ข้อเขียน/สัมภาษณ์ พระอภิธรรม ชั้น มหาอาภิธรรมมิกะเอก

มหาเอก_ข้อสอบชาต๑ิ -๑(๑เหต)ุ 74 ๒. กุสโล อกสุ ลสฺส ปกตปู นสิ สฺ ยปจจฺ เยน ปจฺจโย ๓. กสุ โล อพยฺ ากตสสฺ ปกตูปนสิ สฺ ยปจจฺ เยน ปจฺจโย ๔. อกุสโล อกสุ ลสสฺ ปกตูปนิสสฺ ยปจจฺ เยน ปจฺจโย ๕. อกุสโล กุสลสฺส ปกตปู นิสสฺ ยปจจฺ เยน ปจจฺ โย ๖. อกสุ โล อพยฺ ากตสสฺ ปกตปู นิสสฺ ยปจจฺ เยน ปจฺจโย ๗. อพยฺ ากโต อพยฺ ากตสสฺ ปกตปู นิสสฺ ยปจจฺ เยน ปจจฺ โย ๘. อพฺยากโต กุสลสสฺ ปกตูปนสิ สฺ ยปจจฺ เยน ปจฺจโย ๙. อพฺยากโต อกสุ ลสสฺ ปกตูปนิสสฺ ยปจจฺ เยน ปจฺจโย ๔. ก. ในอปุ นิสสยปัจจัยโดยพิสดารทั้ง ๓ ปัจจัยนนั้ มีปจั จยสภาคะ ปัจจัยละเทา่ ไร (ณู รู ต)ู คอื ปัจจัยอะไรบ้าง ? [P287(219, 257, 302)] 45 [P287(302)] 56 ตอบ ปกตูปนิสสยปจั จัยสภาคะ ปจั จยั ทเ่ี ป็นสภาคะกนั ได้กับปกตปู นิสสยปจั จยั ดังแสดงมาแลว้ ข้างตน้ นน้ั มี ๑ ปจั จัยคอื นานกั ขณิกกัมมปจั จยั ๕. ข. จงแสดงความหมายของ เหตธุ รรม ๒ ประการใน ปกตปู นิสสยปจั จยั คือ อุปฺปาทติ เหตุ และ อปุ เสวิตเหตุ ? [P387] 48 ตอบ ข. ๑. อปุ ปฺ าทติ เหตุ หมายถงึ เหตธุ รรม คือ กุศลธรรมอันมศี รัทธาเป็นต้น อกสุ ลธรรมอนั มรี าคะเปน็ ต้น และ อัพยากตธรรมอันมที ุกขก์ ายและสุขกายเปน็ ต้น ทต่ี นได้กระทาํ มาแลว้ นนั้ ย่อมให้ผลแกผ่ ู้กระทาํ ตามสมควรแกก่ าร กระทํานนั้ ๆ เรยี กวา่ อุปปาทติ เหตุ หรอื อปุ ปาทิตปกตเหตุ ๒. อปุ เสวิตเหตุ หมายถงึ เหตุธรรม คือ กศุ ลธรรมกด็ ี อกุศลธรรมกด็ ี ทค่ี นอนื่ ไดก้ ระทาํ แลว้ นนั้ ตนเก็บเอามา คิดนกึ หรือ ความสขุ กายความทกุ ขก์ ายของคนอนื่ ทเี่ กิดขึ้นนน้ั ตนกเ็ ก็บเอามาคดิ นกึ พจิ ารณาแลว้ กอ่ ใหเ้ กดิ ผล คอื เป็นกศุ ล อกุศล และอพยากฤตตามสมควร และอุตุ คือ ความเยน็ ความรอ้ นก็ดี อาหารต่าง ๆ กด็ ี ทอี่ ยทู่ อ่ี าศยั กด็ ี บคุ คลตา่ ง ๆ มีอปุ ัชฌาย,์ อาจารย,์ บดิ า, มารดา, บุตร, ธดิ า, สหาย เหลา่ น้กี ด็ ี ที่ตนกําลงั เก่ยี วข้องอยู่ ทาํ ใหเ้ กิดกศุ ล อกุศล อพยากต ขน้ึ ไดต้ ามสมควร ในสันดานของตนเชน่ นี้ เรยี กวา่ อปุ เสวติ เหตุ หรือ อุปเสวิตปกตเหตุ นานักขณิกกมั มปัจจัย ๒. จงแสดงอารมั ภบทท้ังพระบาลแี ละคาํ แปล พร้อมท้ังจําแนกบทและเนอ้ื ความ องค์ธรรม แห่งกมั มปจั จยนทิ เทส ข้อท่ี ๑ มาโดยละเอียด ? [P103-104] 53, 60 ตอบ แสดงอารัมภบทแหง่ กมั มปจั จยนิทเทส ข้อที่ ๑ ปจจฺ ยุทฺเทเส โย ยาทโิ ส ปจฺจโย กมมฺ ปจจฺ โยติ ภควตา อทุ ทฺ ิฏโฺ ฐ, โส ตาทิโส ปจจฺ โย ปจจฺ ยนิทเฺ ทเส, กุสลากุสลํ กมมฺ ํ วิปากานํ ขนฺธานํ กฏตตฺ า จ รปู านํ กมมฺ ปจฺจเยน ปจฺจโยติ ภควตา นทิ ทฺ ิฏโฺ ฐ ปัจจยั เช่นใด พระผมู้ พี ระภาคเจ้าทรงแสดงไวโ้ ดยยอ่ ในปจั จยุทเทสวา่ กมมฺ ปจฺจโย ปัจจยั เชน่ นน้ั พระผมู้ พี ระภาคเจา้ ทรงแสดงโดยพสิ ดารในปจั จยนทิ เทสวา่ กุสลากสุ ลํ กมมฺ ํ วปิ ากานํ ขนธฺ านํ กฏตตฺ า จ รูปานํ กมมฺ ปจจฺ เยน ปจจฺ โย 2๑(ส๓นห..ช๑ากต๐มัก๓มัม/มป#ฯจั ๒จ)ยั ๒๒ 1กุสลากุสลํ กมฺมํ วิปากานํ ขนฺธานํ กฏตตฺ า จ รปู านํ กมมฺ ปจจฺ เยน ปจฺจโย กุ อก=ุ กุ อกุ-นา.เจ ว.ิ นข.๔+๕๑ +ปก.ํ ๒๐ วกํ ญกํ ๗ (นา+นํ๕+ต)ู พระบาลี และคําแปล กุสลากสุ ลํ กมมฺ ํ วปิ ากานํ ขนฺธานํ กฏตตฺ า จ รปู านํ กมมฺ ปจจฺ เยน ปจจฺ โย กุศล อกศุ ลกรรม คือ กุศล อกศุ ลนานักขณกิ เจตนา เปน็ ปจั จยั คอื ช่วยอุปการะแกว่ ิบากนามขันธ์ ๔ และปฏสิ นธกิ มั มชรปู ปวตั ตกิ ัมมชรปู อสญั ญสัตตกัมมชรปู ด้วยอํานาจนานักขณิกกัมมปจั จยั จําแนกบท และเน้ือความองค์ธรรม พระบาลขี อ้ ท่ี ๑ กุสลากสุ ลํ กมฺมํ เปน็ กัตตบุ ท แสดงใหร้ ถู้ ึงปจั จยั ธรรม คอื กศุ ลเจตนา ๒๑ อกศุ ลเจตนา ๑๒ ทเ่ี กิดข้นึ มขี ณะตา่ งกันกับปจั จยุปบนั ธรรมคอื เปน็ อดตี ดาวน์โหลดขอ้ มูลตา่ งๆได้จาก ข้อความเพิ่มเตมิ ท่ี youtube หรือ Post ใน fb ID: Kanrasi Sengking (ตาม link ทแี่ ปะไว)้ ๒๘ ธ.ค. ๖๐