลก ว่า หมายถึง กลว้ ยตาก ท่ีมีเน้ือแห้งเนียนละเอียด เหนียวนุ่ม ไม่มีเม็ด รสชาติหวานเป็ นธรรมชาติ ผลิตจากกลว้ ยน้าวา้ พนั ธุ์มะลิอ่อง พนั ธุ์นวลจนั ทร์ พนั ธุ์ปาก ช่อง 50 หรือพนั ธุ์พ้ืนเมือง ในพ้ืนท่ีจงั หวดั พิษณุโลก และตาบลท่าฬ่อ อาเภอเมือง จงั หวดั พิจิตร คุณบุญศกั ด์ิ มาขา เป็น 1 ใน 13 ราย ที่ไดร้ ับข้ึนทะเบียนในคร้ังน้นั ดว้ ย คุณบุญศกั ด์ิ เป็น ประธานกลุ่มสตรีสหกรณ์บางกระทุ่ม และประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบา้ งบึงเรียน หมู่ท่ี 7 ตาบลบางกระทุ่ม อาเภอบางกระทุ่ม จงั หวดั พษิ ณุโลก คุณบุญศกั ด์ิ เล่าว่า โดยอาชีพเดิมของเกษตรกรท่ีน่ีทานา และตามหัวไร่ปลายนา หรือบริเวณบา้ นก็มีตน้ กลว้ ยพนั ธุ์มะลิอ่องปลูกอยู่ เม่ือกลว้ ยออกมาก กินเหลือก็โยนให้ ปลา ให้ไก่กิน แต่เม่ือเหลือมากเกินความจาเป็ น ขายก็ไม่ได้ เพราะมีปลูกอยู่ทุกบา้ น จึง อยากใชเ้ วลาที่วา่ งเวน้ จากการทานา แปรรูปกลว้ ยเพ่ือขาย จึงนดั แนะผหู้ ญิงท่ีรวมกลุ่มกนั เป็ นกลุ่มสตรีสหกรณ์บางกระทุ่มอยู่แลว้ มาช่วยกันแปรรูปกลว้ ยเพ่ือนาไปขาย สร้าง รายไดเ้ สริม “เราก็ทากล้วยตากธรรมชาติ แล้วนาไปฝากขายกบั ร้านค้าทว่ี ดั ใหญ่ (วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร) แรกๆ ก็ใส่ถุงพลาสติกมัดปากถุงไปปกติ แล้ว เจ้าของร้ านที่นาไปฝากขาย ก็ติดต่อกลบั มาให้ทากล้วยตากเพ่ิมไปให้วางขาย เพราะ ลกู ค้าตดิ ใจ ถามมามาก” 5

มำตรฐำนกำรผลติ ดว้ ยมาตรฐานการผลิตท่ีไดร้ ับการยอมรับในเรื่องคุณภาพ ทาให้มีลูกคา้ ส่งค่อนขา้ งมาก นาไปติดแบรนดเ์ อง และขายปลีกในแบรนด์ “แสงทอง” ของกลุ่มวิสาหกิจเองบา้ ง นอกจากน้ี ยงั ทาสญั ญากบั หา้ งโมเดิร์นเทรด ส่งขายในทอ็ ปส์ ซูเปอร์มาร์เกต็ ทุกเดือน เม่ือถามถึงความโดดเด่น ของกลว้ ยตากบางกระทุ่ม แบรนด์ “แสงทอง” ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบา้ งบึงเรียน คุณบุญศกั ด์ิ บอกว่า เป็ นเพราะการรักษาคุณภาพเร่ืองของความสะอาดและมาตรฐานการผลิต ท่ีตอ้ งทาให้ กลว้ ยแหง้ แต่คงรสชาติความหวานจากเน้ือกลว้ ยแทๆ้ ไม่เจือปนสารใหค้ วามหวานชนิดใด ท้งั ยงั นุ่มและหนึบเมื่อรับประทาน 6

ผลติ ภณั ฑ์ นำ้ ตำลสด วดั โบสถ์

ผลติ ภณั ฑ์นำ้ ตำลสดวดั โบสถ์ ผ่านไปอาเภอวดั โบสถ์ จงั หวดั พิษณุโลก พบตน้ ตาลอยู่เป็ นจานวนมากซ่ึงตน้ ตาลน้ีเป็ น ตน้ ไมป้ ระเภทหน่ึงที่ชาวอาเภอวดั โบสถน์ ิยมเพาะปลูกกนั มากมาต้งั แต่เดิม โดยปลูกตน้ ตาลไวใ้ น พ้ืนท่ีบริเวณหวั ไร่ปลายนา เพื่ออาศยั ร่มเงาและบริโภค อีกท้งั ใชเ้ ป็ นจุดแสดงอาณาเขตที่ดิน พ้ืนท่ีที่ มีการปลูกตน้ ตาลกนั มากจะอยทู่ ี่ตาบลทอ้ แท้ วดั โบสถ์ และท่างาม รวมแลว้ มีตน้ ตาลโดยประมาณ 12,000 ตน้ ซ่ึงส่วนใหญ่ตน้ ตาลจะมีอายปุ ระมาณ 40 – 70 ปี สาหรับพ้ืนที่ปลูกใหม่เพ่ิมเติมมีบา้ ง เพยี งเลก็ นอ้ ย ประชาชนในพ้นื ที่ไดน้ าเอาส่วนต่าง ๆ ของตน้ ตาลมาใชป้ ระโยชน์กนั มาก ปัญหำกำรผลติ นำ้ ตำล ด้วยเหตุท่ีตาบลท้อแท้มีการปลูกต้นตาล มากนี่เอง เกษตรกรในหมู่ที่ 3 หมู่บา้ นเหล่าขวญั จานวน ประมาณ 60 ครอบครัว จึงไดท้ าการผลิต น้าตาลสดเป็นอาชีพเสริมเพม่ิ รายไดข้ องครอบครัว รองจากอาชีพหลกั การทานา โดยน้าตาลสดท่ีผลิต ไดม้ ีพ่อคา้ แม่คา้ มารับซ้ือถึงบา้ น นาไปบรรจุขวด จาหน่ายบริเวณขา้ งทาง ถนนสายพิษณุโลก-เด่นชยั ซ่ึงเป็ นปัญหาท่ีเกิดข้ึนตามมา ไดแ้ ก่ ปัญหาด้าน คุณภาพของน้าตาลสด ไม่สะอาด ปัญหาเก่ียวกบั ส่ิงเจือปนและปัญหาอายุ การเก็บรักษาไวไ้ ดไ้ ม่ นาน ดงั น้ัน เพื่อพฒั นาผลิตภณั ฑ์และบรรจุภณั ฑ์สินคา้ แปรรูปจากน้าตาลของกลุ่มแม่บา้ น เกษตรกรขวญั ใจพฒั นา ทางสานักงานเกษตรจงั หวดั พิษณุโลกจึงไดเ้ สนอขอโครงการพฒั นา จงั หวดั งบประมาณสนบั สนุนส่วนภูมิภาคและทอ้ งถ่ิน จดั ซ้ือวสั ดุอุปกรณ์การผลิต เป็ นเตาแก๊ส พร้อมถงั แก๊ส ถงั น่ึงฆ่าเช้ือโรค เครื่องอดั ฝาจีบมูลค่า 76,800 บาท มอบให้กลุ่มแม่บา้ นนามาใช้ แปรรูปน้าตาลสด สานกั งานเกษตรอาเภอวดั โบสถ์ ไดฝ้ ึ กอบรมให้ความรู้โดยการนาขวดโซดา วนั เวยท์ ี่ใช้แลว้ นามาลา้ งและฆ่าเช้ือโรค บรรจุน้าตาลสด ปิ ดผนึกดว้ ยฝาจีบ ผ่านกระบวนการ ระบบพลาสเจอร์ไรส์ เกบ็ ไวไ้ ดน้ านประมาณ 1 ปี มีการบรรจุกล่องกระดาษชนิดหูหิ้วเป็นของฝาก 8

ปัจจุบนั ผลติ ภณั ฑ์ของกล่มุ แม่บ้ำนเกษตรกรขวญั ใจพนั นำ 1. นา้ ตาลสดพร้อมดม่ื 2. นา้ ผลไม้ในนา้ ตาลสดพร้อมด่ืม เชน่ นา้ กระเจี๊ยบ นา้ มะขาม นา้ มะยม นา้ ตะไคร้ นา้ เกก็ ฮวย นา้ ใบเตย ลกู ตาลลอยแก้วในนา้ ตาลสด (ตามฤดกู าล) 3. นา้ ตาลโตนด 4. นา้ ตาลกะทิ 5. นา้ ตาลชงกาแฟ สาหรับราคาจาหน่าย ขายส่ง และขายปลีก ณ โรงงานผลิตน้าตาลสดของกลุ่มแม่บ้าน เกษตรกรขวญั ใจพฒั นามีดงั น้ี 1. น้าตาลสดพร้อมดื่มและน้าผลไมร้ าคาขวดละ 12 บาท ขายปลีกขวดละ 20 บาท บรรจุ กล่อง 6 ขวด ราคากล่องละ 85 บาท 2. น้าตาลโตนด ราคาแพค็ ละ 30 บาท นางประโลม ทองดอนคา ประธานกลุ่มกล่าวถึงผลตอบแทนที่ไดร้ ับจากการดาเนินงาน ของกลุ่มคือเพิ่มรายไดใ้ หส้ มาชิกจากอาชีพหลกั คือการทานา โดยไม่ตอ้ งออกไปรับจา้ งแรงงาน นอกสถานท่ี แต่มีรายไดต้ ่อเนื่องสม่าเสมอ เพราะมีงานทาเกือบตลอดท้งั ปี นอกจากน้นั สมาชิก ยงั ไดร้ ับเงินปันผลกาไรสุทธิประจาปี ทุกปี และมีผลกระทบในเชิงสร้างสรรคค์ ือสร้างความรัก ความสามคั คีใหเ้ กิดข้ึนในหมู่คณะ ก่อใหเ้ กิดความร่วมมือช่วยเหลือเก้ือกูล อีกท้งั ยงั ทาใหอ้ าเภอ วดั โบสถ์มีชื่อเสียงเป็ นที่รู้จกั ว่าเป็ นแหล่งท่ีมีตน้ ตาลมากท่ีสุดในภาคเหนือและมีผลิตภณั ฑ์ น้าตาลสดท่ีมีคุณภาพ กล่ินหอมรสหวานท่ีสุด 9

ไข่ป่ ามอาหารพนื้ บ้าน ต.นครชุม

ไข่ป่ ำม เมนูธรรมดำทรี่ สชำตไิ ม่ธรรมดำ อำหำรพืน้ บ้ำนชำวต.นครชุม ไข่ป่ าม เมนูพ้ืนบา้ นท่ีสืบทอดกนั มาต้งั แต่สมยั บรรพบุรุษ ท่ีปัจจุกลายเป็ นอาหาร ยอดฮิตของชาว ต.นครชุม อ.นครไทย ดว้ ยข้นั ตอนการทาท่ีแสนง่าย ไม่ตอ้ งใชน้ ้ามนั ในการ ทอด รสชาติอร่อย กลมกล่อม ในปัจจุบนั กาลงั กลายเป็ นสถานที่ท่องเท่ียวแห่งใหม่ของจงั หวดั พิษณุโลกไปโดย ปริยาย ดว้ ยวิถีชีวิตของชุมชน ที่ยงั คงอนุรักษไ์ ว้ ต้งั แต่วฒั นธรรม ประเพณีพ้ืนบา้ น รวมถึง อาหารการกินท่ีถูกปากนกั ท่องเที่ยวจนกลายเป็ นเมนูยอดฮิตของนกั ท่องเที่ยว ที่เดินทางไป เท่ียวนครชุม เรียกไดว้ ่าใครไป ต.นครชุม อ.นครไทย จ.พิษณุโลก แลว้ ไม่ไดช้ ิม ไข่ป่ าม เรียกวา่ ไปไม่ถึงนครชุมกนั เลยที่เดียว ประยกุ ตโ์ ดยการนาไขม่ าตีๆ แลว้ กป็ รุงรส ใครชอบกินเผด็ กเ็ ติมพริก ใครกินหวาน หน่อยกใ็ ส่น้าปลา หน่ั หอมแดงใส่ โรยผกั หอมผกั ชีเลก็ นอ้ ยพอมีสีสนั ปรุงรสตามใจชอบ 11

หลำมไก่ อำหำรพืน้ บ้ำน ต.นครชุม

หลำมไก่ อำหำรพืน้ บ้ำน ชำวต.นครชุม ชาวบา้ น ต.นครชุม อ.นครไทย จ.พิษณุโลก ยงั คงอนุรักษ์มีวิถีชีวิตในการทาอาหาร พ้ืนบา้ นในการทาหลามไก่ กินในช่วงออกไปหาของป่ า ท่ีมีรสชาติที่หอมหวาน ใครไปเท่ียวชม ธรรมชาติและสมั ผสั กบั ความหนาวเยน็ ที่ ต.นครชุม กต็ อ้ งลองชิมหลามไก่ ท่ีน้ี นอกเหนือจากมีธรรมชาติท่ีสวยงาม เมืองในหุบเขาที่มีอากาศเยน็ ตลอดปี ท้งั หมอกฝน และหมอกหนาวปกคลุมงดงามอยา่ งมากแลว้ ชุมชนต.นครชุม ยงั คงอนุรักษก์ ารใชไ้ มไ้ ผใ่ นการ ดารงชีวิตแบบทอ้ งถ่ิน โดยชาวบา้ นจะตดั ไมไ้ ผท่ ่ีมีอยจู่ านวนมากในพ้ืนท่ีนามาใชเ้ ป็นอุปกรณ์ ในการทาอาหารคาว อาทิ หลามไก่ หลามกบ หลามปลา และอาหารหวาน คือขา้ วหลาม นบั เป็ นจุดเด่นท่ีหาดูไดย้ ากและใชไ้ ดจ้ ริงหากไม่มีภาชนะในการปรุงอาหารกรณีเขา้ ไปหาป่ า หลายวนั อีกท้งั ยงั นามาจดั ทาตอ้ นรับแขกบา้ นแขกเมืองท่ีไปเยย่ี มเยือนชุมชนของตนไดต้ ลอด ท้งั ปี 13

กรรมวธิ ีกำรทำ เพียงนาเน้ือไก่ท่ีจะทาการ “หลาม” มาสับหั่นเป็ นชิ้นเล็ก ๆ พอคา จากน้ันนามา คลุกเคลา้ กบั ส่วนผสมของเครื่องปรุงรสท่ีเป็ นเคร่ืองสมุนไพรที่มีตามบา้ นเรือน คือ ตะไคร้ ใบมะกรูด ขา่ หอมกระเทียม ใบผกั ชีไทย มะขามเปี ยก พริก เกลือ เคร่ืองปรุงรสตามชอบโดย สามารถเพิ่มผกั ท้งั มะเขือ ถว่ั ฝักยาว หรือหวั ปลี ผสมลงไปได้ นาท้งั หมดที่คลุกเคลา้ กนั แลว้ กรอกลงใส่กระบอกไมไ้ ผท่ ่ีลา้ งสะอาด และนามะขามเปี ยกใส่เขา้ กอ้ นเลก็ ๆ 1 กอ้ น ก่อนนา กระบอกไมไ้ ผท่ ี่บรรจุไปดว้ ยเครื่องหลามไก่ นายศุภณฐั สีนวล ประธานสภาองคก์ ารบริหารส่วนตาบลนครชุม กล่าววา่ หากใคร ไดม้ าเท่ียวชมธรรมชาติ ท่ีตาบลนครชุม กส็ ามารถมารับประทานหลามไก่ หลามกบ หลาม ปลา อาหารพ้ืนบา้ นของชาวนครชุม กนั ได้ 14

ข้ำวห่อใบบวั

ขา้ วห่อใบบวั ท่ีศูนยเ์ รียนรู้บา้ นวงั สม้ ซ่า บา้ นวงั สม้ ซ่า อ.เมือง จ.พษิ ณุโลก นางเผอิญ พงษส์ ีชมพู อายุ 75 ปี ประธานกลุ่มวสิ าหกิจชุมชนบา้ นวงั สม้ ซ่า พร้อมดว้ ยสมาชิก ไดโ้ ชวใ์ นการทาเมนู ขา้ วห่อใบบวั ซ่ึงเป็นเมนูเดด็ ใหแ้ ก่ผทู้ ี่มาเยยี่ มชมบา้ นวงั สม้ ซ่า จะสามารถรับประทานได้ และขณะน้ีกาลงั เปิ ดเป็นพรีออเดอร์ใหก้ บั ผทู้ ่ีสนใจ นางเผอิญ พงษส์ ีชมพู ประธานกลุ่มวสิ าหกิจชุมชนบา้ นวงั ส้มซ่า กล่าววา่ ชุมชนบา้ น วงั ส้มซ่า เป็นชุมชนเก่าแก่ และมีตน้ สม้ ซ่า เป็นตน้ ไมป้ ระจาถิ่นในหมู่บา้ น ชาวบา้ นจึงไดน้ า ประโยชนข์ องส้มซ่า มาผลิตเป็นอาหารและแปรรูปต่างๆมากมาย ซ่ึง ขา้ วห่อใบบวั กถ็ ือวา่ เป็นเมนูที่ท่ีบา้ นวงั สม้ ซ่า ถือวา่ มีคุณค่าทางโภชนาสูง จึงไดจ้ ดั เตรียมไวห้ ากประชาชนท่ีมา เที่ยวชมบา้ นวงั สม้ ซ่า ไดร้ ับประทานกนั อีกเมนู ซ่ึงขา้ วห่อใบบวั รับประทานแลว้ มี ประโยชน์แก่ร่างกาย ท้งั น้ีในเร่ืองของ รสชาติกไ็ ม่ไดจ้ ดั จา้ นอะไรมากนกั ไม่ต่างจากขา้ วผดั ทวั่ ไปแต่ท่ีต่าง กค็ ือ ดีต่อสุขภาพ เพราะวา่ สรรพคุณ ของใบบวั ท่ีใชห้ ่อน้นั เม่ือนามาน่ึงสารท่ีอยใู่ นใบบวั ดีต่อระบบของ หวั ใจ ช่วยบารุงไดเ้ ป็นอยา่ งดี อีกท้งั ยงั ไดอ้ บดว้ ยส้มซ่า ในหมอ้ น่ึง อีกดว้ ย นอกจากน้ียงั มีเครื่องเคียงท่ีรับประทานแลว้ จะไม่ใหข้ า้ วห่อใบบวั แกเ้ ลี่ยน ได้ ท่ีทางศูนยการ เรียนรู้บา้ นวงั สม้ ซ่า จดั ไวน้ ้นั จะตอ้ งคานึงถึงแคลอร่ีที่เรารับประทาน 16

นอกจากนีศ้ นู ย์เรียนรู้บ้านวงั ส้มซา่ ยงั มีอาหารวา่ ง เมนเู ปิดปาก เป็น ม้าฮ้อ และ เครื่องด่มื ท่ีใช้นา้ ส้มซา่ เป็นสว่ นผสมด้วย อาทิ กาแฟส้มซา่ สสี นั สดใส จะประกอบไปด้วยนา้ มะมว่ งห้าวมะนาวโห่ท่ีผสมกบั นา้ เช่ือมไว้ ลงเป็นชนั้ ลา่ งในแก้วอกี ด้วย เมนเู หลา่ นีเ้ป็น เอกลกั ษณ์ของชาวชมุ ชนทช่ี ่วยกนั รักษาเอาไว้ไมใ่ ห้เลื่อนหายไป นอกจากนีผ้ ลส้มซา่ และใบ ส้มซา่ ยงั ถกู ตอ่ ยอดไปทาผลิตภณั ฑ์ได้หลายอยา่ ง ท่ีสบู่ ครีมทาผิว สมนุ ไพร และอีกมากมาย 17

บรรณานุกรม พิษณโุ ลกฮอตนิวส์. (2564). ข้าวห่อใบบวั . สบื ค้นจาก https://www.phitsanulokhotnews.com/2016/12/12/9. พิษณโุ ลกฮอตนิวส์. (2559). ไข่ป่ าม เมนธู รรมดาทีร่ สชาติไม่ธรรมดา อาหารพืน้ บา้ นชาวต.นคร ชมุ . สืบค้นจาก https://www.phitsanulokhotnews.com 2016/12/12/96225. ภมู ิปัญญาท้องถ่ิน จ.พิษณโุ ลก. (2564). ผลิตภณั ฑ์น้าตาลสด. สืบค้นจาก https://sites. google.com/site/wisdom1305/phlitphanth-natal-sd - phrxm-dum?fbclid=IwAR27fc. สาวบางแค22. (2561). ชวนชิม “ กลว้ ยตากบางกระท่มุ ” รสอร่อย ฝี มือกล่มุ แม่บา้ นเกษตรกร บา้ นเกาะคู จ.พิษณโุ ลก. สืบค้นจาก https://www.technologychaoban. com/bullet- news-today/article_90435. สจุ ิต เมืองสขุ . (2562). กลว้ ยตากบางกระท่มุ พลงั งานแสงอาทิตย์ สินคา้ ข้ึนทะเบียนจีไอ ผลิตภณั ฑ์เด่นของพิษณโุ ลก. สืบค้นจาก https://www.technologychao ban.com/bullet-news-today/article_125156. Pixabay. (2564). อาหารไทย. สบื ค้นจาก. https://pixabay.com