ใช้สอนในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ระบบนิเวศ (1)

คู่มือการใช้สือการเรียน การสอนวิทยาศาสตร์ Food chain box ห่วงโซอ่ าหาร เสนอ จัดทาํ โดย อาจารย์อัจฉรา ไชยา ชูรังสี น.ส.อรสา ชัยสุรนิ ทร์ 1



สารบญั

FOOD CHAIN BOX หวงโซอ าหาร

ใชเปนส่อื ในการเรยี นการสอน รายวชิ าวิทยาศาสตรแ ละเทคโนโลยี ช้นั มธั ยมศึกษาปท ่ี 3 หนวยการเรียนรูท่ี 1 ระบบนเิ วศ เรอ่ื ง การถา ยทอดพลังงานในระบบนิเวศ 2

มาตรฐานการเรียนร/ู ตัวชีว้ ดั มาตรฐาน ว ๑.๑ เขา ใจความหลากหลายของระบบนิเวศ ความสมั พันธร ะหวา งสิ่งไมมีชวี ิต กับ สง่ิ มีชีวติ และความสัมพนั ธร ะหวางสิ่งมชี วี ติ กับส่งิ มีชีวติ ตา ง ๆ ในระบบนิเวศ การถายทอดพลังงาน การเปลี่ยนแปลงแทนทใี่ นระบบนเิ วศ ความหมายของ ประชากร ปญหาและผลกระทบทม่ี ตี อทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสิง่ แวดลอม แนวทางในการอนุรกั ษทรพั ยากรธรรมชาติและการแกไขปญหาส่ิงแวดลอ ม รวมท้งั นําความรูไปใชป ระโยชน

มาตรฐานการเรยี นร/ู ตัวชว้ี ดั ตวั ชี้วัด ว 1.1 ม.3/3 สรา งแบบจาํ ลองในการอธบิ ายการถา ยทอดพลงั งาน ในสายใยอาหาร ว 1.1 ม.3/4 อธบิ ายความสัมพนั ธของผูผลติ ผูบริโภค และผูยอ ยสลายสารอนิ ทรยี ใ นระบบนเิ วศ

หลกั การและเหตผุ ล สอื่ การสอน เปน ปจ จยั ทสี่ าํ คญั ทมี่ สี ว นสนบั สนนุ ในการสอนโดยครสู ามารถลดเวลาการ สอนทเ่ี ปน แบบบรรยายลง และสามารถสอนไดอ ยา งมปี ระสทิ ธภิ าพมากขนึ้ รวมไปถงึ การ ใชส อ่ื ทหี่ ลากหลายจะกระตนุ ใหผ เู รยี นเกดิ ความสนใจมากขน้ึ และสอื่ การสอนทดี่ จี ะ สามารถชว ยทาํ ใหส ง่ิ ทเ่ี ขา ใจยากทําใหง า ยตอ การเขา ใจ ซง่ึ ทําใหม องเหน็ ภาพรวมไดง า ยขน้ึ และนาํ สงิ่ ทส่ี มั ผสั ไมไ ดเ ปน นามธรรม ใหป รากฏเปน รปู ธรรมได ดว ยเหตนุ ้ี ผจู ดั ทําจงึ ไดม แี นวคดิ ทจ่ี ะผลติ สอื่ การเรยี นการสอนทเี่ หมาะสมกบั วตั ถปุ ระสงค เนอ้ื หา และผเู รยี น โดยครผู สู อนจะตอ งมกี ารใชว ธิ กี ารและสอ่ื การสอนทเี่ หมาะ สม ทง้ั นเ้ี พอื่ ชว ยในการถา ยทอดเนอ้ื หา และกระตนุ ความสนใจของผเู รยี นพรอ มทง้ั ใหผ เู รยี น ไดม สี ว นรว มในการคดิ ลงมอื ปฏบิ ตั ดิ ว ยตนเองใหม ากทสี่ ดุ ซงึ่ จะทาํ ใหผ เู รยี นเกดิ การเรยี นรู ไดด กี วา และจดจํานานกวา วธิ กี ารสอนแบบบรรยายปกติ

จุดประสงค์ อธิบายความสัมพันธข อง ในการสรา้ งสอื ผูผ ลิต ผูบ ริโภค และผูยอ ย สารอินทรียในระบบนิเวศได อธบิ ายการถา ยทอด พลงั งานจากผูผลิตไปยัง ผบู ริโภคลาํ ดบั ตาง ๆ ได 3

ประโยชนท ่นี กั เรยี นจะไดร ับ ชวยใหน ักเรียนเห็นภาพการถา ยทอดพลังงานจาก 1 ผูผลติ ไปยงั ผูบริโภคลําดบั ตาง ๆ ไดง า ยข้ึน 2 ชวยใหนักเรียนไดฝ กทกั ษะการคิด การลงมอื ปฏิบตั ดิ วยตนเอง ชวยกระตุน ความสนใจของผูเรยี น และสรา ง 3 บรรยากาศการเรยี นใหมีความสนกุ สนาน

ลักษณะของงาน Food chain box คืออะไร กลองทีบ่ รรจุคาํ ศพั ทส ง่ิ มชี วี ติ ตา ง ๆ ที่อยใู นระบบนิเวศ โดยนาํ ส่งิ มีชวี ิตเหลา น้ัน มาเรียงลาํ ดับการกนิ อาหารเปน ทอด ๆ หรือทีเ่ รยี กวา หวงโซอ าหาร อกี ทง้ั ยงั มีกระดาน ทีใ่ หเด็ก ๆ ไดนําคาํ ศัพทเหลา นน้ั มาจัดเปน สายใยอาหารอีกดวย นอกจากนี้ \" \"ภายในกลองยงั มบี ตั รภาพท่ีอธิบายความหมายตา ง ๆ ของประเภทสงิ่ มชี วี ติ

สอื ประกอบไปดว้ ย วธิ ใี ชส่ือ ไดรับมอบหมายสอนแทน ป.1 เปน งานที่ยากมากคะ เพราะเปนการสอน พ้นื ฐานในการอานออกเขยี นได แลวกจิ กรรม ใบงานท่ี เตรยี มไปเดก็ ทาํ ไวมาก แลวเวลาเหลอื ตอ งไดแ กไ ข สถานการณต รงหนาเอาคะ หากิจกรรมอนื่ ๆ มาเลน โดย วิชาที่สอนจะเปนคณติ และภาษาไทย 10

วัสดุ/อุปกรณ กลอ ง กระดาษสี ขวดน้าํ ขนาด 600 ml ฝาขวดน้าํ กระดาษสตกิ๊ เกอร ฟวเจอรบ อรด กาวดนิ น้าํ มนั เชือก

ข้นั ตอนการทําส่ือ 1 นาํ ขวดน้าํ มาตัดใหเ หลอื แคสว นคอขวด จากนนั้ ตดั ฟวเจอรบอรดใหไดข นาดกวา ง และยาวเทา ขนาดกลอ งท่ีเตรยี มไว และเจาะฟวเจอรบ อรดเปน รูปวงกลมขนาดเทา คอขวด จาํ นวน 4 รู จากนัน้ นาํ คอขวดทเี่ ตรยี มไวมาตดิ ใสฟวเจอรบอรดพรอมทากาวใหเรียบรอ ย

ขั้นตอนการทาํ สื่อ 2 นาํ กลอ งท่เี ตรียมไว มาตกแตง ดว ยกระดาษสีตามใจชอบ

ขั้นตอนการทําส่ือ 3 นําแผน ฟวเจอรบ อรด ทเ่ี ตรียมไวม าติดท่ฝี ากลอง และนํากระดาษมาติดทบั อกี ที เพอ่ื ปด แผน ฟวเจอรบอรด

ข้นั ตอนการทาํ สื่อ 4 ขั้นน้จี ะเปนการเตรียมคําศัพท เม่อื เราไดคาํ ศพั ทแ ลวก็นําคําศพั ทม าติดที่ผาขวด

ข้นั ตอนการทาํ สื่อ ผบู้ รโิ ภค (consumer) ผผู้ ลิต (Producer) ผูย้ ่อยสลายสารอินทรยี ์ ท้ า ใ ห้ ล อ ง (Decomposer) สงิ่ มชี ีวติ ทีไ่ มส่ ามารถสรา้ งอาหาร สิ่งมีชีวิตที่สามารถสร้างอาหาร 1 ถา้ ผูผ้ ลิตเป็นแครอท ผูบ้ ริโภคอนั ดบั 1, 2, 3 ควรเปน็ ส่ิงมชี ีวติ เองได้ ต้องอาศัยอาหารจากแหล่งอน่ื ไดเ้ อง โดยใชก้ ระบวนการสงั เคราะห์ ดาํ รงชวี ิตโดยผลติ เอนไซมอ์ อกมา ชนดิ ใด ในการดํารงชวี ติ ดังนั้น ผู้บรโภค คอื ดว้ ยแสง ไดแ้ ก่ พชื สาหร่าย และ ยอ่ ยสลายซากสง่ิ มีชวี ติ ให้เป็นสาร สัตวต์ า่ ง ๆ สามารถจําแนกได้ แบคทเี รยี บางชนิด อาหารท่ีมีขนาดโมเลกลุ เลก็ ลง แล้ว เป็น 4 ประเภท ดูดซมึ สารอาหารไปใช้เพียงบาง 2 ให้นักเรียนเรียงลําดับหว่ งโซ่อาหารที่เร่มต้นจากการยอ่ ยสลาย สว่ น สว่ นท่เี หลือจะอยู่ในสิ่ง ซากอินทรีย์ แวดลอ้ ม ซ่ึงผู้ผลติ สามารถนําไปใช้ ในการดํารงชวี ติ ต่อไป เชน่ เห็ดรา แบคทีเรยี 3 ให้นักเรียนเรียงลําดับห่วงโซท่ ี่อย่ใู นแหล่งน้ํา 4 ถ้าผ้บู รโิ ภคอนั ดบั 3 คอื เหยีย่ ว ผู้ผลติ ผู้บรโิ ภคอนั ดบั ท่ี 1 และ 2 ควรเปน็ สง่ิ มีชวี ิตชนิดใด ผผู้ ลติ ผบู้ รโิ ภคอนั ดบั ที 1 ผบู้ รโิ ภคอนั ดบั ที 2 5 ใหน้ กั เรียนเรียงลาํ ดับห่วงโซอ่ าหารท่ีเรม่ิ ต้นจากภาวะปรสิต → → →6 A จากห่วงโซ่อาหาร ข้าวโพด หนอน คน A ควรจะเปน็ สัตวช์ นดิ ใด ผบู้ รโิ ภคอนั ดบั ที 3 ผยู้ อ่ ยสลาย 7 ใหน้ ักเรยี นนําส่ิงมชี ีวิตที่กําหนดให้มาจัดทําเปน็ สายใยอาหาร สารอนิ ทรยี ์ 5 ขัน้ น้ีจะเปนการนาํ เอาขอมลู ตา ง ๆ มาตดิ ทส่ี อื่ สว นบตั รภาพ เราจะปรน้ิ ออกมาจากน้นั ทาํ การเคลือบดว ยพลาสติกเคลือบเพ่อื เพมิ่ ความแขง็ แรง

ข้นั ตอนการทําสื่อ 6 ขั้นตอนการทาํ กระดานสายใยอาหาร โดยจะใชฟว เจอรบ อรดทําเปน กระดานและ ตกแตง กระดานตามตอ งการเลย

ตน ทนุ ในการทํา สื่อการเรยี นดารสอน



FOOD CHAIN BOX หวงโซอ าหาร